အသားျဖဴခ်င္ေရ ရခိုင္သမညီမေခ်တိသို႔

အသားျဖဴခ်င္ေရ ရခိုင္သမညီမေခ်တိသို႔
-----------------------------------------
အခုေနာက္ပိ္ုင္း Cosmetics (အလွျပင္ပစၥည္း) တိမွာ Mercury လို႔ေခၚေရ လူ႔အသားအရီမွာ ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေလာက္ေတ ဓာတ္တိပါဝင္ေရ အသားျဖဴလိမ္ဆီး (Whitening lotion) တိ ကေကာင္းေခတ္စားလာစြာႏွင့္ပတ္သက္ၿပီးေက ရင္ထဲမွာ က်ိတ္မႏိုင္ခဲမရျဖစ္လာလို႔ ေအေဆာင္းပါးကို ရြီးလိုက္ရျခင္းျဖစ္ပါေရ။

ရခိုင္ျပည္၊ ျမန္မာျပည္ႏွင့္ အာသွ်ပိုင္းေဒသႏိုင္ငံတိမွာ “အသားျဖဴမွ ေတာ္ဝင္ေရ ထက္ျမက္လွပေရ” ဆိုေရအယူအဆ ဇာပိုင္ေပၚထြန္းလာေရလဲလို႔ ျပန္ေကာက္ဖို႔ဆိုေက ထိုးလြန္ခေရႏွစ္ေပါင္းရာေက်ာ္က ကိုလိုနီေခတ္ကို ျပန္ၿပီးၾကည့္ဖို႔လိုပါေရ။

အေနာက္ႏိုင္ငံသားတိ (အထူးသျဖင့္ ဥေရာပသားတိ) စြာ ကိုလိုနီေခတ္တေလွ်ာက္လုံးမွာ အျဖဴေရာင္အသား၊ ေရႊဝါေရာင္ဆံပင္၊ ႏွာတံခၽႊန္ေရ ရုပ္ရည္ပိုင္သွ်င္တိမွ ထက္ျမက္ေတ ထူးခၽႊန္ျမင့္ျမတ္ေတဆိုေရ အေတြးအေခၚကို အာသွ်၊ အာဖရိကႏွင့္ အေမရိကရို႕မွာ ေနာင္းေနာင္းရိုက္သြင္းပစ္ခပနာ လူျဖဴတိ၏ profile ကိုျမွင့္တင္ရာမွာ ကေကာင္းေအာင္ျမင္ခကတ္ေတ။

သမိုင္းေႏွာင္းပိုင္း (၂၀) ရာစုပိုင္းမွာ ကိုလိုနီတိခ်န္ပစ္ခေရ လူျဖဴလူမဲခြဲျခားေရး လူမ်ိဴေရးျပႆနာတိစြာ စဥ္ဆက္မျပတ္ျဖစ္ခကတ္စြာကို တြိရပါေရ။ ဥပမာအားျဖင့္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ လူမဲတိစြာ “ကၽြန္” အျဖစ္ႏွင့္ ၁၉၆၀ ေႏွာင္းပိုင္အထိ လူျဖဴတိ၏ဖိႏွိပ္ျခင္းကို ခံခရကတ္ေတ။ အလားတူပင္ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံမွာလည္းေသာ့ အသားအေရာင္ခြဲျခားအုပ္ခ်ဳပ္ေတ စနစ္ဆိုးစြာ (၁၉၉၆) ေလာက္ခါမွ အရင္းျပဳတ္လားခစြာပါရာ။

ေဖာ္ျပခေရ သမိုင္းဆုိင္ရာအခ်က္အလက္တိႏွင့္ ရွိဦးေဖာ္ျပခေရ အသားျဖဴလိမ္းဆီးတိ ဇာပိုင္ဆက္စပ္ပါေရလဲလို႔ ေတြးေကာင္းေတြးနီကတ္ပါလိမ့္ေမ။ ေဒပိုင္ပါ…

ရခိုင့္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမွာလည္းေသာ့ အသားအေရာင္ခြဲျခားေရ လကၡဏာတိက အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၊ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံရို႕ေလာက္မွာပိုင္ မျပင္းထန္တာလည္း ဟိနီပါေရ။ အသားအေရာင္ကိုမူတည္ၿပီးေက ခြဲျခားဆက္ဆံစြာေရ ယင္းလူသား၏ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္မူကို ပ်က္ျပားစီပါေရ။ ေဒအေၾကာင္းႏွင့္ပတ္သက္လို႔ အကၽြန္႔ကိုယ္ပုိင္ အတြိအႀကဳံကို ဝီမွ်ခ်င္ပါေရ။

အကၽြန္အငယ္ခါက ေက်ာက္ျဖဴၿမိဳ႕မွာ ႀကီးျပင္းခစြာပါ။ ပင္လယ္နားမွာနီေရအျပင္ အမိဖက္အမ်ိဳးတိကလည္း အသားမဲေရအတြက္ အကၽြန္လည္းေသာ့ မဲမဲေခ်ပါရာ။ အသားကမဲမဲ ပိန္ကပိန္ပိန္ ကုလိေမၼေခ်တေယာက္အနီႏွင့္ အကၽြန္႔ကိုယ္အကၽြန္ လွပါေရလို႔ ေယာင္လို႔ေတာင္ မေတြးခေရအျပင္ တျခားေသာသူတိက ေဖာ္ျပျခင္းလည္း ဘဝမွာ တခါလည္း မၾကားဖူးခပါ။ “အသားျဖဴျဖဴေခ်ႏွင့္ လွလိုက္ေတ” လို႔ အေျပာခံရေရ ကုလိေမၼေခ်တိကိုရာ အားက်စိတ္ႏွင့္ ေငးၾကည့္ရံုရာ တတ္ႏိုင္ခပါေရ။

ကိုယ့္ကုိယ္ကို မယံုၾကည္မူ မေၾကနပ္မူတိႏွင့္ အကြန္႔မ်က္ႏွာစြာ ႐ႈံ႕သထက္႐ံႈ႕ၿပီးေက ရုပ္ဆိုးၿပီးယင္း ဆိုးၿပီးေက ငယ္ဘဝတေလွ်ာက္ “ရုပ္ဆိုးမေခ်” နာမည္ရာ တြင္ခရပါေရ။

အဂၤလိပ္စာမွာ အၿမဲတမ္းထူးခၽြန္ေရအကၽြန္စြာ ယင္းအဂၤလိပ္စာကိုပင္ အရင္းျပဳစာသင္ယင္း ဘဝကိုရပ္တည္ႏိုင္ခပနာ ကံေကာင္းစြာျဖင့္ ႏုိင္ငံတကာႏွင့္ရင္ေဘာင္တန္းၿပီး ရပ္တည္ႏိုင္ေရအတိြအႀကံဳတိရလာၿပီးေက ပညာအရည္အျခင္းတိ ပိုတိုးမ်ားလာခါ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္လာလတ္ေတ။ တီထြင္ႀကံဆဥာဏ္တိတိုးပြားလာခါ မ်က္ႏွာမွာ အၿပံဳးပန္းဆင္ရေကာင္မွန္း သိပါလတ္ေတ။

အခုအခ်ိန္ခါမွာ အကၽြန္အငယ္ခါက အကၽြန္႔အသားအရီႏွင့္ ရုပ္ရည္ကိုၾကည့္ပနာ ခါးခါးသီးသီးဆက္ဆံခေရလူတိကို အကၽြန္႔ပညာႏွင့္ ၿပံဳးၿပီးေက လွပနီေရအကၽြန္႔မ်က္ႏွာကို ျမင္စီခ်င္ပါေရ။

ရခိုင္သမညီမေခ်တိ၊ အသားညိဳလို႔ အသားမဲလို႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို မေၾကမနပ္၊ မယံုမရဲျဖစ္နီကတ္ေတလား။ အကၽြန္ အႀကံေကာင္းတခုပီးပါရစီ။ နိစဥ္နိတိုင္း အိပ္ရာကႏိုးတိုင္း ကိုယ့္ကိုယ္ကို မွန္မွာၾကည့္၊ ၿပဳံးျပၿပီးေက “ငါေကာင္းလွပါေရကား” လို႔ စိတ္ကေျပာပါ။

လူတေယာက္၏အလွအပစြာ အသားအရီႏွင့္ ရုပ္ရည္မွာ မူတည္စြာမဟုတ္။ အေရးႀကီးစြာက ဥာဏ္ပညာ၊ အတြိအႀကံဳႏွင့္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္မူျဖစ္ပါေရ။ အသားျဖဴမွ စိတ္ျဖဴစြာမဟုတ္ပါ။ စိတ္ျဖဴေက အသားမျဖဴတာလည္း ျဖဴစင္ေရအသားအရီပိုင္သွ်င္ျဖစ္လာဖို႔စြာ ဧကန္မလြဲပါရာ။

(မမၿပံဳးသူ)

ရခိုင္သမက္တက္

ရခိုင္သမက္တက္
------------------
ရခိုင္အပ်ိဳလူပ်ိဳတိအရြယ္ေရာက္လွ်င္ လူငယ္ခ်င္းခ်စ္ႀကိဳက္၍ လက္ထက္မဂၤလာေဆာင္ျခင္းမ်ားဟိေရပိုင္ အမ်ားအားျဖင့္ မိဘမ်ားက အိမ္ေထာင္ဘက္ကို ရီြးခ်ယ္ပီးသည္မ်ားပါသည္။ ရခိုင္လူမ်ိဳးသည္ မိဘစကားကိုနာခံတတ္သူမ်ားျဖစ္သျဖင့္ မိဘမ်ား၏အစီအမံကိုလက္ခံတတ္ေလ့ဟိသည္။ သားသမီးမ်ားအခ်ိန္တန္အရြယ္ေရာက္လာလွ်င္ အိမ္ေထာင္ဖက္ကို အမ်ားအားျဖင့္မိဘမ်ားက ရြီးခ်ယ္ပီးေသာအေလ့သည္ ရခိုင္လူမ်ိဳးတြင္ ယခုေခတ္ခ်ိန္ထိေခတ္စားလွ်က္ဟိသည္။
ရွိရိုးအစဥ္အဆက္က်င့္သံုးလာခေသာ ရခိုင္လူမ်ိဳး႐ို႕၏လက္ထပ္္မဂၤလာပြဲဓေလ့သည္ ျမန္မာမ်ားႏွင့္မတူ ထူးျခားေသာဓေလ့ထံုးစံမ်ားျဖစ္သည္။

ရခိုင္ရိုးရာသမက္တက္

ရခိုင္ရိုးရာမဂၤလာေဆာင္မွာ ျမန္မာရိုးရာမဂၤလာေဆာင္ႏွင့္မတူ တမူထူးျခားသည္။ သမီးသွ်င္ (သတို႔သမီး) ႏွင့္ သမက္သွ်င္ (သတို႔သား) လက္္ထက္ထိမ္းျမားေသာမဂၤလာေဆာင္ပြဲကို ရခိုင္စကားတြင္ “သမက္တက္ပြဲ” ဟုေခၚသည္။ ေယာကၡမအိမ္သို႔ သမက္ကိုတင္ပို႔ရေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ လက္ထပ္ရန္လားရေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း “သမက္တက္” ဟုေခၚရျခင္းျဖစ္သည္။ သံတြဲ၊ ေက်ာက္ျဖဴ၊ မာန္ေအာင္ႏွင့္ အျခားေသာေဒသမ်ားတြင္ အနည္းငယ္ကြဲလြဲခ်က္ဟိသည္။

သမီးေတာင္းျခင္း

ပထမေယာက်္ားေခ်ဘက္မွ မိန္းမပ်ိဳကိုႀကိဳက္လွ်င္ အရပ္မွအမ်ိဳးသမီးႀကီးမွတဆင့္ေျပာၾကားၿပီး ရက္တည့္မတည့္ ဇာတာမ်ားယွဥ္ၿပီး စီးစစ္ရသည္။ ထို႔ေနာက္ ေကာင္းေသာရက္ကိုရီြးခ်ယ္ၿပီး စိစပ္ေၾကာင္းလမ္းျပဳလုပ္သည္။


စိစပ္ေၾကာင္းလမ္းျခင္းမဂၤလာ (အသြင္းႏွင္းျခင္း၊ ပန္းဆင္ျခင္း)


စိစပ္ေၾကာင္းလမ္းမဂၤလာပြဲကို သမီးသွ်င္အိမ္တြင္ျပဳလုပ္သည္။ ရွိဦးစြာ သမီးသွ်င္ထိုင္ရန္နီရာ၏လက္၀ဲလက္ယာဘက္တြင္ အမ်ိဳးသမီးအိမ္ေထာင္သည္ႏွစ္ဦး ထိုင္ရသည္။ ဆြီမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ဖိတ္ၾကားထားေသာအဂႏၶဳမ်ားက ယင္း႐ို႕၏ရွိတြင္ နီရာယူရသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ သမီးသွ်င္ထြက္မလာရသိမ့္။ သတ္မွတ္ထားေသာမဂၤလာအခ်ိန္ေရာက္ေသာအခါ သမက္သွ်င္ (သတိုးသား) ဘက္မွ ဆြီမ်ိဳးပရိတ္သတ္မ်ားလာေရာက္သည္။ လာေရာက္ေသာအခါ သမီးသွ်င္ကိုဆင္ျမန္းပီးရန္ ပန္းမ်ားႏွင့္စားစရာမုန္႔အခ်ိဳမ်ား၊ ေကာက္ညွင္းေပါင္းမ်ားကို ေငြဖလားထဲတြင္ ထံုးတမ္းစဥ္လာႏွင့္အညီထည့္၍ ယူလာရသည္။ ေငြဖလားဦးေရမွာလည္း မဂဏန္းအရြီတြက္တိုင္း ႀကိဳက္သလိုအသံုးျပဳႏုိင္သည္။ သမီးသွ်င္သည္ အမ်ိဳးသမီးအရံတဦးႏွင့္အတူထြက္လာၿပီး သတ္မွတ္ထားေသာနီရာတြင္ ထိုင္ရသည္။ ပန္းမ်ား၊မုန္႔မ်ားႏွင့္အတူ သမက္သွ်င္မိဘမ်ားထံမွ သမီးသွ်င္အား စိစပ္ေၾကာင္းလမ္းျခင္း ရခိုင္အခၚ (ကတိသစၥာျပဳျခင္း) အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ သားသွ်င္ဘက္မွ အမိ (သို႔မဟုတ္) အစ္မက မိမၼေခ်ကို ပန္းဆင္ပီးရသည္။

ထို႔ေနာက္္လက္၀တ္ရတနာမ်ားကို ေရႊက်ပ္ခ်ိန္ျဖင့္ပီးၿပီး အသြင္းပီးေဆာင္ရပါသည္။ ထိုရတနာဆင္ျမန္းျခင္း၊ သမီးသွ်င္အား ပန္းပန္ပီးျခင္းျပဳလုပ္သူကို သမီးသွ်င္က အရိုအေသျပဳကန္ေတာ့ၿပီးလွ်င္ စိစပ္မဂၤလာေအာင္ျမင္ပါေတာ့သည္။

မဂၤလာလက္ထပ္္မည့္နိရက္ကို ယင္းအခ်ိန္မွာပင္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ ညွိႏွဳိင္းေဆြးေႏြးသတ္မွတ္ရပါသည္။ ဆြီမ်ိဳးပရိသတ္မ်ားကို မဂၤလာရက္ေၾကျငာပီးရသည္။ ထို႔ေနာက္ ႄကြေရာက္လာေသာ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ဆြီမ်ိဳးပရိသတ္မ်ားကို ဧည့္ခံေကြ်းမြီးရသည္။ စိစပ္ပြဲၿပီး၍ သမက္သွ်င္ဘက္မွျပန္က်ေသာအခါ သမက္သွ်င္ဘက္မွယူလာေသာ ေငြဖလားထဲမွမုန္႔အခ်ိဳမ်ားကို သမီးသွ်င္ဘက္မွလက္ခံယူၿပီးေနာက္ ယင္းဖလားထဲသို႔ သမီးသွ်င္ဘက္မွလည္း မုန္႔မ်ားကို ျပန္ထည့္ပီးရသည္။

လက္ထပ္္မဂၤလာပြဲ

လက္ထပ္္မဂၤလာပြဲတြက္ မဂၤလာပြဲတင္ကို တရက္ႀကိဳတင္ျပဳလုပ္ရသည္။ မဂၤလာပြဲတင္သည္ လက္ထပ္မဂၤလာပြဲအတြက္ ရွိဦးစြာေဆာင္ရြက္ရေသာ အလုပ္ျဖစ္သည္။ ယင္းပြဲကို သမီးသွ်င္အိမ္၌သာျပဳလုပ္ရသည္။ မဂၤလာပြဲနိေရာက္ေသာအခါ ယင္းနိမိုးထက္အရုဏ္တြင္ သမီးသွ်င္သမက္သွ်င္႐ို႕အား မိမိအိမ္မ်ားမွာပင္ ျမတ္စြာဘုရားအားဦးထိပ္ထား၍
ဘုန္းႀကီးငါးပါးအား မဂၤလာဆြမ္းကပ္ၿပီး မဂၤလာပရိတ္နာရသည္။ အဘိုးအေဘာင္လူႀကီးမိဘမ်ားကိုကန္ေတာ့၊ မဂၤလာစကားတတ္ကၽြမ္းသူမ်ားက နံ႔သာရည္မ်ားျဖင့္ပတ္ျဖန္းျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ကာ မဂၤလာေျမွာက္ရသည္။ ပရိတ္နာရာတြင္ ပရိတ္ႀကီးမွာ လက္ထက္မဂၤလာပြဲအတြက္ အဓိကအေရးႀကီးဆံုးျဖစ္သည္။ ရွိဦးစြာ မဂၤလာစားပြဲငယ္ကို ပ်င္ဆင္ရသည္။

ယင္းစားပြဲတြင္ပါ၀င္ရမည့္အခ်က္မ်ားမွာ-

မဂၤလာေျမွာက္ျခင္း
မဂၤလာထမင္းပြဲပ်င္ဆင္ျခင္း

သီးသန္႔ျပဳလုပ္ထားေသာ မဂၤလာစားပြဲကိုစားပြဲခင္း၍ အေပၚတြင္စပါးျဖဴးထားသည္။ ျဖန္႔ႀကဲထားေသာစပါးေပၚတြင္ ဘဲဥပံုမဂၤလာႄကြီေလာင္ပန္းႀကီးတြင္ ေကာက္ညွင္းႏွင့္ထမင္းမ်ားထည့္၍ တင္ထားရသည္။ ယင္းထမင္းေပၚတြင္ ခ်က္ၿပီးသားၿခီလက္အမႊီးစံုေသာ ပုစြန္တုပ္ႀကီးႏွစ္ေကာင္၊ အမႊီးစံုအႀကီးခြံပါေသာ ငါးကန္သားႏွစ္ေကာင္၊ ဘဲဥႏွစ္လံုး၊ ေျမာက္ဥ (ေခၚ) ကင္းစြန္းဥႏွစ္ဥႏွင္႔ အခြံႏႊာၿပီးေသာႏွပ်ိဳးသီးႏွစ္လံုးစီျဖင့္ ပ်င္ဆင္ထားရသည္။ ငါး၊ ပုစြန္၊ ဥ၊ သီးႏွံစပါးေပါႄကြယ္စီရန္ အတိတ္နမိတ္ယူထားျခင္းျဖစ္သည္။ စပါးမ်ားထဲတြင္ ေရႊဒဂၤါး၊ ေငြဒဂၤါးမ်ားျမွပ္ႏွံထားရသည္။ ေရႊေငြပြားမ်ားေအာင္ ရည္ရြယ္ျခင္းျဖစ္သည္။

သမီးသွ်င္ထိုင္ေသာနီရာလက္ယာဘက္တြင္ ရီစင္အိုးဟုေခၚေသာ ႀကီးအိုးငယ္ႏွစ္လံုးတင္ထားရသည္။ ႀကီးအိုးအျပင္ဘက္ပတ္လည္ကို မဂၤလာပရိတ္ျခည္ျဖင့္ ပတ္ထားပီးရသည္။ ႀကီးအိုး၌ရီထည့္ထားၿပီး သၿပီပန္း၊ အခ်ိန္ခါေကာင္းသတ္မွတ္ေသာစာရြက္ (အခါစာ) ႐ို႕ကို ထိုးထားရသည္။

ထမင္းေလာင္ပြန္း၏လက္၀ဲဘက္တြင္ ေလာင္ပြန္းငယ္မ်ားတင္ၿပီး ယင္းေလာင္ပြန္းငယ္အသီးသီးတြင္ ၾကက္တေကာင္လံုးအူအသဲစံုစြာ ငရုတ္သီးမပါဘဲ ခ်က္ရသည္။ ပုစြန္တုပ္ကို အေကာင္မပ်က္ေက်ာ္ရသည္။ ေရႊဖရံုသီးခ်က္ထည့္ရသည္။ က်န္ေလာင္ပြန္းႏွစ္ခုတြင္ ၾကက္ႏွင့္ပုစြန္ပဲ ထည့္ရသည္။ ၾကက္ႏွစ္ေလာင္ပြန္း၊ ပုစြန္ႏွစ္ေလာင္ပြန္း၊ ေရႊဖရံုသီးႏွစ္ေလာင္ပြန္းျဖစ္သည္။ မဂၤလာလက္ဆံုထမင္းပြဲတြင္ ငကန္သား (အႀကီးဟိေသာငါး)၊ ၾကက္သား၊ ဘဲဥ၊ ပုစြန္၊ ေျမာက္ဥ၊ ကင္းစြန္းဥ၊ ခ်ိဳင္ေပါင္ဟင္းမ်ားထည့္ထားသည့္ ဟင္းဇားပန္းကန္ကတဖက္္ ထားဟိသည္။ ပုစြန္ဆိုလွ်င္ ႏွခြမ္းမႊီးမွ်င္မျပတ္စီရ။ အက်ိဳးအပဲ့အနာအဆာမ်ားမပါစီရန္ အထူးဂရုျပဳရသည္။

ဤမဂၤလာစားပြဲကို မဂၤလာေဆာင္မည့္နီရာတြင္ထားဟိၿပီး မဂၤလာေျမွာက္ျခင္းျပဳလုပ္ရသည္။ အညႊန္႔ဟိေသာအမ်ိဳးသမီးက သမက္သွ်င္အိမ္မွ ဆန္ႏို႔ဆီဗူးႏွစ္ဗူး၊ ေလးဗူး၊ ေျခာက္ဘူးစသျဖင့္ စံုဂဏန္းကို သမီးသွ်င္အိမ္သို႔လားပို႔ကာ သမီးသွ်င္အိမ္မွဆန္မ်ားႏွင့္ေရာၿပီး အညႊန္႔ဟိေသာအမ်ိဳးသမီးက မဂၤလာလက္ဆံုထမင္းပြဲအတြက္ ခ်က္ရသည္။
အညႊန္႔ဟိေသာအမ်ိဳးသမီးဆိုသည္မွာ လူပ်ိဳအပ်ိဳလက္ထပ္ၿပီး မကဲြမကြာေမာင္ႏွံစံုအတူတကြနီထိုင္၍ သားသမီးတေယာက္တလီမွ ပ်က္စီးျခင္းမဟိေသာ “အိမ္္ေထာင္သွ်င္မ” ကိုဆိုလိုသည္။

အထက္ပါ မဂၤလာပြဲပ်င္ဆင္ျခင္းအလုပ္ကို ဘုန္းႀကီးမႄကြမီွ ပ်င္ဆင္ထားရသည္။ ဘုန္းႀကီးႄကြလာၿပီး ပရိတ္နာသည့္အခါ မဂၤလာစားပြဲမွာ ဘုန္းႀကီးမ်ားရွိတြင္ တည္ဟိနီရမည္။ ယင္းမဂၤလာစားပြဲရွိတြင္ သမီးသွ်င္က အမ်ိဳးသမီးႏွစ္ဦး လက္၀ဲလက္ယာရံ၍ ထိုင္ရသည္။ ထိုအရံအမ်ိဳးသမီးႏွစ္ဦးမွာ သမီးသွ်င္မြီးရက္ႏွင့္ နိနံသင့္သူမ်ားျဖစ္သည္။ ရွိဦးစြာသီလခံယူၿပီးလွ်င္ ပရိတ္ႀကိဳးျဖင့္ စည္း၀ိုင္းခ်သည္။

သမီးေစာင့္ျခင္း

သမက္တက္သည့္နိ မိုးထက္ကိုးခ်က္တီးခန္႔တြင္ သမီးသွ်င္ႏွင့္ရင္းႏွီးေသာ မိတ္ဆြီကုလိေမၼေခ်မ်ား၊ ဆြီမ်ိဳးမ်ားကို ထမင္းေကၽြးရသည္။ သမီးသွ်င္မွာ အလွပဆံုး၀တ္စားဆင္ယင္ကာ နိသင့္နံသင့္အပိ်ဳရံႏွစ္ေယာက္ လက္၀ဲလက္ယာရံလွ်က္ မဂၤလာေဆာင္မည့္နီရာတြင္ထိုင္၍ ဧည့္ခံရသည္။

သမက္တက္ျခင္း

သမက္သွ်င္ဘက္မွ သမီးသွ်င္ဘက္သို႔လားေသာအခါ သမက္သွ်င္အဖ၊ အဘိုး၊ ဆြီမ်ိဳး သက္ႀကိး၀ါႀကီးမ်ားက ရွိမွဦးေဆာင္လာလတ္ၿပီး အမိ၊ အေဘာင္စေသာသက္ႀကီး၀ါႀကီးမိမၼမ်ားက ေနာက္မွလိုက္ရသည္။ ထို႔ေနာက္ အုပ္ထမ္းသူအညြန္႔မိမၼမ်ားက တေယာက္ခ်င္းတန္းစီ၍ ေလွ်ာက္ရသည္။ အုပ္ထမ္းသူမ်ားမွာ မိမၼေခ်ာမိန္းမလွမ်ားျဖစ္သည္။ ရွိဆံုးမွအညြန္႔ပန္းအုပ္ကို သမက္သွ်င္၏အစ္မ (သို႔မဟုတ္) ဆြီမ်ိဳးရင္းခ်ာထဲက ထမ္းရသည္။ ေနာက္အုပ္မ်ားတြင္ မုန္႔အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ႏွပ်ိဳးသီးမ်ားထည့္ကာ ထမ္းလာရသည္။ အုပ္ထမ္းသူမ်ားအတြက္လက္ေဆာင္အျဖစ္ ပု၀ါပိုင္းမ်ားကို အုပ္မ်ားတြင္ခ်ိဳင္ေႏွာင္ထားဟိသည္။ အုပ္မ်ားကို သမက္သွ်င္တတ္ႏိုင္သည့္အေလွ်ာက္ (၇) အုပ္ (၉) အုပ္ထားဟိသည္။

အုပ္ထမ္းသူမ်ား၏ေနာက္နားတြင္ သမက္သွ်င္အဖြဲ႕ပါသည္။ သမက္သွ်င္၏ဦးေသွ်ာင္ႏွင့္ ရီစင္အိုးကို ရွိကသယ္ယူလာရၿပီး သမက္သွ်င္မွာ ေခါင္းေပါင္း၊ ပန္းေဖာ္ေတာင္ရွည္ပုဆိုး၊ လိုင္ေထာင္အကၤ်ီ၊ ရင္ဖံုးျပင္ခံအင္းက်ီမ်ားကို၀တ္ဆင္ကာ ဓားရွည္လြယ္သူ၊ ယပ္ရွည္ကိုင္သူမ်ားျခံရံလွ်က္ လိုက္ပါလာရသည္။ ၄င္း႐ို႕၏ေနာက္တြင္ သမက္သွ်င္၏အေပါင္းအေဖာ္မ်ားမွာ ေတတၱာႏွင့္အိပ္ရာလိပ္မ်ားကို သယ္ေဆာင္လာလတ္ၿပီး ဗံု၊ လင္ခြင္း၊ ပုလီတီးမွဳတ္သူမ်ားႏွင့္ တေပ်ာ္တပါးတီးမႈတ္လိုက္ပါလာရသည္။

သမီးသွ်င္အိမ္ေရာက္သည့္အခါ သမီးသွ်င္မိဘဆြီမ်ိဳးမ်ားကဆီးႀကိဳ၍ဧည့္ခံၿပီး နီရာထိုင္ခင္းမ်ားပီးသည္။ ရွိဦးစြာအညြန္႔အုပ္ထမ္းသူက အညြန္႔အုပ္ႏွင့္အတူပန္းဆင္ပီးရန္ သမီးသွ်င္အနားနီရာယူရသည္။ က်န္အုပ္မ်ားကို သမီးသွ်င္အိမ္မွလက္ခံယူ၍ နီရာခ်ထားသည္။ သမက္သွ်င္ဘက္မွသယ္ေဆာင္လာေသာ မဂၤလာရီစင္အိုးကိုလည္း မဂၤလာစားပြဲေပၚတြင္ သမီးသွ်င္၏ရီစင္အိုးႏွင့္အတူ ထားရသည္။ အညြန္႔အုပ္ထမ္းလာသူ သမက္သွ်င္၏အစ္မဆြီမ်ိဳးမ်ားက သမီးသွ်င္ကို ပန္းဆင္ပီးရသည္။ အညြန္႔အုပ္တြင္ ရာသီအလိုက္ပန္းမ်ားပါလာရသည္။

ဥပမာ-
ႏွင္းပန္း အီးခ်မ္းစီရန္
ႏွင္းဇီပန္း မႊီးႀကိဳင္လန္းဆန္းစီရန္
သဇင္ပန္း သန္႔ယွင္းစင္ၾကည္စီရန္
အခ်စ္တရာ (အခ်ပ္တရာ) ပန္း အခ်စ္အႏွစ္တရာတိုင္စီရန္
စံကားပန္း စံစားရစီရန္

ပန္းမ်ားပန္းကံုးမ်ားကို တစံုစီအညြန္႔အုပ္တြင္ထည့္ယူလာရသည္။ ပန္းဆင္ပီးသူက ပန္းမ်ားကို တစံုစီ ငါးစံုဆင္ျမန္းပီးရသည္။ ဆံထံုးထဲတြင္လည္း ပန္းကံုးမ်ားထိုး၍ ပန္းပန္ပီးရသည္။ ထို႔ေနာက္ သမီးသွ်င္ကိုေသွ်ာင္ေဆာင္းပီးၿပီး မ်က္ႏွာကိုဖံုးအုပ္ထားရသည္။ သမီးသွ်င္ကိုပန္းပန္ဆင္ၿပီးေနာက္ သမက္သွ်င္ကို အိမ္ထဲသို႔၀င္စီသည္။ အ၀င္တြင္ သမီးသွ်င္၏ညီမအပိ်ဳမ်ားက ၿခီဆီး၍ေငြေတာင္းခံသည္။ လူပ်ိဳရံမ်ားက စ်ီးဆစ္ျခင္းျဖင့္ အေခ်အတင္ေျပာဆိုရသည္။ လူပ်ိဳရံ၊အပ်ိဳရံမ်ား တစိတေစာင္းေျပာဆိုရသျဖင့္ ေပ်ာ္စရာေကာင္းသည္။ အိမ္ေပၚသို႔ေရာက္ေသာအခါ သမက္သွ်င္ကို ရီတခြက္တိုက္ရသည္။ ထို႔ေနာက္ သမက္သွ်င္ကို သမီးသွ်င္၏ညာဘက္တြင္ နီရာယူစီၿပီး ေသွ်ာင္ေဆာင္းပီးရသည္။ ထိမ္းျမားပီးသူမ်ားက မဂၤလာစားပြဲေပၚဟိ မဂၤလာထမင္းပြဲကိုလည္းေကာင္း၊ ရီစင္အိုးမ်ားကိုလည္းေကာင္း (၇) ပတ္၊ (၉) ပတ္ပတ္ထားေသာ ပရိတ္ျခည္မွ်င္ကြင္းမ်ားျဖင့္ တမ်ိဳးတစံုက်စီ ရစ္ပတ္ပီးရသည္။ ထို႔ေနာက္ ေမာင္ႏွံအစံုအပါအ၀င္ မဂၤလာစားပြဲ၊ အိပ္ရာလိပ္၊ ေတတၱာမ်ားအားလံုးကို ပရိတ္ျခည္မွ်င္မ်ားျဖင့္ရစ္ပတ္ပီးရသည္။ ထို႔ေနာက္ သမက္သွ်င္၏ညာလက္ႏွင့္ သမီးသွ်င္၏ညာလက္ကိုေပါင္း၍ ျခည္မွ်င္မ်ားျဖင့္ ရစ္ပတ္ပီးရသည္။

လက္ထပ္ပီးသည့္အမ်ိဳးသမီးႀကီးမ်ားက ေမာင္ႏွံစံုကို ေအာင္သၿပီခက္ျဖင့္ ရီစင္အိုးႏွစ္စံုေပါင္းစပ္ထားေသာ ရီစင္မ်ားျဖန္းကာ ဆုေတာင္းမိတၱာပို႔ရသည္။ ဆက္လက္၍ သမတ္သွ်င္ႏွင့္သမီးသွ်င္လက္မ်ားကိုေပါင္းၿပီး ရီစင္သြန္းေလာင္းရသည္။ သမီးသွ်င္လက္ကိုေအာက္တြင္ထားၿပီး သမက္သွ်င္လက္ကိုအေပၚမွာ ထားရသည္။ အခ်ိဳ႕မွာ သမက္သွ်င္လက္ကိုေအာက္ကလွန္ၿပီး သမီးသွ်င္လက္ကို အထက္ကေမွာက္သည္။ အဓိပၸါယ္မွာ သမက္သွ်င္က သမီးသွ်င္ကို ညာလက္ျဖင့္ေတာင္းဆိုျခင္းကို သမီးသွ်င္က ညာလက္ျဖင့္လက္ခံျခင္းသေဘာ၊ သမက္သွ်င္က သမီးသွ်င္ကို တသက္လံုးေစာင့္ေယွာက္ ေထာက္ပံတာ၀န္ယူလားမည္ဟူေသာ သေဘာကိုေဆာင္သည္။

မိဘကန္ေတာ့ျခင္း

သမီးသွ်င္ရွိတြင္ သမက္သွ်င္ဖခင္၊ သမက္သွ်င္ရွိတြင္ သမီးသွ်င္ဖခင္႐ို႕က နီရာယူရသည္။ သမီးသွ်င္သမက္သွ်င္႐ို႕က ဖခင္ႏွစ္ဦးရံုလာေသာတဘက္ျဖဴထဲသို႔ ထမင္းခုႏွစ္ဆုပ္တၿပိဳင္တည္းထည့္ပီးျခင္း၊ မိခင္မ်ားအားလည္း ထမင္းခုႏွစ္ဆုပ္ တၿပိဳင္တည္းထည့္ပီးျခင္းသည္ မိဘႏွစ္ပါးကိုကန္ေတာ့ျခင္းသေဘာျဖစ္သည္။

လက္ဆံုစားျခင္း

မိဘမ်ားကိုကန္ေတာ့ၿပီးေနာက္ ေမာင္ႏွံစံုက မဂၤလာထမင္းကို ခုႏွစ္ဆုပ္စီလက္ဆံုစားရသည္။ စားေသာက္ၿပီး ေငြဖလားတြင္အတူလက္ဆီးရသည္။

လက္ဖြဲ႕ျခင္း

ထမင္းလက္ဆံုစားၿပီးေနာက္ မိဘဆြီမ်ိဳးမိတ္ဆြီမ်ားက သမီးသွ်င္သမက္သွ်င္ရွိ ေငြဖလားႏွစ္ခုထဲသို႔ လက္ဖြဲ႕ေငြမ်ားထည့္ရသည္။ လက္ဖြဲ႕လက္ခံၿပီးေသာဖလားကို္ သမက္သွ်င္က သမီးသွ်င္ကိုအပ္ရသည္။ သမီးသွ်င္ကကန္ေတာ့၍ လက္ခံယူရသည္။

ေသွ်ာင္ခ်ေသွ်ာင္တင္

သမက္သွ်င္က မိမိေသွ်ာင္ကိုခၽြတ္၍ စားပြဲေပၚတင္ထားၿပီးလွ်င္ သမီးသွ်င္၏ေသွ်ာင္ကိုခၽြတ္ယူကာ မိမိ၏ေသွ်ာင္ကိုေဆာင္းပီးရသည္။ ေသွ်ာင္တင္ေသွ်ာင္ခ်ျပဳလုပ္စဥ္ သမီးသွ်င္က သမက္သွ်င္ကို ရွိခိုးရသည္။ ေသွ်ာင္တင္ေသွ်ာင္ခအျဖစ္ သမက္သွ်င္က သမီးသွ်င္ကို ေငြလက္ဖြဲ႕သျဖင္႔ သမီးသွ်င္ကကန္ေတာ့ၿပီး လက္ခံရယူရသည္။ မဂၤလာအခမ္းအနားပြဲအၿပီးတြင္ ထြက္ခြာခြင့္ရရန္ သမက္သွ်င္က သမီးသွ်င္ဘက္မွအပ်ိဳရံလူပ်ိုရံမ်ားက ေရႊႀကိဳးတားထား၍ ႀကိဳးတားခပီးရသည္။ ေနာက္ဆံုးခန္း၀င္ခ ပီးေဆာင္ရသည္။

အိမ္ျပန္လည္ျခင္း

သမက္တက္ၿပီး (၇) ရက္နိတြင္ သမီးသွ်င္သမက္သွ်င္မ်ားသည္ သမက္သွ်င္၏မိဘအိမ္သို႔ မိုးထက္မွစ၍လည္ရသည္။ သမက္သွ်င္၏မိဘ၊ အဘိုးအေဘာင္မ်ားကို သမီးသွ်င္၊ သမက္သွ်င္႐ို႕က ကန္ေတာ့ရသည္။ ညဇာစားၿပီးမွျပန္ရသည္။ သို႔ျဖင့္ ၾကင္စဦးဇနီးေမာင္ႏွံႏွစ္ဦးသည္ အိုးအိမ္တည္ေထာင္ကာ တလင္တမယားစနစ္ျဖင့္ တသက္လံုးေပါင္းေဖာ္ရေတာ့သည္။

ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ မဂၤလာပြဲကို ၀ါတြင္းႏွင့္ျပာသိုလမ်ားတြင္ ေယွာင္ၾကည္ေလ့ဟိၿပီး တေပါင္းတန္ခူးလမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုးက်င္းပျပဳလုပ္သည္။ ျပာသိုလတြင္ မဂၤလာေဆာင္က အိမ္ေထာင္စီးပြားေရးမျဖစ္ဘဲ မြဲျပာက်တတ္သည္ဟု အယူဟိသည္။ ရခိုင္ဓေလ့ထံုးတမ္းစဥ္လာအရ မဂၤလာပြဲႏွင့္ပတ္သက္၍ လိုက္နာရမည့္စည္းကမ္းခ်က္မ်ားစြာဟိသည္။ ထိုခ်မွတ္ထားေသာစည္းကမ္းခ်က္မ်ားကိုလိုက္နာၿပီး လက္ထပ္မဂၤလာပြဲသည္ ပကာသနမဖက္ အရိုးခံသက္သက္ျဖင့္ ရိုးရာမပ်က္ခ်စ္ျမတ္ႏိုးစရာျဖစ္သည္။ ရခိုင္လူမ်ိဳး႐ို႕၏ခ်စ္စရာေကာင္းေသာဓေလ့၊ တမူထူးျခားေသာ မဂၤလာအယူအဆမ်ားျဖစ္သည္။

က်မ္းကိုးကားစာအုပ္မ်ား
သားခ်င္းမ်ားအေၾကာင္းတေစ့တေစာင္း (ေမာင္ေအာင္မြန္)
ျပည္ေထာင္စုသားမ်ား၏ရိုးရာလက္ထပ္မဂၤလာပြဲဓေလ့မ်ား
(တကၠသိုလ္သွ်င္သီရိ)
ျမတ္ပန္းသဇင္ ရခိုင္အမ်ိဳးသမီးအသင္း (ရန္ကုန္)၂၀၀၇ ထုတ္

လူ႔ေဘာင္ပင္ပ်ိဳ၏ အသက္သခင္ရီေသာက္ျမစ္

လူ႔ေဘာင္ပင္ပ်ိဳ၏ အသက္သခင္ရီေသာက္ျမစ္
-----------------------------------------------
လူတိကို အခိုင္ခန္႔ဆုံးနန္႔ ကာလအရွည္ၾကာဆုံး ညီညြတ္ႏိုင္စီစြာက ဘာသာစကားနန္႔ခ်ိဳင္ထားျခင္းပင္ ျဖစ္ေတလို႔ (၁၉) ရာစု ျပင္သစ္ႏိုင္ငံေရးနန္႔ လူမွဳေတြးေခၚပညာသွ်င္ (ေတာ့ကြီဗီလာ) က သူ၏အထင္ရွားဆုံးစာအုပ္ျဖစ္ေတ အေမရိကန္ဒီမိုကေရစီစာအုပ္မွာ ေထာက္ျပရြီးထားခစြာကို ဖတ္ရေရ။ အပင္တပင္ အသက္ရွင္ႀကီးပါလတ္ဖို႔ အဓိကက်ေရတာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္နီစြာက ရီေသာက္ျမစ္ျဖစ္ေတပိုင္ ေဒအသက္သြီးေၾကာရီေသာက္ျမစ္ရာ အျဖတ္ခံလားရဖို႔ဆိုေက ယင္းအပင္ နိဂုံးခ်ဴပ္ဇာတ္သိမ္းလားဖို႔စြာက က်ိန္းသီနီေရ။ ယင္းပိုင္ပ်ာယ္ တေယာက္လည္း ကၽြန္းေခ်တိမဟုတ္၊ လူတေယာက္ခ်င္းစီက လူ႔အဖြဲ ့အစည္း၏အစိတ္အပိုင္းတိျဖစ္ေတဆိုေရ ဆိုရုိးစကားပိုင္ လူ႔ေဘာင္ထဲက လူတိကို ဆက္သြယ္ပီးထားေရ လမ္းမႀကီးက ဘာသာစကားပင္ျဖစ္ေတ။ ယင္းအတြက္နန္႔ လူ႔ေဘာင္ပင္ပ်ိဳ အသက္ရွင္ဖို႔ေထာက္ပံ့နီေရ အဓိကမ႑ိဳင္ရီေသာက္ျမစ္က ဘာသာစကားစာပီပင္ျဖစ္ေတဆိုစြာ ကမၻာ့လူ႔ေဘာင္သမိုင္းတိက သက္သီခံနီပါေရ။

ဘာသာစာပီစကားတိ တိမ္ေကာေပ်ာက္ကြယ္လားချခင္းတိကို ေလ့လာၾကည့္လိုက္ေက ျပင္ပဖိအားနန္႔ အတြင္းဖိအားဆိုေရ အဓိကအေၾကာင္းရင္းႏွစ္ခုကို တြိကတ္ရေရ။ ျပင္ပဖိအားကို ဥပမာပီးရဖို႔ဆိုေက လူမ်ိဳးတမ်ိဳးကို တျခားလူမ်ိဳးတမ်ိဳးက သိမ္းပိုက္လိုက္ပနာ အုပ္ခ်ဴပ္ေတလူမ်ိဳး၏ဘာသာစကားကို အတင္းအဓမၼသင္ယူက်င့္သုံးစီျခင္းေၾကာင့္ အသိမ္းပိုက္ခံလူမ်ိဳး၏ဘာသာစကားေရ ေပ်ာက္ကြယ္လားတတ္ေတ။ အတြင္းဖိအားကေတာ့ေက မိမိရုိ႕ဘာသာစာပီစကားကို မိမိရုိ႕ကိုယ္တိုင္က တန္ဖိုးမထားပဲ ျပင္ပ၀န္းက်င္ေလာကအေျပာင္းအလဲနန္႔ သဟဇာတျဖစ္ေအာင္ ျပဳပ်င္ေျပာင္းလဲမွဳမလုပ္ႏိုင္ျခင္းေၾကာင့္ တိမ္ေကာလားတတ္ျခင္းပင္ျဖစ္ပါေရ။

ရုိမန္အင္ပါယာ၏ယံုးသုံးဘာသာစကားအျဖစ္သုံးစြဲလာပနာ (၁၇) ရာစုတိုင္ေအာင္ ႏိုင္ငံတကာသိပၸံပညာနန္႔ ပညာသွ်င္ေလာကဘာသာေဗဒအျဖစ္ ဥေရာပတိုက္အေနာက္နန္႔ အလယ္ပိုင္းႏိုင္ငံတိမွာက်င့္သုံးခကတ္ေတ လက္တင္ဘာသာစကားေရ အခုအခ်ိန္ကာလမွာ တိမ္ေကာေပ်ာက္ကြယ္လားခပါပ်ာယ္။ အုပ္ခ်ဴပ္ေရးစနစ္နန္႔အတူတူပါလာလတ္ေတ ဘာသာစကားျဖစ္လို႔ ရုိမန္အင္ပါယာ ႏွစ္ျခမ္းၿပိဳကြဲၿပီးေက အာဏာပါ၀ါတိ တျဖည္းျဖည္းက်ဆံုးနိဂုံးခ်ဴပ္နီ၀င္လားေရအခ်ိန္မွာ လက္တင္ဘာသားစကားလည္း ကပ္ပါလားခရေရ။

ကမၻာႀကီးထက္မွာ ဆိတ္သုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္လားခရေရ လူမ်ိဳးတိအေၾကာင္းကို ေလ့လာထားေရ သုေတသနစာတမ္းတိက စာပီေပ်ာက္ေက လူမ်ိဳးပါေပ်ာက္တတ္ေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပထားကတ္စြာ ဖတ္ရေရ။ စာပီက လူမ်ိဳးတမ်ိဳး ဇာေလာက္ယိုင္ေက်းမွဳျမင့္ခေရလဲဆိုစြာကို ေဖာ္ျပေရ။ စာပီမွာ လူမ်ိဳးတမ်ိဳး၏ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာ၊ အဆင့္အတန္း၊ ေတြးေခၚစိုင္းစားမွဳ အနာဂါတ္အျမင္သေဘာထားတိအားလုံးကို ထင္ဟပ္ေပၚစီေရ။ ယင္းအတြက္နန္႔ လူမ်ိဳးတမ်ိဳးအေၾကာင္းကို အတြင္းက်က်သိခ်င္ေလ့လာခ်င္ေက ဘာသာစာပီတန္းခါးေပါက္က အယင္ဆုံး၀င္ကတ္ရေရ။ ဘာသာစကားစာပီက လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတိမွာ ပိတ္ထားေရ လက္ခုပ္သီးတိကိုဖြင့္ႏိုင္ေရ ေသာ့တေခ်ာင္းပင္ ျဖစ္ေတလို႔ ေျပာကတ္ရပါဖို႔။

ကမၻာႀကီးတည္တံ့နီေရအခ်ိန္ကာလထိ ရခိုင္ရုိ႕လူ႔ေဘာင္ပင္ပ်ိဳ ရွင္သန္နီစီဖို႔ ရခိုင့္စာပီရီေသာက္ျမစ္ကို ရက္ျပတ္လန္းဆန္းနီေအာင္ ရီေလာင္းျပဳစုပီးကတ္ရဖို႔စြာက ရခိုင္သားတိုင္းတာ၀န္ပင္ျဖစ္ပါေရ။ ရခိုင္သားရုိ႕ရင္ဘတ္ထဲက အသြီးအသားတိနန္႔ ျဖစ္တည္ပါလတ္ေတ ေဒရခိုင့္စာပီကို ရခိုင္သားတိကတန္ဖိုးမထားေက အရာဇာသူရုိ႕က လာပနာတန္ဖိုးထားကတ္ပါဖို႔လဲဲ။

ရခိုင့္ေမာ္ဒန္ကဗ်ာဆရာေမာင္ခိုင္ေအာင္က ရြက္ႏုျပန္ခ်ိန္ ရခိုင္ကဗ်ာသီးသန္႔စုစည္းမွဳစာအုပ္ထဲက ရခိုင္ကဗ်ာစာတမ္းမွာ “ရခိုင္စကားကိုမသုံး၊ ရခိုင္လီ ရခိုင္နရီမပါေက ရခိုင္ကဗ်ာမဟုတ္။ ရခိုင္ကဗ်ာမျဖစ္။ ရခိုင္ကဗ်ာလို႔ လုံး၀ (လုံး၀) မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါ။ ကဗ်ာဆရာတေယာက္ စကားလုံးရွာစြာေရ စိန္ေကာင္းေက်ာက္ေကာင္းရွာစြာနန္႔တူေရ။ ယူေရနီယမ္တူးစြာျဖစ္ေတ။ ကိုယ့္ရုိ႕ဘာသာစကားထဲက ရင္ထဲကို၊ သြီးထဲကို၊ ဦးေႏွာက္ထဲကို၊ အာရုံထဲကို စူးကနန္း၀င္ၿပီးေက ၿဖိန္းကနန္းျဖစ္လားႏိုင္ေရစကားတိကို ရြီးရစြာပါ။ ရွာရစြာပါ။ ဇာလူသားျဖစ္ျဖစ္ စြမ္းအားျမင့္ၿပီးတန္ဖိုးဟိေရ ဂီတနန္႔ကဗ်ာကို ကိုယ့္အမိဘာသာစကားနန္႔ရာ ရီးလို႔ရေရ” လို ့ စာပီစကား၏အႏွစ္သာရကို ထုဆစ္ျပထားပါေရ။

အမင္ကိုခ်စ္ကတ္ေတပိုင္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း၏အသက္သခင္ျဖစ္ေတ ဘာသာစကားစာပီကို တန္ဖိုးထားခ်စ္ျမတ္ႏိုးျခင္းက ျမင့္ျမတ္ေတလူသားျဖစ္ျခင္း၏ ဂုဏ္အဂၤါရပ္ကို ေဖာ္ညႊန္းျပျခင္းပင္ျဖစ္ပါေရ။ မ်ိဳးဆက္သစ္ညြန္႔ဖူးေခ်တိ ရခိုင္ရုိ႕ လူ႕ေဘာင္မွာ စိုင္ဆက္မျပတ္ရွင္သန္လာပနာ ေက်းဇူးသွ်င္အဘိုးအဖီးရို႕ခံစားခ်က္ ရင္ထဲမွာျဖစ္တည္နီခကတ္စြာတိကို လက္ခံယူလားႏိုင္ဖို႔ ေပါင္းကူးတန္းထားက ရခိုင္ရုိ႕ဘာသာစကားစာပီရာျဖစ္ေတလို႔ ေျပာခ်င္ပါေရ။ စာပီမဟိေက နားလည္မွဳမဟိေရပိုင္ သြီးစစ္ေတအမ်ိဳးသားညီညြတ္ေရးကိုလည္း တည္ေဆာက္လို႔ရဖို႔ မဟုတ္ပါ။ ရခိုင္ဘာသာစကားတိုးတက္ဖြံ႔ၿဖိဳးျခင္းကရာ ရခိုင္ရုိ႕ လူ႕ေဘာင္အနာဂါတ္ကိုလားဖို ့ လမ္းမွန္ျပအလင္းေရာင္ထြန္းပီးႏိုင္ဖို႔လို႔ ယုံၾကည္မိပါယင့္။

ခိုင္ေအာင္ေအာင္
(29/03/2009)

(ၿဗီး) (ၿပီး) (ဂတ္)(ကတ္) (ဗ်ာယ္ ) ( ပ်ာယ္)(ေတ) (ေရ) (ရခိုင္သဒၵါ)

(ၿဗီး) (ၿပီး) (ဂတ္)(ကတ္) (ဗ်ာယ္ ) ( ပ်ာယ္)(ေတ) (ေရ) (ရခိုင္သဒၵါ)
--------------------------------------------------------------------
ရခိုင္စာမွာ ဗ်ည္းသံုးဆယ့္သံုးလံုးကို စနစ္တက် ဖဲြ႔စည္းထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

(ဥပမာ)

(၁) က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ င
(၂) စ၊ ဆ၊ ဇ၊ စ်၊ ည
(၃) တ၊ ထ၊ ဒ၊ ဓ၊ န
(၄) ပ၊ ဖ၊ ဗ၊ ဘ၊ မ
(၅) ယ၊ ရ၊ လ၊ ၀၊ သ

ဆိုေသာဖဲြ႕စည္းမႈတြင္ ပထမအတန္း၌ အစအဆံုး (က) ႏွင့္ (င)၊ ဒုတိယအတန္း၌ အစအဆံုး (စ) ႏွင့္ (ည)၊ တတိယအတန္း အစအဆံုး (တ) ႏွင့္ (န) စတုတအတန္း အစအဆံုး (ပ) ႏွင့္ (မ) ပဥၥမအတန္း အစအဆံုး (ယ) ႏွင့္ (သ) စာလံုးမ်ားသည္ အသတ္စာလံုးမ်ားျဖစ္ပါသည္။

ဥပမာ- (ၾကက္၊ ေခ်ာင္း၊ ခ်စ္၊ ျပည္၊ တတ္၊ ကန္၊ ခ်ပ္၊ လမ္း) ဟု တြိရပါလိမ့္မည္။

ပိုယွင္းေအာင္ (က၊ စ၊ တ၊ ပ) ကို အကၽြႏု္ပ္ (ရွိတန္းအသတ္) ဟု သံုးၿပီး (င၊ ည၊ န၊ မ) ကို (ေနာက္တန္းအသတ္) ဟု သံုးပါမည္။

(ေသာက္ၿပီး စားၿပီးပ်ာယ္လား) ၀ါက်ကိုေလ့လာၾကည့္ကတ္ပါမည္။ ပဇာျဖစ္လို႔ (ေသာက္) ေနာက္က (ၿပီး) ဟု အသံထြက္ၿပီး (စား) ေနာက္က (ၿဗီး) ဟု အသံထြက္ရပါသနည္း။

(အေျဖက)

(က၊ စ၊ တ၊ ပ) (ရွိတန္းအသတ္) ေနာက္ကပါလာေသာ (ၿပီး) ကို မူရင္းအတိုင္း (ၿပီး) ဟု အသံထြက္ၿပီး (င၊ ည၊ န၊ မ) (ေနာက္တန္းအသတ္) ေနာက္ကပါလာေသာ္ (ၿပီး) ကို (ၿဗီး) ဟု အသံထြက္ပါသည္။

ပဇာျဖစ္လို႔လဲဆိုေသာ္ (က၊ စ၊ တ၊ ပ) (ရွိတန္းအသတ္) မ်ားသည္ သံတိုသံျပတ္ျဖစ္ပါသည္။ (င၊ ည၊ န၊ မ) (ေနာက္တန္းအသတ္) မ်ားသည္ သံရွည္သံပြားပါသည္။

(က၊ စ၊ တ၊ ပ) သံတိုသံျပတ္အသတ္သည္ သံုးသံမပြားပါ။ (င၊ ည၊ န၊ မ) သံရွည္သံပြားအသတ္သည္ သံုးသံပြားပါသည္။

(ဥပမာ)

(ၾကက္၊ ၾကက့္၊ ၾကက္း) (ခ်စ္၊ ခ်စ့္၊ ခ်စ္း) (တတ္၊ တတ့္၊ တတ္း) (ခ်ပ္၊ ခ်ပ့္၊ ခ်ပ္း) ဟု သံုးသံပြား၍ မရပါ၊ သို႔ေသာ္ (င၊ ည၊ န၊ မ) (ေနာက္တန္းအသတ္) (ေခ်ာင္၊ ေခ်ာင့္၊ ေခ်ာင္း) (ျပည္၊ ျပည့္၊ ျပည့္) (ကန္၊ ကန္႔၊ ကန္း) (လမ္၊ လမ့္၊ လမ္း) မ်ားသည္ သံုးသံပြား၍ရပါသည္။

(သံုးသံပြား၍မရေသာ) သံတိုသံျပတ္ အသတ္မ်ားေနာက္ကပါလာေသာ (ၿပီး) သည္ မူရင္းအတိုင္း (ၿပီး) ဟု အသံထြက္ၿပီး (သံုးသံပြား၍ရေသာ) သံရွည္သံပြားအသတ္၊ (သို႔မဟုတ္) (အ၊ အိ၊ အု၊ ေအ၊ အဲ၊ ၾသ၊ အံ၊ အို) သရသွ်စ္လံုးႏွင့္ ယင္း၏မူပြားမ်ားေနာက္ကပါလာေသာ (ၿပီး) သည္ (ၿဗီး) ဟု အသံေျပာင္းထြက္ပါသည္။

ဥပမာ။ (သတ္ၿပီး ခြတ္ၿပီး သုတ္သင္ၿဗီးလို႔ စားၿဗီး) လားခဗ်ာယ္။

(သတ္) ႏွင့္ (ခြတ္) သည္ သံတိုသံျပတ္အသတ္ျဖစ္သည့္အတြက္ (ၿပီး) ဟု မူရင္းအတိုင္းအသံထြက္ၿပီး (သင္) သည္ သံရွည္သံပြား (စား) သည္သရျဖစ္သည့္အတြက္ (ၿဗီး) ဟု အသံေျပာင္းထြက္ပါသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ စာရြီးေသာအခါ အသံထြက္ကိုလိုက္၍ တနီရာတြင္ (ၿပီး) တျခားတနီရာတြင္ (ၿဗီး) ဟု ရြီး၍မျဖစ္ပါ။

(၅) (ယ၊ ရ၊ လ၊ ၀၊ သ) အတန္းရာ ခၽြင္းခ်က္ျဖစ္ပါသည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ (ယ) သည္ သံရွည္သံပြားအသတ္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။

အထက္ကျပခသည့္ ဥပမာပိုင္ (ကတ္) ႏွင့္ (ဂတ္) (ပ်ာယ္) ႏွင့္ (ဗ်ာယ္) ျပႆနာကိုလည္း ထိုနည္းအတိုင္း ယွင္း၍ျဖစ္ပါသည္။

(က၊ စ၊ တ၊ ပ) သံတိုသံျပတ္ (ရွိတန္းအသတ္) မ်ားေနာက္ကပါလာေသာ (ကတ္) ကို (ကတ္)၊ (ပ်ာယ္) ကို (ပ်ာယ္) ဟု မူရင္းအတိုင္းအသံထြက္ၿပီး (င၊ ည၊ န၊ မ) သံရွည္သံပြား (ေနာက္တန္းအသတ္) ႏွင့္ (အ အိ အု ေအ အဲ ၾသ အံ အို) သရသွ်စ္လံုးႏွင့္ ယင္း၏မူပြားေနာက္ကပါလာေသာ (ကတ္) ကို (ဂတ္)၊ (ပ်ာယ္) ကို (ဗ်ာယ္) ဟု အသံေျပာင္းထြက္ပါသည္။

(ဥပမာ)

(စားဂတ္ ေသာက္ကတ္ပါ)

(စား) သည္ သရျဖစ္သည့္အတြက္ (ဂတ္) ဟု အသံထြက္ၿပီး (ေသာက္) သည္ သံတိုသံျပတ္ ျဖစ္သည့္အတြက္ (ေသာက္) ေနာက္ကပါလာေသာ (ကတ္) ကို မူရင္းအသံထြက္အတိုင္း (ကတ္) ဟု အမွန္အသံထြက္ပါသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ စာရြီးေသာအခါ ပင္ရင္း (က) အကၡရာကိုပံုသီထားၿပီး (စားကတ္ ေသာက္ကတ္ပါ) ဟု ရြီးရျခင္းျဖစ္ပါသည္။ တနီရာတြင္ (ကတ္) ေနာက္တနီရာတြင္ (ဂတ္) ဟု စာရြီးေသာအခါ အသံထြက္ကိုလိုက္၍ ရြီး၍မျဖစ္။

ထိုနည္း၄င္း (စားဗ်ာယ္ ေသာက္ပ်ာယ္ အိပ္နီဂတ္ပ်ာယ္) ဆိုေသာစကားတြင္လည္း (စား) သည္ သရျဖစ္၍ (ဗ်ာယ္) ဟု အသံထြက္ၿပီး (ေသာက္) သည္ သံတိုသံျပတ္ျဖစ္သည့္အတြက္ (ပ်ာယ္) ဟု မူရင္းအတိုင္း အသံထြက္ရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

(အိပ္နီကတ္ပ်ာယ္) ဟူေသာ စကားတြင္ (နီ) သည္ သရျဖစ္၍ နီေနာက္ကပါလာေသာ (ကတ္) ကို (ဂတ္) ဟု အသံေျပာင္းထြက္ပါသည္။

(ကတ္) သည္ သံတိုသံျပတ္ျဖစ္သည့္အတြက္ (ကတ္) ေနာက္က (ပ်ာယ္) သည္ မူရင္းအတိုင္း (ပ်ာယ္) ဟု အသံထြက္ရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ စာရြီးေသာအခါ

(စားပ်ာယ္ ေသာက္ပ်ာယ္ အိပ္နီကတ္ပ်ာယ္) ဟု ပင္ရင္းအကၡရာမ်ားႏွင့္ ရြီးရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ဖတ္ေသာအခါ (စားဗ်ာယ္ ေသာက္ပ်ာယ္ အိပ္နီဂတ္ပ်ာယ္) ဟု အသံထြက္လားပါလိမ့္မည္။ (အသံထြက္အတိုင္းလိုက္ရြီးနီလွ်င္ မသင့္ေတာ္ပါ။)

(ကတ္) အရြီးအသားႏွင့္ပတ္သက္၍ ဓည၀တီနိဂံုးရြာမ်ားသာမိုင္းသာျခင္းမွ ဥပမာျပရပါေသာ္

(၁) (မခၽြြတ္ဧကန္၊ လူမ်ားစြာ၏၊ က်မၼာမႈကို၊ ျပဳကတ္ျပန္ဟု) ဆိုေသာ ၀ါက်၌ (ကတ္) သည္ (ဂတ္) ဟု အသံထြက္ပါသည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ (ကတ္) ရွိက (ျပဳ) သည္ သရျဖစ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။

(၂) (အမ်ားခင္မွာ၊ နားဆင္လတ္ေက၊ မွတ္ကတ္ေပေႏွာင္း) ဆိုေသာ၀ါက်၌ (ကတ္) သည္ (ကတ္) ဟု မူရင္းအတိုင္း အသံထြက္ပါသည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ (ကတ္) ရွိက (မွတ္) သည္ သံတိုသံျပတ္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။

(၃) (ဆီးမရေသာ္၊ အစာမ်ားႏွင့္၊ ကုစားကတ္ပါ) ဆိုသည့္၀ါက်၌ (ကတ္) သည္ (ဂတ္) ဟု အသံထြက္ပါသည္။ (ကတ္) ရွိက (စား) သည္ သရျဖစ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။

(၄) (မ်ိဳးရခိုင္႐ို႕၊ စိုင္မျပတ္လွ်င္၊ သင္ကတ္ေပ၍) ဆိုေသာနီရာတြင္လည္း (ကတ္) သည္ (ဂတ္) ဟု အသံထြက္ပါသည္။ (ကတ္) ရွိက (သင္) သည္ သံရွည္သံပြားျဖစ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။

ယေလာက္ဆိုလွ်င္ (ဂတ္) ျပႆနာႏွင့္ပတ္သက္၍ လံုေလာက္မည္ဟုထင္ပါသည္။

စာရြီးေသာအခါ (ကတ္) ဟု ပင္ရင္းသံျဖင့္ ရြီးကတ္ရမည္ျဖစ္ပါသည္။ (ဂတ္) ဟု မရြီးအပ္ပါ။

(ေနာက္တခု သိရန္တခ်က္မွာ)

ရခိုင္စကားတြင္ စကားေျပာေသာအခါ ႐ိုး႐ိုး၀ါက်မ်ား၌ (ေတ) သို႔မဟုတ္ (ေရ) ႏွင့္ အဆံုးသတ္သည္ကို သတိျပဳမိပါလိမ့္မည္။

ဥပေဒသက အထက္ကျပခသည့္အတိုင္း သံတိုသံျပတ္အသတ္ႏွင့္ဆံုးေသာ၀ါက်သည္ (ေတ) ႏွင့္ဆံုးၿပီးလွ်င္ သံရွည္သံပြားအသတ္ (သို႔မဟုတ္) သရသွ်စ္လံုး၊ ယင္း၏မူပြားမ်ားႏွင့္ ဆံုးေသာ၀ါက်မ်ားသည္ (ေရ) ႏွင့္ အဆံုးသတ္ပါသည္။

(ဥပမာ)
ဓည၀တီနိဂံုးရြာမ်ားသမိုင္းသာျခင္း (တတိယပိုင္း) မွ (ေရ) ႏွင့္ဆံုးေသာ ၀ါက်မ်ားကို တင္ျပပါမည္။

(၁) ကိုးပါးဂုဏ္ကို၊ အာ႐ံုမွတ္လို႔၊ ခိုးအပ္ပါေရ။
(၂) စိတ္ဘ၀င္မွာ၊ ထင္ေအာင္ပြားေက၊ ထားသင့္ေပေရ။
(၃) လက္ဆယ္ျဖာကို၊ ထိပ္မွာမိုးေက၊ ရွိခိုးေကာင္းေရ။
(၄) ဘ၀ကြယ္၍၊ သေခၤ်ျခားလည္း၊ ေဖာ္စားႏိုင္ေရ။
(၅) ႐ုပ္ႏွင့္နာမ္လွ်င္၊ ဖန္ဖန္ထပ္လို႔၊ ျဖစ္တတ္ပါေရ။
(၆) မလဲြရန္ေက၊ နည္းမွန္က်ဖို႔၊ ေျပာရေရေႏွာင္း။
(၇) ယံုၾကည္လက္ခံ၊ သက္၀င္သူ႐ို႕၊ အယူမွတ္ေက၊ ဟိကတ္ျပန္ေရ။
(၈) ႀကီးျမင့္ခ်မ္းသာ၊ အလီလီေက၊ စည္းစိမ္ျမတ္ကို၊ ရအပ္ပါေရ။
(၉) ေစာဗုဒၶာက၊ ႃမြက္ခါၾကားေက၊ ေဟာထားေရေလ။
(၁၀) အယူမွန္ကို၊ တဖန္လိုက္လို႔၊ လုပ္ထိုက္ေပေရ။
(၁၁) က်မၼာမႈသည္၊ မွန္မခၽြြတ္ေက၊ ျဖစ္တတ္ေပေရ။
(၁၂) ရွိေဟာင္းပီစာ၊ ျမဒိုးေ၀၏၊ ရြီးသည့္က်မ္းမွာ၊ ညႊန္းလို႔ပါေရ။
(၁၃) ရွည္၀ီးၾကာတင္၊ ရွိဆရာ႐ို႕၊ သညာထားေက၊ ငွက္ဖ်ားတြင္ေရ။
(၁၄) သိန္းေသာင္းခ်ီ၍၊ ျခင္ရြီမ်ားမွာ၊ ငါးမ်ိဳးတြိေရ။
(၁၅) က်မၼာသူေလ၊ လူတေယာက္ကို၊ ကိုက္ေဖာက္ေသာခါ၊ ငွက္ဖ်ားနာလွ်င္၊ ျဖစ္တတ္ပါေရ။
(၁၆) ရွိသူမြန္႐ို႕၊ က်မ္းဂန္မ်ားမွာ၊ ညႊန္းထားေရေလး။
(၁၇) ရွည္လွ်ားကာလ၊ မပ်က္ႏိုင္ဘဲ၊ စိုင္မျပတ္ေက၊ သိမွတ္ရေရ။
(၁၈) ေကာင္းမြန္စိတ္ေက၊ စာရိတၱႏွင့္၊ ျပည့္၀ညီစြာ၊ ႀကီးတသြယ္ေလ၊ ငယ္အလတ္႐ို႕၊ လုပ္အပ္ပါေရ။
(၁၉) မြီးဖဘုန္းမို၊ နန္းမညိဳက၊ အလိုစမ္းၾက၊ ပမာဆိုေက၊ ထိုအခဏ္းႏွင့္၊ တူလြန္းလွေရ။
(၂၀) ဆီးကြမ္းယာကို၊ လွမ္းကာစားေက၊ ရပ္နားေရေလး။
(၂၁) ေနာက္ေနာင္လာေက၊ ပညာဟိ႐ို႕၊ တြိေသာခါတြင္၊ ျပန္ကာဖာထီး၊ ျပဳပ်င္ရန္ကို၊ ကၽြြန္ခြင့္ပီးေရ။

စုစုေပါင္း (၂၁) ေၾကာင္းကို တြိရပါသည္။

(ေတ) ကို သံုးေသာ ၀ါက်မ်ားကို ထုတ္ျပရလွ်င္

(၁) ကမၻာျပင္ကို၊ အသွ်င္ျမတ္မွာ၊ စိုးလတ္ေတဟု၊
(၂) ယင္ေၾကာင့္သာလွ်င္၊ ေရာဂါညႇက္မွာ၊ ကူးစက္ေတေႏွာင္း။
(၃) လူသားအႏၱရာယ္၊ ျခင္ကိုက္မူလွ်င္၊ အပူမ်ား၍၊ ဖ်ားတတ္ေတဇု၊
(၄) က်ားထက္ပင္ေလ၊ ျခင္ရန္ဖီးမွာ၊ ႀကီးလတ္ေတဟု၊
(၅) အနည္းငယ္လွ်င္၊ သံေခပျဖင့္၊ ေျပာျပလိုက္ေတ။
(၆) အမိႈက္ပံုႏွင့္၊ ေတာျခံဳမ်ားလည္း၊ ျခင္ပြားတတ္ေတ။
(၇) တျခားျပည္ရြာ၊ လူမ်ားစြာ၏၊ ဘာသာစကား၊ အကၡရာႏွင့္၊ ပညာမ်ားပါ၊ သင္ႀကားအပ္ေတ။

စုစုေပါင္း (၇) ေၾကာင္းကို တြိရပါသည္။

သံုးသပ္ရမည္ဆိုပါေသာ္ (ေရ) ႏွင့္ဆံုးေသာ ၀ါက်မ်ားမွာ (ေရ) ရွိကပါလာေသာ (၁) ပါ (၂) ေပ (၃) ေကာင္း (၄) ႏိုင္ (၅) ပါ (၆) ရ (၇) ျပန္ (၈) ပါ (၉) ထား (၁၀) ေပ (၁၁) ေပ (၁၂) ပါ (၁၃) တြင္ (၁၄) တြိ (၁၅) ပါ (၁၆) ထား (၁၇) ရ (၁၈) ပါ (၁၉) လွ (၂၀) နား (၂၁) ပီး ဆိုေသာစကားလံုးမ်ားကို သတိထားမိပါလိမ့္မည္။

(ပါ၊ ေပ၊ ရ၊ ပါ၊ ထား၊ တြိ၊ လွ၊ နား၊ ပီး) ဆိုေသာစကားလံုးမ်ားသည္ သရျဖစ္ၿပီး (ေကာင္း၊ ႏိုင္၊ ျပန္၊ တြင္) ဆိုေသာစကားလံုးမ်ားသည္ သံရွည္သံပြားအသတ္မ်ားျဖစ္သည့္အတြက္ ၄င္း၀ါက်မ်ားသည္ (ေရ) ႏွင့္ အဆံုးသတ္ရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

(ေတ) ႏွင့္ဆံုးေသာ ၀ါက်မ်ားတြင္ (ေတ) ရွိကပါလာေသာ

၀ါက် (၁) လတ္ (၂) စက္ (၃) တတ္ (၄) လတ္ (၅) လိုက္ (၆) တတ္ (၇) အပ္ ဆိုေသာ စကားလံုးမ်ားကို တြိရပါလိမ့္မည္။

(လတ္၊ စက္၊ တတ္၊ လိုက္၊ အပ္) ဆိုေသာစကားလံုးမ်ားသည္ သံတိုသံျပတ္ျဖစ္သည့္အတြက္ ၄င္း၀ါက်မ်ားသည္ (ေတ) ႏွင့္ အဆံုးသတ္ရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ဇာျဖစ္လို႔ (ေတ) ႏွင့္ (ေရ) မွာ (ေတ) အသံုးနည္းေရလဲဆိုပါေသာ္ (ေတ) သည္ သံတိုသံျပတ္ေနာက္တြင္ သံုးသျဖင့္ ဦးေရတြက္စစ္ေသာ္ သံတိုသံျပတ္အသတ္သည္ သံရွည္သံပြားကဲ့သို႔ သံုးသံပြားမရသျဖင့္ ဦးေရသံုးဆနည္းရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ေနာက္တခ်က္က (ေရ) ကို သရစာလံုးေနာက္က တဲြသံုးသည့္အတြက္ (ေရ) မွာ (ေတ) ထက္ ဦးေရပိုမ်ားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ယင္းေလာက္ဆိုလွ်င္ ရခိုင္စာတြင္ (ၿပီး) (ကတ္) (ပ်ာယ္) (ေတ) (ေရ) ဆိုေသာအသံုးမ်ားကို ယွင္းၿပီးျဖစ္ပါလိမ့္မည္။

(ဂတ္၊ ဗ်ာယ္) လက္တြိၾကံဳနီရေသာျပႆနာ (ႏွစ္ပါး) ကိုလည္း ေျဖယွင္ၿပီးျဖစ္ပါလိမ့္မည္။

(အဖိုးသွ်င္)

အလြန္လွပေသာ ရခိုင္နာမည္မ်ား

အလြန္လွပေသာ ရခိုင္နာမည္မ်ား
-------------------------------------
အိမ္နားပါးခ်င္း အေခ်ခါအၿမဲတမ္းရန္ျဖစ္ေတ ညီအစ္မႏွစ္ေယာက္ဟိပါေရ။ ရန္ျဖစ္ေရဆိုစြာမွာ သူ႐ို႕ညီအစ္မႏွစ္ေယာက္ရန္ျဖစ္သည္ကိုမဆိုလိုပါ။ အကၽြႏ္ုပ္ႏွင့္ရန္ျဖစ္သည္ကိုဆိုလိုပါသည္။ အႀကီးသူက (လွေမႀကီး) (Hla May Gree)၊ အငယ္သူက (လွဘုမ) (Hla Bu Ma). တအိမ္ေက်ာ္မွာ ရခိုင္မုန္႔တီေရာင္းေရ အရီးတေယာက္ဟိပါေရ။ (အိမ္စိုးျဖဴ) (Ein Zo Pru)၊ ၀ေခ်တန္းကပင္ ေက်ာင္းနီဖက္သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ (မႀကိဳင္ျဖဴ) (Ma Krai Pru) ပေဇာင္လွေရ နာမည္ေခ်တိပါလဲ။

သီက်လားကတ္ေတ သူငယ္ခ်င္းနာမည္တိကိုလည္းေျပာပါမည္။ (သႏၱာေအး) (Thanda Aye)၊ ေအာင္မင္းေက်ာ္ (Aung Munn Gyaw)၊ ႏုေအာင္ေက်ာ္ (Nu Aung Gyaw)၊ ေရႊခိုင္လင္း (Shoay Khine Lunn)၊ ဦးဥာဏ္ထြန္း (Oo Nyan Twann). အားလံုးသီက်လားခကတ္ပါယာ။ ပေဇာင္လွေရ နာမည္ေခ်တိပါလဲဂု။

ထူးျခားေရ နာမည္ေခ်တခုဟိပါေရ။ (ဦးသန္းတင္)၊ (တင္) ကေတာ့ခါ ျမန္မာလႊမ္းမိုးျခင္းခံရေရ ရခိုင္နာမည္ပါ။ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္တက္လို႔ နာမည္ေခၚခါ ဆရာတိက (ဦးသန္းတင္) ဆိုေက အသက္ႀကီးႀကီး ၀ါႀကီးလို႔ထင္ေရ။ နာမည္ထူးခါ ေဂ်ာင္ေခ်မွာကုတ္ပ်ာ ပိန္ပိန္ေညွာင္ေညွာင္ မမေခ်။ ေကာင္းေကာင္းရယ္ရပါေရ။ ၀မ္းကဲြအစ္မတေယာက္ဟိပါေရ။ (ဦးျမသိန္း)၊ (Oo Mra Thein)၊ ၀မ္းကဲြ အစ္ကိုတေယာက္ ညီတေယာက္ဟိပါေရ၊ (ဦး၀င္းေမာင္) (Oo Wunn Maung) (ဦးထြန္း၀င္း) (Oo Twan Wunn)။ ဆီြမ်ိဳးျဖစ္လို႔ ေျပာစြာေတာ့မဟုတ္ပါ။ ပေဇာင္လွေရ နာမည္ေခ်တိပါလဲဂု။

