မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများ (အစ/အဆုံး)

မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများ

======================

ဓညဝတီနိဂုံးရွာများသမိုင်းသာခြင်း အပိုဒ် (၂၈) မှ (၃၁) အထိ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများကို ဖော်ပြပြီးဖြစ်သည်။ ယခု အပိုဒ် (၂) မှ အပိုဒ် (၂၇) ထိ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများကို ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။

ဓညဝတီနိဂုံးရွာများသမိုင်းသာခြင်း (အစ/အဆုံး)

---------------------------------

မြောက်ဦးမြို့ ကျောက်ရစ်ကေဆရာ မောင်စံလှ စပ်ဆိုသည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၁၁၆)၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၇၅၄) ခုနှစ် ရွီးကူးပီမူ။

(၁) အောင်ကြောင်းမယေမင်္ဂလံ၊ အောင်ဆုပန်ကေ၊ အောင်သံညောင်းညောင်း၊ အောင်ပါစီဟု၊ ညောင်ရီလောင်းလို့၊ ဆုတောင်းပဌနာ၊ အဖန်ဖန်လေ၊ မှန်ယ္ခုလျှင်၊ ပြုပြီးခါဝယ်၊ မြတ်စွာဗုဒ္ဓ၊ အတုလံကေ၊ သမ္ဗုဒ္ဓနှင့်၊ ဓမ္မသံဃာ၊ မြတ်ဆရာလေ၊ မာတာပီတ၊ ဂုဏ်ကဲလွန်ကေ၊ အနန္ဒကို၊ ကာယဝဇီ၊ မနောချီကေ၊ သုံးလီဒွါရ၊ ကံသုံးဖြာလေ၊ ပဏာမဖြင့်၊ ညွတ်ခရိုကျိုး၊ လက်ဆယ်ဖြာကို၊ ထိပ်မှာမိုးလို့၊ ရှိခိုးဦးချ၊ ကြိမ်ဖန်ဖန်ဖြင့်၊ ကျွန်ယ္ခုကေ၊ ပြုပြီးမှလျှင်၊ သူရဿတီ၊ လှဆင်းညီကေ၊ ဒေဝီရတနာ၊ ကျွနု်ပ်မှာတွင်၊ တည်ပါစီကြောင်း၊ အဓိဌာန်နှင့်၊ ဆုမွန်တောင်းမှ၊ ရှိဟောင်းပီစာ၊ ကျမ်းအလာကို၊ ယူကာညှိနှိုင်း၊ မြို့ဓညာကို၊ ပတ်ခါဝိုင်းသည်၊ သမိုင်းစဉ်လာ၊ နိဂုဏ်းရွာကို၊ ပြရာအခဏ်း၊ နောက်တဖြာ၌၊ ထပ်ခါညွှန်းသော်၊ ရွှီနန်းတည်ရာ၊ မြို့ဓညာဝယ်၊ စန္ဒာသူရိယ၊ ဘုန်းတောက်ထိန်ကေ၊ ရာဇိန္ဒနှင့်၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၊ ဘဂဝါရို့၊ မဟာမုနိ၊ ခြောက်သွယ်ရောင်ဖြင့်၊ ပြောင်ပြောင်ညီး၍၊ သောင်းထီးကျော်လှန်း၊ မြတ်ဘုန်းမော်လေ၊ ကိုယ်တော်ရုပ်ကို၊ သွန်းလုပ်ခန်းနှင့်၊ မြို့နန်းဖြာဖြာ၊ တည်ထောင်ရာတွင်၊ ရှည်ကြာသက်တမ်း၊ အတန်တန်ကို၊ ကာရန်ဆန်းနှင့်၊ ညွှန်းကာခုဝယ်၊ နောက်နောင်လာကို၊ သိပါရအောင်၊ ပြလိုက်မည်လေး။

(၂)

“မိုးထမှုံရီ၊ နှင်းဝီဝီနှင့်၊ စုံလီဖြူးဖြူး၊ တကျော်ကျော်နှင့်၊ ငှက်တော်ကျူးကေ၊ ရက်ဦးမင်္ဂလာ၊ ချိန်အခါတွင်”

”မိုးထမှုံရီ၊ နှင်းဝီဝီနှင့်၊ စုံလီဖြူးဖြူး”

ဤအပိုဒ်တွင် (ရီ၊ ဝီ၊ လီ) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါလိမ့်မည်။ မြန်မာမှုပြုလျှင် “မိုးထမှုံရေ၊ နှင်းဝေဝေနှင့်၊ စုံလေဖြူးဖြူး” ဟု ရသည်။ မြန်မာတွင်လည်း (မှုံရေ) ဟုမဟိပါ (မှုံရီဝိုးတဝါး) စသဖြင့် (မှုံရီ) ဟုရာ ဟိပါသည်။ ၎င်းကို အဓမ္မမြန်မာမှုပြုပါက (မိုးထမှုံရေ) ဟုဖြစ်လားပါသဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ကင်းမဲ့လားပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံများမှာ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများဖြစ်ပါသည်။

“ရွက်ဟောင်းလည်းကြွီ၊ ညွန့်ရိုးတံမှာ၊ ပတ်ရံစုကေ၊ ရွက်နုဝီလို့၊ အနီအဝါ၊ ပန်းများစွာလည်း၊ မုံကာပွင့်ဖူး၊ သင်းပျံ့ကြိုင်ကေ၊ ဂနိုင်ဦးမှာ၊ ပျော်မြူးဝဲပျံ၊ ကျီးငှက်သံဖြင့်၊ ညိုးညံချိုမြ၊ တောဂနိုင်လေ၊ မြိုင်အလှကို၊ ဝဝရှုကာ၊ တတောဝင်ကေ၊ တပြင်သန်းလို့၊ လှမ်းလတ်ပါသော်”

“ရွက်ဟောင်းလည်းကြွီ၊ ညွန့်ရိုးတံမှာ၊ ပတ်ရံစုကေ၊ ရွက်နုဝီလို့၊ အနီအဝါ”

ဤအပိုဒ်တွင်လည်း (ကြွီ) (ဝီ) (နီ) ကို ကာရံယူထားသဖြင့် မြန်မာမှုပြုလျှင် ”ရွက်ဟောင်းလည်းကြွေ၊ ညွန့်ရိုးတံမှာ၊ ပတ်ရံစုကေ၊ ရွက်နုဝေလို့၊ အနေအဝါ” ဟုရပါသည်။ မြန်မာတွင်လည်း (အနေအဝါ) ဟုမဟိပါ။ (အနီအဝါ) ဟုရာဟိပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံမှာလည်း မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံစစ်စစ်ဖြစ်ပါသည်။

”သနားတုံပြီး၊ ကြောင်းထိုထိုကို၊ သိလိုခြင်းနှင့်၊ သတင်းမီးလို့”

ဤအပိုဒ်တွင်လည်း (ပြီး) နှင့် (မီး) ကို ကာရံယူထားပါသည်။ ၎င်းကို မြန်မာမှုပြုမည်ဆိုပါက “သနားတုံပြေး၊ ကြောင်းထိုထိုကို၊ သိလိုခြင်းနှင့်၊ သတင်းမေးလို့” ဟု ရပါသည်။ မြန်မာတွင်လည်း (စားပြီး) (သောက်ပြီး) ဟုရာ ဟိပါသည်။ (စားပြေး၊ သောက်ပြေး) ဟု မဟိပါ။ ထို့ကြောင့် (သနားတုံပြေး) ဆိုသည်မှာ လုံးဝအဓိပ္ပါယ်မဟိပါ။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံသည်လည်း မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံဖြစ်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် (မေး) ဆိုသည်မှာ ရခိုင်စာမဟုတ်ပါ။ မြန်မာစာ၊ မြန်မာစကားဖြစ်ပါသည်။ စာရွီးသောအခါ (မေးမြန်းသည်၊ သတင်းမေးသည်) ဟု ရွီးနီကတ်ပြီ မြန်မာစာကို ရခိုင်စာဟု အသျှင်ခံနီကတ်သည်များမှာ ရခိုင်သား၏ဝမ်းတွင်းပါ ကာလနာဖြစ်ပါသည်။

နောက် အပိုဒ် (၃) (၄) (၅) စသည်ဖြင့် ကျန်အပိုဒ်များ၌ ကျန်ဟိနီသော မြန်မာမှုပြုမရသောကာရံများကို တခုချင်း တပိုဒ်ချင်းဖော်ပြလားပါမည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