ဘဂၤလားကိုေရာက္ခါ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းတေက်ာင္းမွာ ေကာင္းေကာင္းလွေရ ရခိုင္သမနာမည္ေခ်တခုကို လားတြိခီပါေရ။ (အလွသွ်င္ေမ) (Ahla Shun May). တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္ (AMP) မွာ ယင္းနာမည္ႏွင့္ အလားသ႑န္တူေရ မမေခ်တေယက္လားတြိခီပါေရ။ (ေစာသွ်င္ေမ)။ သို႔ေသာ္ အဂၤလိပ္ပိုင္စာလံုးေပါင္းခါ (Saw Shin May) ဆိုပ်ာ အလယ္နာမည္မွာ ျမန္မာပိုင္ေယွာင္ျဖစ္နီလို႔ မုန္းေကလည္းမုန္းပါတ္စီ၊ ေကာင္းစီခ်င္ေကေတာ့ အမုန္းခံရဖို႔နန္းရာဆိုပ်ာ (မေခ် မေခ်နာမည္ ကေကာင္းလွေရ၊ ရခိုင္နာမည္ေပါက္ေပါက္၊ သို႔ေသာ္ အလယ္မွာ ျမန္မာနာမည္ျဖစ္နီေရ) အႀကံျပဳျဖစ္ပါေရ။ မေခ်က မာန္မပါပါ။ သေဘာထားႀကီးျမတ္စြာျဖင့္ ျပန္ပ်င္လိုက္ေတအတြက္ သူ႔နာမည္ေရ (ေစာသွ်င္ေမ) (Saw Shun May) ဆိုပ်ာ ရခိုင္ဟန္ ရခိုင့္အသံစစ္စစ္ျဖင့္ ကေကာင္းလွလားပါေရ။ (AMP) မွာ နာမည္အလွဆံုး ရခိုင္သမ (လွယိုင္ေက်းမယ္ၿပိဳင္ပဲြ) လုပ္ေက သူ႔နာမည္ကို အယင္ဆံုး (တစ္) ပီးပါဖို႔။ ၿပီးေက (ႏုလွသႏၱာ) ပါ။ ကေကာင္းလွေရ နာမည္ေခ်ပါ။ ၿပီးေက (ပန္းႏုဇံ)၊ ပန္းႏုဇံက နာမည္ေခ်လည္းလွေရပိုင္ ကဗ်ာအရြီးအသားလည္း ေကာင္းေကာင္းေျပာင္ေျမာက္ပါေရ။ က်န္ေရ နာမည္လွေရ ရခိုင္သမတိ (AMP) မွာ အမ်ားႀကီးဟိပါသိမ့္ေရ။ (ခိုင္ေ၀ဇံ)။ မွတ္မိသေလာက္ရာ ေဖာ္ျပျခင္းျဖစ္ပါေရ။ က်န္ေရလူတိကို နာမည္မလွလို႔ေျပာစြာမဟုတ္ပါ။

ထိုင္းက ရခိုင္သမေခ် ဘေလာ့ခ္တခုမွာ ေကာင္းေကာင္းလွေရ ရခိုင္သမေခ်တေယာက္နာမည္ကို လားတြိခီပါေရ။ (ရိုးလွသႏၱာ)၊ ပေဇာင္လွေရ နာမည္ပါလဲဂု။ သို႔ေသာ္ အဂၤလိပ္ပိုင္နာမည္ေပါင္းခါ (Ro Hla Thanda) မဟုတ္ဘဲ (Yo Hla Thanda) ျဖစ္နီလို႔ ကေကာင္းအရုပ္ဆိုးလားပါေရ။ ေျပာေတာ့ေျပာျဖစ္ပါေရ။ ရလီလား မရလီလားမသိ။ နဂိုရ္အတိုင္း First Name မွာ ျမန္မာနာမည္ႏွင့္ ဟိလီပါယင့္။

ေနာက္တခုေျပာခ်င္စြာက ရခိုင္သားနာမည္မွာ (ဦး) (ေဒၚ) တပ္ေတကိစၥပါ။ ကၽြန္ေတာ္ရို႔ရခိုင္မွာ နာမည္ (ေမာင္ဘသိန္း) ဆိုေက အသက္ဇာေလာက္ပင္ႀကီးလီ (ေမာင္ဘသိန္း) လို႔ရာေခၚပါေရ။ အသက္ကိုလိုက္ၿပီးေက (ဦးဘသိန္း) ေျပာင္းမလားပါ။ (ဆရာေမာင္ဘသိန္း၊ အခင္ေမာင္ဘသိန္း) လို႔ရာေခၚပါေရ။ (ဆရာဦးဘသိန္း) ဆိုပ်ာ ေျပာင္းမေခၚပါ။ နာမည္ရွိမွာ (ဦး) (ေဒၚ) တပ္စြာေရ ရခိုင္မွာ ထံုးစိုင္ဟိေရလား။ မီးခြန္းျဖစ္လာပါေရ။ စာေစာင္ပီေစာင္တိမွာလည္း တခုမွာလည္းမတြိဖူးပါ။ ယင္းျပႆနာကို အေျဖရွာမရျဖစ္နီဆိုက္ ကံႏွင့္ကံ ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ ရခိုင္လမားဘုန္းႀကီးေက်ာင္း မ်က္ႏွာၾကက္မွာ (မိေအာင္ႄကြဇံ၊ ဘသာတိုးေအာင္) ေကာင္းမႈဆိုပ်ာ လားတြိခီပါေရ။ ေအာ္ ရခိုင္မွာ (ဦး) (ေဒၚ) အစား (မိ) (ဘ) ဆိုေရ ရတနာကို အထြဋ္တင္သံုးေရမနားဂုလည္း သေဘာေပါက္မိပါေရ။ သိေရလူလည္းဟိပိုင္ မသိေရလူလည္းဟိပါဖို႔။ အတြက္မရေရလူလည္းဟိပါဖို႔။

ေနာက္ထပ္နာမည္လွေရ ရခိုင္သမေခ်ႏွစ္ေယာက္တြိပါသိမ့္ေရ။ (နန္းဦးႀကိဳင္)(Nann Oo Krai) ႏွင့္ (ျမအိမ္ဇံ) (Mra Ein Zan) ျဖစ္ပါေရ။ (နန္းဦးႀကိဳင္) ကို ေအနိမွ AMP မွာ တြိစြာပါ။ (ျမအိမ္ဇံ) ကိုက တြိဖူးျမင္ဖူးစြာၾကာပါပ်ာ။ ေအ Blog Post စရြီးေရနိက အတြက္မရလို႔ မေဖာ္ျပလိုက္ရျခင္းျဖစ္ပါေရ။ ေခတ္ဆန္ဆန္ေခ်ႏွင့္ အျခားနာမည္လွေရ မမေခ်တိလည္းဟိပါသိမ့္ေရ။ သူရို႕နာမည္ကို ေနာက္မွ ေဖာ္ျပပီးပါမည္။

ေနာက္လွေရနာမည္တခုက (သဇင္ျဖဴ) ပါ။ သူက အဂၤလိပ္ပိုင္စာလံုးေပါင္းခါ (Thazon Phru) လို႔ေပါင္းပါေရ။ အကၽြႏ္ုပ္က (Thazun Phru) လို႔စာလံုးေပါင္းစြာ ပိုသေဘာက်ပါေရ။ ဇာျဖစ္လို႔လဲဆိုေက (Thazon) လို႔စာလံုးေပါင္းခါ (ပါးစကို ပိတ္ရလို႔ပါ။) (Thazun) ဆိုေက (ပါးစကိုပိတ္နီစရာမလိုပါ။ အကၽြႏ္ုပ္ရို႕ေျပာေရပံုစံအတိုင္းထက္စိက်ပါေရ။) သဇင္ျဖဴ (Thazun Phru) ရြီးေရကပ်ာေခ်တိကေကာင္းေကာင္းပါေရ။ (နဲ႔) ဆိုေရ ျမန္မာတလံုးဖ်က္နီစြာပါ။ ပိုေကာင္းစီခ်င္လို႔ လက္ခုပ္အားရပါးရတီးပစ္ခ်င္လို႔ (နန္႔) ႏွင့္အစားထိုးသင့္ေၾကာင္း အဆိုျပဳလီပါေရ။ (ခ်စ္) ႏွင့္ (ရွစ္) ကို ရခိုင္မွာ အသံအတူတူထြက္လို႔ (နဲ႔) ကို (နန္႔) လို႔ေျပာင္းေက (ခ်စ္) ကို (ရွစ္) လို႔ေျပာင္းရဖို႔ဆိုပ်ာ မဆီမဆိုင္ အေၾကာင္းျပလာပါေရ။ ရခိုင္မွာ (ခ်) ႏွင့္ (ရွ) အသံထြက္မတူစြာကို (ဆံေတာ္ရွင္) (Rhun) ဘုရားႏွင့္ ဥပမာပီးလီပါေရ။ ျမန္မာမွာလည္း (ၾကည့္) ႏွင့္ (က်ိ) ကို မကဲြပါ။ ရခိုင္မွာ ကဲြပါေရ။ အသံထြက္တူေကလည္း အဓိပၸါယ္မတူရေအာင္ စာမွာခဲြျခား၍ ရြီးရပါသည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းဥပမာကိုေတာ့ မပီးျဖစ္လီပါ။ ကိုယ့္အဆိုကိုလက္မခံလို႔ သူ႔နာမည္ကို မလွဆိုလို႔ကားမျဖစ္။ နာမည္လွေကေတာ့ လွေရလို႔ ေျပာရပါဖို႔။ သူႏွင့္တူေရ နာမည္ေခ်တလံုးက (သဇင္ခိုင္) (Thazun Khine) ပါ။ ယင္းနာမည္ေခ်လည္း လွပါေရ။

အျခားလွေရနာမည္တိက (အေစာေခ်) (Ah Saw Chay)၊ (ေအးေခ်) (Aye Chay)၊ (ပန္းသဇင္) (Pan Thazun) ေစာျမဇံ (Saw Mra Zan) ပါ။ ေစာျမဇံကဗ်ာ “ေရာင္နီကိုတမ္းတျခင္း” လည္း ကေကာင္းေကာင္းပါေရ။ ေနာက္ေခတ္လည္းဆန္ေရ၊ ရခိုင္ေဘာင္အတြင္းကလည္း မလြတ္လို႔ေျပာလို႔ရေရနာမည္တိက (စံမိုးသူ) (San Mo Thu), (ႏုႏုေအးသူ) (Nu Nu Aye Thu), (မ်ိဳးျမတ္သူ) (Myo Mrat Thu) ရို႕ျဖစ္ပါေရ။ အဓိကေတာ့ ေခတ္ဆန္ေကလည္းဆန္ ရခိုင္ေဘာင္အတြင္းက မလြတ္ဖို႔အေရးႀကီးပါေရ။ ေဘာင္ေက်ာ္မလားမသင့္ပါ။ (နန္းဦးႀကိဳင္) (Nann Oo Krai) နာမည္က ေခတ္လည္းဆန္ေရပိုင္ ရခိုင္ဟန္၊ ရခိုင္စတိုင္ ပစ္ပစ္နစ္နစ္လည္းက်ပါေရ။ ေခတ္ဆန္ခ်င္ေရလူတိအတြက္ (နန္းဦးႀကိဳင္) (Nann Oo Krai) ကို စံနမူနာယူစီခ်င္ပါသည္။ ရခိုင္ေပါက္ေပါက္နာမည္ႏွင့္လည္း ေခတ္ဆန္ေအာင္၊ ေခတ္မွီေအာင္၊ (ေခတ္ထက္သာလြန္ေအာင္လုပ္ႏိုင္၏) ဆိုေရ သက္သီသာဓကပါ။ (နန္းဦးႀကိဳင္) (Nann Oo Krai) နာမည္ေရ ေခတ္မွီေရေတာင္မက (ေခတ္ထက္သာလြန္ပါသည္)။ ေအနာမည္ေခ်ႏွင့္ရာ ၀တၱဳတပုဒ္ရြီးၾကည့္ပါ။ ျမန္မာစာပီေလာကမွာ ဟိုးဟိုးေက်ာ္လားဖို႔စြာ ေသခ်ာပါသည္။ ေျမွာက္ပီးစြာမဟုတ္ပါ။ ေအနာမည္မ်ိဳးကို အကၽြႏ္ုပ္တခါလည္း မစိုင္းစားမိဖူးပါ။ နာမည္ကိုျမင္မွ အံ့အားသင့္ရပါသည္။ သူ႔ကိုယ္သူ ပီးေရနာမည္လား။ သူ႔အမိအဖက ပီးေရနာမည္လား။ အကယ္၍ သူ႔အမိအဖက ပီးေရနာမည္ဆိုေက သူ႔အမိအဖကို ေကာင္းေကာင္းေက်းဇူးတင္ရပါဖို႔။ အကယ္၍ သူ႔ကိုယ္သူပီးေရနာမည္ဆိုေက သူ႔ကို ေကာင္းေကာင္းေက်းဇူးတင္ရပါဖို႔။

ေနာက္ရုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ သရုပ္ပ်က္နာမည္တိကို ေ၀ဖန္ပါမည္။ ယင္းနာမည္တိက (ရခိုင္သားတိုင္းၾကည့္သင့္ေရ) ဆိုေရ ကိုေအးေမာင္တင္ပီးလိုက္ေရ Video ထဲက ရခိုင္သရုပ္ေဆာင္ေမာ္ဒယ္လ္ ရခိုင္အ၀တ္အစားႏွင့္ ရခိုင္အက,ကနီကတ္ေတ ရခိုင္သမေခ်တိနာမည္ပါ။ နာမည္တိကို ဗီဒီယုိမွာလည္း ျမင္ႏိုင္ပါသည္။ မည္သည္ေလာက္ အနီအထားဆိုး၀ါးနီေရလဲ ခန္႔မွန္းလို႔ရပါသည္။ (နႏၵာေထြး၊ ခင္သက္သက္စံ၊ ဒီခ်ိဳလြင္) ဟုေခၚသည္။ ရခိုင့္ယိုင္ေက်းမႈကို ေဖာ္ထုတ္နီသူမ်ားက ဤသို႔ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါးျဖစ္နီသည္ဆိုလွ်င္မူကား ရခိုင္ညြန္႔ဖူးမ်ား၏အနာဂါတ္မွာ မေတြး၀ံ့စရာျဖစ္ပါသည္။ ခ်စ္ဖို႔ေကာင္းေရ ေအရခိုင္သမေခ်တိမွာ အျပစ္မဟိပါ။ ျမန္မာနာမည္ကိုမွ ကိုယ့္သားသမီးတိနဖူးထက္မွာ တံဆိပ္ကပ္၀ံ့ေရ (ဟာရီ) အမိအဖတိမွာ ေကာင္းေကာင္းတာ၀န္ဟိပါသည္။ တနိတရက္ ကိုယ္လည္းအမိအဖနီရာ ေရာက္လာေရခါ ေအပိုင္ (ဟာရီ) အမိအဖတိမျဖစ္ကတ္စီဖို႔ သတိထားဆင္ျခင္ကတ္ဖို႔ ေစတနာျဖင့္ေဆာ္ၾသလိုက္ရပါသည္။ ေ၀ဖန္သည္မွာ လြန္ကၽြံ႕မႈဟိသည္ဆိုပါက Comment Box ကဆင့္ တန္ျပန္ေ၀ဖန္ႏိုင္ပါသည္။ ေအပိုင္လက္ဆင့္ကမ္းအမြီမ်ိဳးက ရခိုင္သားတိစုန္းစုန္းျမဳတ္ဖို႔ လကၡဏာျဖစ္သည္။

ေနာက္ခ်စ္ဖို႔ေကာင္းေရ နာမည္ေခ်တခုက (လံုးလံုး) (Lone Lone)။ မိက်န္လိုက္ေတ နာမည္ေခ်တခုက (ေစာသဇင္ခိုင္) (Saw Thazun Khine) ျဖစ္ပါေရ။ (ခိုင္ေခ်) (Khine Chay) နာမည္လည္း လွပါေရ။ (ခိုင္ခိုင္ေခ်) (Khine Khine Chay) ဆိုေက ပိုလို႔လွပါဖို႔။

ေခတ္ဆန္ၿပီးေက ရခိုင္ေဘာင္လည္းမေက်ာ္လို႔ေျပာလို႔ရေရ ေနာက္တေယာက္က (ျမနန္းႏြယ္) (Mra Nan Nwe) ပါ။ ေအနာမည္ေခ်က လွလည္းလွေရ ေခတ္လည္းဆန္ပါေရ။ သႀကၤန္မ႑ပ္နာမည္ပီးလို႔ေတာင္ရပါေရ။ ျပႆနာက (ျမ) ကို စာလံုးေပါင္းခါ (Mra) လို႔ ကိုယ့္ရခိုင္သံႏွင့္မေပါင္းဘဲ (Mya) ဆိုပ်ာ ျမန္မာအသံႏွင့္ စာလံုးေပါင္းျခင္းျဖစ္ပါေရ။ အထက္မွာေျပာခေရပိုင္ (ရိုးလွသႏၲာ) ကို အဂၤလိပ္ပိုင္စာလံုးေပါင္းခါ (Ro Hla Thanda) လို႔မေပါင္းဘဲ (Yo Hla Thanda) လို႔ေပါင္းလိုက္ေတအတြက္ ယေလာက္လွေရ (ပန္းသႏၲာ) နာမည္ေရ (ဇီးယုိထုပ္) ျဖစ္လားရပါေရ။ ထိုနည္းလည္းေကာင္း (Mra) ကို (Mya) လို႔ စာလံုးေပါင္းလိုက္ေသာအခါ (ျမ) ၏တန္ဘိုးမွာ ယုဂ္ဆင္းလားပါသည္။ ေနာက္ လွလည္းလွ ေခတ္ဆန္ၿပီးေက ေဘာင္မေက်ာ္လို႔ေျပာလို႔ရေရနာမည္ေခ်က (ေစာႏွင္းဇီခိုင္) (Saw Nhunze Khine) ျဖစ္ပါေရ။ (ၿဖိဳးေခ်)(Phro Chay) နာမည္လည္း မဆိုးပါ။ အထူးအဆန္းေခ်ျဖစ္ပါေရ။

စကၤာပူမွ မမသန္းေရႊ Comments မွာ ရြီးပို႔လိုက္ေသာ လွပေသာ ရခိုင္နာမည္မ်ားအထဲက (ေစာယိုင္ၿဖဴ) (Saw Yai Pru) ႏွင့္ (သွ်င္ထြီးေမ) (Shun Htwee May)၊ (ႏွင္းေအးခိုင္) (Nhun Aye Khine) နာမည္မ်ားက ပိုလွသည္ဟု ယူဆရ၍ လည္းေကာင္းနာမည္မ်ားကို ရြီးခ်ယ္လိုက္ပါသည္။ (ေစာယိုင္ျဖဴ) ဆိုေသာနာမည္ကိုျမင္မွ အကၽြႏ္ုပ္ရို႕ၿမိဳ႕က အစ္မႀကီး (ဧယိုင္ျဖဴ) ကို သတိရပါသည္။ သူ႔နာမည္ကို သတိရျခင္းအေၾကာင္းက တိုက္ဆိုက္မႈဟိ၍ျဖစ္သည္။ အစ္မ (ဧယိုင္ျဖဴ) သည္ (မဆလ) ေခတ္မွာ အလြန္တက္ႄကြေသာ အဓိကအမာခံေဒါက္တိုင္ျဖစ္သည္။ အသက္အရြယ္ႏွင့္မမွ် အရည္အျခင္းဟိသည္။ အပ်ိဳႀကီးပါ။ တိုက္ဆိုင္မႈက အစ္မသူက မဆလအမာခံေဒါက္တိုင္လုပ္နီခ်ိန္တြင္ သူ႔ေမာင္အရင္းက ေျပာက္က်ားေခါင္းေဆာင္ဥကၠဌျဖစ္နီေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အခုသီက်လားပါယာ။ သီမွ ေကာင္းေကာင္းခ်ီးမႊမ္းကတ္ပါေရ။ အစ္မ (ဧယိုင္ျဖဴ) သတင္းကိုေတာ့ တခုလည္းမၾကားသိရပါ။ (ဧယိုင္ျဖဴ) နာမည္သည္လည္း ေကာင္းေကာင္းလွပေသာ ရခိုင္နာမတခုျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဤနီရာတြင္ ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။

ေနာက္ထူးျခားေသာနာမည္တခုမွာ အကၽြႏ္ုပ္႐ို႕အိမ္ရွိ အေဘာင္မ (ၾသဇာျဖဴ) ျဖစ္ပါသည္။ (ၾသဇာျဖဴ) ဆိုေသာနာမည္မွာ အလြန္ထူးျခားေသာ ရခိုင္နာမည္ျဖစ္ပါသည္။ ဤနာမည္မ်ိဳးကို ယခုအခါ မၾကားဖူးပါယာ။

ဤေဆာင္းပါးရြီးနီစိုင္တြင္ (ေအး) သည္ရခိုင္နာမည္လား၊ ျမန္မာနာမည္လားဟူသည့္မီးခြန္းတက္လာပါသည္။ (ေအး) အစား (အီး) ကိုအစားထိုးသင့္သည္ဟုဆိုသည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ (ေအး) ဟူေသာ ျမန္မာစကားကို ရခိုင္တြင္ (အီး) ဟူ၍ သံုးေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္။ အမွန္မွာ ရခိုင္ (ေအး) ၏အဓိပၸါယ္မွာ ျမန္မာကဲ့သို႔ (ေအး) ခ်မ္းသည္ဟုအဓိပၸါယ္မရဘဲ (သာယာသည္၊ နာသာသည္) ဟူ၍ အဓိပၸါယ္ရပါသည္။ ယခု အကၽြႏ္ုပ္ရို႕သံုးနီေသာ (ေအး) ကို ရွိလူႀကီးမ်ားက (ဧ) ဟု စာလံုးေပါင္းသည္ကို တြိရပါသည္။ (ေတးျခင္းဆိုသည္ သာျခင္းဆိုသည္) ကို ယခုထိ အေနာက္ဘဂၤလား၊ ဘိုမင္းေထာင္၊ ဖလံေထာင္၊ ထရိပူရ ရခိုင္သားမ်ားက (ဧ) ဆိုသည္ဟု ေျပာဆိုလွ်က္ပင္ဟိပါသည္။ တစံုတေယာက္ေသာသူက သာျခင္းဆို၊ ေတးျခင္းဆိုတတ္လွ်င္ “ေအသူေခ် ေကာင္းေကာင္း (ဧ) ဆိုတတ္ေတ” ဟူ၍ ေျပာပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ရခိုင္နာမည္မ်ား၌တြိရေသာ (ေအး) ၏ အဓိပၸါယ္မွာ (သာယာေသာ၊ နာေပ်ာ္စရာေကာင္းေသာ၊ နား၀င္ခ်ိဳစီေသာ) ဟူ၍ အဓိပၸါယ္ရပါသည္။

ေနာက္မိက်န္ခေရနာမည္ေခ်တိ တြိသိမ့္ေရဆိုေက ျပန္လည္ေဖာ္ျပပီးပါမည္။
က်မၼာခ်မ္းသာကတ္ပါစီ။ ဖီးဘယာ၀ီးကြာလို႔ လုပ္တိုင္းေအာင္ ႀကံတိုင္းေျမာက္ႏိုင္ကတ္ပါစီ။

(သာလွဦး)

ေျမာက္ဦးနန္းေတာ္ကုန္း

ေျမာက္ဦးနန္းေတာ္ကုန္း
-----------------------
ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေတာ္ နန္းေတာ္ကုန္းကို မင္းေစာမြန္တည္ေဆာက္ခသည္မွာကား မူလနဂိုရ္အားျဖင့္ ကုကၠားေတာင္ႏွင့္ ေတာင္ညိဳေတာင္ႏွစ္ခုကို တူးၿဖိဳညိႇလွ်က္တည္ခေသာ ေက်ာက္ေဆာင္ေက်ာက္သားၿမီခံၿမီမ်ားျဖစ္သည္။ နန္းေတာ္ကုန္းပတ္လည္ စတုရန္းပံုသ႑ာန္ကို ေက်ာက္အုတ္မ်ားျဖင့္တံတိုင္းျပဳကာ အမာခံလွ်က္ ေကဇာသကၠရာဇ္ (၇၉၂) ခု ေတာ္သလင္းလဆန္း (၁) ရက္ ္တလဂုၤနီနိ၊ ခရစ္သကၠရာဇ္ (၁၄၃၀) ခုႏွစ္တြင္ ေျမာက္ဦးေခတ္ထီးနန္းကို စတင္တည္ေထာင္သည္။
ပထမဆံုးေျမာက္ဦးေခတ္ထီးနန္းေတာ္ကို မင္းေစာမြန္မင္းမ်ားလက္ထက္ အုတ္တံတိုင္းမ်ားျဖင့္သာ ေအာက္ၿခီခ်လွ်က္ တည္ေဆာက္ချခင္းျဖစ္သည္။ ေျမာက္ဦးဒုတိယေခတ္ မင္းဗာဘုရင္လက္ထက္ေရာက္ေသာအခါ၌ကား ေက်ာက္အမာခံတံတိုင္းမ်ားျဖင့္ထပ္မံၿပီးေသာ္ ခိုင္ခံ့ႀကီးက်ယ္စြာတည္ေဆာက္သည္။

သို႔ျဖစ္ပါ၍ ရခိုင္မဟာရာဇဝင္ေတာ္ႀကီးလကၤာတြင္ (ေစာမြန္ပ်င္ျပဳ၊ မင္းဗာတည္ေက၊ ေရႊေျမာက္ဦး) ဟုလည္းေကာင္း။ (ေျမာက္ဦးမည္သာ၊ ၿမိဳ႕ေအာင္ခ်ာကို၊ တည္လွာျပဳလစ္၊ သကၠရာဇ္ကား၊ ေဒြးျဖစ္နဝါ၊ သတၱသာတည္း) ဟူ၍လည္းေကာင္း တြိရသည္။

နန္းေတာ္ကုန္း၏အဆင့္မွာ သံုးဆင့္ျဖစ္သည္။ ထိပ္ဆံုးအျမင့္မွ ေအာက္ဆံုးအဆင့္ထိေပေပါင္း (၅၀) ျမင့္သည္။ တတိယအဆင့္၏ ေတာင္မွေျမာက္သို႔ ေပေပါင္း (၁၆၀၆) ေပဟိသည္။ အရွိမွအေနာက္သို႔ ေပေပါင္း (၁၇၄၀) ေပ ဟိသည္။ တံတိုင္းမ်ားေအာက္ၿခီတြင္ ေက်ာက္သား (၇) ေပထုထည္ဟိသည္။ တံတိုင္းမ်ား၏အထက္ပိုင္းထုထည္မွာ (၄) ေပျဖစ္သည္။ ပထမႏွင့္ ဒုတိယတံတိုင္းအကြာအဝီးမွာ ေပေပါင္း (၂၃၇) ေပ ရွည္သည္။ အေပၚဆံုးအထက္ နန္းရင္ျပင္၏အက်ယ္အဝန္းမွာ (၆၅၆) ေပက်ယ္ဝန္းသည္။ အရွိဘက္အဆင့္တန္းခါးမွ ဒုတိယအဆင့္တန္းခါးသို႔ ေပေပါင္း (၂၃၃) ေပဟိသည္။ ၎မွ တတိယအဆင့္တန္းခါးသို႔ (၁၆၆) ေပဟိသည္။

အေပၚဆံုးအထက္နန္းရင္ျပင္၏ ေျမာက္မွေတာင္သို႔ အလ်ားေပေပါင္း (၆၇၉) ေပ က်ယ္သည္။ ေတာင္ဘက္ တတိယအဆင့္တန္းခါးမွ ဒုတိယအဆင့္တန္းခါးသို႔ ေပေပါင္း (၁၃၈) ေပဟိသည္။ ၎မွ ပထမအဆင့္တန္းခါးသို႔ ေပေပါင္း (၄၅၀) ကြာ၀ီးသည္။ တန္းခါးမ်ား၏ဝင္ေပါက္မွာ (၁၀) ေပစီက်ယ္ဝန္းသည္။ တံခါးတဘက္တခ်က္စီ၏ တန္းခါးေဘာင္မ်ားမွာ
(ဂ) ေပစီ ရွိသို႔ထိုးထြက္လွ်က္ တည္ဟိသည္။ တံတိုင္းမ်ားထုထည္အထူမွာ (၇) ေပ (၆) လက္မစီဟိၿပီး (၁၂) ေပစီ ျမင့္သည္။ တန္းခါးမ်ား၏အတြင္းဘက္နံရံမ်ား၌ ၿမီႀကီးသည္ တေပခန္႔အကြာ ေက်ာက္တံုးႀကီးမ်ားႏွင့္ (၈) ေပအျမင္႔ဟိေသာ ေက်ာက္တံုးႀကီးတြင္ (၅)လက္မဟိေသာ အေပါက္တေပါက္စီကို ထြင္းလုပ္ျပဳပ်င္တပ္ဆင္ထားသည္။

ထိုတန္းခါးေပါက္မ်ားကို ပိတ္ဖြင့္ႏိုင္ရန္အတြက္ အရွင္တန္းခါးတပ္ဆင္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ နန္းေတာ္၏အေနာက္ဘက္ ဒုတိယႏွင့္ တတိယတံတိုင္းအၾကားတြင္္ က်ဳံးမ်ားဟိသည္။ အရွိေတာင္ဘက္တြင္ ဗဟိုရ္စည္ေတာ္ထားဟိေသာ စည္ေတာ္ကိုအခ်ိန္မွန္ယြန္းေသာ(ယြန္းေထာင္) ေခၚ (ရြန္းေတာင္) တည္ဟိသည္။ ေတာင္ဘက္တြင္ (ဝယိုင္သာ) ေခၚ (ဥယ်ာဥ္ေတာ္) ဟိသည္။

နန္းေတာ္၏အရွိဘက္ ဒုတိယအဆင့္တြင္ နန္းတြင္းသူနန္းတြင္းသားမ်ားေသာက္သံုးကုန္ေသာ ေသာက္ရီကန္ (နန္းသားကန္) တည္ဟိသည္။ ယခုအခါ ထိုကန္ကို (နံသာကန္) ဟုေခၚဆိုသည္။ ယခုနန္းေတာ္ကုန္း၏အရွိဘက္ဆင္းလမ္း (နန္းေက်ာက္လွီကား) ႏွင့္ အေနာက္ဘက္ နန္းကုန္းအဆင္းလွီကား႐ို႕မွာ ၿဗိတိသွ်အဂၤလိပ္အုပ္ခ်ဳပ္စဥ္ကာလ (ေျမာက္ဦးနန္းေတာ္ကုန္းအားေဖာက္ၿပီးေသာ္ ရွိေနာက္ေတာက္ေလွ်ာက္ပိုင္းၿပီး လမ္းလုပ္ရန္စီစဥ္ခသည္။ တၿမိဳ႕လံုးကကန္႔ကြက္ဆႏၵျပသျဖင့္ လမ္းမေဖာက္လုပ္ဘဲရပ္တန္႔ကာ ယခင္မင္းဆင္းလမ္းလွီကားကိုပတ္၍ အရွိအေနာက္တေျဖာင့္တည္း ေက်ာက္လွီကား (၂) ခုကို တပ္ဆင္ထားချခင္းျဖစ္သည္။

ရခိုင္မင္းမ်ားလက္ထက္ နန္းေတာ္ကုန္းသို႔အဆင္းအတက္ေက်ာက္လီွကား အစစ္အမွန္နီရာမ်ားသည္ကား အေနာက္ဘက္၌ ယခုပါတီယူနစ္ယံုးေဟာင္းအရွိဘက္ ေက်ာက္ေလွကားဆင္းလမ္းတခု၊ ၎ႏွင့္ အရွိဘက္သို႔တေျဖာင့္တည္း နန္းသားကန္ေတာ္ဘက္သို႔ဆင္းလမ္း ေက်ာက္လွီကားတခုျဖစ္သည္။

ရွိမင္းမ်ားသည္ ဤနန္းေတာ္ကုန္းသို႔ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာမွ ဆင္းတက္ႏိုင္စီရန္အတြက္ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာတြင္ ေက်ာက္လွီကားတန္းခါးေပါက္ (၄) ခုကို တြိျမင္ကတ္ရမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္ပါ၍ ရခိုင္ၿမိဳ႕တည္ ဗိသုကာက်မ္း၌ေဖာ္ျပထားသည္မွာ-

(ခုနစ္ရာကိုးဆယ္၊ စြန္းဝယ္ႏွစ္ေဖာ္၊ လေတာ္သလင္း၊ လွ်ံဝင္းထြန္းညီး၊ ထြက္ၿပီးနီတက္၊ ဆန္းတရက္၌၊ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕သာ၊ တည္ျခင္းရာကား၊ ေတာင္ညိဳကုကၠား၊ ႏွစ္ပါးတူညီ၊ ဘုမၼိနက္သန္၊ ၿမီၾကန္သင့္ရာ၊ ယင္းသည္မွာလည္း၊ အကာအင္းသီး၊ ထားတံုၿပီးမွ၊ တည္ထၿမိဳ႕နန္း၊ ကန္စန္းကန္လဂ္၊ တေထာင္ဘက္ကို၊ မပ်က္ထိုေရာ္၊ ဆက္တက္ေသာ္ကား၊ အရာေထာင္ေသာင္း၊ က်ိန္းခန္းေအာင္း၏) ဟူ၍ပင္လွ်င္ ပါဟိသည္။ ဤေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နန္းေတာ္ကုန္းကို တံတိုင္းသံုးတန္ ဝိုင္းကာရံလွ်က္ ထိုတံတိုင္းမ်ားအၾကားတြင္လည္း က်ံဳးေတာ္မ်ားထားဟိသည္။

ၿမိဳ႕တံတိုင္းမ်ားအထက္ဝယ္လည္း ျမင္းစီးသူရဲဗိုလ္ပါမ်ားစီးနင္းလားလာလႈပ္လွ်ားႏိုင္ေအာင္ စီမံျပဳလုပ္ထားသည္။ ၿမိဳ႕ေက်ာက္တန္းခါးမ်ားကိုလည္း ခိုင္လံုစြာျဖင့္ ခမ္းနားႀကီးက်ယ္စြာ တည္ေဆာက္စီမံထားခသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးသည္ ထိုအခ်ိန္ထိုအခါက အိမ္ၿခီေပါင္းမ်ားစြာႏွင့္ ၾကက္ပ်ံမက်စည္ကားခသည္။ သို႔ျဖစ္ပါ၍ ခရစ္ေအဒီ (၁၅) ရာစုမွ (၁၆) ရာစုထိကာလအတြင္း အလြန္ခ်မ္းသာႄကြယ္ဝေသာ ကမၻာ့အဆင့္မီွ သမိုင္းတြင္ထင္ရွားေသာ (The City Of MraukK Oo) ၿမိဳ႕ႀကီးတၿမိဳ႕ျဖစ္ေပေတာ့သည္။

ဓညဝတီဦးေအာင္ေဇယ်
(သမိုင္းသုေတသီ)
အၿငိမ္းစားေက်ာင္းဆရာႀကီး
ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕

ဘံုပန္းတိုင္

ဘံုပန္းတိုင္
----------------
အကၽြန္ေတာ္ ရခိုင္လူမ်ဳိးပါ။ ဂိုးေခ် ရခိုင္လူမ်ဳိးပါ။ ေမးေေခ် ရခိုင္သမပါ။ အကၽြန္ေတာ္ ေျမာက္ဦးမွာနီပါေရ။ ဂိုးေခ် ရမ္းျဗဲမွနီပါေရ။ ေမးေခ် မာန္ေအာင္မွာနီပါေရ။ အကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ေျမာက္ဦးမွာပင္နီနီ၊ သံတြဲမွာပင္နီနီ၊ ရမ္းျဗဲမွာနီနီ၊ မန္ေအာင္မွာနီနီ၊ က်ိႏၲလီမွာနီနီ၊ ရခိုင္သားတိုင္း ရခိုင္ျပည္ကိုခ်စ္ပါေရ။ ရခိုင္ျပည္၊ ရခိုင္ၿမီ၊ ရခိုင္ရီ၊ ရခိုင္သား၊ ရခိုင္သမတိကို အကၽြန္ေတာ္႐ို႕အားလံုး ခ်စ္ကတ္ပါေရ။

အကၽြန္ေတာ္စာရြီးပါေရ။ ဂိုးေခ် ပိုက္ခ်ပါေရ။ ေဘးေဘ လယ္ထြန္ပါေရ။ ေမးေခ် ထမင္းခ်က္ပါေရ။ ထိုကုေလေခ် ျခံခ်ပါေရ။ အသူက ဇာအလုပ္ပင္လုပ္လုပ္ အားလံုးရခိုင္သားတိပါ။ အားလံုးရခိုင္ျပည္၊ ရခိုင္ၿမီ၊ ရခိုင္ရီ၊ ရခိုင္သြီးကို ခ်စ္ကတ္ပါေရ။

လယ္သမားဂိုးေခ်က လယ္ထြန္ပါေရ။ လယ္သမားတေယာက္၏ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေရ စပါးအမ်ားႀကီးထြက္ဖို႔။ ေဖသာအမ်ားႀကီးရဖို႔။ မိသားစုေျပလည္ဖို႔ျဖစ္ပါဖို႔။ ပိုက္သမားေဘးေဘး ပိုက္ခ်ပါေရ။ ရည္ရြယ္ခ်က္က ငါးအမ်ားႀကီးရဖို႔။ ေဖသာအမ်ားႀကီးရဖို႔။ သူ႔မိသားစု ေျပလည္ဖို႔ျဖစ္ပါေရ။

ယင္းပိုင္ေယွာင္ပင္ ေက်ာင္းဆရာတိ၊ ပန္းရံဆရာတိ၊ လက္သမားဆရာတိ၊ ကူလီထမ္းနီေရလူတိ စေရအားလံုးမွာ ကိုယ္စီရည္မွန္းခ်က္တိ ဟိကတ္ပါဖို႔။ ယင္းခ်င့္ေရ သဘာ၀လည္းက်၊ အဓိပၸါယ္လည္းဟိပါေရ။ ဘ၀အစိတ္အပိုင္းေခ်တိျဖစ္ပါေရ။ ေယတာလည္း လက္ဟိ အကၽြန္ေတာ္႐ို႕ ရခိုင္သားတိမွာ ရခိုင္လူမ်ဳိး႐ို႕၏ လက္ဟိလူမႈေရး၊ နိဳင္ငံေရး၊ စီးပြါးေရး၊ အနီအထားအရပ္ရပ္အရ ယင္းဆႏၵတိ၊ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္တိကို အသက္ရွင္သန္ေရးလိုအပ္ခ်က္၊ သာမန္ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေခ်တိရာ ျဖစ္သင့္ပါေရ။ မိမိ႐ို႕မိသားစုတစု ယင္းဆႏၵေခ် ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေေခ်တိျပည့္စုံ႐ုံုနန္႔ အကၽြန္ေတာ္႐ို႕ခ်စ္ပါေရဆိုေရ ရခိုင္ျပည္၊ ရခိုင္ၿမီ၊ ရခိုင္ရီ၊ ရခိုင္အမ်ဳိးသားေရးတိအတြက္ မျပည့္စံုနိဳင္ပါ။

ေယေက ဂိုးေခ်က မီးခ်င္ပါဖို႔။ လယ္သမားတိအားလံုးထပနာ ပညာေရးေဖာင္းေဒးခ်န္း ေထာင္ရဖို႔လား။ လက္သမားဆရာတိ မိသားစု ထမင္းအငတ္ခံပနာ လူမႈေရးလုပ္ရဖို႔လား။ နိဳင္ငံေရးလုပ္ရဖို႔လား။ ေတာ္လွန္ေရးလုပ္ရဖို႔လား။ ပါတီေထာင္ရဖို႔လား စသည္ျဖင့္ မီးခ်င္ကတ္ပါလိမ့္မည္။ ယင္းပိုင္မီးေက ေက်းဇူးေကာင္းေကာင္းတင္ပါေရ။ ယင္းမီးခြန္းကိုေျဖခ်င္လို႔ အကၽြန္ေတာ္ စကားေခၚစြာပါေယ။

ရခိုင္လယ္သမား စပါးရဟိေရးရည္မွန္းစြာ မွန္ပါေရ။ ေယတာလည္း ယင္းရည္မွန္းခ်က္ေရ လယ္သမားတေယာက္၏ ရည္မွန္းခ်က္ရာ ျဖစ္ပါေရ။ ယင္းရည္မွန္းခ်က္အျပင္ ရခိုင္သားတေယာက္အနီနန္႔ ဘံုရည္မွန္းခ်က္တခု ဟိကတ္ရပါဖို႔။

ရခိုင္တံငါသည္ ဂိုးေခ်အတြက္ ငါးအမ်ားႀကီးရဟိေရးေရ မွန္ပါေရ။ ေယတာလည္း ယင္းရည္မွန္းခ်က္ေရ တံငါသည္ဂိုးေခ်တေယာက္အနီနန္႔ ရည္မွန္းခ်က္ရာျဖစ္ပါေရ။ ယင္းရည္မွန္းခ်က္အျပင္ ရခိုင္သားတေယာက္အနီနန္႔ ဘံုရည္မွန္းခ်က္တခု ဂိုးေခ်မွာ ဟိရပါဖို႔။ ရခိုင္သား ေဘးေဘဆရာ၀န္တေယက္ေရ ဆီးမ်ားမ်ားကုရဖို႔။ လူမ်ားမ်ားကယ္နိဳင္ရဖို႔။ ေဖသာမ်ားမ်ားစုမိဖို႔ဆိုေရ ရည္မွန္းခ်က္ေရ ဆရာ၀န္တေယာက္အနီနန္႔ထားရဖို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ေခ်တခုရာျဖစ္ပါေရ။ ယင္းရည္မွန္းခ်က္အျပင္ ရခိုင္သားတေယာက္အနီနန္႔ ရည္မွန္းခ်က္တခု ဟိကတ္ရပါဖို႔။

အကၽြန္ေတာ္အတြိအၾကံဳေခ်တခုကို ေအနီရာမွာ ဥပမာအျဖစ္တင္ျပခ်င္ပါေရ။ တခါက အကၽြန္ေတာ္ေျမာက္ဦးကို ေရာက္ပါေရ။ ေျမာက္ဦးမွာ သွ်စ္ေသာင္း၊ ကိုးေသာင္းစေရ ဘုရားတိမရြီနိဳင္ေအာင္္ ဟိေရနီရာမွာ ကိုးေသာင္းပုထိုးေတာ္ႀကီးမွာ လြန္ခေရႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကပင္ၿပိဳက်ပနာ ေတာင္ကုန္းပိုင္ျဖစ္နီစြာ ႏွစ္ေပါင္းရာခ်ီဟိပါပ်ာ။ အခု ကိုးေသာင္းကိုျပန္ပ်င္ဖို႔ ဗိသုကာအဖြဲ႕တခ်ုဳိ႕ ႀကိဳးပန္းနီကတ္ပါေရ။ တခ်ဳိ႕ ပန္းရံလုပ္နီကတ္ပါေရ။ အခ်ုဳိ႕ ေက်ာက္ဆတ္နီကတ္ပါေရ။ တခ်ဳိ႕ သဲဗန္းထမ္းနီကတ္ပါေရ။ ယင္းပိုင္ဆိုင္ရာဆိုင္ရာလုပ္နီေရ လုပ္သား (၂၀) ေလာက္ဟိပါေရ။

အကၽြန္ေတာ္ ေလ့လာစူးစမ္းခ်င္လို႔ ေက်ာက္ဆတ္နီေရလူအနားကိုကပ္ပနာ (ဂိုးေခ် အစြာလုပ္နီေရာင္) လို႔ မီၾကည့္ပါေရ။ သူအေျဖက (အကၽြန္ေတာ္ ေက်ာက္ဆတ္နီပါေရ) လို႔ ေျဖပါေရ။ ယင္းနည္းလည္းေကာင္း ပန္းရံဆရာကို မီးၾကည့္မွာလည္း (ေက်ာက္စီနီေရ) လို႔ ေျဖပါေရ။

ယင္းအေျဖတိေရ မမွန္လားဆိုေက ေက်ာက္ဆတ္သမားတေယာက္အတြက္ ပန္းရံဆရာတေယာက္အတြက္ သြီးထြက္ေအာင္မွန္ပါေရ။ ေယတာလည္း ဘုရားတည္ေဆာက္နီေရ ဗိသုကာအဖြဲ႕၀င္တေယာက္အနီနန္႔ဆိုေက ယင္းထက္ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ႀကီးေရအေျဖမ်ဳိးကို ပီးစီခ်င္ပါေရ။ အကၽြန္ေတာ္လိုခ်င္ခေရ အေျဖက (အကၽြန္ေတာ္ ကိုးေသာင္းပုထိုးေတာ္ႀကီးကို ျပန္လည္တည္ေဆာက္နီပါေရ) ဆုိေရအျဖမ်ဳိးျဖစ္ပါေရ။

ေက်ာက္ဆတ္သမား ေက်ာက္ဆတ္စြာပင္ျဖစ္ျဖစ္၊ ပန္းရံဆရာ ပန္းရံလုပ္စြာျဖစ္ျဖစ္၊ ရခိုင္သမေခ်ေဂါင္းမွာ ဗန္းတင္ၿပီးေက သဲထမ္းနီစြာပင္ျဖစ္ျဖစ္ ဗိသုကာအဖြဲ႕၀င္တိုင္း၏ဘံုရည္မွန္းခ်က္တခု ဟိရပါဖို႔။ ယင္းခ်င့္ကေတာ့ခါ ကိုးေသာင္းပုထိုးေတာ္ႀကီး ျပန္လည္တည္ေဆာက္ျခင္းျဖစ္ပါေရ။

ေအနီရာမွာ အကၽြန္ေတာ္တင္ျပခ်င္စြာက ေက်ာက္ဆတ္သမားေရ မိမိကိုယ္ကို ေက်ာက္ဆတ္နီေရလို႔မျမင္ဘဲ ကိုးေသာင္းပုထိုးေတာ္ႀကီးကို ျပန္လည္တည္ေဆာက္နီေရလို႔ ခံယူထားစီခ်င္ပါေရ။ ထို႔အတူ ပန္းရံဆရာကိုလည္း ခံယူစီခ်င္ပါေရ။ သဲဗန္းထမ္းနီေရ ရခိုင္သမေခ်ကိုလည္း ငါ ကိုးေသာင္းပုထိုးေတာ္ႀကီးကို ျပန္လည္တည္ေဆာက္နီေရလို႔ ခံယူထားစီခ်င္ပါေရ။ ကိုးေသာင္းပုထိုးေတာ္ႀကီး ျပန္လည္တည္ေဆာက္ေရးသည္ပင္ ဗိသုကာအဖြဲ႕၀င္တိုင္း၏ဘံုပန္းတိုင္ျဖစ္ပါေရ။

အျခားဥပမာတခုပီးပါမည္။ အကၽြန္ေတာ္႐ို႕ဘုန္းႀကီးေက်ာင္မွာ ကုသိုလ္လုပ္ေတခါ ဒါနကုသိုလ္၊ သီလကုသိုလ္၊ သမထဘာနာကုသိုလ္စသျဖင့္ ကုသိုလ္အမ်ဳိးမ်ဳိးလုပ္ကတ္ေတနီရာမွာ ဒါနမ်ဳိးစိအလိုက္၊ သီလမ်ဳိးစိအလိုက္၊ ဘာ၀နာအင္အားအလိုက္ လူခ်မ္းသာ၊ နတ္ခ်မ္းသာစေရ ကိုယ္လိုခ်င္ေရဘ၀ခ်မ္းသာအမ်ဳိးမ်ဳိးကို လိုခ်င္ဆႏၵနန္႔ ဆုအမ်ဳိးမ်ဳိးေတာင္းကတ္ပါေရ၊ ယင္းခ်င့္ေရ အလွဴသွ်င္တဦး၏ သာမန္ဆုေတာင္းမ်ဳိးျဖစ္ပါေရ။ သို႔ေသာ္ အလွဴသွ်င္တဦးအနီနန္႔ ဇာဆုပင္ေတာင္းေတာင္း ဗုဒၶဘာသာ၀င္တေယာက္အနီနန္႔ အဆံုးစြန္ေသာဆုမွာ နိဗၺာန္ဆုျဖစ္ပါေရ ဇာပင္လွဴလွဴ နိဗၺာန္ဆိုေရပန္းတိုင္ကိုေမွ်ာ္မွန္းၿပီးေက လွဴနီေရလို႔ခံယူထားမွ ဗုဒၵဘာသာ၀င္ျဖစ္နိဳင္ပါဖို႔။ နိဗၺာန္ေရ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တိုင္း၏ ဘံုပန္းတိုင္ျဖစ္ပါေရ။

ေယတြက္တာနန္႔ အကၽြန္ေတာ္ရို႕ ရခိုင္သူရခိုင္သားတိေရ-

လယ္ပင္ထြန္ထြန္၊ ပိုက္ပင္ခ်ခ်၊ ႏြားပင္ေက်ာင္းေေက်ာင္း၊ ေက်ာင္းဆရာျဖစ္ျဖစ္၊ အင္ဂ်င္နီယာျဖစ္ျဖစ္၊ ဘုန္းႀကီးျဖစ္ျဖစ္၊ စက္ျခဳပ္သမျဖစ္ျဖစ္၊ ဆရာ၀န္ျဖစ္ျဖစ္၊ လက္သမားျဖစ္ျဖစ္၊ လူမႈေရးပင္လုပ္လုပ္၊ မိမိ၏လုပ္ငန္းတိုးတက္ေအာင္ျမင္ေရး၊ မိသားစုဘ၀ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ျပည့္၀ေရးအျပင္ ရခိုင္သားတေယာက္အနီနန္႔ ရခိုင္လူမ်ဳိးရို႕၏ဘံုပန္းတိုင္တခုကိုလည္း ဦးတည္ထားကတ္ဖို႔ တင္ျပလိုက္ပါေရ။

ထြန္းေအာင္ေက်ာ္ (မေလးသွ်ား)
(27/12/2008)

သွ်င္ျမ၀ါ

သွ်င္ျမ၀ါ
---------------------
ေျမာက္ဦးနန္းစံ၊ ဘုရင္မင္းဗာဘုရင္ႀကီးသည္ မင္းဆရာျဖစ္ေသာ သွ်င္ျမဝါအား ရည္မွန္းလွ်က္ထိုဆရာျမတ္၏အရိုးကို ၿမီေအာက္ဌာပနာထားေတာ္မူလွ်က္ ေတာင္ထြ႗္တခုေပၚ၌ ႀကီးစြာေသာ ေစတီႀကီးတဆူကို တည္ထားေတာ္မူသည္။ ထိုဆရာႀကီးဦးျမဝါ၏က်န္ရစ္ေသာပစၥည္းမ်ားႏွင္႔ ေရႊေငြရတနာမ်ားကို ဌာပနာထည့္ကာတည္ထားခသျဖင့္ ထိုေတာင္ကို ကနိထိတိုင္ ျမဝါေတာင္ဟုလည္းေကာင္း၊ ျမဝါေစတီဟုလည္းေကာင္းေခၚတြင္သည္။

ဆရာႀကီးသွ်င္ျမဝါမွာ ရေသ႔ေယာဂီတဦးျဖစ္သည္။ ရခိုင္ရာဇဝင္သမိုင္းတြင္ ထင္ရွားေသာ မင္းမ်ိဳးမင္းႏြယ္မွ ပုဂၢိဳလ္တဦးျဖစ္သည္။ မဇိၩမေဒသ၌ ေလာကီပညာအမ်ိဳးစံုကို ဗာရဏသီၿမိဳ႕ေတာ္၌လည္းေကာင္း၊ မိဂတာဝုန္ေတာဟိ ဆရာဗိႆႏိုးထံတြင္လည္းေကာင္း၊ ႏွစ္ေပါင္း(၂၀) တိုင္ေအာင္ေလာကီပညာရပ္မ်ားကို တတ္ေျမာက္ၿပီးေသာ္ မိမိရခိုင္ျပည္ႀကီးသို႔ျပန္လာကာ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕၏ေျမာက္ဘက္ ေတာင္ညိဳေက်ာင္းတိုက္ဝယ္ (နမႏၲာ ဓားက်မ္း) ႀကီးကို ျပဳစုရြီးသားခေသာ ပုဂိၢဳလ္ထူးတဦးျဖစ္သည္။

သွ်င္ျမဝါ၏ဖခင္မွာ စိုင္းတင္ၿမိဳ႔စား (မဟာနႏၵသႀကၤန္) ျဖစ္သည္။ မယ္ေတာ္မွာ (ဆင္ကဲႀကီး ဦးေအာင္ထင္ႏွင့္ ေစာသႏၲာ) ႐ို႔၏သမီးေတာ္ (ေဇယ်ေခမာ) ပင္ျဖစ္သည္။ သွ်င္ျမ၀ါ၏မီြးဖြားသကၠရာဇ္မွာ (၈၅၄) ခု၊ ဝါေခါင္လျပည့္ ၾကသားပတီးနိ၊ မိုးထက္ အခ်ိန္ (၄) ဗဟိုရ္တြင္ ဖြားျမင္ေတာ္မူသည္။ ငယ္စဥ္အခါက (ေမာင္ျမဝါ) ဟုေခၚတြင္သည္။ မယ္ေတာ္ႀကီး ေဇယ်ေခမာ၏အစ္မေတာ္ (ေစနႏၵီ) ႏွင့္ (မင္းရာဇာ) ႐ို႕မွ သကၠရာဇ္ (၈၅၄) ခုနွစ္ ဝါေခါင္လျပည့္ေက်ာ္ (၃) ရက္ စနီနိတြင္ (မင္းဗာဘုရင္) ကိုဖြားျမင္ေတာ္မူသည္။ ထို႔ေႀကာင့္ (သွ်င္ျမဝါ) ႏွင္႔ (မင္းဗာ) ဘုရင္မွာ ညီအစ္ကိုေတာ္စပ္သည္။

မဟာပညာေက်ာ္အမတ္၏ငယ္နာမည္မွာကား (ျမတ္သာထြန္း) ျဖစ္သည္။ ၎ကို သကၠရာဇ္ (၈၅၀) ခုႏွစ္တြင္ ဖြားျမင္သည္။ သို႔ေႀကာင္႔ သွ်င္ျမဝါ၊ မင္းဗာႀကီး၊ မဟာပညာေက်ာ္႐ို႕မွာ ငယ္သူငယ္ခ်င္းမ်ားျဖစ္သည္။ ထိုသံုးဦးစလံုးသည္ ငယ္စဥ္အခါက ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေတာ္ ေတာင္ညိဳေက်ာင္းတိုက္ (အဂၢစိေႏၲယ်) ဆရာေတာ္ထံတြင္ ပညာသင္ႀကားၿပီးေနာက္ အသက္ (၁၆) ႏွစ္လြန္ေသာအခါ မဇိၩမေဒသသို႔လားေရာက္ၿပီး (ဗာရာဏသီ) ၿမိဳ႕တြင္ ပညာအတူသင္ၾကားသည္။ မင္းဗာႀကီးႏွင့္ မဟာပညာေက်ာ္႐ို႕မွာကား ပညာသင္ႀကားႀကၿပီးေနာက္ ရခိုင္ျပည္ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေတာ္သို႔ ျပန္လာလတ္ကတ္သည္။

သွ်င္ျမဝါမွာမူကား မျပန္ႏိုင္သိမ့္ဘဲ ဗာရာဏသီၿမိဳ႕ေတာ္မွတဆင့္ မိဂတာဝုန္ေတာဟိ သီရိဗိႆႏိုးရေသ့ႀကီးထံတြင္ ရေသ႔ဘဝအျဖစ္ဝင္ေရာက္ကာ ထက္မံလွ်က္ ပညာသင္ႀကားနီလီသည္။ သွ်င္ျမဝါမွာ အင္းအိုင္မႏၲာန္ႏွင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ေလာကီပညာရပ္မ်ားကိုတတ္ေျမာက္ကာ ရေသ့အဝတ္ျဖင့္ ရခိုင္ျပည္ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေတာ္သို႔ ျပန္ေရာက္လာသည္။

ၿမိဳ႕ေတာ္သို႔ျပန္ေရာက္ၿပီးသည္ေနာက္ တနိေသာအခါ နန္းေတာ္ညီလာခံသို႔ဝင္လီၿပီးေသာ္ မင္းဗာဘုရင္အား လက္ကိုင္တုတ္ေတာ္ျဖင္႔ခ်ိန္ရြယ္လွ်က္ (သင္မင္းႀကီး ေယာက်္ားေလာ၊ မိမၼေလာ၊ ငါကားအမွန္ မိမၼျမင္သည္) ဟုသံုးႀကိမ္ဆိုကာ နန္းေတာ္မွ ထြက္ခြာလားသည္။ ဘုရင္မင္းျမတ္သည္လည္း အရွက္ရ၍ အမတ္အေပါင္းႏွင့္တိုင္ပင္လတ္ေသာ္ မဟာပညာေက်ာ္အမတ္ႀကီးက ေလွ်ာက္ထားသည္မွာ သွ်င္ျမဝါ၏ဆိုလိုရင္းစကားအေႀကာင္းရင္းကား ေယာက်္ားပီပီ ဘီးေလာင္းေတာ္မ်ားလက္ထက္က သူရတန္မင္းအား ပီးအပ္ခရသည့္ ဘဂၤလားနယ္ကို ျပည္လည္တိုက္ခိုက္သိမ္းယူထိုက္ေႀကာင္း မဟာပညာေက်ာ္အမတ္ႀကီးက ေလွ်ာက္တင္လီေသာ္ မင္းႀကီးလည္းအားရေတာ္မူ၍ မဟာပညာေက်ာ္အား စစ္အဂၤါရပ္မ်ားကိုစီမံစီကာ ကုန္းတပ္ရီတပ္ခိုင္စြာဖြဲ႕လွ်က္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးကိုလည္း တံတိုင္း၊က်ံဳးေျမာင္းခိုင္စြာတည္ေဆာက္ၿပီးစီးစီၿပီးေသာ္ ရီတပ္ဗိုလ္္ခ်ဳပ္အျဖစ္ သားေတာ္မင္းဖေလာင္းအား ခန္႔အပ္လွ်က္ မယံုျခံဳစား ဝိမလပညာဟိအား ႀကည္းတပ္ႏွင့္တကြ စစ္ခ်ီထြက္ဦးစီးေတာ္မူသည္။

ထိုအခါ သွ်င္ျမဝါလည္းဝမ္းေျမာက္စြာျဖင့္ ေသနဂၤဗ်ဴဟာခင္းစီကာ စီမံပီးလီသျဖင့္ လူတဦးတေယာက္မွ်မသီကုန္ဘဲ ကုလား၏စစ္ကို အလြယ္တကူေအာင္ႏိုင္ေတာ္မူသည္။ ထိုကဲ့သို႔ စစ္ေအာင္ျမင္ၿပီးေနာက္ ကုလားမင္း၏သမီးေတာ္ (ပဲသီတာ) အားဆက္သလီသျဖင္႔ အေနာက္မိဖုရားအျဖစ္ေျမွာက္စားေတာ္မူကာ စစ္ကိုတန္႔ထားရာနီရာေဒသျဖစ္ေသာ (စစ္တန္႔ေကာင္း) ယခုအခါ (စစ္တေကာင္း) ၌ ထီးနန္းေဆာက္ကာ စိုးစံေတာ္မူသည္။ သက္ေတာ္ (၄၁) ႏွစ္တြင္ မင္းဗာဘုရင္လည္း ဗုဒၶဂယာ၌ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ပတ္လည္ (၄၁) ဆူျဖင့္ (သက္ေတာ္စိဘုရား) ေစတီေတာ္တဆူတည္ေတာ္မူသည္ဟူ၏။

မင္းဗာဘုရင္မင္းျမတ္သည္ မဇိၩမေဒသတြင္ ေစတီပုထိုးက်ိဳးပ်က္စီးမ်ားမွရရိွေသာ ဘုရားရဟႏၲာ႐ို႕၏ဓာတ္ေတာ္သွ်စ္ေသာင္းကို ေရႊေငြပတၱျမားစီေသာ ရတနာႀကဳတ္ကို မဂၤလာအုတ္ေတာ္၌ထည့္လွ်က္ ရခိုင္ျပည္ေျမာက္ဦးနန္းေတာ္သို႔ ေဆာင္ယူလာလတ္ၿပီးလွ်င္ နန္းေတာ္အတြင္း ဘုရားနန္းျပႆဒ္ေဆာင္ျဖင့္ ကိုးကြယ္ထားဟိသည္။ မႀကာမွီ ဓာတ္ေတာ္မ်ားကြန္႔ျမဴး၍ နန္းမီးေလာင္သကဲ့သို႔ လူမ်ားစြာ႐ို႕သည္ အဝီးကျမင္ကတ္ရ၍ ဟိုးဟိုးေက်ာ္ေက်ာ္ျဖစ္ကုန္သည္။ သို႔ႏွင္႔ ဆရာႀကီးသွ်င္ျမဝါ၏အစီအမံျဖင့္ နန္းေတာ္ေျမာက္ဘက္ ဖိုးေခါင္ေတာင္ကလပ္ဝယ္ သွ်စ္ေသာင္းေသာဓာတ္မြီေတာ္႐ို႕အားဌာပနာ၍ ႀကီးစြာေသာပုထိုးေတာ္ႀကီးတဆူတည္ေတာ္မူ၍ ရန္ေအာင္ေဇယ် (ေခၚ) သွ်စ္ေသာင္းပုထိုးေတာ္ႀကီးဟုေခၚတြင္သည္။

ဆရာႀကီးသွ်င္ျမဝါသည္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕သက္ကို အနွစ္ (၁၀၀၀) ရွည္စီျခင္းငွာရည္ရြယ္လွ်က္ အတိတ္နိမိတ္ခန္း႐ို႕အားတြက္ခ်က္၍ ဓာတ္လားဓာတ္လာသင့္စီၿပီးေသာ္ အင္းအိုင္မႏၲရားစီမံလွ်က္ ၿပီးစီးေသာအခါ ၾကသားပတီးနံတခု အေလာေလာလိုနီသျဖင့္ ရွာေဖြကႀကန္႔ႀကာမည္ျဖစ္ေသာေႀကာင့္ ငါပင္လွ်င္ (ၾကသပတီးသားတည္း) ဟုဆိုကာ မိမိရင္အံုေတာ္အား ဓားႏွင့္ခြဲကာ အူကိုထုတ္လွ်က္ ၿမိဳ႕ကြန္ခ်ာတုိင္တြင္ရစ္ပတ္စီၿပီးေသာ္ ငါ႔အား (သီဆံုးသည့္နီရာ၌ပင္ ျမွပ္ကုန္ေလာ့) ဟု မိန္႔မွာလွ်က္ သီဆံုးလားသည္။

ဘုရင္မင္းဗာႀကီးသည္ ထိုစကားကိုနားမေထာင္ဘဲ ငါ၏ဆရာကို ခီြး၊ ဝက္ကဲ႔သို႔ မျမွဳပ္ႏိုင္၊ ပြဲသဘင္က်င္းပၿပီး ရထားပန္းယာဥ္ဆြဲလွ်က္ သင္းၿဂိဳဟ္လီေသာေႀကာင့္ ရခိုင္ျပည္သည္ ယိမ္းယိုင္ပ်က္စီးျခင္းသို႔ေရာက္ရသည္ဟု ဆိုစမွတ္ျပဳလတ္သည္။

ဆရာႀကီးသွ်င္ျမဝါသီဆံုးလားေသာနီရာမွာ (ၿမိဳ႕ကြန္ခ်ာတိုင္စိုက္ထူရာ ျမင့္ျမတ္ေသာၿမီ၊ ယခုအခါ ေရႊဂူေတာင္ရြာထဲတြင္ဟိသည္။ ထိုနီရာတြင္ သွ်င္ျမဝါစီမံထားေသာ အင္းတခ်ပ္ထားဟိသည္။ ၎အျပင္ သွ်င္ျမဝါ၏ရုပ္ထုကိုလည္း ထုထစ္ထားဟိသည္။
ထိုနီရာ၏ေျမာက္ဘက္ေတာင္ထိပ္တြင္ သွ်င္ျမဝါေစတီေတာ္ျမတ္ႀကီးကို တည္ထားကိုးကြယ္သည္။

(မည္သည့္က်မ္းကိုအကိုးအကားျပဳသည္ကို ေဖာ္ျပထားျခင္းမဟိ။ သို႔ေသာ္ ဖတ္၍ေကာင္းသျဖင့္ ေဖာ္ျပပီးလိုက္ပါသည္။)

ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း

ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း
------------------------------
မဟာ၀ိဟႎက ေမာ္ကြန္းလကၤာ
------------------------------
မဟိရန္သူ၊ ဖက္မျပဴသား၊ သံုးလူထြဋ္ထား၊ ျမတ္ဘုရား၏၊ ကိုယ္စားရုပ္၀ါ၊ ေျခာက္ေရာင္ျဖာ၍၊ မဟာမုနိ၊ ဘုရားႀကီးကို၊ ညြတ္ၿပီးေကာ္ေရာ္၊ ရွိပူေဇာ္၍၊ ပင့္ေခၚၿပီးမွ၊ ရကၡပူရ၊ နန္းမေဒ၀ီ၊ မေဟသီႏွင့္၊ အညီယႆ၊ ရံေမာင္းမကို၊ ယူၾကစုၿပီ၊ ေဆာင္ယူလီ၏။ သင့္နီဌာန၊ ရပ္ေဒသ၌၊ ေစာင့္ထၿပီးခိုင္၊ လက္နက္ကိုင္ရို႕၊ အႏိုင္ျပဳလွ်င္း၊ ရဲမက္ခ်င္း၏၊ ၿမိဳ႕တြင္းမွန္သား၊ ၿမိဳ႕ျပင္မ်ားႏွင့္၊ တိုင္းကားရပ္ဌံ၊ နာဂရံဟု၊ ႏိုင္ငံအေပါင္း၊ ေတာၿမိဳ႕ေကာင္း၌၊ ပုန္းေအာင္းနီျငား၊ ရခိုင္သားကို၊ ေယာက္်ားမိမၼ၊ မလြတ္ရေအာင္၊ ခ်ိဳင္ေႏွာင္တန္းလန္း၊ ကၽြဲႏြားဖမ္းသို႔၊ လိုင္ဂုတ္ကိုျဖတ္၊ အသီသတ္၏၊ ေခ်ာမြတ္ရူပ၊ မိမၼလွကို၊ ပဥၥအာရံု၊ ကာမဂုဏ္ျဖင့္၊ ျမဴးတူးစိမ့္ငွာ၊ ယူၾကပါ၏။ သူနာသူအို၊ က်ိဳးကန္းကိုကား၊ မလိုပိတ္ထား၊ တိုက္လုပ္ျငား၍၊ သြင္းထားအျပည့္၊ ယမ္းဆီးထည့္လွ်က္၊ ၿမိေျမ့ညက္ႀကီ၊ မီးတိုက္စီ၏၊ သီလီမႄကြင္း၊ လူခပင္းရို႕၊ ခ်င္းခ်င္းႏြီးႏြီး၊ ကနိမြီးသား၊ သားထြီးသားငယ္။ အပုေခ်ရို႕၊ ၿပံဳးရယ္ရႊင္ဘိ၊ မွည္မသိကို၊ မြီးမိထံက၊ ယူၿပီးမွလွ်င္၊ လက္ႏွင့္ကိုင္ေျမႇာက္၊ ေကာင္းခင္ေရာက္က၊ ေအာက္ကတဖန္၊ ဓါးကိုလွန္၍၊ ခံၿပန္ၿပီးခါ၊ ျပဳသည္မွာေၾကာင့္၊ က်ကာမလြဲ၊ ရဲရဲသီြးစက္၊ အအူထြက္၏၊ တခ်က္ၿမီ၌၊ လွံကိုစိုက္၍၊ ခံလိုက္တံက်င္၊ ရင္က၀င္၏။ ႏွစ္လိုေပ်ာ္ပါး၊ သားမယားကို၊ ေပါင္းၾကအတူ၊ မထားမူဘဲ၊ ဆဲြယူရိုက္သတ္၊ နားႀကိဳးတပ္လွ်က္၊ ပူးႃပြတ္ခ်ိဳင္ေႏွာင္၊ ၾကက္ကိုေလွာင္သို႔၊ ပံုေဆာင္ပမာ၊ ယူၾကပါ၏၊ မ်ားစြာခြတ္ထစ္၊ သတ္၍ပစ္လွ်က္၊ အခ်စ္၀ါသနာ၊ မဟိပါျငား၊ ပ်ဴေအာက္သားသည္။ စကားမုသာ၀ါဒီတည္း --။

ပံုဘိေတာင္ႏွယ္၊ ေကာင္ပုတ္၀ယ္ကား၊ လူငယ္တေသာင္း၊ လူႀကီးေပါင္းမူ၊ သွ်စ္ေသာင္းအစြန္၊ တသိန္းလြန္၏၊ အမွန္ယင္းခါ၊ သီလီပါ၏၊ သိမ္းကာယူထ၊ ျပည္အင္း၀သို႔၊ ပါရလီျငား၊ လူေယာက္်ားႏွင့္၊ မျပားမွန္ထ၊ လူမိမၼကို၊ တြက္ခ်ရြီေသာ္၊ ႏွစ္သိန္းေက်ာ္၏၊ ၾကားေသာ္ျမင္ခါ၊ ေၾကာက္ဖြယ္သာတည္း၊ ဒြါရာသံတဲြ၊ ၿမိဳ႕ရမ္းၿဗဲႏွင့္၊ ျမစ္တဲ၀န္းေျမာင္၊ ကၽြန္မာန္ေအာင္၌၊ ဖမ္းေႏွာင္ခ်ိဳင္လွ်င္း၊ ယူလီျခင္းကို၊ သတင္းစကား၊ နားသာၾကား၏၊ မွတ္သားတထစ္၊ ရြီတြက္စစ္၍၊ တစ္ႏွစ္သံုးေလး၊ စာႏွင့္ေရးၿပီး၊ ပီးသူမဟိ၊ ျဖစ္လီဘိျခင္း၊ ဇိ၀သၤခါ၊ ယံုမွားစြာျဖင့္၊ ဆိုရာစကား၊ က်ယ္၀န္းလွ်ား၏၊ သီလားအေကာင္၊ ဖူးဖူးေရာင္၍၊ ပုပ္ေဟာင္နံေစာ္၊ ရုပ္ခႏၶာကို၊ ကာကာလင္းတ၊ သိန္းစြန္မွသည္၊ ခြီးကစလွ်က္၊ က်ားသစ္၀က္ရို႕၊ လုယက္ဖန္ဖန္၊ ကိုက္စားဟန္ကို၊ က်န္လူအမ်ား၊ ျမင္လီျငားမူ၊ ဘုရားတရား၊ သံဃာမ်ားကို၊ အားကိုးၿပီးခါ၊ ျမည္တမ္းပါ၍၊ ငိုခါရြီရြတ္၊ နဖူးသတ္သည္၊ ရင္ဖတ္လက္တင္ခတ္တီးတည္း --။

ရခိုင့္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း (ပထမပိုင္း)

(ရခိုင္ရာဇ၀င္သစ္က်မ္းမွ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပပါသည္။)

ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ ျမန္မာဘုရင္ဘိုးေတာ္င၀ိုင္း၏သားေတာ္ အိမ္ရွိငဥပရာဇာဦးစီး၍ ရာမရကန္ငတိုးလိုက္ပါေသာ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူနယ္ခ်ဲ႕႐ို႕သည္ လြတ္လပ္ေသာ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာလက္နက္ပိုင္ ရခိုင္ႏိုင္ငံေတာ္ႀကီးအား ရခိုင္သကၠရာဇ္ (၁၁၄၆) ခု ျပာသိုလဆုတ္ (၇) ရက္ စနီနိ။ ခရာဇ္သကၠရာဇ္ (၁၇၈၄) ခု ဒီဇင္ဘာလ (၃၁) ရက္နိတြင္ မတရားက်ဴးေက်ာ္သိမ္းပိုက္လိုက္သျဖင့္ ရခိုင္ျပည္ႏွင့္ ရခိုင္လူမ်ိဳး႐ို႕သည္ ျမန္မာကိုလိုနီကၽြန္ဘ၀သို႔ ေရာက္ျခင္းမလွေရာက္လားရသည္။

ရခိုင္ႏိုင္ငံေတာ္၏ေနာက္ဆံုးဘုရင္မဟာသမတရာဇာ (နံေတာ္စနီသား၊ သက္ေတာ္ ၄၂ ႏွစ္၊ နန္းစံ (၂) ႏွစ္အား) ရခိုင္သကၠရာဇ္ (၁၁၄၆) ခု ျပာသိုလဆုတ္ (၁၅) ရက္ တလဂုၤနီနိ။ ခရာဇ္သကၠရာဇ္ ၁၇၈၄ ခု ဇႏၷ၀ါရီလတြင္ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူ႐ို႕သည္ မတရားဖမ္းဆီးသံၿခီခ်င္းခတ္၍ ျမန္မာျပည္သို႔ အက်ဥ္းသားအျဖစ္ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္လားကာ အမရပူရၿမိဳ႕တြင္ ကြပ္မ်က္စီရင္လိုက္သည္။

ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူ႐ို႕သည္ ရခိုင္ႏိုင္ငံေတာ္အားသိမ္းပိုက္ၿပီးေနာက္ ရခိုင္ႏိုင္ငံေတာ္၏ၿမိဳ႕ေတာ္ ေျမာက္ဦးတြင္ ျမန္မာနႏၵငပက်န္အား ၿမိဳ႕၀န္ထား၍အုပ္ခ်ဳပ္ခိုင္း၏။ သို႔ေသာ္ ရခိုင္႐ို႕သည္ ျမန္မာ့သူ႕ကၽြန္မခံဘဲ (၁၁၄၆) ခု တေပါင္းလကစ၍ ဒါးပိုင္ႀကီး၏ေယာက္ဖေတာ္ေက်ာ္ပံု၏ဦးေဆာင္မႈကိုခံယူကာ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားအား စတင္ေတာ္လွန္သည္။

ေတာင္မင္းႀကီးေက်ာ္ထြီး၊ ယင္း၏ေနာင္ေတာ္ မုဇုႏၱတ္ႀကီးဘေရြး၊ ဒါးျပန္စီး႐ို႕အမႈးျပဳေသာ ရခိုင္တပ္မ်ားသည္လည္း ျမန္မာက်ဴးေသာ္သူ႐ို႕အား အေနာက္အရပ္က ေတာ္လွန္တိုက္ပဲြ၀င္သည္။

ျမန္မာနႏၵငပက်န္သည္ ရခိုင္႐ို႕၏ေတာ္လွန္မႈကိုအေၾကာင္းျပဳၿပီး အျပစ္မဟိေသာ ရခိုင္ျပည္သူ႐ို႕အား လက္နက္ခ်ရန္ဟုအေၾကာင္းျပကာ ေပါင္းတုန္အရပ္၌တေထာင္၊ သရက္အုပ္အရပ္၌တေထာင္၊ စံကားေတာင္အရပ္၌ႏွစ္ေထာင္၊ ၿမိဳ႕ေတာ္ပရိေစၦဒ၌ သံုးေသာင္းခုႏွစ္ေထာင္၊ ပုခက္တြင္းသားအသူငယ္႐ို႕အား ဒါးကဇတ္သည္ကတေသာင္း၊ ဘုရားေပၚအရပ္၊ ဒိုင္းက်ီအရပ္၊ ေမာင္းဆဲြအရပ္၊ ငရေကာက္အရပ္၊ ေဂါင္းၿပိဳေတာင္အရပ္၊ ပုရိန္အရပ္၊ ေပါင္းတုတ္အရပ္၊ ရတနာျပည္အရပ္၊ လက္မဖက္အရပ္၊ ေတာတန္းအရပ္၊ ကိုးဆယ့္ကိုးေတာင္အရပ္၊ သံတဲြ၊ ရမ္းျပည့္၊ မာန္ေအာင္အရပ္႐ို႕၌ လူေပါင္း တသိန္းသွ်စ္ေသာင္းေလးေထာင္႐ို႕ကို ယင္းႏွစ္အတြင္းမွာပင္ အဆံုးစီရင္လိုက္သည္။

ထို႔အျပင္ ျမန္မာနႏၵငပက်န္သည္ ဒါးပိုင္ႀကီးေက်ာ္ပံု၏မယား ေကာင္းေက်ာ္ထင္မကိုလည္း ကာမပိုင္လင္ေယာက္က်ားဟိယင့္သားႏွင့္ ဗလကၠာယယုတ္မာ႐ိုင္းျပစြာ ေစာ္ကားခသည္။