------------------------------

(၂) တောင်ကျွန်းမယေဒီပါ၊ မဟီချာမှာ၊ စီကာလှပ၊ မြရိပ်မြိုင်နှင့်၊ တောင်စဉ်ဝိုင်းကေ၊ တိုင်းရက္ခတွင်၊ စန္ဒသုဓမ္မ၊ မည်တွင်ခေါ်၍၊ ဘွဲ့တော်ရကေ၊ မင်းလှဘုန်းကြွယ်၊ နတ်မြို့ဟန်သို့၊ အလွန်ထူးကေ၊ မြောက်ဦးပြည်တွင်၊ ဂုဏ်ရည်မညှိုး၊ လက်ရုံးထောင်ကေ၊ အခေါင်မိုးလို့၊ စိုးသည့်အခါ၊ များစည်းစိမ်နှင့်၊ ပြည့်ညီလတ်ကေ၊ ဘောင်းဒွတ်ရွာက၊ သညာနာမ၊ ပန်းဖြူအောင်နှင့်၊ မောင်ထွန်းမြဟု၊ လှပတင့်တယ်၊ သက်နှစ်ဆယ်ကေ၊ အရွယ်တူမြောက်၊ လုလင်ပျိုလေ၊ ထိုနှစ်ယောက်မှာ၊ ဘုန်းတောက်ပေါ်ထင်၊ မုနိသျှင်ကို၊ ဖူးမြင်လိုလှ၊ တိုင်ပင်ခံကေ၊ အကြံမျှလို့၊ မိဘအထံ၊ လားချင်လိုသည်၊ ထိုအကြောင်းကို၊ ခွင့်တောင်းပန်၍၊ လျှင်မြန်ဆွဆွ၊ ဝတ်စားယင်၍၊ ဆင်ပြီးမှလျှင်၊ မိုးထမှုံရီ၊ နှင်းဝီဝီနှင့်၊ စုံလီဖြူးဖြူး၊ တကျော်ကျော်နှင့်၊ ငှက်တော်ကျူးကေ၊ ရက်ဦးမင်္ဂလာ၊ ချိန်အခါတွင်၊ နှစ်ဖြာတူကွ၊ မိမာတာနှင့်၊ ပီတာဖကို၊ ဦးချပြီးသော်၊ ဓညမည်ကေ၊ မြို့ဒေသကို၊ မှန်းဆမျှော်လို့၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ ရွှီဇင်္ခါလေ၊ မဂ္ဂါလမ်းကို၊ လှမ်းလို့လားသော်၊ များပြားလှစွာ၊ ကျေးလက်ရွာကို၊ လွန်ကာကျော်မြောက်၊ ရိပ်မြိုင်မြိုင်နှင့်၊ ဂနိုင်တန်းမှာ၊ စခန်းထောက်လို့၊ ရှိနောက်ဘယ်ညာ၊ ကြည့်သောခါတွင်၊ စီကာညွတ်ပျောင်း၊ များစုံလင်ကေ၊ သစ်ပင်ပေါင်းမှာ၊ ရွက်ဟောင်းလည်းကြွီ၊ ညွန့်ရိုးတံမှာ၊ ပတ်ရံစုကေ၊ ရွက်နုဝီလို့၊ အနီအဝါ၊ ပန်းများစွာလည်း၊ မုံကာပွင့်ဖူး၊ သင်းပျံ့ကြိုင်ကေ၊ ဂနိုင်ဦးမှာ၊ ပျော်မြူးဝဲပျံ၊ ကျီးငှက်သံဖြင့်၊ ညိုးညံချိုမြ၊ တောဂနိုင်လေ၊ မြိုင်အလှကို၊ ဝဝရှုကာ၊ တတောဝင်ကေ၊ တပြင်သန်းလို့၊ လှမ်းလတ်ပါသော်၊ သာယာလှပ၊ ဇီးချောင်းရွာလေ၊ ရပ်ဂါမကို၊ ရောက်ကြတုံလျှက်၊ မြပြိုင်ညောင်နှင့်၊ ကံဘောင်ထက်မှာ၊ တန့်လျှက်တူညီ၊ ထိုင်လို့နီကေ၊ ထိုသည်အခါ၊ သာမောစည်၍၊ ပျော်ဘွယ်ကောင်းကေ၊ ဇီးချောင်းရွာက၊ ကလျာရူပ၊ သိန်းကျော့ဝေနှင့်၊ မငွေလှရို့၊ လျှင်ဆွမကြာ၊ ရီကန်သာကို၊ လှမ်းလာဆတ်ဆတ်၊ ညချမ်းနီမှာ၊ သောက်ရီခပ်၍၊ တက်လတ်ကာလ၊ ပန်းဖြူအောင်လေ၊ ပျိုမောင်ထွားမှာ၊ စကားစလို့၊ မြွက်ဟခြင်းရာ၊ မောင်ရို့မှာကေ၊ ပြည်ရွာညွန့်ဖူး၊ ထီးနန်းဆောင်ဖြင့်၊ ထွန်းပြောင်တောက်ကေ၊ မြို့မြောက်ဦးက၊ သုံးလူ့ထိပ်ပန်၊ ကိုယ်စားမွန်ကို၊ ဖူးရန်စိတ်ဟိ၊ ဒေရပ်ရွာကို၊ ရောက်လာဘိလည်း၊ အသိမိတ်ဆွေ၊ မဟိပေကေ၊ နှမအိမ်မှာ၊ တညည့်တာကို၊ တည်းပါစီရန်၊ လှတင့်တယ်လေ၊ ပျိုမေနှောင်းကို၊ မောင်တောင်းပန်ဟု၊ ဆိုပြန်တုံငြား၊ သိန်းကျော့ဝေလေ၊ ပျိုမေကြားက၊ စကားသာယာ၊ မောင်လူပျိုကို၊ နှုတ်ချိုပျားနှင့်၊ ပြောကြားရာကား၊ မဟာမုနိ၊ မြတ်ဘုန်းမိုကို၊ ဖူးလိုဘိ၍၊ ခရီးထွက်ခါ၊ မေရို့ရွာသို့၊ ရောက်လာတုံရ၊ သိမိတ်ဆွေလေ၊ ကေတန္ဒိလျှင်၊ မဟိကြသော်၊ ချမ်းမြရိပ်ငြိမ်၊ မေရို့အိမ်မှာ၊ တည်းမှီဖို့ရာ၊ ယခုပင်လျှင်၊ မှန်စင်စစ်ကေ၊ လိုက်လတ်ပါဟု၊ ခေါ်ကာသူထ၊ တူမကွာဘဲ၊ လိုက်လာကြသော်၊ မွီးဖမိခင်၊ ဝီးကပင်လျှင်၊ ရှုမြင်တုံငြား၊ သားပမာကေ၊ မိတ္တာပွား၍၊ သနားတုံပြီး၊ ကြောင်းထိုထိုကို၊ သိလိုခြင်းနှင့်၊ သတင်းမီးလို့၊ သိပြီးတုံမြောက်၊ ရွယ်နုပျိုကေ၊ ထိုနှစ်ယောက်အား၊ စားသောက်စရာ၊ ဟင်းမိစ္ဆာနှင့်၊ ညစာထမင်း၊ မေလျှင်နီကေ၊ အိမ်အတွင်းမှာ၊ တည်ခင်းပြီးသော်၊ ရှိပြုပ္ပါလေ၊ ဥဒေစွန်းက၊ လဝန်းပေါ်ရေ။