ေတာင္မင္းႀကီးေက်ာ္ထြီးသည္ စစ္တေကာင္းအဂၤလိပ္ၿမိဳ႕၀န္ထံမွ စစ္ေရးအကူအညီရယူရန္ ႀကိဳးစားသည္။ အဂၤလိပ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႏွင့္ တြိဆံုေဆြးေႏြးရာတြင္ ဒါးျပန္စီး၏သမက္ သာမေကာင္းစံရႊီကို ဘာသာျပန္ခိုင္းသည္။ သို႔ေသာ္ မျပည္လည္ေသာေၾကာင့္ ၿမိဳ႕သစ္ေခ်ာင္းညာဖက္သို႔ခို၀င္ကာ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားအား ရရာလက္နက္စဲြကိုင္ ေတာ္လွန္သည္။

အားမတန္သျဖင့္ လက္၀ဲျမန္ကုန္းေဖာင္သည္၊ မုဇုႏၵာတ္ႀကီးဘေရြး၊ ဒါးျပန္စီး႐ို႕သည္ အေနာက္စစ္တေကာင္းနယ္သို႔ခို၀င္ေရာက္လာ၍ အဂၤလိပ္ၿမိဳ႕၀န္က ကၽြန္းရြာမ်ားပီးသနားထား၏။

(၁၁၄၆) ခု ကဆုန္လတြင္ ေတာင္မင္းႀကီးေက်ာ္ထြီးသည္ အေနာက္စစ္တေကာင္းအရပ္၌ တပ္စဲြ၍ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူ႐ို႕အား ခုခံေတာ္လွန္ယင္း လက္နက္ထိမွန္က်ဆံုးသည္။

ျမန္မာနႏၵငက်န္၏တပ္မ်ားသည္ ေတာင္မင္းႀကီးေက်ာ္ထြီး ေတာ္လွန္သည္ကိုအေၾကာင္းျပဳ၍ ၿမိဳ႕သစ္ေခ်ာင္းအရပ္မွ မိမၼအသူငယ္႐ို႕အား ႀကိဳးတုတ္ခ်ိဳင္ေႏွာင္ကာ ျမစ္၀တြင္ပစ္ခ်၍ သတ္ျဖတ္လိုက္သည္။ အေနာက္စစ္တေကာင္းအရပ္မွ ေရာက္လာသူ လူအေပါင္း႐ို႕ကိုလည္း ေတာင္မင္းႀကီးေက်ာ္ထြီး၏လူဟုစြပ္စဲြကာ မ်ားစြာသတ္ျဖတ္လိုက္သည္။

ရခိုင္ျပည္ေတာင္ပိုင္း အေနာက္ခုႏွစ္ရိုင္ ေတာင္စိုင္အရပ္၌ စနည္းရြာသား႐ို႕သည္လည္း ျမန္မာ့သူ႕ကၽြန္မခံဘဲ ရမ္းျပည့္စားဗိုလ္ေပါလံုး၊ လမုစားဗိုလ္လာခိုင္႐ို႕ႏွင့္ေပါင္းဖက္ကာ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူ႐ို႕အား ေတာ္လွန္တိုက္ပဲြ၀င္သည္။ ဤသည္ကိုအေၾကာင္းျပဳ၍ သံတဲြၿမိဳ႕ကို က်ဴးေက်ာ္သိမ္းပိုက္ထားေသာ ျမန္မာရာဇငသၾကၤန္သည္ သူ၏စစ္ကဲငလွကို လႊတ္ကာ စနည္းရြာသူရြာသားမ်ားအားလံုးကို အစတုန္းၿခီမႈန္းလိုက္သည္။

ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူ႐ို႕သည္ ၁၁၄၉ ခု တေပါင္းလတြင္ ရခိုင္ျပည္မွ ဘုန္းႀကီးရဟန္း၊ မင္းသားမင္းသမီးစုစုေပါင္း ခုႏွစ္ေထာင့္ခုႏွစ္ရာကို အမရပူရၿမိဳ႕သို႔ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္လားသည့္အျပင္ သကၠရာဇ္ (၁၁၅၁) ခု နံယုန္လတြင္ ေျမာက္ဦး၊ သံတဲြ၊ ရမ္းျပည့္၊ မာန္ေအာင္၊ ေလးၿမိဳ႕စသည္အရပ္႐ို႕က လူေပါင္းေျခာက္ေထာင္ကိုလည္း ယိုးဒယားသို႔စစ္တိုက္ရန္ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္လား၏။

သကၠရာဇ္ (၁၁၅၀) ျပည့္ နတ္ေတာ္လဆန္း (၉) ရက္နိတြင္ ျမန္မာအေနာက္ဖက္ငတိုက္၀န္သည္ ရခိုင္ႏိုင္ငံေတာ္ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕သို႔ ၀န္ျပဳလာၿပီး (၂) ႏွစ္ၾကာလွ်င္ ရာထူးမွ ျပဳတ္က်၏။ ျမန္မာပုသိမ္ငသခင္သည္ ငသီဟဘဲြ႕နာမည္ကိုခံလွ်က္ ၁၁၅၂ ခု တေပါင္းလတြင္ ရခိုင္ႏိုင္ငံေျမာက္ဦးၿမိဳ႕၌ ၀န္ျပဳလာျပန္၏။ တႏွစ္ဟိလွ်င္ သီ၏။

ပုသိမ္ငသခင္စုေတ့ၿပီးလွ်င္ ျမန္မာတိုင္းတာ၀န္သည္ အာကာကငေက်ာ္ထင္ဟူေသာနာမည္ကိုခံယူလွ်က္ ရခိုင္သကၠရာဇ္ (၁၁၅၃) ခု တန္းခူးလတြင္ ရခိုင္ႏိုင္ငံေျမာက္ဦးကို ၀န္ျပဳလာျပန္၏။ ယင္း အာကာငေက်ာ္ထင္သည္လည္း (၂) ႏွစ္ဟိလွ်င္ ရာထူးမွေခ်ာက်၏။ အာကာငေက်ာ္ထင္ရာထူးမွေခ်ာက်ၿပီးလွ်င္ ျမန္မာငေက်ာ္လွသည္ ငလွရာဇာဘဲြ႕ကိုခံယူ၍ ရခိုင္သကၠရာဇ္ (၁၁၅၅) ခု တပိုးထဲြလဆန္း (၉) ရက္ စနီနိတြင္ ရခိုင္ႏိုင္ငံေျမာက္ဦးၿမိဳ႕သို႔ ၀န္လုပ္လာျပန္၏။

ငေက်ာ္လွလက္ထက္တြင္ ရမ္းျပည့္စားဗိုလ္ေပါလံုး၊ ဗိုလ္ခြင္းေပါက္၊ ဗိုလ္ကၽြဲတေကာင္ႏိုင္႐ို႕သည္ အေနာက္စစ္တေကာင္းနယ္ကို ၿခီကုတ္ယူကာ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားအား ေတာ္လွန္တိုက္ပဲြ၏။ ေနမိ်ဳးငကုန္ဒရာ၊ ငေပါတလီစေသာ ျမန္မာတပ္မႈး႐ို႕သည္ အဂၤလိပ္စစ္တေကာင္းၿမိဳ႕၀န္ႏွင့္ေပါင္းဖက္ၿပီး ရခိုင္ဗိုလ္ေပါလံုး၊ ဗိုလ္ခြင္းေပါက္၊ ဗိုလ္ကၽြဲတေကာင္ႏိုင္႐ို႕အား ဖမ္းဆီးပီးရန္ေတာင္းဆို၏။

ျမန္မာသူယုတ္႐ို႕သည္ ရမ္းျပည့္၊ မာန္ေအာင္၊ ေျမာက္ဦး၊ ေလးၿမိဳ႕အရပ္အသီးသီးမွ လင္မယားအိမ္ေထာင္စံုတအိမ္ကို ေငြဒဂၤါး (၅) ျပားစီေကာက္ယူၿပီးလွ်င္ စုစုေပါင္းေငြဒဂၤါး တသိန္းႏွစ္ေသာင္းကို အဂၤလိပ္စစ္တေကာင္းၿမိဳ႕၀န္အား လဘ္ထိုး၏။ စစ္တေကာင္းအဂၤလိပ္ၿမိဳ႕၀န္သည္လည္း ရခိုင္ဗိုလ္ေပါလံုး၊ ဗိုလ္ခြင္းေပါက္၊ ကၽြဲတေကာင္ႏိုင္႐ို႕အား ဖမ္းဆီး၍ (၁၁၅၆) ခု ျပာသိုလျပည့္ေက်ာ္ (၂) ရက္ တလဂုၤနီနိတြင္ ပင္း၀ါ (ရာမူး) ရာဇဖက္အရပ္၌ ျမန္မာတပ္မ်ားအား လႊဲအပ္ပီးလိုက္၏။ အဂၤလိပ္ၿမိဳ႕၀န္ကိုယ္တိုင္ ကုလားဆင္ေခ်ာင္းဖ်ားတိုင္ေအာင္ လိုက္ပို႔ပီး၏။

သို႕ေသာ္ ရခိုင့္ေဂါင္းေဆာင္မ်ားျဖစ္ၾကေသာ ဗိုလ္စိန္ေရာင္၊ ဗိုလ္ျမေရာင္၊ ဗိုလ္ပက္လက္၊ ဗိုလ္ကိုးခြက္စား၊ ဗိုလ္ထြန္းဦး၊ ဗိုလ္မ်က္ေတာင္ျဖဴ၊ ဗိုလ္တိုင္းခ်စ္ပရံ၊ နတ္ေတာင္စားဗိုလ္ေရႊေက်ာ္၊ ဗိုလ္ဆယ္ခင္းစီးစေသာ သြီးေသာက္ရဲဗိုလ္ကိုးဦးကား အဂၤလိပ္ရို႕၏အဖမ္းအဆီးကိုတိမ္းေယွာင္ကာ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားအား အယာမခံ စြမ္းမာန္တရဲ ဆက္လက္ေတာ္လွန္တိုက္ပဲြ၀င္ခကတ္ပါသည္။

ဤသည္မွာ ပထမအႀကိမ္ (ရခိုင့္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း) ပင္ျဖစ္ပါသည္။

ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း (ဒုတိယပိုင္း)

ျမန္မာၿမိဳ႕၀န္ ငလွရာဇာ (ေခၚ) ငေက်ာ္လွသည္ ႏွစ္ႏွစ္ခန္႔ၾကာေသာ္ ရာထူးမွျပဳတ္က်၏။ ျမန္မာငစိန္ဘူးသည္ ငလွေက်ာ္ထင္နာမည္ကိုခံ၍ ရခိုင္သကၠရာဇ္ (၁၁၅၆) ခု နတ္ေတာ္လတြင္ ရခိုင္ႏိုင္ငံ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕တြင္ ၀န္ျပဳလာ၏။ ထို႕အျပင္ ဘိုးေတာ္င၀ိုင္းလည္း မင္းကြန္းေစတီတည္ရန္ ရခိုင္လူမ်ိဳးႏွစ္ေထာင္ပီးရမည္ဟု ေတာင္းလာျပန္၏။ ရခိုင္ႏိုင္ငံတ၀ွမ္း ေလးၿမိဳ႕၊ ေျမာက္ဦး၊ သံတဲြ၊ ရမ္းျပည္။ မာန္ေအာင္႐ို႕မွ အုတ္ဖုတ္ရန္အတြက္ လူေပါင္းႏွစ္ေထာင္ကို စု႐ံုးေကာက္ခံလာေသာေၾကာင့္ မခံမရပ္ႏိုင္ေသာ ရခိုင္ျပည္သူျပည္သားမ်ားသည္ လက္ယာျမန္ရြာအုပ္ ဗိုလ္ထံုးစံ၊ ဗိုလ္ေကာေစြ၊ ဒၤဂါးေတာင္စား ဗိုလ္တံုးစံရီႊ႐ို႕၏ ဦးေဆာင္မႈကိုခံယူကာ ရခိုင္သကၠရာဇ္ (၁၁၆၀) ျပည့္ တန္းေဆာင္ဘုန္းလဆန္း အၤဂါနိတြင္ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားအား ထပ္မံေတာ္လွန္ပါသည္။

ၿမိဳ႕ေစာင့္ျမန္မာတပ္႐ို႕လည္း ရခိုင္႐ို႕၏ေတာ္လွန္မႈကိုတိုက္ဖ်က္ရန္ သူရဲလက္နက္မ်ားစြာႏွင့္ ၿမိဳ႕သူႀကီးငသံေတြ၏သား စိုင္းတင္စားဗိုလ္ခ်င္းျပန္ကို ေစလႊတ္လိုက္၏။ မယူကမ္းေအာင္တပ္သို႔ေရာက္လွ်င္ သစၥာေစာင့္သိေသာ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ ျမန္မာၿမိဳ႕၀န္ သီရိငေက်ာ္ထင္ႏွင့္ အခြန္စာရြီး ေဇယ်ငေက်ာ္႐ို႕အား အစတုန္းသတ္ပစ္လိုက္၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ ေအာင္တပ္အရပ္က စတင္ေတာ္လွန္၍ လက္႐ံုးဗိုလ္ႏွင့္ပူးေပါင္းကာ မယူကမ္းေအာင္တပ္တြင္ တပ္တည္၍နီ၏။ ရခိုင္ႏိုင္ငံ သံတဲြၿမိဳ႕ကို က်ဴးေက်ာ္အုပ္ခ်ဳပ္နီေသာ ျမန္မာေက်ာ္ထင္ ငသီဟသည္ ဤသတင္းကိုၾကားေသာအခါ ရဲမက္ဗိုလ္ပါအေပါင္းျဖင့္ ေျမာက္ဦးသို႔ခ်ီလာ၍ ရမ္းျပည့္၊ မာန္ေအာင္၊ ေလးၿမိဳ႕၀န္႐ို႕အား ဗိုလ္ခ်င္းျပန္အားတိုက္ခိုက္ရန္ မယူကမ္းသို႔ခ်ီတက္ခိုင္း၏။

ရခိုင္သကၠရာဇ္ (၁၁၆၀) ျပည့္ ျပာသိုလတြင္ မယူကမ္းကၽြဲ႐ိုင္းခံု၌ တပ္တည္၍နီေသာ ရခိုင္ေဂါင္းေဆာင္ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၊ လက္႐ံုးဗိုလ္၊ ပလက္စားဗိုလ္စံအမႈးျပဳေသာ ရခိုင္တပ္မ်ားႏွင့္ က်ဴးေက်ာ္လာေသာ ျမန္မာတပ္႐ို႕ အႀကီးအက်ယ္တိုက္ပဲြျဖစ္ပြား၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္႐ို႕တပ္သည္ အေနာက္စစ္တေကာင္းနယ္သို႔ ဆုတ္ခြာပီးရ၏။ ျမန္မာတပ္႐ို႕သည္ ေနာက္ကလိုက္၍ ပင္း၀ါေဂၚေတာပလႅင္တြင္ တပ္တည္လာ၏။ ထိုအေၾကာင္းကို စစ္တေကာင္း အဂၤလိပ္ၿမိဳ႕၀န္ၾကားေသာ္ အဂၤလိပ္စစ္တပ္အားခ်ီတက္ခိုင္း၍ ေဂၚေတာပလႅင္တြင္ တပ္ၿပိဳင္ခ်ထား၏။ ထိုအေၾကာင္းကို ဘိုးေတာင္င၀ိုင္းၾကားေသာအခါ ပင္းတလဲငဗိုလ္ကို ေတာင္ေၾကာင္းခရီး၊ အရွိ၀င္းမႈးငတာကို ရီေၾကာင္းခရီး၊ အသီးသီးလႊတ္၍ အင္အားျဖည့္တင္းလာ၏။

ရခိုင္သို႔ေရာက္ေသာအခါ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားသည္ ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးေဂါင္းေဆာင္ႀကီးမ်ားျဖစ္ၾကေသာ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၊ လက္႐ံုးဗိုလ္၊ ပလက္စားဗိုလ္စံ၊ ဗိုလ္ေကာေစြ၊ ဗိုလ္တံုးစံေရႊ႐ို႕အားဖမ္းပီးရန္ အဂၤလိပ္အစိုးရထံ ေတာင္းခံ၏။ အဂၤလိပ္ကမပီးဘဲျငင္းဆန္ေသာအခါ ရခိုင္သကၠရာဇ္ (၁၁၆၀) ျပည့္ တပိုးထဲြလျပည့္နိတြင္ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္တပ္ႏွင့္ အဂၤလိပ္တပ္ စစ္ျဖစ္ပြား၏။ အဂၤလိပ္ဖက္မွ အဂၤလိပ္ဗိုလ္မႈးႏွစ္ဦးက်ဆံုး၍ ကုလားစစ္သည္ (၁၀၀) ေက်ာ္ သီဆံုး၏။ က်ဴးေက်ာ္သူျမန္မာတပ္႐ို႕သည္ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏ေတာ္လွန္မႈကိုအေၾကာင္းျပဳ၍ ရခိုင္ႏိုင္ငံအ၀ွမ္း ရခိုင္သားအေျမာက္အျမားကို သတ္ပစ္လိုက္၏။

ဤသည္မွာ ရခိုင္သကၠရာဇ္ (၁၁၅၇) ခုႏွစ္မွ (၁၁၆၀) ျပည့္ႏွစ္အထိ “ဒုတိယပိုင္း ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း” စိုင္းတင္ၿမိဳ႕စားဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏ ပထမအႀကိမ္ ျမန္မာေတာ္လွန္ေရးျဖစ္သည္။

ရခိုင့္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း (တတိယပိုင္း)

ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၆၀ မွ ၁၁၇၃ ခုအထိ “ဒုတိယပိုင္း ရခိုင့္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း”
ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏ ဒုတိယအႀကိမ္ ျမန္မာေတာ္လွန္ေရး

ျမန္မာ႐ို႕သည္ ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးေဂါင္းေဆာင္မ်ားျဖစ္ၾကေသာ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၊ လက္႐ံုးဗိုလ္၊ ပလက္စားဗိုလ္စံ၊ ဗိုလ္တံုးစံေရႊ၊ အရွိ၀င္းမွဴး၊ လက္၀ဲျမန္ေဖာင္သာ႐ို႕အားဖမ္းဆီးပီးရန္ အဂၤလိပ္အစိုးရထံ အႀကိမ္ႀကိမ္ေတာင္းဆို၏။ အိႏၵိယတိုင္းမင္းႀကီးလည္း အေကာက္၀န္ဧရေကာက္ကိုသံျပဳ၍ ျမန္မာ၀န္မ်ားျဖစ္ၾကေသာ ေက်ာ္ထင္ငသီဟ၊ ရမ္းျပည့္၀န္ ငလယ္ကိုင္းစား၊ မာန္ေအာင္၀န္႐ို႕ႏွင့္ ရခိုင္သကၠရာဇ္ (၁၁၆၁) ခု နတ္ေတာ္လတြင္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ ဗားဗူေတာင္ထိပ္၌ မ်က္ႏွာစံုညီအစည္းအေ၀းျပဳ၏။

သကၠရာဇ္ ၁၁၆၈ ခု နံယုန္လတြင္ ယိုးဒယားထိုင္းႏိုင္ငံသို႕ စစ္တိုက္ရန္ ရခိုင္ေလးၿမိဳ႕တြင္နီေသာ လူေပါင္းမ်ားစြာကို ျမန္မာ႐ို႕သည္ အတင္းအဓမၼသိမ္း႐ံုးေဆာင္ယူလား၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ စစ္တေကာင္းနယ္မွ ေယွာင္ထြက္လာၿပီးလွ်င္ မ်ားစြာေသာသူရဲအေပါင္းႏွင့္ နတ္ျမစ္လက္ယာဖက္၌အေစာင့္ခ်ထားေသာ ျမန္မာတပ္မွဴးမုံေတာစားကို ၿခီမႈန္းၿပီးလွ်င္ မယူကမ္းေအာင္တပ္၌ ေအာင္တပ္တည္၍နီ၏။

သကၠရာဇ္ ၁၁၇၃ ခု ကဆုန္လတြင္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ကို အႀကီးအက်ယ္ထိုးႏွက္တိုက္ခိုက္၍ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားထံမွ ျပန္လည္သိမ္းပိုက္ရယူလိုက္၏။ ဤသည္ကိုၾကားလွ်င္ မာန္ေအာင္၊ ရမ္းျပည္၌တပ္စဲြထားေသာ ျမန္မာတပ္မ်ားလာ၍တိုက္၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏တပ္မ်ားသည္ လက္နက္အင္အားမမွ်သျဖင့္ ဆုတ္ခြာကာ ဆည္တိုင္ကန္တြင္ တပ္တည္၍နီ၏။

မာန္ေအာင္၀န္ ငရန္တိုင္၊ ရမ္းျပည့္၀န္ လက္ယာစည္သူ ငေနာ္ရထာ၊ သံတဲြ၀န္ငေရႊပန္းစေသာ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားသည္ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္တပ္စဲြရာသို႔ လာ၍တို္က္၏။ သို႔ေသာ္ မာန္ေအာင္၀န္အစဟိေသာ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားသည္ တေယာက္မက်န္ ၿခီမႈန္းျခင္းခံရ၏။ ထိုအခါ ျမန္မာတပ္မွဴး ဗိုလ္မွဴး႐ို႕သည္ ရွိဆက္မတိုက္၀ံ့ဘဲ ေၾကာက္ရြံ႕ကာ ေလာင္းကိုပစ္၍ ကုန္းေၾကာင္းထြက္ၿပီးၾကကုန္၏။

ျမန္မာငေရႊပန္း၊ ရမ္းျပည့္ျမန္မာ၀န္ လက္ယာစည္သူ ငေနာ္ရထာ႐ို႕သည္ သူရဲေဘာေၾကာင္စြာ ထြက္ၿပီးၾကကုန္၏။ ထိုအခါ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္ႏွင့္ လက္႐ံုးဗိုလ္႐ို႕သည္ ျမန္မာလူမ်ိဳးအမ်ားအျပားကိုသတ္၍ လက္နက္အေျမာက္အမ်ားကို သိမ္းပိုက္ရယူလိုက္၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္လည္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်က္ေတာင္ရွည္ကို “နႏၵိေသနဗႏၶဳလ”ဘဲြ႕အပ္ႏွင္း၍ စစ္သူႀကီးအရာပီးသနားေတာ္မူ၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္။ လက္႐ံုးဗိုလ္၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်က္ေတာင္ရွည္႐ို႕ဦးေဆာင္ေသာ ရခိုင္တပ္႐ို႕သည္ ဆက္လက္ခ်ီတက္ကာ ရမ္းျပည့္၊ မာန္ေအာင္၊ သံတဲြနယ္အားလံုးကို ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားလက္ထဲမွ ျပန္လည္သိမ္းပိုက္ရယူလိုက္၏။

ရခိုင္ႏိုင္ငံေတာ္၏ျပည္မဖက္တြင္ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ လက္ယာျမန္အရပ္၌ ပလက္စားဗိုလ္စံ၊ တပ္မွဴးဗိုလ္ေမာင္ေရႊ႐ို႕ကို၄င္း၊ ငရေကာက္အရပ္၌ ေနာင္ေတာ္ေလးၿမိဳ႕စားေက်ာ္ေအာင္ကို၄င္း၊ ေရႊနတ္ပင္အရပ္၌ ဗိုလ္ေအာင္ေက်ာ္ရီႊကို၄င္း၊ ေလာင္းၾကက္ၿမိဳ႕ေဟာင္း၌ ဗိုလ္ေစာ္ကဲ၊ တပ္မွဴးေသာက္ၾကာေအာင္ကို၄င္း၊ ရန္း၀ျမစ္က ဗိုလ္နန္းရီႊ၊ တပ္မွဴးသာရကႏၲ၊ ဗိုလ္တိုးေအာင္ေက်ာ္႐ို႕ကို၄င္း၊ ခုႏွစ္ခ႐ိုင္ေတာင္စိုင္တြင္ ျမန္မာ႐ို႕လာလမ္းျဖစ္ေသာ မအီအရပ္က ေတာင္စားဗိုလ္မွဴးေမာင္ညိဳ၊ တပ္မွဴးညိဳေရာင္ျဖဴ႐ို႕အား အသီးသီးတပ္ေစာင့္ခ်ထား၏။

ဤသို႕အသီးသီးတပ္ေစာင့္ခ်ထားၿပီး ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ ဂစၦပနဒီျမန္အေနာက္ဖက္ကမ္း ႐ိုးငူအရပ္၌ တပ္စီးတပ္နင္းျပဳ၍နီသည္ကို ဘိုးေတာ္င၀ိုင္းၾကားေသာအခါ ရခိုင္ႏိုင္ငံေတာ္တြင္က်န္ဟိနီေသာ အႄကြင္းအက်န္ျမန္မာတပ္႐ို႕အား အင္အားျဖည့္တင္းရန္ ငလွစည္သူကို ေစလႊတ္လိုက္၏။ ထိုႏွစ္တြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်က္ေတာင္ရွည္၊ လမၼဳစား႐ို႕ဦးစီးေသာ ရခိုင္တပ္မ်ားႏွင့္ ရမ္းျပည့္ၿမိဳ႕တြင္ဟိေသာ ျမန္မာတပ္မ်ား အႀကီးအက်ယ္တိုက္ပဲြျဖစ္ပြား၏။ ရခိုင္တပ္မ်ားသည္ အင္အားျဖည့္တင္းထားေသာ ျမန္မာတပ္မ်ားႏွင့္တိုက္ခိုက္ရာ အင္အားမမွ်သျဖင့္ လက္ဖန္အညာအရပ္သို႔ဆုတ္ခြာပီးရကာ ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၇၃ ခု ၀ါေခါင္လဆန္း (၂) ရက္ စနီနိတြင္ စနည္းေခ်ာင္း၌ လွီတပ္တည္၍နီ၏။

သံတဲြၿမိဳ႕ကို၀ိုင္းရံထားေသာ ရခိုင္ဗိုလ္ ၿမိဳ႕သစ္စားေမာင္ငယ္၊ ဗိုလ္ဘခ်စ္ရည္႐ို႕လည္း စစ္ေရးမသာေသာေၾကာင့္ ထိုသကၠရာဇ္ ၀ါေခါင္လတြင္ လမၼဳေခ်ာင္း၀၌ တပ္တည္၍နီရကုန္၏။ မာန္ေအာင္ၿမိဳ႕ကို ၀ိုင္းရံထားေသာ လက္႐ံုးဗိုလ္၊ တိမ္ၾကားဗိုလ္႐ို႕လည္း စစ္ေရးမမွ်သျဖင့္ မာန္ေအာင္ၿမိဳ႕ အုန္းေခ်ာင္း၀၌ တပ္တည္၍နီရ၏။

ဤသို႕ ရမ္းျပည့္၊ သံတဲြ၊ မာန္ေအာင္႐ို႕၌ ရခိုင္တပ္႐ို႕ အင္အားမသာေၾကာင္းၾကားသိရလွ်င္ ျမန္မာၿမိဳ႕၀န္ ငလွစည္သူသည္ အသစ္ခန္႔ထားေသာ မာန္ေအာင္၀န္ကို အရွိခုႏွစ္ခ႐ိုင္ကိုတိုက္ရန္ လႊတ္လိုက္၏။ ျမန္မာမာန္ေအာင္၀န္ သူရဲတေထာင္ႏွင္ခ်ီလာၿပီး ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၇၃ ခု ၀ါေခါင္လျပည့္နိ၌ မအီေခ်ာင္း၀တြင္ တပ္တည္လာ၏။ ယင္းသို႔ တပ္တည္လာေသာ မာန္ေအာင္၀န္သစ္တပ္အား ရခိုင္ဗိုလ္လမၼဳစားေရႊလူလား၍တိုက္ေသာ္ ျမန္မာမာန္ေအာင္၀န္သစ္တပ္တည္ တေယာက္မႄကြင္းျပဳန္း၏။

ထိုအခါ ျမန္မာဆင္ျဖဴကၽြန္းဗိုလ္သည္ အေရးမလွေသာျမန္မာတပ္႐ို႕အား အင္အားျဖည့္တင္းရန္ လူတေထာင္ႏွင့္ စစ္ကူေရာက္လာ၏။ ၄င္းသကၠရာဇ္ ေတာ္သလင္းလတြင္ ဒါးလေခ်ာင္း၀၌ တပ္တည္လာျပန္၏။ ထိုသတင္းကိုၾကားေသာအခါ ျမန္မာဆင္ျဖဴကၽြန္းဗိုလ္တပ္အား ရခိုင္တိမ္ၾကားဗိုလ္တပ္လား၍တိုက္ေသာ္ ျမန္မာတပ္႐ို႕ အတုန္းအ႐ံုးသီႀကီပ်က္စီး၏။ ယင္းႏွစ္တြင္ ေျမာက္ဦး၀န္ ျမန္မာငေက်ာ္ထင္သည္ ၿမိဳ႕သူႀကီးငရေကာက္ကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခန္႔ၿပီးလွ်င္ ကုန္းအားရီအားခ်ီလာၿပီး ေလာင္းၾကက္ၿမိဳ႕ေဟာင္း၌ တပ္ေစာင့္ခ်၍နီေသာ ရခိုင္ဗိုလ္ေစာ္ကဲ၊ ဗိုလ္မွဴးေသာက္ၾကာေအာင္႐ို႕တပ္အား အႀကီးအက်ယ္ထိုးႏွက္တိုက္ခိုက္၏။ တပ္မွဴးေသာက္ၾကာေအာင္သည္ လက္နက္ထိမွန္သီဆံုး၏။

၄င္းသကၠရာဇ္ တန္းေဆာင္ဘုန္းလဆုတ္ (၅) ရက္ တလင္းလာနိတြင္ လက္ယာျမန္အရပ္၌ တပ္ေစာင့္နီေသာ ပလက္စားဗိုလ္စံ၊ တပ္မွဴးေမာင္ေရႊ႐ို႕ဦးစီးေသာရခိုင္တပ္႐ို႕အား ျမန္မာတပ္႐ို႕လာတိုက္သျဖင့္ အင္အားနည္းေသာ ရခိုင္တပ္မ်ားသည္ ကုန္းေၾကာင္းအားျဖင့္ ဆုတ္ခြာပီးရ၏။ ငရေကာက္အရပ္၌ တပ္စဲြထားေသာ ဗိုလ္ေအာင္ေက်ာ္၊ ေရႊနတ္ပင္တပ္ေစာင့္ ဗိုလ္ေအာင္ေက်ာ္ရႊီ႐ို႕လည္း ဗိုလ္ခ်င္းျပန္နီေသာ ေဇယ်၀တီၿမိဳ႕သို႔ဆုတ္ခြာပီးရ၏။

အေရးမသာေသာအျခင္းအရာမ်ားကို ၾကားရေသာအခါ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ ေဇယ်၀တီၿမိဳ႔၌ဟိေသာ တပ္မွဴးဗိုလ္မွဴး႐ို႕ႏွင့္တိုင္ပင္၍ စစ္ယံႈးေသာ ဗိုလ္မ်က္ေတာင္ရွည္၊ လမၼဳစားဗိုလ္ေရႊလူ၊ ဗိုလ္တလိုင္းရွည္၊ ဒဂၤါးေတာင္စား တံုးစံရီႊ၊ ဗိုလ္ေစာ္ကဲအစဟိေသာ သံုးရာ့ခုႏွစ္က်ိတ္ေသာလူ႐ို႕ကို ျမန္မာႏွင့္စစ္ၿပီးေသာအခါ အကုန္သူအား သတ္ပစ္မည္ဟု မွားယြင္းစြာတိုင္ပင္၏။

ထိုအခိုက္ ျမန္မာတိုင္းတာ၀န္ အာကာငေက်ာ္ထင္သည္ နဂါးရစ္ေမာ္တင္လမ္းက ခ်ီလာ၏။ မက်ည္းကၽြန္းအနားသို႔ေရာက္ေသာအခါ စတုကၽြန္း၌တပ္ေစာင့္ခ်နီေသာ ရခိုင္ဗိုလ္ တိုးေအာင္ေက်ာ္တပ္ ဆီးႀကိဳတိုက္ခိုက္သျဖင့္ ျမန္မာတိုင္းတာ၀န္ အာကာငေက်ာ္ထင္သည္ မခံမရပ္ႏိုင္ျဖစ္ၿပီး ထြက္ၿပီး၍ သံတဲြၿမိဳ႕ထဲသို႔ခို၀င္ကာ သံတဲြ၀န္ႏွင့္ေပါင္းဖက္၍နီ၏။ တခါ ဗိုလ္က်ားႀကီး၊ ၿမိဳ႕သစ္စား ငေ၀စေသာ ျမန္မာတပ္မ်ားေပါင္းဖက္၍ စတုျမစ္သို႔ခ်ီလာျပန္၏။

ျမန္မာဗိုလ္က်ားႀကီးတပ္ႏွင့္ စတုကၽြန္း၌တပ္စဲြနီေသာ ရခိုင္တပ္႐ို႕သည္ ရီေၾကာင္းတိုက္ပဲြျဖစ္ပြားရာ စစ္ကူမရေသာ ရခိုင္တပ္မ်ား အေရးမလွဆုတ္ခြာပီးရ၏။ ၄င္းရခိုင္စတုတပ္လည္း ရမ္းျပည့္စနည္းဖက္သို႔ခို၀င္ကာ ဗိုလ္မ်က္ေတာင္ရွည္တပ္ႏွင့္ ေပါင္းဖက္၍နီ၏။

ထိုအခါ ျမန္မာတိုင္းတာ၀န္အာကာငေက်ာ္ထင္ႏွင့္ ျမင္း၀န္ငမိႈင္း႐ို႕သည္ ကုန္းရီအားခ်ီလာၿပီး သံစစ္ျမစ္သို႔ေရာက္လွ်င္ စနည္းတြင္တပ္ခ်၍နီေသာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်က္ေတာင္ရွည္တပ္ႏွင့္တြိဆံု၍ တိုက္ပြဲျဖစ္ပြား၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္ေျပာဆိုေသာစကားကိုၾကားႏွင့္ၿပီးေသာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်က္ေတာင္ရွည္သည္ အနည္းငယ္မွ် ရင္ဆိုင္တိုက္ခိုက္ၿပီး ေယွာင္ထြက္လားလီ၏။

ျမန္မာတိုင္းတာ၀န္ငေက်ာ္ထင္လည္း ရမ္းျပည့္၊ မာန္ေအာင္၊ သံတဲြၿမိဳ႕ကို အေစာင့္ခ်ထားခၿပီးလွ်င္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေတာ္သို႔ ခ်ီတက္လာ၏။ ေက်ာက္ငႏြားအရပ္သို႔ေရာက္ေသာအခါ ရခိုင္တပ္မ်ားႏွင့္တြိဆံု၏။ သို႔ေသာ္ ရခိုင္တပ္မွဴး႐ို႕သည္ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏စကားကို ၾကားႏွင့္ၿပီးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ တိုက္ခိုက္လိုသည့္ဆႏၵမဟိဘဲ တိမ္းေယွာင္၍ နီကုန္၏။

ဗိုလ္ခ်င္းျပန္လည္း က်ဴးေက်ာ္လာေသာျမန္မာတပ္႐ို႕အားတိုက္ခိုက္ရန္ လမၼဳစားေရႊဗိုလ္၊ ၿမံဳေထာင္စား႐ို႕ကို ထပ္ေလာင္း၍ ခ်ီတက္ခိုင္း၏။ ရခိုင္တပ္မွဴးဗိုလ္မွဴး႐ို႕သည္ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏အၾကံကို သိရင္းစဲြဟိၾကသည္ႏွင့္ ထိုသို႔ဤသို႔ရာ တိမ္းေယွာင္လားၾကကုန္၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ ဤအျခင္းအရာကို ၾကားသိရေသာအခါ မတည္မရပ္ႏိုင္ဘဲ ေနာင္တပူပန္ယူက်ံဳးမရျဖစ္ကာ ေလးၿမိဳ႕နီ ရခိုင္လူဦးေရစုစုေပါင္း ကိုးေသာင္းကိုးေထာင္ကို သိမ္းက်ံဳးၿပီး ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၇၃ ခု ျပာသိုလျပည့္ ဗုဒၶဴးနိတြင္ ေဇယ်၀တီၿမိဳ႕မွ အဂၤလိပ္ပိုင္ အေနာက္ဘဂၤလားနယ္သို႔ တိမ္းေယွာင္ထြက္ခြာလာရ၏။

ျမန္မာတိုင္းတာ၀န္ အာကာငေက်ာ္ထင္သည္ တပ္အလံုးအရင္းျဖင့္ အေနာက္ဘဂၤလားဖက္သို႔ခ်ီတက္လာၿပီး မံုေတာတြင္ တပ္စခန္းခ်လာျပန္၏။ ဤသို႔ ျမန္မာတိုင္းတာ၀န္တပ္ခ်ီလာေၾကာင္းကို အဂၤလိပ္စစ္တေကာင္းၿမိဳ႕၀န္ ၾကားသိလွ်င္ အဂၤလိပ္တပ္မ်ားသည္လည္း အင္အားမ်ားစြာႏွင့္ နတ္ျမစ္လက္ယာဖက္ကမ္းအရပ္၌ တပ္တည္လာ၏။ ဤသို႔ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္ႏွင့္ လက္႐ို႕ဗိုလ္႐ို႕သည္ ရခိုင္ႏိုင္ငံတ၀ွမ္းလံုးအား ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားလက္ထဲမွ ျပန္လည္သိမ္းပိုက္ထိမ္းခ်ဳပ္ႏိုင္ၿပီးခါမွ ျမန္မာစစ္အင္အားျဖည့္တင္းလာသည္ကို မခုခံႏိုင္ဘဲ ျပန္လည္ဆုတ္ခြာ ပီးလိုက္ရကုန္၏။

(ဤသည္မွာ ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၆၀ မွ ၁၁၇၃ ခုအထိ “ဒုတိယပိုင္း ရခိုင့္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း” စိုင္းတင္ၿမိဳ႕စား ရခိုင္ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏ “ဒုတိယအႀကိမ္ ျမန္မာေတာ္လွန္ေရး” ျဖစ္ပါသည္)

ရခိုင့္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း (တတိယပိုင္း)

ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၇၄ မွ ၁၁၈၅ အထိ “ဒုတိယပိုင္း ရခိုင့္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း”
ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏ “တတိယအႀကိမ္ ျမန္မာေတာ္လွန္ေရး”

ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ အေနာက္ဘဂၤလားနယ္သို႔ ခုိလံႈလာရၿပီးေနာက္ ေယာက္ဖေတာ္လက္ရံုးဗိုလ္ႏွင့္ စြမ္းရည္ဟိေသာ တပ္မႈူးဗိုလ္မႈးရိုအား ျပန္လည္စုရံုးၿပီးလွ်င္ သူရဲလက္နက္ကိုင္မ်ားကိုလႊတ္၍ ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၇၄ ခုႏွစ္ ကဆုန္လတြင္ ျမန္မာရို႕တပ္စဲြထားေသာ ငၾကည္းေတာင္တပ္ကို တိုက္ခိုင္း၏။ ျမန္မာတပ္မႈးငလြန္းသည္ အေရးမလွ ယံႈးနိမ့္ထြက္ၿပီးရ၏။

ထိုအေၾကာင္းကို ျမန္မာ၀န္ငေက်ာ္ထင္ၾကားေသာ္ ဗိုလ္မႈူးတပ္မႈးသူရဲလက္နက္ကိုင္မ်ားကို ေစလႊတ္၍ ရခိုင္တပ္မ်ားအား တိုက္ခိုင္းစီေသာ္ ရခိုင္ဗိုလ္ခ်င္းျပန္တပ္သားမ်ားသည္ မခံမရပ္ႏိုင္၍ ဘဂၤလားနယ္သို႔ ဆုတ္ခြာပီးရ၏။ အဂၤလိပ္အစိုးရလည္း လမၺဳစားဗိုလ္ေရႊလူႏွင့္ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္မယား (မိမင္း) ရို႕အား လွည့္ဖ်ားေခၚယူၿပီးလွ်င္ ေဒလီပဆာသို႔ပို႔ေဆာင္ကာ အေစာင့္အေယွာက္ျဖင့္ထား၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္ေယာက္ဖ လက္ရံုးဗိုလ္သည္ အဂၤလိပ္၏အဖမ္းအဆီးခံရ၍ စစ္တေကာင္း၌အက်ဥ္းခ်ထားလီရာ အက်ဥ္းေထာင္၌ပင္ ကြယ္လြန္အနိစၥေရာက္၏။

သို႔တိုင္ေအာင္ အယာမခံ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ တပ္မႈးဗိုလ္မႈးလူသူလက္နက္ရို႕အား စုရံုးၿပီးလွ်င္ ဘဂၤလားမွျပန္ထြက္ခြာကာ နတ္ျမစ္လက္ယာဖက္ မဂၤလာႀကီးအရပ္၌တပ္တည္၍ ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူရို႕အား ထပ္မံေတာ္လွန္၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ သူ၏အစ္ကို ေလးၿမိဳ႕စားေအာင္ေက်ာ္၊ ဒဂၤါးေတာင္စား တံုးစရီႊ၊ ဗိုလ္ေစာ္ကဲႏွင့္ တပ္မႈးဗိုလ္မႈးရို႕အားရံုးစု၍ သူ၏ေယာက္ဖအသက္ႏွံကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခန္႔ကာ ျမန္မာ၀န္ငေက်ာ္ထင္ကို ရီေၾကာင္းကုန္းေၾကာင္းခ်ီ၍ တိုက္၏။ ဤအေၾကာင္းကို ျမန္မာ၀န္ငေက်ာ္ထင္ၾကားသိေသာ္ ရမ္းၿဗဲမွ ျမန္မာသူရဲမ်ားႏွင့္ ရမ္းၿဗဲ၀န္ လက္ယာငစည္သူကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခန္႔၍ ခ်ီတက္ခိုင္းရာ ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၇၄ ခု ျပာသိုလတြင္ ရခိုင္ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏တပ္ႏွင့္ မိုးစည္းျမစ္တြင္တြိဆံု၍ ရင္ဆိုင္တိုက္ပဲြျဖစ္ပြား၏။ ဗိုလ္ခ်င္းပ်ံ၏တပ္မ်ား လက္နက္အင္အားမမွ်သျဖင့္ မိုးစည္းကၽြန္းသို႔ ဆုတ္ခြာပီးရ၏။ ထိုအခါ ျမန္မာတပ္ရို႔သည္ မိုးစည္းကၽြန္း၌ဟိေသာ ရခိုင္ျပည္သူအေပါင္းအား ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏လူဟုစြပ္စဲြၿပီး ၿမီလွန္သတ္ျဖတ္လိုက္၏။

ထိုအေၾကာင္းကို ေနာက္ခ်ီလာေသာ ဗိုလ္ေအာင္ေက်ာ္၊ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏ေယာက္ဖ ဗိုလ္ခ်ဳပ္အသက္ႏွံၾကားသိရလွ်င္ တပ္ရပ္နီၿပီး ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ မဂၤလာႀကီးအရပ္ကေျပာင္း၍ ေရွာက္ေခ်ာင္းဖ်ား၌ ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၇၄ ခု၊ တပိုးထဲြလတြင္ သရက္ခ်ိဳၿမိဳ႕ကို တည္၍နီ၏။ ျမန္မာစိန္ဘူးငေက်ာ္ထင္သည္ အမ်ားမၾကာသီလြန္၏။

စိန္ဘူးငေက်ာ္ထင္သီလြန္ၿပီးေနာက္ ျမန္မာ မဟာငေနာ္ရထာသည္ ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၇၅ ခုႏွစ္ နတ္ေတာ္လတြင္ ရခိုင္၀န္ျပဳလာ၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္လည္း သမက္ေတာ္ တိမ္ၾကားဗိုလ္ႏွင့္ တပ္မႈးဗိုလ္မႈးရို႕အား အသီးသီးခန္႔၍ သူရဲတေထာင္ႏွင့္ ျမန္မာၿမိဳ႕၀န္ မဟာငေနာ္ရထာကို တုိက္ရန္ေစလႊတ္လိုက္၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏တပ္မႈူးဗိုလ္မႈရို႕လည္း တပ္ခ်ီတက္လာ၍ ဂစၧပနဒီျမစ္ညွာ၀သို႔ေရာက္ေသာအခါ ျမန္မာငေနာ္ရထာသတင္းရၿပီး ျမန္မာၿမိဳ႕သူႀကီး ငရန္ကင္းကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခန္႔၍ မ်ားစြာေသာ လက္နက္ကိုင္ရို႕ႏွင့္ ခ်ီတက္ခိုင္း၏။ ထိုအခါ ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၇၅ ခု ျပာသိုလတြင္ ဂစၧပနဒီ (ကုလားတန္) ျမစ္ညွာကူး၀တြင္ ရခိုင္ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏တပ္ႏွင့္ ျမန္မာတပ္မ်ား ရခိုင္တိုက္ပဲြျဖစ္ပြား၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္တပ္မ်ား မ်ားစြာထိခိုက္နစ္နာ ဆံုးယံႈး၏။ ထိုအခါ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္လည္း သရက္ခ်ိဳၿမိဳ႕မွ ေျပာင္းရႊိကာ ပင္း၀ါ (ရာမူး) ဘဂၤလားနယ္သို႔ ဆုတ္ခြာလာ၏။ ႄကြင္းက်န္ေသာ ရခိုင္တပ္ရို႕သည္လည္း ျမန္မာတပ္ရို႕၏၀ိုင္း၀န္းပိတ္ဆို႔တိုက္ခိုက္ျခင္းခံရ၏။ သို႔ေသာ္ ရခိုင္သူရဲရို႕သည္ကား ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားအား အယာမခံ စြမ္းမံတရဲ အလံမလွဲ ေတာ္လွန္တိုက္ပဲြ၀င္ခကတ္ပါသည္။

ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ ပင္း၀ါရာမူးနယ္သို႔ ၀င္ေရာက္လာေၾကာင္းကို စစ္တေကာင္းအဂၤလိပ္ၿမိဳ႕၀န္ၾကားသိလွ်င္ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္အားဖမ္းဆီးစီျပန္၏။ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ ေတာနက္ထဲသို႔ ၀င္ပုနု္းနီရ၏။ ျမန္မာ၀န္ မဟာငေနာ္ရထာလည္း ရခိုင္သကၠရာဇ္ တေပါင္းလမွစ၍ အေနာက္ျပည္မွလာေသာ ရခိုင္သားရို႕အား၄င္း၊ ရခိုင္ျပည္၌ႄကြင္းက်န္ရစ္ေသာလူသန္လူျမန္အားလံုးအား ဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏လူဟုစာရင္းသြင္းကာ အစတံုး ၿခီမႈန္းပစ္လိုက္၏။

၁၁၇၄ ခုႏွစ္မစ၍ (၅) ႏွစ္တိုင္တိုင္ ရခိုင္ျပည္၌ စပါးဆန္ရီယွားပါးကာ အငတ္ေဘးေၾကာင့္ လူေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာ သီႀကီပ်က္စီး၏။ ထိုေနာက္ ရခိုင္သကၠရာဇ္ ၁၁၇၇ ခု၊ တပိုးထဲြလ ခရစ္သကၠရာဇ္ ၁၈၁၅ ခု ဇႏၷ၀ါရီလ (၂၄) ရက္နိတြင္ ဗိုလ္ခ်င္းျပန္သည္ ပင္း၀ါ ဖေလာင္းဆူအရပ္၌ ဆံုဆို႔နာျဖင့္ ကြယ္လြန္အနိစၥေရာက္၏။ ဇႏၷ၀ါရီ (၂၈) ရက္နိတြင္ ေကာင္းမြန္စြာသၿဂိဳဟ္ျခင္းၿပီးစီး၏။

(ဤသည္မွာ “ဒုတိယပိုင္းရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးနိဒါန္း” စိုင္းတင္ၿမိဳ႕စားဗိုလ္ခ်င္းျပန္၏ “တတိအႀကိမ္ေျမာက္ ျမန္မာေတာ္လွန္ေရး” ျဖစ္သည္။)

လူမ်ိဳးျခားကို လက္ငါးေခ်ာင္းမပီးလီကဲ့

လူမ်ိဳးျခားကို လက္ငါးေခ်ာင္းမပီးလီကဲ့
--------------------------------------
ေဒဟင့္က အကၽြန္ေတာ္ (၂၀၀၁) ႏွစ္ ဧၿပီလက ရန္ကုန္သို႔လာဖို႔ခါ အေဘာင္သွ်င္မွာလိုက္ေတ စကားတခြန္းပါ။ အကၽြန္ေတာ္ ရန္ကုန္သို႔လားဖို႔အတြက္ ရြာကနီပနာ စစ္ေတြသို႔ မထြက္ခင္ မိုးထက္ဘက္မွာ အေဘာင္သွ်င္က ကၽြန္ေတာ့ကိုေခၚၿပီးေက ငါ့ၿမီးေခ် ငါ့ၿမီးေခ်အတြက္ အေဘာင္သွ်င္ လူႀကီးသူမတိ လက္ဆင့္ကမ္းခေရ စကားတခြန္းကို မွာလိုက္ခ်င္ေရဆိုပနာ ေဒစကားကိုေျပာလိုက္စြာပါ။ အေဘာင္သွ်င္က ဇာေျပာလဲဆိုေက “လူတိုင္းလူျပည္မွာ ဘ၀ႀကီးပြါးေရးအတြက္ လားေရာက္နီထိုင္ရေကလည္းေသာ့ လူမ်ိဳးျခားကို လက္ငါးေခ်ာင္း မပီးလီကဲ့” လို႔ အေဘာင္သွ်င္က ေျပာပါေရ။

ကၽြန္ေတာ္လည္း အေဘာင္သွ်င္ေျပာစြာကို နားမလည္လို႔ လက္ငါးေခ်ာင္းကို မပီးလီကဲ့ဆိုစြာ ဇာအဓိပၸါယ္ပါလဲလို႔ ျပန္မီးၾကည့္လိုက္ေတ။ ေယခါ အေဘာင္သွ်င္က ကြမ္းတစ္ယာယာပနာ အကၽြန္ေတာ့ကို ယွင္းျပပါေရ။ ငါ့ၿမီးေခ် လူ႔ဘ၀မွာ တုိးတက္ေအာင္ျမင္ဖို႔အတြက္ အ႐ိုအေသပီးသင့္ေရလူကို အ႐ိုအေသပီးရဖို႔။ ယင္းပိုင္ အရုိအေသပီးေရခါ ငါ့ၿမီးေခ် လက္ဆယ္ေခ်ာင္းကို အသံုးျပဳလို႔ အရိုအေသပီးလီ။ ငါ့ၿမီးေခ် တိုးတက္ေအာင္ျမင္လိမ့္ေမ။

လူတေယာက္မွာ လက္ေခ်ာင္းေခ် ဆယ္ခုစီပါေရမလား၊ လူႀကီးသူမတိကို အရိုအေသျပဳေရခါ ဆယ္ေခ်ာင္းလံုးကို အသံုးျပဳရေရ။ လူ႔သဘာအရ အခ်ိန္တန္အရြယ္ေရာက္လို႔ အိမ္ေထာင္ယာသားျပဳေရခါ သမက္တက္ပြဲမွာ ေယာက္်ားဘက္က လက္ငါးေခ်ာင္းနန္႔ မမဘက္က လက္ငါးေခ်ာင္းကို ေပါင္းစပ္ပီးကတ္ေတ။ ယင္းခ်င့္ကို အိမ္ေထာင္ျပဳေရလို႔ ေခၚေရ။ ယင္းပိုင္ အိမ္ေထာင္ျပဳေရခါ ငါ့ၿမီးေခ်ေရ ရခိုင္မဟုတ္ေတ လူမ်ိဳးျခားနန္႔ အိမ္ေထာင္မျပဳလီကဲ့လို႔ အေဘာင္သွ်င္က ေျပာခ်င္စြာ။

လူမ်ိဳးျခားကို လက္ငါးေခ်ာင္းပီးလိုက္ေက ကိုယ့္ဘ၀နစ္နာေရ။ ကိုယ့္လူမ်ိဳး၊ ကိုယ့္ယိုင္ေက်းမႈ၊ ကိုယ့္အစိုင္အလာတိ ဆံုးယံႈးတက္ေတ။ ငါ့ၿမီးေခ်ကို အေဘာင္သွ်င္႐ို႕ ထိန္းသိမ္းခေရ အမြီအႏွစ္တိကုိ ဆက္လက္ထိမ္းသိမ္းစီခ်င္ေရ။ အေဘာင္သွ်င္က ယင္းပိုင္ေျပာပနာ အဆံုးသတ္လိုက္ပါေရ။ အကၽြန္ေတာ္လည္း အေဘာင္သွ်င္နားမွာ တနားထိုင္ပ်ာ ရွိသံုးႀကိမ္ခိုးပနာ ျပန္ထပါလတ္ေတ။

အကၽြန္ေတာ့္ အေဘာင္သွ်င္စကားကို ရခိုင္သူ၊ ရခိုင္သား႐ို႕အားလံုး ေစာင့္ထိန္းႏိုင္ပါစီ။

(ရန္ႏိုင္စိုး)

ရခိုင္သားတိ မယား ၁၀၀ ရစီဖို႔

ရခိုင္သားတိ မယား ၁၀၀ ရစီဖို႔
--------------------------------
AMP က discussion တိမွာ ရခိုင္သားတိ မယားသံုးေယာက္ ယူသင့္မယူသင့္ ေဆြးေႏြးနီကတ္စြာကို အျမဲတမ္း ျမင္နီရပါေရ။ မယားသံုးေယာက္ရဖို႔ထားလို႔ တေယာက္ေတာင္ရွာလို႔မရေရလူတိ အမ်ားႀကီး။ တခ်ိဳ႕ကလည္း ရခိုင္သမတိ ရခိုင္သားကို မႀကိဳက္စြာ ဇာျဖစ္လို႔လဲဆိုၿပီးေက မီးနီကတ္ေတ။ ေသခ်ာစြာကေတာ့ခါ ရခိုင္သမတိုင္း တတ္ႏိုင္ေက ရခိုင္သားကိုပဲ ယူခ်င္ေရဆိုစြာပါ။ ေယေကလည္း ဇာျဖစ္လို႔ တခ်ိဳ.က လူမ်ိဳးျခားတိေနာက္ကို လိုက္လားခရေရလဲ။ တခ်ိဳ.ကလည္း အေျဖမရွာပဲနန္႔ မမေခ်တိကိုပဲ အျပစ္ပံုခ်ကတ္ေတ။ လူတိုင္းမွာကိုယ့္အားနည္း၊ အားသာခ်က္တိ ကိုယ္စီဟိကတ္ေတ။ အခု ရီြးျပခ်င္စြာကေတာ့ ရခိုင္သားအမ်ားစုမွာ Common ျဖစ္ေတ အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္တိနန္႔ မမေခ်တိရီြးခ်ယ္ေရအခါ ဇာအခ်က္တိကို ထည့္စဥ္းစားေရလဲဆိုစြာ အခ်က္အလက္တိပါ။

အားနည္းခ်က္ (ကိုယ့္စိတ္ထင္) တိကို အယင္ေျပာျပပါေမ။ တိုက္ဆိုင္မႈဟိေက ခြင့္လႊတ္ကတ္ပါ။

၁။ ရခိုင္သားတိစြာ အနည္းနန္႔အမ်ား ဘဝင္ျမင့္္ပါေရ။

ရခိုင္ဆိုၿပီးေက အမ်ိဳးမာန္တက္စြာထက္ တခ်ိဳ.ကလြန္ကဲၿပီးေက ဘဝင္ကိုင္ေရအဆင့္ကိုေရာက္လားခေရခါ မမေခ်တိကို ဖြင့္မေျပာျဖစ္ပဲနန္႔ ဝါးလံုးေခါင္းထဲမွာပဲ လပၿပီးေက အခါလြန္မိုးျဖစ္လားခစြာမ်ားပါေရ။ အေခ်ခါကပင္ gender ကို ေကာင္းေကာင္းအေလးပီးၿပီးေက ခဲြျခားထားကတ္စြာလည္းး ပါပါဖို႔။ ကိုယ့္ ရခိုင္ျပည္မွာက မမေခ်တေယာက္မွာ ကေလေခ်သူငယ္ခ်င္း (၃၊ ၄) ေယာက္ဟိေက ယႈပ္ေတဆိုၿပီးေက အေျပာခံရေရ။ ယင္းခ်င့္တိက တကယ္တမ္း relationship တခုအတြက္ approach လုပ္ေတအခါ smooth ျဖစ္ေအာင္မေျပာတတ္ မဆိုတတ္ျဖစ္စီေရလို႔ ထင္ပါေရ။ ျငင္းလိုက္ဖို႔စြာကို ေၾကာက္လို႔လည္း ဟိပါဖို.။

၂။ ရခိုင္သားတိစြာ စိတ္ထဲမွာ ဟိစြာခံစားခ်က္ကို ဖြင့္မေျပာတတ္။

ရည္းစားကိုခ်စ္လို႔ တပိုင္းသီဖို႔ပ်ာယ္။ ေယေကလည္း ပါးစက သူငယ္ခ်င္းတိကိုေျပာေက မိုးလားကဲလား၊ အားနာလို႔ လက္ခံထားရေရဆိုေရ ပံုစံမ်ိဳး အသံေကာင္းဟစ္တတ္ေတ။ အထူးသျဖင့္ ေယာက်္ားအခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ မယားႏို္င္ ေကာင္းေကာင္းျဖစ္ခ်င္ကတ္ေတ။ ခ်စ္ေကလည္း ခ်စ္ေတလို႔မေျပာ။ ယင္းအပိုင္းမွာက ကိုယ့္စိတ္မွာ (၁) ဆခ်စ္ေက (၁၀) ဆခ်စ္ေတလို႔ေျပာတတ္ေတ ျမန္မာတိႏွင့္ အမွတ္ကြာလားပါပ်ာယ္။ မမေခ်ဆိုစြာက ယင္းပိုင္ေျပာမွ သေဘာက်ေရ။ ယူၿပီးခါ ဖ်ာပိုင္ခင္းၿပီးနင္းထား နင္းထား၊ မရခင္ကေတာ့ ထိပ္မွာတင္ထားမွ။ အဓိကက ေျပာဆိုဆက္ဆံေရးမွာ ေကာင္းေကာင္းလိုသိမ့္ေရ ဆိုစြာပါ။

၃။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရခိုင္သားတိစြာ သိကၡာဟိဟိ မ႐ူးဝံံ့ကတ္။

ကိုယ္ယံႈးေက၊ ျငင္းခံရေက ခါးခါးသီးသီးတုန္႔ျပန္ေရ။ အျငင္းပယ္ခံႏိုင္ေရသတၱိမဟိ။ တဖက္သားကိုအျပစ္ပံုခ်ၿပီးေက ကို္ယ့္အျပစ္ကို ဝန္မခံတတ္။ စြပ္စဲြစြာ ျပင္းထန္ခ်င္ေကလည္း ျပင္းထန္လီပါဖို႔။ လူတို္င္းမဟုတ္ေကလည္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ တိြရလို႔ စိတ္မေကာင္းပါ။ အထူးသျဖင့္ ရည္းစားစကားေျပာလို႔ မမေခ်ဖက္က လက္မခံႏိုင္လို႔ျငင္းလိုက္ေက သပုတ္လီလႊတ္ေျပာစြာကို အျမဲတမ္းတိြရေရ။

၄။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရခိုင္သားတိစြာ gentleman ဆိုစြာဇာလဲဆိုစြာ နားမလည္။

အျပစ္ဆိုဖုိ႔ေတာ့ နည္းနည္းခက္ပါေရ။ ရခိုင္စြာ male dominant ျဖစ္ေတ society တခုပါ။ ထမင္းစားတိုင္း လင္ကို အယင္ဦးခ်ရေရနီရာက လာလူတိဆိုခါ အေနာက္တိုင္းကိုေရာက္လာေရအခါမွာ lady first ဆိုၿပီးေက ထမင္းဝိုင္းမွာ မမေခ်ကို အယင္ဦးစားပီးထည့္ပီးေရ စနစ္နန္႔ မရင္းႏီွစြာ အဆန္းေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ေယေကလည္း အခု oversea ကိုေရာက္နီေရလူတိကေတာ့ သိသင့္ေရလို႔ ထင္ပါေရ။ မမတိက အားမနာလုပ္လို႔ရေရလို႔ ေျပာစြာမဟုတ္ပါ။ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ respect ဟိရဖို႔လို႔ ဆိုလိုစြာပါ။ Gender Discrimination တိကို ေလွ်ာ့ဖို႔လိုပါပ်ာယ္။

၅။ ရခိုင္သားတိစြာ အျမင္က်ဥ္းေျမာင္းေရ။

ဟုတ္ပါယင့္။ အဆဲခံလိုက္ပါအံုးမယ္။ တခိ်ဳ.ရခိုင္သားတိက ေျပာပါေရ။ ရခိုင္သမတိေဖာ္စြာကို ၾကည့္လို႔မရလတ္။ ယင္းခ်င့္ကိုေတာ့ နားမလည္။ ကိုယ့္အရပ္နန္႔ ကိုယ့္ဇာတ္ဆိုစြာ ဟိပါေရ။ ကိုယ္နီေရ နီရာေဒသနန္႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ဖို႔ အေရးႀကီးပါေရ။ စစ္ေတြၿမိဳ႕ကိုလားျပီးေက မီနီစကပ္နန္႔ ဗန္းျပနီလို႔ကေတာ့ ဇာျဖစ္ပါဖို႔လဲ။ ကမ္းၿခီမွာ ဘီက္ီနီဝတ္စြာ အဆန္းမဟုတ္။ ရခိုင္သမ ေဖာ္စြာမၾကည့္ဝံ့ေက မ်က္စိရာမွိတ္ထားကတ္ပါဖိ။ အတိုအကပ္ (ႏိုင္ငံျခားမွာ) ဝတ္တိုင္း ပ်က္စီးနီေရလို႔ထင္နီစြာကေတာ့ ေကာင္းေကာင္းရယ္ရစြာ အယူအဆပါရာ။ လူတေယာက္၏စိတ္ဓါတ္နန္႔ အက်င့္စာရိတၱကို ဝတ္ထားေရ အဝတ္အစားနန္႔ ဆံုးျဖတ္ေတဆိုေကေတာ့ သေဘာပါ။

၆။ ရခိုင္သားတိေစာ္ စိတ္မရွည္၊ ခြင့္လႊတ္သည္းခံစိတ္နည္းပါေရ။

စလို႔လိုက္ေတ ဆိုခါကပင္ ၾကံဳလိုက္တိမ်ားေရ။ တနားေခ်လိုက္လို႔မရေက ေနာက္တေယာက္ကို ခ်က္ခ်င္းေျပာင္းတတ္ေတ။ ကုသ ပပဝတီကိုရစြာ ကုသက ဖုရားေလာင္းျဖစ္လို႔ မဟုတ္ပါ။ ဇဲြဟိလို႔။ ယင္းပိုင္ဇြဲမဟိကတ္ပါ။ ရည္းစားျဖစ္ေကလည္းသင့္ ကိုယ္ရာ တလံုးခ်ိဳင့္ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ဖို႔၊ မမေခ်ကို ငါးဆင့္ခ်ိဳင့္ေလာက္နန္႔ perfect ျဖစ္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ကတ္ေတ။ အမွားတခုလုပ္မိေက ခြင့္မလႊတ္တတ္။ အားလံုးေတာ့ မဟုတ္ေကလည္း ရခိုင္သမတိုင္းလိုလိုပါးက ျပန္ၾကားရစြာ စကားပါ။

တျခားအခ်က္တိကိုေတာ့ minor လို႔ထင္ပါေရ။ relationship တခုတည္ေဆာက္ေတနီရာမွာ အခုအားနည္းခ်က္တိကိုၾကည့္လိုက္ေက အားလံုး အေျပာအဆို၊ အမူအက်င့္နန္႔သက္ဆိုက္နီစြာကို တိြပါဖို႔။ ရခိုင္သားတိ အရက္ေသာက္လို႔ မယားမရဆိုစြာကုိ လက္မခံပါ။ ရခိုင္သားတိက အရက္သမားျဖစ္ရစြာ ဂုဏ္ယူနီကတ္စြာကိုေတာ့ တြိပါေရ။ ထားလိုက္ပါဖိ ယင္းခ်င့္ကို။ ေကာင္းေရအခ်က္တခုက ရခို္င္သားတိစြာ သစၥာဟိေရလို႔ ထင္ပါေရ။ မေျပာတတ္ မဆိုတတ္ဆိုစြာက opposite gender နန္႔တိြေက ေျပာစြာပါ။ လူႀကီးသူမကိုေတာ့ အားလံုးသူသိတတ္ကတ္ေတ။ ေျဖာင့္ေျဖာင့္မွန္မွန္ဟိေရ။ အားနာတတ္ေတ။ စိတ္ရင္းေကာင္ၿပီးသားပါ။ အေျပာမတတ္စြာ၊ Manner မဟိစြာေခ်တခုကို ပ်င္လိုက္ေကေတာ့ခါ မယားသံုးေယာက္ကေျပာကဲ့ အေယာက္ (၁၀၀) ေလာက္ရဖို႔ေသခ်ာပါယင့္။ ကိုယ့္ကို ဝယ္ႏိုးဝယ္ႏိုးေစာင့္နီေကေတာ့ မေျပာတတ္။

(ခိုင္ေ၀ဇံ)

အခ်စ္တိလြန္ၿပီးေက အျပစ္မတင္ကတ္စီခ်င္

အခ်စ္တိလြန္ၿပီးေက အျပစ္မတင္ကတ္စီခ်င္
----------------------------------------------
ရခိုင္သားတိုင္းမွာ အမ်ိဳးခ်စ္စိတ္က ေခတ္အဆက္ဆက္ သေႏၶတည္ျဖတ္သန္းလာပနာ ခိုင္ခိုင္မာမာဟိနီၿပီးသားပင္ျဖစ္ေတ။ ေဒအခ်က္က ျငင္းစရာမလိုေရ အားလုံးသူက သေဘာတူထားကတ္ေတ ဘုံယုံၾကည္မွဳလို႔ ေျပာကတ္ရဖို႔ ထင္ေရ။ ေယေကလည္း
ေဒနိကာလ ရခိုင္သားတိ ရင္ဆိုင္နီကတ္ရေရ ျပႆနာတိက ေဒအမ်ိဳးခ်စ္စိတ္ဆိုေရ ခံယူခ်က္ေခ်တခုတည္းနန္႔ ေျဖယွင္္းလို႔မရႏိုင္ေရ မလုံေလာက္ေတ စိန္ေခၚမွဳအသစ္တိ ျဖစ္နီကတ္ေတ။ အမ်ိဳးခ်စ္စိတ္ႀကီးၿပီးေက ေမွ်ာ္မွန္းထားကတ္ေတ စည္းလုံးညီညြတ္မွဳတိမျဖစ္လာေရခါ အခ်င္းခ်င္းလက္ညိဳးထိုး အျပစ္တင္ျခင္းနန္႔စီ အဆုံးသတ္လားကတ္စြာကို တြိျမင္နီကတ္ရေရ။ ပုဂၢလိကပဋိပကၡတိျဖစ္ပနာ ညိွလို႔မရ ကြဲျပဲလားရကတ္ေတ။ ေဒပိုင္နန္႔ စုကြဲျပဲသံသရာလည္နီကတ္ရစြာ ေအနိထက္ထိလို႔ေျပာေက လြန္လီဖို ့မထင္ပါ။

ေဒကမၻာႀကီးမွာ လူတိရင္ဆိုင္နီကတ္ရေရျပႆနာေပါင္းစုံကို တထိုင္တည္းနန္ ့ေျဖယွင္းႏိုင္ေရ ဆီးႀကိမ္လုံးမဟိေရပိုင္ ႏွစ္ေပါင္းႏွစ္ရာေက်ာ္ အဖ်က္ခံလာရေရ ရခိုင္ရုိ႕လူ႔ေဘာင္ကို ျပန္ပနာတည္ေဆာက္ဖို႔နန္႔ ဆုံးယွဳံးနီကတ္ရေရ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြါးေရး၊ လူမွဳေရး၊ အခြင့္အေရးတိအားလုံးကို ျပန္ရဖို႔အတြက္ အခ်ိန္ကာလတခုကိုပီးပနာ တဆင့္ၿပီးေကတဆင့္တက္လို႔ အေျဖရွာလားကတ္ရဖို႔စြာက လြန္ဆန္လို႔မရႏိုင္ေရ သဘာ၀တရားတခု ျဖစ္နီေရ။ ပထမဆုံးလုပ္သင့္ေရ အခ်က္တခုကေတာ့ေက ငါရုိ႔ ဇာျဖစ္လို႔ အခ်ဴပ္အခ်ာအာဏာဆုံးယွဳံးပနာ ထီးနန္းေပ်ာက္ၿပီးေက တိုင္းျပည္ပ်က္လားခရလဲဆိုစြာကို စနစ္တက် ရွုေထာင့္အျမင္ေပါင္းစုံက ေလ့လာသင့္ေရလို႔ ထင္ေရ။ ကိုယ္ရုိ႕အထဲက အမ်ိဳးသားသစၥာေဖာက္တိဟိခလို႔ ၀င္တိုက္ခလို႔၊ အခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ ညီညြတ္မွဳမဟိလို႔၊ စစ္တေကာင္းဆိပ္ကမ္းကို လက္လႊတ္ဆုံးယွဳံးလိုက္ရပနာ ရခိုင္ျပည္စီးပြါးေရးတခုလုံး နာလန္ျပန္မထူႏိုင္ေလာက္ေအာင္ အက်ပ္အတည္းတိနန္ ့ ရင္ဆိုင္နီခရလို႔ စေရအခ်က္အလက္တိအမ်ားႀကီးတြိကတ္ရဖို႔စြာက က်ိန္းသီနီပါေရ။ ေနာက္ၿပီးေက ၀ံလက္ရုိ႕အားမာန္ကို ေအာင္လံထူဆုပ္ကိုင္ပနာ ေခတ္အဆက္ဆက္ေတာ္လွန္ပါလတ္ေတ အမ်ိဳးသားေတာ္လွန္ေရးလမ္္းေၾကာင္းနန္႔ လက္ဟိအခင္းအက်င္း၊ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္တိကို ေလ့လာသင့္ပါေရ။ အဓိကေျပာခ်င္စြာက ႏိုင္ငံေရးျပႆနာစြာ လူ့ေဘာင္၏ေထာင့္ေပါင္းစုံကလာတတ္ၿပီးေက ေဒျပႆနာကိုေျဖယွင္းဖို႔ ေထာင့္ေပါင္းစုံက အေျဖရွာရျခင္းပင္ျဖစ္ေတ။ ယင္းအတြက္နန္႔ ကြဲျပားျခားနားေရအျမင္႐ႈေထာင့္ေပါင္းစုံက ခ်ဥ္းကပ္ပနာ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာကို ေဆြးေႏြးအေျဖရွာရစြာက ပိုၿပီးေက အႏွစ္သာရနန္႔ ျပည့္စုံလက္တြိက်ဖို႔လို႔ ထင္ေရ။

ေျပာရဖို႔ဆိုေက ရခိုင္သားတိစြာ disorder ျဖစ္နီကတ္ေတ။ ယင္းအတြက္နန္႔ order အသစ္တခု ရခိုင္ရုိ႕လူေဘာင္ကို ျဖတ္သန္းစီးဆင္းလားပစ္လိုက္ရဖို႔။ soft-order သို႔မဟုတ္ hard-order ႏွစ္ခုထဲက တခုကို ရြီးခ်ယ္ပနာ က်င့္သုံးလည္ပတ္ရဖို႔။ ကမၻာမွာဟိေရ ႏိုင္ငံလူ႔အဖြဲ ့အစည္းတိုင္းမွာ order ဟိေရ။ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတိုင္းမွာ Policy-making လုပ္ေတအလႊာနန္႔ implementing လုပ္ေတအလႊာဆိုၿပီးေက အလႊာႏွစ္ခုစီဟိေရ။ ေဒအလႊာအထပ္ႏွစ္ခုကို ေအာ္ဒါက ဆက္စပ္ခ်ိဳင္ပီးထားေရ။ ၀ါးလုံးတရာကို ခ်ိဳင္ပီးထားေရ ႀကိဳးပိုင္ျဖစ္ေတလို႔ ဥပမာပီးရဖို႔ထင္ေရ။ အထက္ကေအာက္ကို စီးဆင္းေရ ေအာ္ဒါ (Authoritarian state တိမွာ တြိကတ္ရေရ) နန္႔ ေအာက္ကအထက္ကိုဆန္တက္ေတ ေအာ္ဒါ (Democratic state တိမွာ တြိကတ္ရေရ) ႏွစ္ခုရာ ျခားဖို႔ထင္ေရ။ ေဒပိုင္ ေအာ္ဒါကိုသြင္းဖို ့ အင္အားေကာင္းေရ အဖြဲ႕အစည္း (သို႔မဟုတ္) အုပ္စုတစုဟိဖို႔လိုအပ္ေတ။ ေဒအုပ္စုေရ subjective ျဖစ္ေတ ေယဘုယအမ်ိဳးသားေရးစိတ္ဓါတ္ထက္ objective ျဖစ္ေတ ႏိုင္ငံေရးယုံၾကည္ခ်က္တခုခုဟိေရ အင္အားစုတစု ျဖစ္သင့္ေရ။ ဥပမာ- ရခိုင္ျပည္မွာ ဇာပိုင္ႏိုင္ငံေရးစနစ္ စီးပြါးေရးေပၚလစီတိက်င့္သုံးဖို႔လဲ။ လာဖို႔ႏွစ္ေပါင္း (၅၀) မွာ ရခိုင္ျပည္၏အေျခအေန ဇာျဖစ္လာႏိုင္ဖို႔လဲ အစဟိေရ အနာဂါတ္အျမင္တိပါဟိနီေရ အဖြဲ႕မ်ိဳးျဖစ္နီရပါဖို႔။ အဓိကရန္သူျဖစ္ေတ ျမန္မာတိ၏အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္၊ မဟာဗ်ဴဟာအနာဂါတ္ၿခီလွမ္းပရိယာယ္တိကိုသုံးသပ္ပနာ ႏိုင္ငံေရးအရ အာဏာခ်ိန္သီးကို ဇာပိုင္ညိွယူႏိုင္ဖို႔လဲဆိုေရ ႏိုင္ငံေရးျပည့္၀ေရ အဖြဲ႔မ်ိဳးျဖစ္သင့္ေရ။

ႏိုင္ငံေရးစြာ ေရရွည္လားရေရ ျဖစ္စဥ္တခုျဖစ္ေတပိုင္ ရက္ျပတ္ကဇတ္ရေရ ဂိမ္းတခု (Repeated Game) လည္းျဖစ္ေတ။ ယင္းအတြက္နန္႔ ႏိုင္ငံေရးသမားေဂါင္းေဆာင္တိလုပ္ခ်င္ေရ လူတိေရ ႏိုင္ငံေရးေလာကစည္း၀ိုင္းထဲကို၀င္ဖို႔ဆိုေက စိတ္ကူးယိုင္မွဳတိကို အိမ္မွာအယင္သိမ္းပနာထားပစ္ခသင့္ေရ။ အမ်ိဳးသားေရးစိတ္ဓါတ္အျမင္စြာ အေျခခံဟိထားဖို႔လိုအပ္ေကလည္း လက္တြိႏိုင္ငံေရးလုပ္ေတခါ ေအထက္ပိုၿပီးေက ခိုင္မာေရႏိုင္ငံေရးအယူအဆ ၀ါဒတိဟိသင့္ေရ။ ေယျပီးေက တိုက္ပစ္လိုက္ဖို႔၊ ခြပ္ပစ္လိုက္ဖို႔၊ ထိုးပစ္လိုက္ဖို႔ဆိုေရ ေျပာလို႔ဆိုလို႔၊ စည္းရုံးလို႔ေကာင္းေရ ေယဘုယ်အမ်ိဳးသားေရးစကားလုံးတိကိုေျပာနီေရလူတိထက္ပိုၿပီးေက လက္တြိက် လိမ္မာပါးနပ္ပနာ အျမင္က်ယ္ေရ မဟာဗ်ဴဟာနည္းဗ်ဴဟာနန္႔ ဒီပလိုေမစီတိ က်င့္သုံးတတ္ေတ ေဂါင္းေဆာင္အရည္အခ်င္းတိနန္႔ျပည့္စုံေရ ႏိုင္ငံေရးသမားေကာင္းတိအမ်ားႀကီးဟိလာဖို႔ လိုအပ္နီေရ။