(၃)

“ကျွန်းဦးမြီမှာ၊ သပြီခလို့၊ ရောင်မြဝီဝီ၊ အောင်ခြင်းညံ၍၊ အောင်သံကျူးလို့၊ ဇမ္ဗူဒီမှာ၊ သညီဝေါဟာ၊ ထောပနာနှင့်၊ သြဘာသောင်းသောင်း၊ သတင်းပေါ်၍၊ နင်းကျော်ဘိကေ၊ သီရိချောင်းတွင်“

(မြီ) (ပြီ) (ဝီ) (ဒီ) (ညီ) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ဤအပိုဒ်ကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

“ကျွန်းဦးမြေမှာ၊ သပြေခလို့၊ ရောင်မြဝေေ၀၊ အောင်ခြင်းညံ၍၊ အောင်သံကျူးလို့၊ ဇမ္ဗူဒေမှာ၊ သညေဝေါဟာ” ဆိုပြီးကေ ရပါသည်။ “သညေဝေါဟာ” ဆိုသည်မှာ ကကောင်းရယ်ဖို့ ကောင်းပါသည်

“ပထွန်းကျက်သရီ၊ လှဆန်းညီကေ၊ အိမ်ခြီများစွာ၊ လီညင်းသွန်၍၊ ပျော်ရန်ကောင်းကေ၊ ဇီးချောင်းရွာက”

(ရီ) (ညီ) (ခြီ) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ဤအပိုဒ်ကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

“ပထွန်းကျက်သရေ၊ လှဆန်းညေကာ၊ အိမ်ခြေများစွာ၊ လေညှင်းသွန်၍၊ ပျော်ရန်ကောင်းဘိ၊ ဇီးချောင်းရွာ“ ဟု ရပါသည်။

မြန်မာတွင်လည်း “ညီညာသည်” ဟုရာဟိပါသည်။ “ညေညာသည်“ ဟု မဟိပါ။ ထို့ကြောင့် “လှဆန်းညေ“ ဆိုသည်မှာ ရယ်စရာဟာသဖြစ်ပါသည်။

“မကြာထုတ်ချောက်၊ မောင်သက်ဝီမှာ၊ လှမ်းချီရောက်က၊ တထောက်နားကာ“

(ဝီ) (ချီ) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ဤအပိုဒ်ကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

“မကြာထုတ်ချောက်၊ မောင်သက်ဝေမှာ၊ လှမ်းချေရောက်က၊ တထောက်နားကာ“ ဟု ရပါသည်။ မြန်မာတွင်လည်း “လှမ်းချီသည်” ”ချီတက်သည်“ စသည်ဖြင့်ရာ ဟိပါသည်။ “လှမ်းချေသည်“ ဟူ၍ မဟိပါ။

“သိချင်လို၍၊ ရှိကိုလားသော်၊ ထူးခြားသာလွန်၊ ဥယျာဉ်ခြံနှင့်၊ သီးနှံမျိုးမျိုး၊ တူးဆွလှန်ကေ၊ ပေါက်ထွန်တိုးလို့”

(သိ) နှင့် (ရှိ) ကို ကာရံယူထားပါသည်။ မြန်မာမှုပြုမည်ဆိုလျှင်

“သေ့ချင်လို၍၊ ရှေ့ကိုသွားသော်၊ ထူးခြားသာလွန်၊ ဥယျာဉ်ခြံနှင့်၊ သီးနှံမျိုးမျိုး၊ တူးဆွလှန်ကေ၊ ပေါက်ထွန်တိုးလို့” ဟု ရပါသည်။ မြန်မာစာတွင်လည်း “သေ့သည်” ဟူ၍ မဟိပါ။ “သိသည်” ဟူ၍ရာ ဟိပါသည်။

တချို့အပိုဒ်တွင် “ကျက်သရီ” တချို့အပိုဒ်တွင် “ကျက်သရေ“ စသည်ဖြင့် ဝိဝါဒကွဲလွဲချက်များဟိသည်။ “ကျက်သရီ“ လား “ကြက်သရေ“ လား “ကျက်သရေ“ လားဆိုသည်ကို သုတေသနပြုရန်လိုအပ်သည်။

အများနားလည်အောင် မြန်မာများလည်းဖတ်လို့ရအောင် အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ရခိုင်စာကို မြန်မာမှုပြုချင်ပါရေလား။ ဂေါင်းအီးအီးထား စဉ်းစားသင့်သည်။ ဆီဆွတ်ဝါဒဖြင့် ရခိုင်စာပီကို မဖျက်ဆီးသင့်ပါ။ မြန်မာစာကို မြန်မာများက မြန်မာအတိုင်းရွီး၍ ရခိုင်များနားလည်းနိုင်လျှင် ပဇာအတွက်ကြောင့် ရခိုင်စာကို ရခိုင်အတိုင်းရွီး၍ မြန်မာများက နားမလည်နိုင်ဖြစ်ရပါမည်နည်း။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------------

(၃) လဝန်းပေါ်ကေ၊ ထိုရော်ကာလ၊ သိန်းကျော့ဝေနှင့်၊ မငွေလှရို့၊ တူကွမကွာ၊ ဆီးကွမ်းယာကို၊ လှမ်းကာပြီးမြောက်၊ မောင်လူပျိုလေ၊ ထိုနှစ်ယောက်မှာ၊ စားသောက်ပြီးကေ၊ ကြောင်းများဖျင်ကို၊ သိချင်ရီးနှင့်၊ မီးလတ်တေကား၊ ရွှီပြည်အောင်နန်း၊ ကြငှန်းထူကေ၊ ထီးဖြူရွန်းလို့၊ မင်းခဏ်းတန်တန်၊ စည်တော်သံဖြင့်၊ ဆူညံဟိလတ်၊ ဓညခေါ်ကေ၊ မြို့တော်မြတ်ကို၊ ရံပတ်ဝိုင်းကာ၊ နိဂုဏ်းရွာ၏၊ သညာနာမ၊ တွင်ခေါ်ပုံလျှင်၊ ဟူသမျှကို၊ နှမကညာ၊ သိတုံပြန်သော်၊ မကျန်ရယောင်၊ ပြောပြပါဟု၊ ထိုခါကာလ၊ သိန်းကျော့ဝေကေ၊ မေအလှက၊ မောင်လှတင့်တယ်၊ မေပြောဆိုကေ၊ ထိုစကားကို၊ ထောင်နားတည်ပါ၊ ပြန့်ကျယ်စွာလှ၊ ကျွန်းဦးမြီမှာ၊ သပြီခလို့၊ ရောင်မြဝီဝီ၊ အောင်ခြင်းညံ၍၊ အောင်သံကျူးလို့၊ ဇမ္ဗူဒီမှာ၊ သညီဝေါဟာ၊ ထောပနာနှင့်၊ သြဘာသောင်းသောင်း၊ သတင်းပေါ်၍၊ နင်းကျော်ဘိကေ၊ သီရိချောင်းတွင်၊ မင်းကောင်းကြိမ်ဖန်၊ ဗဟိုညံ၍၊ စည်သံရိုက်ဟီး၊ ရွှီနန်းဆောင်ဖြင့်၊ ပြောင်ပြောင်ညီးကေ၊ မြိုကြီးဓညာ၊ အောင်ချာချက်မှာ၊ ဒိသာနောက်ယွန်း၊ ကျီးငှက်သံဖြင့်၊ ညိုးညံညောင်းကေ၊ ဇီးချောင်းကမ်းတွင်၊ ပထွန်းကျက်သရီ၊ လှဆန်းညီကေ၊ အိမ်ခြီများစွာ၊ လီညင်းသွန်၍၊ ပျော်ရန်ကောင်းကေ၊ ဇီးချောင်းရွာက၊ မကွာဝီးမြောက်၊ သံကျော်ကျော်ဖြင့်၊ တခေါ်လောက်တွင်၊ ရှိနောက်တည့်ခါ၊ သီရိမာ၏၊ ဒိသာနောက်ကမ်း၊ နတ်ရို့ရွာနှင့်၊ ပမာညွှန်းကေ၊ ကြောင်းလမ်းဇင်္ခါ၊ ဘယ်နှင့်ညာမှာ၊ သွယ်ကာစီတန်း၊ အဝေယာလေ၊ နော်ဇာပန်းကေ၊ ဒန်းထပ်တရာ၊ ဇီသဝါရို့၊ အခါမလပ်၊ ပွင့်ဟောင်းလွန်၍၊ မုံဟန်ရင့်ကေ၊ ပွင့်သစ်ထပ်လို့၊ ခိုင်ညွတ်ဖြူဝါ၊ ပန်းနံ့ကြိုင်၍၊ ရိပ်မြိုင်ကောင်းကေ၊ ပုန်းချောင်းရွာကို၊ မကြာထုတ်ချောက်၊ မောင်သက်ဝီမှာ၊ လှမ်းချီရောက်က၊ တထောက်နားကာ၊ ထိုသည့်ရွာမှ၊ အရာတဖန်၊ နောက်ရပ်ထံသို့၊ ခေါ်သံတကြား၊ သိချင်လို၍၊ ရှိကိုလားသော်၊ ထူးခြားသာလွန်၊ ဥယျာဉ်ခြံနှင့်၊ သီးနှံမျိုးမျိုး၊ တူးဆွလှန်ကေ၊ ပေါက်ထွန်တိုးလို့၊ စိုက်ပျိုးကြအင်၊ ပွင့်ဖူးဆင်၍၊ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်း၊ ကွင်းပြင်ကျယ်မှာ၊ မြထည်ရွှန်းသို့၊ စိမ်းလမ်းစိုပြေ၊ ကျက်သရေနှင့်၊ တင့်ပေတုံလတ်၊ လုပ်တိုင်းအောင်ကေ၊ ဒေါင်းဒေါင်ရပ်ကို၊ မချွတ်မသွေ၊ မပန်းခင်ပင်၊ မြင်ကာတွိကေ၊ ရောက်လိမ့်မည်လေး။