ေနာက္တခုက ရခိုင္သားတိရက္ျပတ္ေျပာနီကတ္ေတ စည္းလုံးညီညြတ္ေရးကိစၥ။ ေဒနိ ရခိုင္သားတိေျပာနီကတ္ေတ ျဖစ္ခ်င္နီကတ္ေတ စည္းလုံးညီညြတ္ေရးကို ပေဒသရာဇ္စည္းလုံးညီညြတ္ေရးလို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုပနာ နာမည္ပီးကတ္ရဖို႔ထင္ေရ။ ရခိုင္သားမွာ အဖြဲ႔တခုတည္းျဖစ္ရဖို႔။ ယင္းပိုင္အဖြဲ႕တခုတည္းျဖစ္လာေက ရခိုင္ေခတ္သစ္ပေဒသရာဇ္တေယာက္ႏွစ္ေယာက္က လက္၀ါးႀကီးအုပ္ပနာ ဆရာႀကီးလုပ္နီဖို႔။ ရာသက္ပန္နာယက၊ ထာ၀ရဥကၠဌလုပ္လားဖို႔။ ေဒနီရာမွာ ျပႆနာက ေအပိုင္ ပေဒသရာဇ္စည္းလုံးညီညြတ္ေရးကို ယုံၾကည္လက္ခံက်င့္သုံးနီကတ္လို႔ ပုဂၢလိကကိုးကြယ္မွဳတိေပၚလာပနာ ရခိုင္သားတဦးခ်င္းစီ၏လြတ္လပ္ေတေတြးေခၚမွဳ၊ ကိုယ္စြမ္းကိုယ္စ၊ ကိုယ့္ၿခီေထာက္မွာရပ္ပနာ တီထြင္ၾကံဆခ်င္စိတ္တိအားလုံး ေပ်ာက္လားခရေရ။

ျဖစ္သင့္စြာက ႏိုင္ငံေရးဆိုေက ႏိုင္ငံေရးလိုင္းကိုလားကတ္ပနာ ပရုိဖက္ရွင္းနယ္ ႏိုင္ငံေရးပါတီ၊ စြမ္းရည္ဟိေရ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔တိ သူ႔လမ္းေၾကာင္းနန္႔သူ လားကတ္စြာက ပိုလို႔ေကာင္းဖို႔လို႔ျမင္ေရ။ လူမွဳေရးအဖြဲ႕ဆိုေက ထိေရာက္ေတလူမွဳေရးအလုပ္တိကို လုပ္လာႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားအားထုတ္လုပ္ေဆာင္လားကတ္စြာက ရခိုင္႐ုိ႕လူ႔ေဘာင္ကို ပိုလို႔အေထာက္အကူျဖစ္စီဖို႔လို႔ ထင္ေရ။ အိမ္တေဆာင္ကို လိုအပ္ေတတိုင္တိနန္႔ ေအာက္ၿခီေဖာင္ေဒးခ်န္းခ်ပနာ တည္ေဆာက္ရေရပိုင္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာလည္း အေရးႀကီးေရ မ႑ိဳင္တိ (Pillars) ဟိဖို႔ လိုအပ္ေတ။ လူမွဳအေထာက္အကူျပဳ ပညာေရးအေထာက္အကူျပဳ အစဟိေရအသင္းအဖြဲ႔ေခ်တိ အမ်ားႀကီးေပၚလာပနာ ကိုယ္ႏိုင္ေရတာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္လားကတ္ျခင္းက ပိုႀပီးေက လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြက္ အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းစီပါဖို႔။ ပညာေရးအက်ိဳးေဆာင္လုပ္ငန္းေခ်တိ အမ်ားႀကီးလုပ္ပနာ အနာဂါတ္ေဂါင္းေဆာင္သစ္တိကို ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မြီးထုတ္ပီးျခင္းက အားလုံးသူစုပနာ အဖြဲ႕တခုေထာင္ၿပီးေက တခုလည္းအက်ိဳးရလဒ္ေကာင္းထြက္ေတ အလုပ္တိကို မလုပ္ႏိုင္ျခင္းထက္ ပိုၿပီးေက သြီးစစ္ေတအမ်ိဳးခ်စ္ျခင္းလို႔ ေျပာကတ္ရပါဖို႔လို႔ ယူဆမိေရ။

က်ဆုံးလားခရေရ ဗိုလ္ခိုင္ရာဇာလက္ထက္မွာ ဖဲသာေတာင့္ေရ။ အနည္းဆုံး အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္းဆယ္ဂဏန္းေက်ာ္ေလာက္ကိုကိုင္ပနာ ဦးေဆာင္လုပ္ႏိုင္ခလို႔ ရခိုင္ျပည္ေခတ္သစ္ေတာ္လွန္ေရးသမိုင္းမွာ အင္အားအေကာင္းဆုံးရခိုင္တပ္မေတာ္ကို ထူေထာင္ႏိုင္ခေရ။ ဟိဟိသမွ်ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔ေခ်တိအားလုံး ခိုင္ရာဇာနန္႔ ပူးေပါင္းခကတ္ေတ။ ယင္းအတြက္နန္႔ ေဒနိကာလ ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးႏိုင္ငံေရးေလာကမွာ အင္အားေကာင္းေရ ဖဲသာေတာင့္ေရ အုပ္စုတစုေပၚပါလတ္ေက ဇာသူကို ဇာပိုင္အယင္တိုက္ရဖို႔လဲဆိုစြာကို ျငင္းနီေဆြးေႏြးနီစရာမလိုပဲ ေအနိေပၚလစီခ် ေအနိလားတိုက္လို႔ရေရ။

၀မ္းနည္းဖို႔ေကာင္းစြာက ေအနိကာလ ရခိုင့္ႏိုင္ငံေရးေတာ္လွန္ေရးေလာကစြာ အင္အားအနိမ့္ဆုံးအခ်ိန္ကို ရင္ဆိုင္နီကတ္ရေရလို႔ ေျပာရဖို႔ထင္ေရ။ ရခိုင္လူမွဳေရးႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းတိအားလုံးက စည္းစနစ္က်ေရ အဖြဲ႔အစည္းတည္ေဆာက္ထားမွဳတိမဟိျခင္း (Structural deficiencies) နန္႔ အတြင္းပဋိပကၡ (inner conflicts) တိကို ရင္ဆိုင္နီကတ္ရေရ။

နိဂုံးခ်ဴပ္ေျပာရဖို႔ဆိုေက ငါရုိ႕႔တိ အခုေခတ္ရခိုင္သား၊ ရခိုင္သမေခ်တိ အယင္ကထက္ ႏွစ္ဆပိုတိုးပနာ ႀကိဳးစားကတ္ရပါဖို ့။ လူစြမ္းလူစျမင့္လာေအာင္လုပ္ကတ္ရဖို႔။ ထူးခၽြန္ထက္ျမက္လာေအာင္ ပီးအပ္လာေရအမ်ိဳးသားေရးတာ၀န္ကို ကိုယ္ႏိုင္ေရဖက္က ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ေအာင္လုပ္ကတ္ရပါဖို႔။ ယင္းအတြက္နန္႔ ငါရုိ႕နန္႔အနီးဆုံးမွာဟိနီေရ ရန္သူ (Ignorance and illiteracy) ကို အရင္ဆုံးတိုက္ပစ္လိုက္ရဖို႔လို႔ ထင္ျမင္မိပါယင့့္။ အမ်ိဳးသားေရး အခ်စ္တိလြန္ၿပီးေက ထိုလူကိုအျပစ္တင္ ေဒလူကို ေ၀ဖန္နီစြာထက္ မိမိကိုယ္ကို ဇာလုပ္ႏိုင္ဖို႔လဲ။ ဇာေလာက္ပီးဆပ္ႏိုင္ဖို႔လဲလို႔ ဆင္ျခင္သုံးသပ္ႏွလုံးသြင္းပနာ တာ၀န္ယူႏိုင္ျခင္းက ပိုၿပီးေကေကာင္းဖို႔လို ့ေျပာခ်င္ပါေရ။

ခိုင္ေအာင္ေအာင္
(29/03/2009)

ေက်ာက္ျဖဴၿမိဳ႕ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရားသမိုင္းအက်ဥ္းခ်ဳပ္

ေက်ာက္ျဖဴၿမိဳ႕ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရားသမိုင္း အက်ဥ္းခ်ဳပ္
-----------------------------------------------------
နေမာတႆ ဘဂ၀ေတာ အရဟေတာ သမၼာ သမၺဳဒႆ ပဥၥဂုဏာ အဟံ ၀ႏၱာမိ။

ဘုရားသမိုင္းလကၤာ
---------------------
ဇမၺဴဒီပါ၊ ကၽြန္းေတာင္ယာ၀ယ္၊ ရတနာထူေျပာ၊ စဥ္ပင္ေပါသည္၊ မေနာရမၼာ၊ ကၽြန္းေအာင္ခ်ာထက္၊ ႐ွိကလူေပါင္း၊ ႐ွိလူေဟာင္းရို႔၊ ေပ်ာ္ေကာင္းလူ႔ေဘာင္၊ ေသလာေတာင္၀ယ္၊ ေခၚေဆာင္မွန္ကူ၊ ရြာေက်ာက္ျဖဴထက္၊ ႐ွိမူေမာ္ကြန္း၊ တည္ထြန္းစဥ္လာ၊ ရြာခ်ခါ၀ယ္၊ ေခၚရာပေရ။ ရပ္၀ယ္လူမ်ား၊ အရပ္သားႏွင့္၊ ေအာင္သားမည္ခါ၊ ငသထာဟု၊ ေခၚမႈမွန္စြာ၊ ကြန္ဆရာသည္၊ လင္းခါခ်ိန္ေထက္၊ မိုးလင္းေရာက္က၊ ျမစ္စေယာင္ေယာင္၊ ငၿပီေတာင္နား၊ ကြန္ပစ္လားရာ၊ ငသထာဟု၊ ေခၚရာထိုသူ၊ ပစ္သည္ဟူက၊ ကြန္မူထြီးယွက္၊ ၿငိလွ်က္ဟိရာ၊ စမ္းၾကည့္ပါေသာ္၊ ျမတ္စြာ႐ုပ္ပြား၊ ဆင္းတုအားကို၊ တြိၿပီးေသာခါ၊ ႐ြာျပန္လာေရာက္၊ ေၾကာက္မက္စဖြယ္၊ ျမစ္ပင္လယ္မွာ၊ ဇာႏွယ္ကဲ့သုိ႔၊ ျဖစ္ဖို႔သနည္း၊ ပုထိုးတဆူ၊ ဟိသည္ဟူ၍၊ လူမ်ားသိစီ၊ ေျပာၾကားလီေသာ္၊ ႀကီးသူေမာင္၀မ္း၊ ႐ြာေဆာ္႐ြန္း၍၊ ႐ႊင္လန္းအားရ၊ ရပ္သား႐ြာသူ၊ ကၽြက္ကၽြက္ဆူမွ်၊ ပင့္ယူလတ္ေသာ္၊ ခုမူတည္ရာ၊ ရက္ခံသာက၊ ေျပာင္းကာတတိတ္၊ ပင့္ဖိတ္ၾကရာ၊ မရပါေသာ္၊ လြန္သာထယ္ဆြဲ၊ ႀကိဳးစားေပလည္း၊ လြန္ႀကိဳးျပတ္က်၊ ပင့္မရတည္း။

ျမတ္ဗုဒၶ၏၊ ေတဇေတာက္ထြန္း၊ ဘုန္းေရာင္လွ်မ္းသည္၊ ထြန္းနီပမာ၊ ေစာျမတ္စြာကို၊ တကာပေရ၊ တည္သည္သကၠရာဇ္၊ ႏွစ္၏ေကာဇာ၊ တရာ့ေလးဆယ္၊ စြန္း၀ယ္ခုႏွစ္၊ ရတုေဟမာန္၊ တပို႔တြဲလ၊ ဆန္းစပုဏၰမီ၊ တိထီေျခာက္ရက္ ဇီ၀ါရက္တြင္၊ တည္ရက္မွန္လွ၊ ျမတ္ဗုဒၶကို၊ ေခၚထမိန္႔ေမာ၊ ကန္႔ေကာ္ေတာ၀ယ္၊ မေနာေၾကျငာ၊ တည္ထားပါသည္။ ေရာင္၀ါေျခာက္သြယ္၀င္းစီေသာ၀္။

(ဤကား ေျမာက္ဘက္ဘုရား ရုပ္ပြားေတာ္ၾကီး အေၾကာင္းအရာမ်ားေပတည္း။)

၁။ တကာပေရ = ရြာကို ၾကီးၾကပ္အုပ္ခ်ဳပ္သူ။
၂။ ေမာင္၀မ္း(ရြာသူၾကီး) = ရြာတြင္ ေဆာ္ၾသသူ။
၃။ သထာ(ကြန္ဆရာ) = ကြန္ပစ္သူ (ဘုရားတြိသူ)

ဤလကၤာအရလည္း ကံ့ေကာ္ေတာဘုရားရုပ္ပြားေတာ္မ်ားမွာ ေကာဇာ (၁၄၇) ခုႏွစ္ တပို႔တြဲလဆန္း ေျခာက္ရက္နိ ကုိးကြယ္သည္ဟု မွတ္ယူရပါသည္။

ျမတ္စြာဘုရားသခင္ ပရိနိဗၺာန္စံလြန္ေတာ္မူၿပီးအခ်ိန္အခါမွစ၍ ေပၚေပါက္လ်က္ဟိေသာ စကားရပ္မ်ားမွာ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရား ရုပ္ပြားေတာ္မ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္လွ်က္ဟိေသာ စကားတရပ္ပင္ျဖစ္သည္။

ရွိသေရာအခါ၌ ေကာတုံတရစ္တိုင္းဟုူ၍ တုိင္းႀကီးတတိုင္းမွာ ထင္ရွားစြာဟိသည္။ ၄င္းတိုင္း၏အက်ယ္အ၀န္းမွာ ရွိဘက္သို႔ ေမာ္တင္စြန္းအထိႏွင့္ အေနာက္ဘက္သို႔ ဘဂၤလားေအာ္အထိ က်ယ္ျပန္႔သည္။ အဆိုပါတိုင္းျပည္တြင္ မဒၵရာဇ္မင္းၾကီးစိုးစံအုပ္ခ်ဳပ္ျပီး သားေတာ္ (၃) ပါး ထြန္းကားသည္။ ေနာင္ေတာ္ၾကီး၊ ေနာင္ေတာ္ေခ်ႏွင့္ အာ၀ဟူ၍ အသီးသီးေခၚတြင္၏။ အခါတပါးေသာနိ၌ ဘခမည္းေတာ္မဒၵရာဇ္မင္းၾကီး နတ္ရြာလားေသာ္ သားၾကီးျဖစ္ေသာ ေနာင္ေတာ္ၾကီးမင္းသားအား ထီးနန္းအပ္ႏွင္းသည္။ ညီေတာ္အလတ္ ေနာင္ေတာ္ေခ်က အိမ္ရွိစံအျဖစ္လည္းေကာင္း၊ ညီေတာ္အာ၀မင္းသားအား စစ္သူၾကီးရာထူးျဖင့္ အသီးသီး၀ီမွ်အုပ္ခ်ဳပ္သည္။ ထုိသို႔ ညီေနာင္(၃) ဦး စီးမံအုပ္ခ်ဳပ္မင္းလုပ္နီစဥ္တြင္ ျပည့္သွ်င္မင္းျဖစ္ေသာ ေနာင္ေတာ္ၾကီးသည္ ဥပုသ္၀င္လိုလွေသာ အာသီသစိတ္ျပင္းျပလာသျဖင့္ ညီေတာ္လတ္ျဖစ္သည့္ ေနာင္ေတာ္ေခ်အိမ္ရွိမင္းသားအား ထီးနန္းအပ္ႏွင္းေတာ္မူျပီး ေတာအရပ္သို႔ ထြက္ခြာလားေတာ္မူသည္။ ထုိသုိ႔ ေနာင္ေတာ္ၾကီးဘုရားေတာထြက္၍ ႏွစ္မ်ားအတန္ၾကာေညာင္းေသာ္ ျပည့္သွ်င္မင္းေနာင္ေတာ္ေခ်သည္လည္း အစ္ကိုေနာင္ေတာ္ၾကီးနည္းတူပင္ အညရ၀ါသီေတာရပ္မွီးလီေတာ့သည္။

ထီးနန္းအရိပ္အရာအား ညီေတာ္အငယ္ဆံုး အာ၀မင္းအုပ္ခ်ဳပ္သည္။ သုိ႔ႏွင့္ ေနာင္ေတာ္ေခ်မင္းၾကီးသည္ ထီးနန္းစြန္႔ျပီး ေနာင္ေတာ္ၾကီးလားရာအရပ္ဘက္သို႔ ရွိရွဳျပီးလိုက္လီေသာ္ တိုင္းျပည္ေတာ္ႏွင့္အလြန္၀ီးကြာေသာ ေတာတန္းတခုတြင္ တြိဆံုသည္။ ထို႔သို႔ တြိဆံုရာတြင္ တိုင္းျပည္ေရးရာအက်ိဳးအေၾကာင္းႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ေျပာဆုိျပီးေသာ္ မိမိအားလည္း ေနာင္ေတာ္ႏွင့္အတူတကြ တရားအားထုတ္ခြင့္ျပဳပါရန္ ေလွ်ာက္ေတာင္းပန္ေသာ္ ေနာင္ေတာ္ၾကီးက ငါ့ညီေတာ္တရားအားထုတ္လိုေသာ္ ထိုဘက္ေတာင္တန္းမွာ နီလီေလာ့ဟုညႊန္ၾကားသည္။ ညီေနာင္ႏွစ္ဦးလည္း မိမိနီရပ္၌ပင္ တရားအားထုတ္၍ အသက္ထက္ဆံုးနီလီကုန္၏။

၄င္းအရပ္သည္ ရမ္းျဗဲကၽြန္းေျမာက္ဘက္က်သည့္ ပင္လယ္ထဲတြင္ဟိ၏။ ထိုနီရာအား ေနာင္ေတာ္ၾကီးေတာင္ႏွင့္ ေနာင္ေတာ္ေခ်ေတာင္ဟူ၍ ယခုထက္တုိင္ေခၚေ၀ၚလွ်က္ဟိ၏။ ထိုစဥ္အခါ ေကာတုံတရာဇ္တိုင္းျပည္၌ ညီငယ္ေတာ္အာ၀မင္းသားသည္ မင္းက်င့္တရားဆယ္ပါး၊ နာယကဂုဏ္ေျခာက္ပါးႏွင့္ ညီညြတ္မႈမဟိေသာေၾကာင့္ တိုင္းျပည္တြင္ ခိုးသားဓားျမေသာင္းက်န္း၍ အငတ္ဖီးဆိုက္၍ မျငိမ္မသက္ျဖစ္လတ္၏။

တိုင္းျပည္တြင္ တန္းခိုးၾကီးရုပ္ပြားတဆူဟိ၏။ (တခ်ိဳ႔က ႏွစ္ဆူဟိသည္ဟူ၍လည္း ေျပာ၏။) ထိုတန္းခိုးၾကီးရုပ္ပြားေတာ္ၾကီးအား မရိုေသမကိုင္းညြတ္ပဲ မသင့္ေလွ်ာ္ေသာအမွဳကို ျပည္သူမ်ာ ျပဳက်င့္ၾကကုန္၏။ ထိုတိုင္းျပည္၌ သီလသမာဓိျမဲေသာ ငပုအမည္ဟိေသာ အဘိုးအိုလင္မယားႏွစ္ဦးကိုးကြယ္ေသာ တန္းခိုးၾကီးဘုရားအား ဤသို႔ျပဳက်င့္နီျခင္းမွာ မသင့္ေလွ်ာ္ေၾကာင္း ေျပာဆိုဟန္႔တားေသာ္လည္းမရ။ ငပုလင္မယားမွလြဲ၍ ၄င္း၏သားသမီးမ်ားပင္လွ်င္ မေကာင္းေသာအမႈျပဳက်င့္ၾကကုန္၏။ (တခ်ိဳ႔က ငပုႏွင့္ ငလာ ညီအစ္ကိုႏွစ္ေယာက္ဟိေၾကာင္းဆို၏။)

နတ္မ်ားအိမ္မက္လာပီးျခင္း။

တညေသာအခါ၌ ငပုလင္မယားအိပ္နီစဥ္ သမာေဒ၀နတ္မ်ားလာျပီး ဤေကာတုံတရာဇ္တိုင္းအား ရက္သတၲပါတ္အတြင္း နဂါးရီႏွစ္ကဇတ္ေတာ့မည္ျဖစ္၍ သင္ရို႔လင္မယားလြတ္ရာသို႔ ၿပီးလီကုန္ေလာ့။ ထုိသုိ႔လားေသာအခါ၌ သင္ရို႔ႏွစ္ဦးမွလြဲ၍ မည္သူ႔အားမွ အသိမပီးလီႏွင့္ အိပ္မက္ပီး၏။ ငပုအဘိုးအို အိပ္ရာမွလန္႔နိုးလတ္ေသာ္ အနီးတြင္ ေငြအသျပာတေထာင္ထုပ္ကို တြိ၏။ မိုးေသာက္အလင္းေရာက္ေသာ္ အဘိုးၾကီးသည္ မယားသည္၀ါၾကီးမအား အိမ္မက္အေၾကာင္းေျပာၾကား၍ ေငြထုပ္အားပီးျပီး တေယာက္ေသာသူကိုမွ် မေျပာရန္မွာၾကား၏။ ၀ါၾကီးမက မိခင္ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ သားသမီးႏွစ္ဦးအား တိတ္တဆိတ္ေျပာရာ လားခ်ိန္နီးတြင္ ငပုအဘိုးၾကီးဘုရားလားပင့္ေသာ္ ပင့္မရဘဲဟိ၏။

ထိုအခါ ငပုအဘိုးသည္ ဘုရားရုပ္ပြားေတာ္အား အၾကိမ္ၾကိမ္ပင့္ေသာ္လည္း အခ်ီးအႏွီးျဖစ္နီလီေသာေၾကာင့္ ၀ါၾကီးမအား မွန္ရာေျပာရန္မီးျမန္းရာ ၀ါၾကီးမက သားသမီးမ်ားအားထုတ္ေဖာ္ေျပာမိေၾကာင္း၀န္ခံ၏။

ထို႔ေၾကာင့္ ဘုရားအားပင့္မရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း အမွန္သိသျဖင့္ အဆိုပါ နိရက္တြင္မလားေတာ့ဘဲ ေနာင္တြင္ မည္သူမွ်အသိမပီးဘဲ တိတ္တဆိတ္ဘုရားအားလားေရာက္ပင့္ယူရာ လြယ္ကူစြာရျခင္းေၾကာင့္ ၀ါၾကီးမအား နတ္ပီးေသာ ေရႊထုပ္အားရြက္စီကာ ေကာတုံတရာဇ္တိုင္းျပည္မွ တိတ္တဆိတ္ထြက္ခြာလားၾကလီ၏။ ထိုသို႔ထြက္လားယင္းပင္ ယခုအေခၚ လိပ္ခေမာ္ ရြာေဟာင္းအနီး ေတာင္ငယ္တခုသို႔ေရာက္၍ အေညာင္းေျဖရပ္နား၏။ ၄င္းေတာင္ငယ္ကို ယခုထက္တိုင္ “ငပုေတာင္ေမာ္” ဟု ေခၚတြင္လွ်က္ဟိ၏။

ရွာမတြိေသာ မဟာျမတ္မုနိအရပ္

အဘိုးငပုလင္မယားသည္ ၄င္းေတာင္ငယ္၌ အေညာင္းအညာၿဖီနီၾကျပီး မိမိရို႔လာရာလမ္းအတိုင္း အေနာက္ဘက္သို႔ေမွ်ာ္၍ၾကည့္လီေသာ္ ေကာတုံတရာဇ္တုိင္းျပည္ သမုဒၵရာပင္လယ္ရီျပင္အတိျဖစ္နီသည္ကို တြိျမင္ရ၏။ ထုိပင္လယ္ကမ္းစပ္တြင္ ယခု ေဂၚတူေခၚရြာငယ္တခုဟိ၏။ တခါတရံ ျဖားစစ္ခ်ိန္တြင္ ပင္လယ္သမုဒၵရာထဲဟိ နန္းေခါင္တိုင္အား ျမင္ရေၾကာင္းဆို၏။

ငပုလင္မယားကား ခရီးတေထာက္ဆက္ေလွ်ာက္ရျပန္ေသာ္ အလြန္ပင္ပန္းႏြမ္းရိလာျခင္းေၾကာင့္ ၀ါႀကီးမက ဤဘုရားရုပ္ပြားေတာ္ႏွင့္ ေငြထုပ္အားထားခရန္ေျပာေသာ္လည္း ငပုအဘိုးအိုကား ရွိသို႔ဆက္၍ယူရန္သာေျပာျပီး ခရီးဆက္၏။ သို႔ႏွင့္ ယခုေက်ာင္းအနီး သရက္ေတာအုပ္ၾကီးထဲသို႔ ေရာက္လာ၏။ ဤနီရာတြင္ ရပ္တန္႔အေညာင္းေျဖျပီးလွ်င္ ေငြထုပ္အား သရက္ပင္မ်ားေအာက္တြင္ ျမွဳပ္ႏွံ၍၄င္း၊ ဘုရားရုပ္ပြားေတာ္ျမတ္အား သင့္ေလွ်ာ္ေသာနီရာတြင္ထား၍ ပူေဇာ္ကန္ေတာ့ျပီး မဟာမုနိအရပ္ဘက္သို႔ ထြက္လားလီ၏။ မဟာမုနိအရပ္ကား ပဇာအရပ္ကိုေခၚသနည္း။ ေက်ာက္ေတာ္ဘက္ မဟာမုနိဘုရားအရပ္ကိုေခၚလီလား ယခုတိုင္ အတိအက်မသိရေပ။

“ကံ့ေကာ္ေတာဘုရား” ေခၚတြင္ျခင္း

ရွိလြန္လီျပီးေသာအခါက လူနီအိမ္ၿခီ လွီကားတေထာင္ဟိေသာ ရြာၾကီးတရြာသည္ ေက်ာက္ျဖဴေတာင္အနီးတြင္တည္၍ ေက်ာက္ျဖဴရြာဟုေခၚတြင္သည္။ ယခုတိုင္ ေက်ာက္ျဖဴေတာင္ၿခီရင္းတြင္ အင္တန္ၾကီးေသာ ေက်ာက္ျဖဴလံုးၾကီးႏွစ္လံုးဟိသည္။ အခ်ိဳ႔က ၄င္းကို ေက်ာက္ေမာင္ႏွစ္မ၊ အခ်ိဳ႔က ေက်ာက္လင္မယားဟုေျပာဆိုသည္။ ၄င္းေက်ာက္ျဖဴႏွစ္လံုးကိုအစြဲျပဳ၍ ေက်ာက္ျဖဴေတာင္၊ ေက်ာက္ျဖဴရြာဟုေခၚသည္။ ထိုရြာတြင္ လူၾကီးျဖစ္ေသာ ငပုေခ်ဆိုသူ ေတာသို႔လား၍ ငပုလင္မယားထားခေသာ ရုပ္ပြားေတာ္အားတြိ၍ မိမိနီရပ္သို႔ပင့္ယူလာရာ ေက်ာက္ျဖဴရြာအနီး ေခ်ာင္းကမ္းထိပ္သို႔ေရာက္ေသာ္ အေညာင္းအညာၿဖီရပ္နားရာတြင္ ဘုရားရုပ္ပြားေတာ္အား ျပန္လည္ပင့္ေဆာင္မရျဖစ္လီ၏။ ထိုအခါရြာသားမ်ားအားေခၚယူျပီး ရထားျပဳလုပ္၍ဆြဲလီေသာ္ လြန္ၾကိဳးရအလီလီျပတ္၍ ပင့္မရျခင္းေၾကာင့္ ထိုနီရာတြင္ပင္ ေက်ာင္းေတာ္ေဆာက္၍ တည္ထားကိုးကြယ္၏။ ဘုရားပင့္မရျခင္းအေၾကာင္းေသာ္ကား ထိုေခ်ာင္းငယ္သည္ ရြာသားမ်ားမစင္စြန္႔ရာေခ်ာင္းျဖစ္၍ မျဖတ္လိုျခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ ယခုတိုင္ ၄င္းေခ်ာင္းနီရာကို ခ်ီးေတာေခ်ာင္းဟုေခၚသည္။ ဘုရားရုပ္ပြားေတာ္ သီတင္းသံုးေတာ္မူရန္ သင့္ေလွ်ာ္ေလွ်ာက္ပတ္ေသာ ၿမီသန္႔ၿမီျမတ္သို႔ေရာက္ေတာ္မူ၍လည္းေကာင္း၊ ထိုနီရာမွ ပင့္ေဆာင္မရျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုနီရာတြင္ ကံ့ေကာ္ပင္မ်ား ေတာအုပ္သဖြယ္ ေပါက္ျခင္းကိုအစြဲျပဳ၍ “က့ံေကာ္ေတာဘုရား” ဟု ေခၚတြင္ျခင္းျဖစ္သည္။ ဤကား ေတာင္ဘက္မွ သီးတင္းသံုးနီေတာ္မူေသာ ရုပ္ပြားေတာ္ငယ္၏ သမိုင္းအေၾကာင္းတည္း။ ထို႔ေၾကာင့္ ရုပ္ပြားေတာ္ငယ္မွာ ကံ့ေကာ္ေတာအုပ္သို႔ ဦးစြာေရာက္ေၾကာင္းထင္ရွားသည္။

ေျမာက္ဘက္မွ သီတင္းသံုးေတာ္မူေသာ ရုပ္ပြားေတာ္ၾကီးအေၾကာင္း

ဤရုပ္ပြားေတာ္ၾကီးအား ေက်ာက္ျဖဴရြာသားတံငါသည္ ငသထာသည္ ငျပီေတာင္ေမာ္စြန္းအနီး ပင္လယ္ကမ္းစပ္တြင္ လားေရာက္ငါးဖမ္းရာ ပုိက္ကြန္အတြင္း၌ အဆိုပါရုပ္ပြားေတာ္ၾကီး ျငိတြယ္ပါလာ၏။ ငသထာသည္ ေၾကာက္လန္႔ၾကီးစြာ သူ၏ပိုက္ကြန္၌ ဘုရားပုထိုးတဆူပါလာေၾကာင္း ရြာသားမ်ားအားေျပာၾကားေသာ္ ရြာသူႀကီး ငပေခ်ႏွင့္ ရြာေဆာ္ေမာင္၀န္းသည္ ရြာသားမ်ားအားေခၚယူျပီး ဘုရားရုပ္ပြားေတာ္အားပင့္ေဆာင္ရာ ကံ့ေကာ္ေတာအုပ္အနီး ေခ်ာင္းကမ္းစပ္တြင္ရပ္နားစဥ္ ယခင္ရုပ္ပြားေတာ္ကဲ့သို႔ပင္ ပင့္ယူမရျဖစ္ျပန္သည္။

ဘုရားရုပ္ပြားေတာ္ၾကီးသည္လည္း ဤမစင္ေခ်ာင္းကို မျဖတ္လိုျခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ ၿမီထြက္ၿမီျမတ္တြင္ ယခင္ရုပ္ပြားေတာ္နွင့္အတူ သီတင္းသံုးေတာ္မူလုိျခင္းေၾကာင့္ ပင့္ေဆာင္မရျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိရုပ္ပြားေတာ္ၾကီးအား တခ်ိဳ႔ေသာသူမ်ားက သီဟိုဌ္ကၽြန္းမွ ႄကြလာေတာ္မူသည္ဟုေျပာသည္။ အခ်ိဳ႔အခ်ိဳ႔ေသာသူမ်ားကမူ ေကာတုံကရာဇ္တိုင္းမွ ငပုညီ ငလာဆုိသူ ပင့္ယူလာခေသာဘုရားျဖစ္ျပီး ေလာင္းလီွေမွာက္၍ ရီထဲသို႔က်လားျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း အခ်ိဳ႔ေသာသက္ၾကီး၀ါၾကီးမ်ားက ေျပာသည္။ ငလာနီခသျဖင့္ ယခုထက္တိုင္ ငျပီေတာင္တဘက္တြင္ ငလာကုန္းေဘာင္မွာ ထင္ရွားစြာဟိသည္။

ႏွစ္ဆန္းတရက္နိ ဘုရားပြဲျပဳလုပ္ရျခင္းအေၾကာင္း

ဤတန္ခိုးၾကီးရုပ္ပြားေတာ္ျမတ္ႏွစ္ဆူအား သမၼာေဒ၀နတ္ေကာင္းနတ္ျမတ္မ်ား အစဥ္ေစာင့္ေလွ်ာက္လွ်က္ဟိသည္။ တခုေသာႏွစ္ဆန္းတရက္နိတြင္ နတ္သဘင္ေပါင္းစံု စည္းေ၀းရန္ၾကံဳေသာေၾကာင့္ ဤဘုရားတြင္ ထိုနိထိုရက္၌ အေစာင့္အေယွာက္မ်ားကင္းမဲ့နီမည္ျဖစ္၍ မသူေတာ္မ်ားလာေရာက္ဖ်က္ဆီးျခင္းမခံရစီရန္ ႏွိဳးေဆာ္ေစာင့္ေယွာက္စီျခင္းျဖစ္သည္။

ပြဲေတာ္ခ်ရန္ေရးအခက္အခဲ၊ ဟင္းအခက္အခဲမ်ားတြိရစဥ္ ရီကို ဘုရားအနီးတြင္တူးေဖာ္ရဟိျပီး ဤၿပိန္းေတာၾကီးမွ ခူးယူခ်က္ျပဳတ္ျခင္းျဖင့္ ဟင္းအျဖစ္ျပဳလုပ္၍ ပြဲေတာ္ခ်ႏိုင္ေၾကာင္း အိပ္မက္ပီး၍ ဘုရားတန္ခိုးေတာ္အား ယံုၾကည္ျခင္းျဖင့္ ပြဲေတာ္ျပဳလုပ္လာလတ္သည္မွာ ယခုတိုင္ျဖစ္သတည္း။ မည္သည့္အခ်ိန္ကာလသကၠရာဇ္တြင္ ဘုရားပြဲေတာ္စတင္ျပဳလုပ္သည္ အမွတ္အသားလည္းမထားခေခ်။

ရွိႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကပင္ ထင္ေပၚေၾကာ္ၾကားလွ်က္ရွိခလီေသာ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရားဟု ေခၚေ၀ၚသမုတ္လွ်က္ဟိေသာ ရွိေဟာင္းေပၚေတာ္မူျမတ္စြာဘုရား ရုပ္ပြားေတာ္ႏွစ္ဆူသည္ကား ရခိုင္ျပည္ရမ္းျဗဲကြ်န္းရွိ ေက်ာက္ျဖဴခရိုင္ ေက်ာက္ျဖဴျမိဳ႔နယ္၏ ဂံုးခ်ိန္ကၽြန္းရြာေတာင္ဘက္ ကံ့ေကာ္ပင္မ်ားဟိရာအရပ္၌ တည္ဟိသည္။ အဆိုပါ တန္ခိုးၾကီးရွိေဟာင္း ေပၚေတာ္မူရုပ္ပြားေတာ္ျမတ္ၾကီးႏွစ္ဆူ သီတင္းသံုးကိန္း၀ပ္ေတာ္မူရာသိမ္ေတာ္မွာ ေက်ာက္ျဖဴျမိဳ႔ႏွင့္ (၅) မုိင္ေက်ာ္ခန္႔ အကြာ၀ီးတြင္တည္ဟိျပီး ဂံုးခ်ိန္ကၽြန္းရြာႏွင့္မူ (၂) ဖာလံုခန္႔ေလာက္၀ီးသည္။ ထိုတန္းခိုးၾကီး ရွိေဟာင္းရုပ္ပြားေတာ္ျမတ္ႏွစ္ဆူ၏ဘုရားပူေဇာ္ပြဲေတာ္မွာ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္ဆန္း တရက္နိတြင္သာလွ်င္ ျပဳလုပ္က်င္းပေလ့ဟိသည္။ ဤကဲ့သို႔ သၾကႍန္လြန္စ ထူးျမတ္ေသာႏွစ္ဆန္းတစ္ရက္နိတြင္ က်င္းပျပဳလုပ္ေသာ ဘုရားပူေဇာ္ပြဲမ်ိဳးကား မဟိသေလာက္ အလြန္ပင္ယွားပါးသည္။ ဤကံ့ေကာ္ေတာ္ဘုရားပြဲေတာ္သည္ကား ေက်ာက္ျဖဴျမိဳ႔နယ္တခုလံုးတြင္ အထူးထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားေသာ ဘုရားပြဲေတာ္ၾကီးျဖစ္သည္။ ရွိေဟာင္းရုပ္ပြားေတာ္ျမတ္ (၂) ဆူ၏ တန္ခိုးေတာ္သတင္းစကားမ်ားေၾကာင့္လည္း အရပ္ရပ္မွ လာေရာက္ဖူးေမွ်ာ္ကန္ေတာ့ၾကသည္။ ရခိုင္သကၠရာဇ္ ႏွစ္ဆန္း (၁) ရက္နိသည္ကား ဗုဒၶဘာသာ၀င္ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ားအတြက္ အလြန္ထူးျမတ္ေသာ နိေကာင္းနိျမတ္တရက္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ႏွစ္ေဟာင္းမွ မေကာင္းေသာဖီးဒါဏ္၊ ရန္မာန္အေပါင္းကင္း၀ီးစီေၾကာင္းအလို႔ငွာ သၾကၤန္အခါတြင္း၌ အိမ္ဦးခန္းတြင္ အႏၱရာယ္ကင္းအျဖစ္ သၿပီပန္းႏွင့္ ရီခ်မ္းအိုးမ်ားတည္ျခင္း၊ တခ်ိဳ႔လူၾကီးမိဘမ်ားသည္ မိမိရို႔သားသမီးမ်ားအား ေရႊရည္ေငြရည္၊ တေရာ္ကင္မြန္းရည္မ်ားျဖင့္ ေဂါင္းဆီးမဂၤလာ ဆံေလွ်ာ္ပီးျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ျပီး အႏၱရယ္အေပါင္းကင္း၀ီး က်န္းမာခ်မ္းသာဆုေတာင္းမိတၱာပို႔ျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ေပသည္။