---------------------------------------------------------------------------------------------

(၄)

”လှည့်ကာပတ်ဝန်း၊ ကြည့်ပြီးကေလျှင်၊ ရွာလယ်လမ်းက၊ ဖြောင့်တန်းမှန်စွာ၊ တောင်ဒိသာသို့၊ လှမ်းလာပြန်က၊ ဥဿပကေ၊ နွားလှနှစ်ထွန်၊ ခရီးစွန်တွင်၊ ဝင်းခြံပြိုင်းပြိုင်း၊ တဆိုင်းဆိုင်းနှင့်၊ တံတိုင်းပမာ၊ ရံဝိုင်းကာ၍၊ များစွာအိမ်ခြီ၊ ပြည့်ဝှန်းစီကေ၊ ဆန်ရီစပါး၊ ဝတ်အထည်ကေ၊ ရွှီငွေများနှင့်“

ဤအပိုဒ်တွင်

“များစွာအိမ်ခြီ၊ ပြည့်ဝှန်းစီကေ၊ ဆန်ရီစပါး“ (ခြီ) (စီ) (ရီ) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

၎င်းအပိုဒ်ကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

“များစွာအိမ်ခြေ၊ ပြည့်ဝှန်းစေကာ၊ ဆန်ရေစပါး” ဟု ရပါသည်။

မြန်မာတွင်လည်း (စီသည်။ စီတန်းသည်။ တန်းစီသည်) ဟူ၍ရာ ဟိပါသည်။ (စေတန်းသည်။ တန်းစေသည်) ဟုမဟိပါ။ ထို့ကြောင့် (ပြည့်ဝှန်းစေသည်) ဆိုသည်မှာ လုံးဝအဓိပ္ပါယ်မဟိပါ။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံသည်လည်း မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံစစ်စစ်ဖြစ်ပါသည်။ (အိမ်ခြီ၊ ဆန်ရီစပါး) ဆိုသည်မှာ ရခိုင်စကား၊ ရခိုင်စာ၊ ရခိုင်ဝေါဟာရစစ်စစ်ဖြစ်ပါသည်။ (ဆန်ရေစပါး) ဟု ရွီးပြီး မြန်မာစာကို ရခိုင်စာဟု အသျှင်မခံသင်ပေ။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------------

(၄) ရောက်လတ်ပြန်ကေ၊ ပျော်ရန်ကောင်းခြင်း၊ လောကဓံမှာ၊ ပြိုင်စံကင်းအောင်၊ သန့်ယှင်းသာယာ၊ ဒေါင်းဒေါင်ရွာကို၊ လှည့်ကာပတ်ဝန်း၊ ကြည့်ပြီးကေလျှင်၊ ရွာလယ်လမ်းက၊ ဖြောင့်တန်းမှန်စွာ၊ တောင်ဒိသာသို့၊ လှမ်းလာပြန်က၊ ဥဿပကေ၊ နွားလှနှစ်ထွန်၊ ခရီးစွန်တွင်၊ ဝင်းခြံပြိုင်းပြိုင်း၊ တဆိုင်းဆိုင်းနှင့်၊ တံတိုင်းပမာ၊ ရံဝိုင်းကာ၍၊ များစွာအိမ်ခြီ၊ ပြည့်ဝှန်းစီကေ၊ ဆန်ရီစပါး၊ ဝတ်အထည်ကေ၊ ရွှီငွေများနှင့်၊ ကျော်ကြားလူ့ခွင်၊ လွန်စည်ပင်၍၊ လိုအင်ပြည့်ငြား၊ ကြီးငယ်ဟူကေ၊ လူအများမှာ၊ ရိုးသားဖြောင့်မှန်၊ လုပ်အကြံကို၊ အားသွန်ကြိုးပန်း၊ လုံလသန်၍၊ ဇွဲမာန်ကြွကေ၊ မယော့တန်းဖြင့်၊ လုပ်ငန်းဆောင်တာ၊ အရာရာတွင်၊ ညီညာစည်းလုံး၊ ကိုယ်ချင်းစာကေ၊ သမ္မာထုံးကို၊ နှလုံးပိုက်ခါ၊ မကောင်းရာကို၊ ပယ်ခါစွန့်ထား၊ ကောင်းစီရန်လေ၊ ညွှန်စကားကို၊ နားထောင်နာယူ၊ တယောက်လူတွင်၊ အပူရောက်က၊ တရွာသူမှာ၊ ဝိုင်းကူကြလို့၊ ဖေးမကယ်တင်၊ လူတိုင်းပင်လျှင်၊ ကြည်လင်နှလုံး၊ ရှိအဟော်က၊ သူတော်ထုံးကြောင့်၊ ရွာလုံးစုံစွာ၊ ရတနာဖြင့်၊ ချမ်းသာကြွယ်ဝ၊ သာသနာမှာ၊ ရောင်ဝါပလို့၊ ဖက်မျှမမြင်၊ ဖော်သဟာရို့၊ ပျော်ရာကောင်းကေ၊ အဒေါင်းပြင်ဟု၊ သောင်းခွင်ကျော်ညာ၊ ထိုသည်ရွာကို၊ ရောက်ပါလတ်သော်၊ ကုန်းထိပ်ပေါ်တွင်၊ ရောင်တော်ထိန်လျှပ်၊ မွေသရီလေ၊ စေတီမြတ်သို့၊ ချည်းကပ်ပြီးလျှင်၊ လက်နှစ်ပြင်ကို၊ ထိပ်တွင်ချီမိုး၊ ခါသုံးကြိမ်ဖြင့်၊ ဦးနှိမ်ကျိုးလို့၊ ရှိခိုးပြီးခါ၊ ရပ်ပြုပ္ပါသို့၊ ဖြောင့်စွာတန်းတန်း၊ ဝါးပြန်တာဖြင့်၊ သျှစ်ရာခန်းကို၊ ချီလှမ်းတုံပြန်၊ စည်မောင်းညံ၍၊ ပျော်သံမတိတ်၊ လူ့ရပ်ဘုံမှာ၊ ဂုဏ်တံဆိပ်နှင့်၊ ပုဏ္ဏရိပ်ရွာမ၊ ခေါ်တွင်ပေကေ၊ ရပ်ဒေသကို၊ ရောက်ပါလိမ့်မည်၊ ရှိမြောက်ယံကို၊ တဖန်ထပ်လို့၊ ရှုလတ်ချေသော်၊ မသွေခြားကွာ၊ တာငါးရာတွင်၊ လွန်စွာစည်ကား၊ ရောင်းအဝယ်ဖြင့်၊ ကုန်သည်များရို့၊ ကမ်းပါးတခွင်၊ လောင်းစပ်တင်နှင့်၊ လွမ်းကြင်ထောင်ပေါင်း၊ နားခိုပြန်ကေ၊ ကုန်ဝယ်ရောင်းလို့၊ သောင်းသောင်းလည်းဆူ၊ များသျှင်လူရို့၊ ဝယ်သူမပြတ်၊ မြစ်ကမ်းပြင်မှာ၊ ထွက်ဝင်ငြားကေ၊ ပျားပန်းခပ်သို့၊ လှည့်ပတ်လူးလာ၊ ဤရပ်ရွာကား၊ သာယာတင့်တယ်၊ ရခိုင်ပြည်မှာ၊ ကျော်သည်ဂုဏ်ဟိတ်၊ လိုရာစုံကေ၊ ပုံဏ္ဏရိပ်ဟု၊ တံဆိပ်နာမည်၊ တပ်ဝင်းခြံနှင့်၊ ပတ်ရံလစ်ကေ၊ ရွာသစ်တည်ဟု၊ နုမေပျိုလှ၊ သိချင်လိုကေ၊ လူပျိုချောကို၊ ပြောလို့ပြရေ။