ဤသုိ႔ထူးျမတ္ေသာ ႏွစ္ဆန္း (၁) ရက္နိတြင္ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရားပြဲျပဳလုပ္ရန္အတြက္ သၾကၤန္အတက္ေနာက္ဆံုးရက္တြင္ လူအေပါင္းသည္ မေခၚမဖိတ္ပဲလွ်က္ႏွင့္ မိမိရို႔စိတ္ဆႏၵအေလွ်ာက္ ျမိဳ႔ေရာကၽြန္းပါ ရြာေပါင္းမ်ားစြာမွ လူၾကီးလူငယ္၊ ေယာကၤ်ားမိန္းမ၊ အေခ်သူငယ္မ်ားပါမက်န္၊ အပ်ိဳလူပ်ိဳမ်ားအားလံုး စုေပါင္းျပီးလွ်င္ သီဆိုကခုန္တီးမွဳတ္၍ ဆီမီးပန္းန႔ံသာအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ရီခ်မ္းအိုးမ်ားကိုယ္စီရြက္ကာ လာေရာက္ရီသပၸါယ္ ကန္႔ေတာ့ကတ္သည္မွာ ပြဲေတာ္တမွ်စည္ကားလွေပသည္။

ဤကံ့ေကာ္ေတာဘုရားပြဲေတာ္ ျဖစ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ဂံုခ်ိန္ရြာမွ ဘုရားေဂါပကအဖြဲ႔၀င္ ဥပသကာလူၾကီးမ်ားမွာ ၾကာသားပတီးနိတိုင္း ငါးခရီး၀ီးကြာေသာ ေက်ာက္ျဖဴျမိဳ႔ေပၚသို႔ အပါတ္စဥ္မွန္မွန္တက္ေရာက္ အလွဴခံေပသည္။ အမ်ိဳးသမီးၾကီးမ်ားအဖြဲ႔ကလည္း ပြဲေတာ္ရက္မတိုင္မီွ တစ္လခန္႔အလို တေပါင္းလမွပင္ ျမိဳ႔ေပၚသို႔လားေရာက္ျပီး အိမ္တိုင္းစိ၀င္ကာ ဆန္ႏွင့္အလွဴေငြမ်ားကို ေစတနာေပါက္ တတ္အားသမွ် ပါ၀င္လွဴဒါန္းရန္ ေျပာဆိုအလွဴခံယူသည္။ ၄င္းမွရေသာ အလွဴေငြမ်ားျဖင့္ ပြဲေတာ္လာပရိတ္သတ္အား စတုဒီသာ နိလံုးေပါက္ထမင္းေကြ်းႏုိင္ေရးအတြက္ လုိအပ္ေသာငါးပိငါးေျခာက္မွအစ ပစၥည္းမ်ားကို ျပည့္စံုစြာ၀ယ္ယူေပသည္။ ေက်ာက္ျဖဴျမိဳ႔နယ္တခုလံုးႏွင့္ အရပ္ရပ္မွ အလွဴသွ်င္မ်ားကလည္း ဤကံ့ေကာ္ေတာဘုရားပြဲေတာ္အတြက္ ေစတနာထက္သန္စြာျဖင့္
ပါ၀င္လွဴဒါန္းေပသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ တန္ခိုးေတာ္အေပါင္းႏွင့္ျပည့္စံုေတာ္မူေသာ ကံ့ေကာ္ေတာ ေပၚေတာ္မူဘုရားပြဲေတာ္သည္ မိုးထက္ (၄) ခ်က္တီး အာရံုဆြမ္းေတာ္ကပ္လွဴခ်ိန္ကပင္ စတင္က်င္းပရာ ညဇာသား (၄) ခ်က္တီးအထိ တနိတာမွ်ျပဳလုပ္ေသာ ဘုရားပြဲေတာ္ျဖစ္သည္။

ဤသို႔ တနိတရက္တည္းျပဳလုပ္ေသာ ဘုရားပြဲေတာ္ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္လည္း တျခားဘုရားပြဲေတာ္မ်ားကဲ့သို႔ အျငိမ့္ဇတ္ပြဲမ်ား လံုး၀မပါေပ။ သို႔ေသာ္ မိုးထက္သားဆြမ္းပို႔ခ်ိန္တြင္မူ ရြာေပါင္းမ်ားစြာမွ မိမိရပ္ရြာဓေလ့ထံုးစံအလိုက္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ကခုန္သီဆိုတီးမွဳတ္ျခင္းမ်ားျဖင့္ လွဴဒါန္းဖြယ္ရာမ်ားႏွင့္ ဆြမ္းအိုးမ်ားကိုယ္စီရြက္၍ ဘုရားသိမ္ေတာ္အား သံုးေခါက္ပတ္၍ တခ်ိဳ႔ရြာမ်ားမွ ငါးေခါက္လွည့္ပတ္၍လည္းေကာင္း၊ တခ်ိဳ႔ေသာရြာမ်ားမွ ခုႏွစ္ေခါက္လွည့္ပတ္၍လည္းေကာင္း ဘုရားသိမ္ေတာ္အား လွည့္ပတ္ဦးခိုက္ ပူေဇာ္ကန္ေတာ့သိမ္ပတ္ပြဲမွာ ၾကည့္၀မဆံုးေအာင္ အလြန္ၾကည္ႏူးဖြယ္ျဖစ္သည္။

ပြဲေတာ္နိျခင္းပိုင္းတြင္ က်င္ကိုင္ပြဲႏွစ္စဥ္ပါ၀င္သည္။ က်င္ကိုင္ပြဲတြင္ ပထမရေသာသူသည္ ေရႊေမာင္း (ေရႊခြက္)၊ ဒုတိယရရွိေသာသူသည္ ေငြေမာင္း (ေငြခြက္) ရသည္။ ေရႊေမာင္းေငြေမာင္းဆြဲခ်ိတ္ျပီး အိမ္အျပန္လွလိုေသာ က်င္သန္မ်ားမွာ တဦးႏွင့္တဦးအၾကိတ္အႏွယ္ ဗိုလ္လုရ၏။ ဤပြဲေတာ္မွာ အထူးစည္ကားသည္။ ထို႔ျပင္ နိလံုးေပါက္ေကြ်းေသာ စတုဒီသာမဏၰပ္ၾကီး၌လည္း နာမည္ေက်ာ္ျပိန္းဟင္းအား တိုးေ၀ွ႔ေတာင္းယူစားေသာက္ရသည္မွာလည္း ေပ်ာ္စရာတမ်ိဳးျဖစ္သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ ကံ့ေကာ္ေတာရွင္ရုပ္ပြားေတာ္ျမတ္ႏွစ္ဆူ၏တန္းခိုးမွာ အံ့ၾသ၍မကုန္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ မ်ားျပားျခင္းေၾကာင့္ မိဘဘိုးဖီးအစဥ္အဆက္ဆက္ကိုးကြယ္လာၾကသည္မွာ ယခုတိုင္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္လည္း က့ံေကာ္ေတာဘုရားေခၚ ရွိေဟာင္းရုပ္ပြားေတာ္ႏွစ္ဆူ၏ အံ့ဖြယ္ရာတန္ခိုးသတင္းမ်ားအား ရပ္နီးရပ္၀ီးနီကုန္ေသာ ရဟန္းသွ်င္လူ သူေတာ္စင္မ်ားအားလံုး သိဟိကုသိုလ္ပြားမ်ားႏိုင္စီရန္ ရြီးသားေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္.။

အသက္အတိုအရွည္ တိုင္းတာျခင္းႏွင့္ လိုရာဆုမ်ားဓိဌာန္ျခင္း

ဤက့ံေကာ္ရွင္ျမတ္ႏွစ္ဆူတြင္ ေတာင္ဘက္မွ သီတင္းသံုးနီေတာ္မူေသာ ရုပ္ပြာေတာ္ငယ္အား တန္ခိုးပို၍ ထင္ရွားေတာ္မူသည္ဟု ယံုၾကည္မွဳဟိသည္။ ထိုသုိ႔ယံုၾကည္ျခင္းေၾကာင့္ အသက္တိုင္းတာ အဓိဌာန္ျပဳၾကရာတြင္လည္း ရုပ္ပြားေတာ္ငယ္ထံတြင္၌သာ ဆုေတာင္းဓိဌာန္ျပဳျခင္းကိုတြိရသည္။ မည့္သည့္အခ်ိန္အခါမဆို မိမိရို႔အသက္ရွည္ျခင္း တိုျခင္းမ်ားႏွင့္ လုိရာဆုမ်ားေတာင္းလွ်င္ အခ်ိန္အနည္းငယ္အတြင္း၌ ထင္ရွားစြာ ျပေတာ္မူသည္။ အသက္တိုမည္ ရွည္မည္သိနိုင္ရန္ အသက္တိုင္းတာျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ရန္ လံုး၀မသင့္ေတာ္ေပ။ ရွိအယင္က တခ်ိဳ႔ေသာသူငယ္မ်ားမွာ ဤကဲ့သို႔ အသက္တိုင္းတာျခင္းျပဳလုပ္ရာတြင္ အသက္တိုမည္သိရေသာအခါ စိတ္ဓါတ္က်၍ ရက္မၾကာသီဆံုးလားတတ္သည္ကို တြိႀကံဳရ၍ အသက္တိုင္းတာျပဳလုပ္ျခင္းကို လူၾကီးမိဘမ်ားက ဟန္႔တားထားေပသည္။

သို႔ေၾကာင့္ တျခားေသာလိုလားရာဆုမ်ားကိုရာေတာင္းရန္သာ မွာၾကားသည္။ ဓိဌာန္ဆုေတာင္းနည္းမွာကား အလြန္လြယ္ကူသည္။ ၀ါျခမ္းႏွီးျပားစငယ္ တခုခုကို တန္းေတာင္ဆစ္မွ လက္ခလယ္ထိပ္ဖ်ားအထိ တိုင္းတာပိုင္းျဖတ္ျပီး ရီျဖင့္စင္ၾကယ္စြာ ဆီးေၾကာရသည္။ ထို႔ေနာက္ ရုပ္ပြားေတာ္ငယ္ရွိတြင္ ယံုၾကည္ေသာစိတ္ျဖင့္ ငါးပါးသီလခံယူလွ်က္ လိုရာဆုေတာင္း၍ အသွ်င္ဘုရား၏တန္ခိုးေတာ္အား ျပေတာ္မူပါဘုရားဟု ရွိခိုးကန္ေတာ့ကာ ရုပ္ပြားေတာ္ငယ္၏ရင္ခြင္ေပၚတြင္
၀ါးျခမ္းစငယ္အား ကပ္လွဴရသည္။ အခ်ိန္အနည္းငယ္ခန္႔ၾကာေသာ္ ျပန္ယူျပီး မိမိလက္ျဖင့္ တိုင္းတာၾကည့္ရသည္။ အသက္ရွည္၍ အလိုျပည့္မည္ဆိုလွ်င္ ထို၀ါးျခမ္းစမွာ သိသိသာသာၾကီးရွည္နီျခင္းကို တြိရျပီး၊ အသက္တို၍ အလိုမျပည့္သူမ်ားအတြက္မူ နဂိုထက္ တိုနီေၾကာင္း ထင္ထင္ရွားရွားတြိရသည္။ ယခုေခတ္ႏွင့္ေလွ်ာ္ညီစြာ ဤကဲ့သုိ႔တုိင္းတာျပဳလုပ္ျခင္းမ်ား နည္းပါးလားၿပီးျဖစ္သည္။ သုိ႔ေသာ္ အကုန္စင္ကား မေပ်ာက္သိမ့္ေပ။ ဤသို႔ထူးျခားခ်က္မ်ားမွာ က့ံေကာ္ေတာဘုရား၏ အံ့ၾသဖြယ္ရာမ်ားပင္ျဖစ္သည္။

သုိက္ဘုရားဟု ထင္မွတ္ခံရျခင္း

ရွိအယင္က ဂံုးခ်ိန္ကၽြန္းရြာတြင္ အခ်ိန္ကာလမဟုတ္ဘဲလွ်က္ လီႀကီးမိုးၾကီးလိုက္ျခင္း၊ လွ်ပ္စိမ္းမိုးၾကိဳးပစ္ျခင္းျဖစ္ေပၚရာ ရြာသားမ်ားစုရံုးျပီး ဒုတ္ဒါးမ်ားကိုင္ေဆာင္၍ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရားရွိရာသို႔ ၿပီးလုိက္ရာ ဘုရားသိမ္ေတာ္အတြင္း၌ သုိက္တူးသမားမ်ား အထည္မရအထုပ္မရ ေၾကာက္ေၾကာက္ျဖင့္ ထြက္ၿပီးၾကရသည္။ ထိုသို႔သိုက္တူးရန္ၾကံစဥ္ျခင္းမွာ ဘုရားငယ္အား သိုက္ဘုရားဟု ထင္မွတ္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ဤအေၾကာင္းမ်ားကို ေနာင္တြင္လုပ္ၾကံရာ၌ပါ၀င္သူမ်ားက ဖြင့္ေျပာျပ၍သိရေပသည္။ ဤသည္မွာလည္း အလြန္အံ့ၾသဖြယ္ရာျဖစ္ပါေတာ့သည္။

ဘုရားအနီး အသက္သတ္မွဳေယွင္ၾကည္ရျခင္း

ကံ့ေကာ္ေတာ ေပၚေတာ္မူဘုရားပြဲေတာ္တြင္ မည္မွ်ပင္ စတုဒီသာေကြ်းေသာ အလွဴမ႑ပ္ဟိစီကာမူ ပြဲေတာ္လာပရိတ္သတ္မ်ားျပားလြန္းျခင္းေၾကာင့္ ျမိဳ႔ေရာကၽြန္းပါမက်န္ အပိုထမင္းဆိုင္မ်ားလာေရာက္ ေရာင္းခ်ရသည္။ တခ်ိဳ႔မိသားစု၊ ဆြီမ်ိဳးစုမ်ားမွာ အိမ္မွပင္ စုေပါင္းခ်က္ျပဳတ္ယူလာၾကသည္။ တခ်ိဳ႔မွာလည္း စုေပါင္း၀ယ္ျခမ္းယူလားျပီး သစ္ရိပ္ေကာင္းနီရာမ်ားတြင္ တေပ်ာ္တပါးခ်က္ျပဳတ္စားေသာက္ၾကသည္။ မည္သို႔ပင္ ေရာင္းခ်စားေသာက္စီကာမူ အမဲၾကက္ငွက္အစဟိေသာ သတၱ၀ါမ်ား၏အသက္ သတ္ျဖတ္ျခင္းကို ဘုရားအနီး၀န္းက်င္တြင္ လံုး၀မျပဳလုပ္ဘဲ ေယွာင္ၾကည္ရသည္။ တခါတရံ မသိ၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ မထီမဲ့ျမင္ျပဳ၍ အသက္သတ္ျခင္းၾကံဳလွ်င္ ပြဲေတာ္နိတြင္ မိုးၾကီးျပင္းစြာရြာျခင္းမ်ားျဖစ္ေပၚတတ္သည္။ ဤသို႔ မိုးရြာျခင္းႏွင့္ၾကံဳတြိရလွ်င္ ဘုရားအနီးအသက္သတ္ျခင္းေၾကာင့္ သြီးဆီးမိုးရြာျခင္းျဖစ္သည္ဟု လူၾကီးသူမမ်ားက ေျပာဆိုတတ္ၾကေပသည္။

ပြဲေတာ္အတြင္း အႏၱရာယ္ကင္း၀ီးျခင္း

ဘုရားပြဲေတာ္က်င္းပျပဳလုပ္ေသာ ႏွစ္ဆန္းတရက္နိႏွင့္ သၾကၤန္အတက္ေနာက္ဆံုးနိ ဘုရားရီသပၸါယ္ေသာအခ်ိန္မ်ားတြင္ကား လူထုပရိတ္သတ္ အလြန္မ်ားျပားလွေပသည္။ ဤကံ့ေကာ္ေတာဘုရား ရီသပၸါယ္ရာတြင္လည္း အျခားဘုရားမ်ားကဲ့သို႔ ေရာက္လွ်င္ေရာက္ခ်င္း ရီသပၸါယ္ျခင္း ထံုးစုိင္မဟိေပ။ ရြာေပါင္းမ်ားစြာမွ တရြာျပီးတရြာ သီဆိုကခုန္တီးမွဳတ္ျပီး အမႊီးန႔ံသာရီခ်မ္းအိုးမ်ား ကိုယ္စီရြက္၍ ဘုရားသိမ္ေတာ္အား မိမိစိတ္ၾကိဳက္ လွည့္ပတ္ပူေဇာ္ျပီးမွ ရီပၸါယ္ျခင္းျပဳလုပ္ေလ့ဟိသည္။ ဤသို႔ ရီသပၸါယ္ရာတြင္လည္း စိတ္ဟိသေလာက္ တဦးလွ်င္ (၃) အိုး ၊ (၅) အိုး၊ (၉) အိုးထိလည္းေကာင္း၊ တခိ်ဳ႔ သက္စိအျဖစ္ျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ဘုရားအနီး နတ္ရီကန္ဟုေခၚတြင္ေသာ ရီကန္ငယ္မွခပ္ယူျပီး ရီသပၸါယ္နီေသာ ေယာက္်ားမ်ားအားပီး၍ ရီသပၸါယ္ျခင္းျပဳလုပ္သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ နိျခင္း (၁) ခ်က္တီးေလာက္မွ ညဇာသား (၅) ခ်က္တီးေက်ာ္ (၆) ခ်က္တီးေရာက္မွ ရီသပၸါယ္ျခင္းျပီးစီးသည္။ မိမိရပ္ရြာသို႔ နီ၀င္ခ်ိန္မွပင္ျပန္ၾကရသည္။ လားရမည့္ခရီးမွာလည္း မနီးလွေပ။ အနီးဆံုးခရီးမွာ (၂) ဖာလံု (၃) ဖာလံု (၅) ဖာလံုခန္႔ဟိျပီး အ၀ီးခရီးမွာ မိုင္အင္တန္၀ီးေသာ ခရီးကို ၿခီက်င္္ေလွ်ာက္ျပန္ရသည္။ ေရႊေငြလက္၀တ္လက္စား မည္မွ်ပင္၀တ္ဆင္စီကာမူ လုယက္ျခင္းမ်ားလံုး၀မဟိ။ အခ်င္းခ်င္းခိုက္ရန္ျဖစ္ပြားျခင္းလည္းမဟိ။ ပကတိအီးအီးခ်မ္းခ်မ္းပြဲေတာ္ျပီးေျမာက္သည္မွာ အလြန္အံ့ၾသဖြယ္ေကာင္းေသာ ဘုရား၏တန္ခိုးေတာ္မ်ားပင္ျဖစ္သည္။

နိမိတ္ေတာ္ျပျခင္း

တိုင္းျပည္ေရး၊ရပ္ရြာေရးမ်ား ထိခိုက္ပ်က္စီးမည့္အေၾကာင္းမ်ားေပၚေပါက္မည္ဆိုလွ်င္ ဤကံ့ေကာ္ေတာဘုရား ရုပ္ပြားေတာ္မ်ားမွ ေခြ်းေတာ္က်ျခင္း၊ မ်က္လံုးေတာ္နီျမန္းျခင္း၊ မ်က္ႏွာေတာ္အက္ကြဲေၾကာင္းထင္ျခင္းစသည့္ မေကာင္းေသာ အမဂၤလာနိမိတ္မ်ား ျပေတာ္မူသည္။ ပထမကမၻာစစ္ၾကီးအတြင္းႏွင့္ ထီးက်ိဳးစည္ေပါက္ေသာအခ်ိန္မ်ားတြင္လည္း အထက္ေဖာ္ျပပါ အတိတ္နိမိတ္မ်ားျဖစ္ေပၚေၾကာင္းၾကားဖူးေပသည္။ ၁၉၄၂ ခုႏွစ္ ဒုတိယကမၻာစစ္ၾကီးျပီးခ်ိန္တြင္လည္း ဤကဲ့သို႔ နိမိတ္ျပေတာ္မူ၍ ျမိဳ႔ေရာကၽြန္းပါမက်န္ အံုးအံုးက်က္က်က္ လားေရာက္ၾကည့္ရွဳသည္ကို တြိျမင္ဖူးပါသည္။ ဤသည္မွာလည္း ထူးဆန္းအံ့ၾသဖြယ္ေသာ ျဖစ္ရပ္မ်ားေပတည္း။

ဥာဏ္ေတာ္ငယ္ေသာ္လည္း ၀ါစဥ္ေတာ္ၾကီးျခင္း

ဤရွိေဟာင္းေပၚေတာ္မူ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရားရုပ္ပြားေတာ္ႏွစ္ဆူမွာ ဥာဏ္ေတာ္အၾကီးတဆူႏွင့္ ဥာဏ္ေတာ္အငယ္တဆူျဖစ္သည္။ ရွိအယင္ မိဘဘိုးေဘာင္မ်ားလက္ထက္ကတည္းကပင္ ဤရုပ္ပြားေတာ္ႏွစ္ဆူတြင္ မည္သည့္ရုပ္ပြားေတာ္က ဥာဏ္ေတာ္ၾကီးသည္၊ ငယ္သည္ဟူ၍ အတိအက်မသိေပ။ သတိမမူမိၾကျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ယခုကား ထူးျခားခ်က္ဟိျခင္းေၾကာင့္ သတိျပဳမိၾက၍ ဥာဏ္ေတာ္ငယ္ေသာ ရုပ္ပြားေတာ္ငယ္မွာ ၀ါေတာ္ၾကီးေၾကာင္းသိရေပသည္။ အေၾကာင္းေသာ္ကား ေကာဇာသကၠရာဇ္ (၁၃၃၃) ခုႏွစ္တြင္ မွန္စီေရႊခ် ဖန္မွန္ပလႅင္ေတာ္ၾကီး ျပဳလုပ္ဆက္ကပ္လွဴဒါန္းရန္အတြက္ ယာယီပလႅင္ေပၚသို႔ ရုပ္ပြားေတာ္ၾကီးအား ဦးစြာပင့္ယူလာရန္ ေသခ်ာစြာမွာၾကားေျပာဆိုေသာ္လည္း ရုပ္ပြားေတာ္အငယ္သာလွ်င္ ယာယီပလႅင္ေပၚသို႔ ဦးစြာပင့္ယူလာျခင္းကို တြိရသည္။ ယင္းသို႔ ပထမအၾကိမ္ ထူးျခားခ်က္ကိုတြိရျခင္းေၾကာင့္ ေနာက္ထပ္ျပဳလုပ္ရန္မ်ားကို အထူးဂရုစိုက္သတိထား၍ လုပ္ေဆာင္ၾကသည္။ မုခ္ေဆာင္ (၂) ခုႏွင့္ မွန္စီခ်ယ္ေသာ ပလႅင္ေတာ္ျမတ္ၾကီးျပဳလုပ္ရာတြင္ ရန္ကုန္ျမိဳ႔မွ ပန္းရံကြ်မ္းက်င္ေသာဆရာၾကီးမ်ားအဖြဲ႔ႏွင့္ ေက်ာက္ျဖဴျမိဳ႔မွ လက္သမားဆရာၾကီးမ်ားကိုယ္တိုင္ပါ၀င္၍ ပလႅင္ေတာ္မုခ္ေပါက္ႏွစ္ခုအား အနိမ့္အျမင့္တူညီရန္ အထူးသတိထားတိုင္းတာ၍လုပ္ကိုင္စီကာမူ ေတာင္ဘက္ရုပ္ပြားေတာ္ငယ္၏ပလႅင္ေတာ္ႏွင့္မုခ္မွာ ေျမာက္ဘက္ပလႅင္ေတာ္ထက္ သိသာစြာျမင့္နီေၾကာင္းတြိရသည္။ အၾကိမ္ၾကိမ္ခ်ိန္ခ်တိုင္းတာျပဳလုပ္ပါေသာ္လည္း အနည္းငယ္ခန္႔ေသာ္လည္းျမင့္နီ၍ လက္သမားမ်ားႏွင့္ ပန္းရံဆရာၾကီးမ်ားမွာ လက္ေလွ်ာ့၍ ဤအတိုင္းျပဳလုပ္ရေပေတာ့သည္။ မွန္ပလႅင္ေတာ္ၾကီးျပီးစီးသည့္အခါတြင္လည္း ရုပ္ပြားေတာ္ၾကီးအား ပလႅင္ေပၚသို႔ ဦးစြာပင့္ခိုင္းျပန္ရာ ပင့္ယူသူကလည္း ရုပ္ပြားေတာ္ၾကီးကိုပင့္ယူသည္ဟုထင္ေသာ္လည္း ရုပ္ပြားေတာ္ငယ္သာလွ်င္ မွန္ပလႅင္အသစ္ၾကီးအထက္ ဦးစြာႄကြေရာက္ေတာ္မူျခင္းကို တြိရျပန္သည္။ ဤသည္မ်ားေၾကာင့့္ ကံ့ေကာ္ေတာရုပ္ပြားေတာ္ (၂) ဆူတြင္ အငယ္ရုပ္ပြားေတာ္သည္ အမွန္ပင္ ၀ါေတာ္ၾကီးမည္ျဖစ္ေၾကာင္းသိရသည္။ ဤအရာမ်ားမွာကား အလြန္ထူးဆန္းအံ့ၾသဖြယ္ရာမ်ားျဖစ္သည္။

နာမည္ေက်ာ္ျပိန္းဟင္းအေၾကာင္း

ျပိန္းဟင္းမ်ားသည္ ယားယံတတ္ေသာ ဟင္းမ်ိဳးျဖစ္၍ လူတိုင္းမစား၀ံ့။ အလြန္ေကာင္းေသာ ၿပိန္းယဥ္မ်ိဳးပင္လွ်င္ တခါတရံသြီးႏွင့္မတည့္လွ်င္ ယားယံတတ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ၿပိန္းဟင္းကို လူေၾကာက္ဟင္းဟုေခၚသည္။ သို႔ေသာ္ ဤကံ့ေကာ္ေတာ္ဘုရားပြဲေတာ္တြင္ ခ်က္ေကြ်းေသာ ၿပိန္းဟင္းမွာကား လံုး၀ယားယံျခင္းမဟိ။ ဤသည္မွာ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရား၏ ထင္ရွားေသာအံ့ဖြယ္တည္း။ ဤဘုရားပြဲေတာ္တြင္ ရွိအစဥ္အလာ ၿပိန္းဟင္းမွလြဲ၍ မည္သည့္ဟင္းႏွင့္မွ် ေျပာင္း၍မေကြ်း။ ဤဟင္းသည္သာ ပြဲေတာ္လက္စြဲဟင္းျဖစ္သည္။ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ ပြဲေတာ္လာပရိတ္သတ္မ်ားအတြက္ ၿပိန္းမ်ိဳးေကာင္း ၿပိန္းယဥ္ဟင္းပင္မ်ားကုိ ပဇာအရပ္တြင္ ရႏိုင္ပါမည္နည္း။ ယင္းေၾကာင့္ ပြဲေတာ္မလုပ္မီွ တပါတ္ခန္႔ၾကိဳတင္၍ အရပ္တကာေပါက္ေသာ ၿပိန္းမ်ားအား လားေရာက္ရွာေဖြၾကရသည္။

ရွိအယင္က ဘုရားအနီးတြင္ ပိန္းေတာၾကီးမ်ားဟိ၍ တျခားသို႔ တကူးတကရွာေဖြရန္မလို္။ ထိုသုိ႔ အရပ္ရပ္မွရွာေဖြ၍ရေသာ ၿပိန္းပင္မ်ားအားပိုင္းျဖတ္ျပီး ဒယ္အိုးၾကီးမ်ားျဖင့္ ဖိသိပ္ခ်က္ျပဳတ္ထားသည္မွာ စား၀ံ့စရာမဟိ။ သို႔ေသာ္ ၿပိန္းအိုးက်က္သည္ႏွင့္ တအိုးျပီးတအိုးကုန္က်လား၍ ေစာင့္ဆိုင္းနီရသည္။ ဤသည္တို႔ေၾကာင့္ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရားဖူးေဇာင္လားျခင္းကို ၿပိန္ဟင္းစားရန္လားသည္ဟု တင္စားေျပာဆိုသည္။ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရား၏တန္ခိုးေတာ္ကား ထင္ရွားေပ၏တကား။

အံ့ၾသဖြယ္ရီကန္ငယ္

ဘုရားပြဲေတာ္မ်ား ျပဳလုပ္က်င္းပရာတြင္ ရီသည္အလြန္ၾကီးသည္။ ရီမဟိေသာအရပ္တြင္လည္းေကာင္း၊ ရီႏွင့္၀ီးလြန္းေသာနီရာတြင္လည္းေကာင္း ပြဲေတာ္လုပ္ရန္ အလြန္ခက္ခဲသည္။ ယခုကံ့ေကာ္ေတာဘုရားရွိရာ ဂံုးခ်ိန္ရြာႏွင့္ (၂) ဖာလံု (၃) ဖာလံုခန္႔၀ီးေလသည္။ အယင္ခါက ထိုရြာတြင္လည္း ရီတြင္းရီကန္မ်ား မဟိသေလာက္နည္းလွေပသည္။ မိမိအိမ္သံုးလက္ယက္သဲတြင္းငယ္မ်ားကိုသာ အသံုးျပဳေလ့ဟိသည္။ ႏြီရာသီတန္းခူးလဆိုလွ်င္ ရီယွားခ်ိန္ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရားပြဲေတာ္တြင္လည္း ရီဒုကၡျဖစ္မည္ထင္ရေသာ္လည္း ဘုရားတန္ခိုးေတာ္ေၾကာင့္ ရီဒုကၡကင္းသည္။ အေၾကာင္းေသာ္ကား သိမ္ေတာ္အနီးမွ (၄) ေပခန္႔ အနက္ဟိေသာ ရီကန္ငယ္မွ အခ်ိန္မရြီးခပ္ယူနိုင္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

ထိုရီကန္ငယ္အား လူတိုင္းက နတ္ရီကန္ဟုေခၚသည္။ ၄င္းရီကန္ငယ္မွာ တျခားေသာရီတြင္းရီကန္မ်ားကဲ့သို႔ လူသူအမ်ားခပ္ယူႏုိင္ျခင္းမဟိ။ တဦးတေယာက္တည္းသာ ၀င္ေရာက္ခပ္ယူႏိုင္ေသာ အလြန္ထူးဆန္းစြာျပဳလုပ္ထားေသာ ရီကန္ငယ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ရီကန္ငယ္၏ပံုသဏၰန္မွာလည္း ေလးေထာင့္က်က်ဆီထည့္ေသာကန္ေတာ့ပံုကဲ့သို႔ အထက္က်ယ္ ေအာက္က်ိဳင္းျပီး ရီအိုးတလံုးသာသာကန္ရံု ဆန္းၾကယ္စြာျပဳလုပ္ထားသည္။ အတြင္းသို႔ဆင္းႏိုင္ရန္ တန္းခါးငယ္ႏွစ္ေပါက္ဟိသည္။ ကန္တြင္းပတ္ပတ္လည္ အုတ္ေဟာင္းမ်ားကို လီွကားထစ္သဖြယ္ ရီခပ္ဆင္းႏိုင္ရန္ ျပဳလုပ္ထားသည္။ မည္မွ်ပင္ခပ္ယူစီကာမူ ကုန္ခမ္းျခင္း၊ ေနာက္က်ိျခင္းမဟိ။ ဤရီကန္ငယ္မွရီျဖင့္ တပဲြလံုးလံုေလာက္သည္။ မိန္းမမ်ား ရီမခပ္ရ။ ယခုေနာက္ထပ္ လူအမ်ားခပ္ယူႏိုင္ေသာ ရီတြင္းၾကီးႏွစ္တြင္းႏွင့္ သံပိုက္လံုးတင္ ရီေလွာင္ကန္ၾကီးမ်ားပါ ျပဳလုပ္လွဴဒါန္းထားၾကေပသည္။

ကံ့ေကာ္ေတာဟုေခၚတြင္ျခင္းႏွင့္ က့ံေကာ္ပင္မ်ားဦးခိုက္ျခင္း

ရွိအယင္က ဤနီရာတ၀ိုက္ ကံ့ေကာ္ပင္မ်ားမွလြဲ၍ တျခားမည့္သည့္အပင္မွ်မေပါက္။ ရာေပါင္းမ်ားစြာေသာ ကံ့ေကာ္ပင္မ်ားေပါက္ေရာက္ျပီး အလြန္မီႊးၾကိဳင္သာယာေသာ ေတာအုပ္ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ ကံ့ေကာ္ေတာဟု ရွိအယင္ခါကပင္ ေခၚေ၀ၚသမုတ္ျခင္းျဖစ္သည္။

ဤေပၚေတာ္မူဘုရားရုပ္ပြားေတာ္မ်ားအား သိမ္ေတာ္ေဆာက္၍ ကိုးကြယ္ၾကသည့္ အခ်ိန္မွစ၍ ဟိသမွ်ေသာကံ့ေကာ္ပင္မ်ားအားလံုးမွာ ဘုရားသိမ္ေတာ္ဘက္သို႔ ထူးဆန္းစြာ ကိုင္းညြတ္ဦးခိုက္ေၾကာင္းၾကားဖူးသည္။ ယခုအခါ လီျပင္းမုန္တိုင္းဒါဏ္ အၾကိမ္ၾကိမ္ခံရျခင္းအားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ထို႔ျပင္ ထင္းႃခြီေသာ ေတာခြတ္သမားမ်ား၏ လက္ခ်က္ေၾကာင့္ အပင္အနည္းငယ္ခန္႔က်န္ၿပီးျဖစ္သည္။ ယခုက်န္ဟိနီေသာ ကံ့ေကာ္ပင္ (၇) ပင္မွာလည္း သိမ္ေတာ္ဘက္သို႔ ကိုင္ညြတ္လွ်က္ဟိသည္။ တိျပင္တရပ္မွာကား ကံ့ေကာ္သွ်င္ျမတ္ႏွစ္ဆူ၏ဘုရားပူေဇာ္ပြဲေတာ္သည္ ကံ့ေကာ္ရန႔ံ မႊီးထံုျပန္႔သည့္ ပန္းပြင့္ခ်ိန္ႏွင့္တုိက္ဆိုင္နီျခင္းျဖစ္သည္။

ထူးထူးျခားျခား ဘုရားညီေနာင္ ပြဲညီေနာင္။

ဘုရားညီေနာင္ဟုေခၚဆိုအပ္ေသာ ဤကံ့ေကာ္ေတာ ေပၚေတာ္မူရုပ္ပြားႏွစ္ဆူ၏ တန္ခိုးေတာ္ထူးျခားမွဳမ်ားမွာကား လြန္စြာမ်ားျပားလွေပသည္။ ဘုရားသိမ္ေတာ္သည္ ရြာႏွင့္အင္တန္၀ီးေသာေတာထဲတြင္ဟိေသာ္လည္း မီးမသီ၊ ရီမခမ္း၊ ပန္းမညိွဳး။ အခ်ိဳ႔အခ်ိဳ႔ေသာကုသုိလ္သွ်င္မ်ားက ပြဲေတာ္နိတြင္ ေစာစီးစြာထ၍ အာရုဏ္ဆြမ္းကပ္ေသာ္လည္း ဆြမ္းဦးလွ်က္ဟိေၾကာင္းေျပာသည္။ ထို႔ျပင္ ထူးျခားခ်က္တရပ္မွာကား ပလႅင္ေတာ္တခုတည္းတြင္ မုခ္ (၂) ခုျဖင့္ စံျမန္းေတာ္မူျခင္းျဖစ္သည္။ ေနာက္တေၾကာင္းအံ့ဖြယ္မွာ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရားပူေဇာ္ပြဲက်င္းပေသာ ႏွစ္ဆန္း (၁) ရက္နိမွာပင္ ေက်ာက္ျဖဴျမိဳ႔မွ (၃) မိုင္ (၂) ဖာလံု ကြာ၀ီးေသာနီရာတြင္ ရွိေဟာင္းေက်ာက္တလံုးဂူဘုရားပြဲေတာ္ကိုလည္း က်င္းပျပဳလုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ကံ့ေကာ္ေတာဘုရားပြဲေတာ္ကဲ့သို႔ မိုးထက္ (၄) ခ်က္တီးမွ ညဇာသား (၄) ခ်က္တီးသည္အထိ တနိတာပြဲေတာ္ျဖစ္ျပီး စတုဒီသာေကြ်းျခင္း၊ ရိုးရာက်င္ကိုင္ပြဲမ်ားျဖင့္ စည္ကားသည္။ ထုိနိတြင္ ေက်ာက္ျဖဴျမိဳ႔တနယ္လံုးမွ ပြဲေတာ္ႏွစ္ခုလံုးသို႔ ေခါက္တံု႔ေခါက္ျပန္ လားေရာက္ဖူးေမွ်ာ္ကန္ေတာ့ျခင္းျဖင့္ အလြန္စည္ကားေပ်ာ္ဖို႔ေကာင္းသည္။ ဤသည္မွာလည္း က့ံေကာ္ေတာသွ်င္ျမတ္မ်ား၏အံဖြယ္မ်ားျဖစ္သည္။ ေက်ာက္တလံုးဂူဘုရားမွာလည္း အလြန္ထူးဆန္းစြာ ေက်ာက္တလံုးတည္းတြင္ ဂူေပါင္းမ်ားစြာ၊ ဘုရားေပါင္းမ်ားစြာျဖင့္ ရခိုင္ဘုရင္မင္းဘာၾကီးလက္ထက္ တည္ထားချခင္းျဖစ္သည္။ ဤသို႔တန္ခိုးေတာ္မ်ားအေပါင္းႏွင့္ျပည့္စံုေတာ္မူေသာ ကံ့ေကာ္ေတာရွိေဟာင္းေပၚေတာ္မူဘုရားႏွစ္ဆူ၏ ထူးျခားေသာျဖစ္ရပ္အေၾကာင္းအရာမ်ားမွာ ပီထက္အကၡရာ၊ ေက်ာက္ထက္အကၡရာမဟိေသာ္ျငားလည္း အစဥ္အဆက္ မိဘဘိုးဖီးဘီဘင္မ်ားေျပာၾကားခေသာစကားမ်ားသည္ ယခုတိုင္ သမိုင္းတြင္လွ်က္ဟိသည္။

နတ္လူသာဓုေခၚစီသတည္း၊ သာသနာေတာ္အဓြန္႔ရွည္ပါစီေသာ၀္။

ဤကား က့ံေကာ္ေတာဘုရားသမိုင္းအက်ဥ္းတည္း။

ကိုကားခ်က္။ ။ ေရႊျဖဴခင္ျမလတ္(အရီးေဒၚျမလတ္) ေက်ာက္ျဖဴျမိဳ့ က့ံေကာ္ေတာဘုရားသမိုင္း။