(၅)

“များလှလူသျှင်၊ စေတီပြင်ဟု၊ ခေါ်တွင်မညီး၊ ဓညမည်ကေ၊ ပြည်တော်ဝှမ်းမှာ၊ ပန်းသို့မွှီးလို့၊ ရပ်ကြီးသာယာ၊ ဤသည်ရွာလည်း၊ ဓညာနိဂုဏ်း၊ ပတ်ဝိုင်းကျင်ကေ၊ ဆင်ခြီဖုန်းဟု၊ ရွှီဘုန်းသက်ဝီ၊ မြဲမကွာဘဲ၊ စွဲကာထားကေ၊ မှတ်သားလီလေး”

ဤအပိုဒ်တွင်လည်း

“ခေါ်တွင်မညီး၊ ဓညမည်ကေ၊ ပြည်တော်ဝှမ်းမှာ၊ ပန်းသို့ မွှီးလို့၊ ရပ်ကြီးသာယာ”

(ညီး၊ မွှီး၊ ကြီး) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

၎င်းကို မြန်မာမှုပြုမည်ဆိုပါက

“ခေါ်တွင်မညေး၊ ဓညမည်ကေ၊ ပြည်တော်ဝှမ်းမှာ၊ ပန်းသို့မွှေးလို့၊ ရပ်ကြေးသာယာ” ဟု ရပါသည်။

(ရပ်ကြေးသာယာ) ဟူသောစကားမှာ ဟာသဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာစာတွင်လည်း (ကြီးသည်၊ ငယ်သည်) ဟုရာဟိပါသည်။ (ကြေးသည်၊ ငယ်သည်) ဟုမဟိပါ။

ထို့ကြောင့် ဤကာရံမှာ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများဖြစ်ပါသည်။ ဤကာရံကိုထောက်၍ (ညီး၊ မွှီး၊ ကြီး) ကို ကာရံယူထားသဖြင့် ( မွှီး ) ဆိုသည်မှာ ရခိုင်စကား၊ ရခိုင်စာ၊ ရခိုင်ဝေါဟာရဖြစ်ပါသည်။

(မေ့ွှး) ဟုရွီးပြီး မြန်မာစာကို ရခိုင်စာဟု အသျှင်မခံသင့်ပေ။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------------

(၅) ပြောလို့ပြကေ၊ ထိုမှတဖန်၊ တောင်ရပ်ထံသို့၊ ဝါးပြန်ခြောက်ရာ၊ လှမ်းသောခါတွင်၊ ငါးရာအိမ်ခြီ၊ ရိပ်ဝီဝီနှင့်၊ နီလည်းမထိုး၊ ပန်းသစ်ပင်ရို့၊ ရွာတွင်မိုးလို့၊ ကျော်ဟိုးလူခွင်၊ ရတနာနှင့်၊ ဥစ္စာပေါကေ၊ ပန်းတောပြင်ကို၊ အလျှင်အမြန်၊ ရောက်လတ်ပြန်သော်၊ တဖန်ထိုမှ၊ ဒက္ခိဏသို့၊ မျှော်ကာလှည့်လျှင်၊ ကြည့်လတ်ကကေ၊ မြမြမို့မို့၊ စိမ်းစို့စို့နှင့်၊ မှိုင်းညို့မှုံပြာ၊ ရွာတရွာကို၊ မြင်ပါလိမ့်မည်၊ ထိုသည်ရွာ၏၊ မည်နာမကို၊ သိရပေအောင်၊ နှမပြောကြား၊ မှတ်သားရန်ကေ၊ ညွှန်စကားကို၊ ထောင်နားလည်းနာ၊ ဤသည်ရွာတွင်၊ ရှည်ကြာမြင့်လစ်၊ စည်ပင်ရွာကေ၊ ဝေသာခေတ်က၊ ပြေပြစ်လှစွာ၊ ပိသုကာရို့၊ ကောင်းစွာထုလုပ်၊ လက်ရာမွန်၍၊ လွန်ချောညက်ကေ၊ ကျားနက်ရုပ်ကို၊ ရွက်အုပ်ညိုမှောင်၊ မြပြိုင်ညောင်နှင့်၊ ကံဘောင်ထက်မှာ၊ ဝပ်လျှက်အမှန်၊ လွဲမဖယ်ဘဲ၊ မြဲတည်ဘိကေ၊ ဟိခြင်းဟန်ကြောင့်၊ ရီကန်ကျားနက်၊ ပေါင်းစပ်ပြန်၍၊ နံနှစ်ချက်ကို၊ တွဲဖက်ပြီးခါ၊ ယင်းရပ်ရွာကို၊ သညာနာမ၊ ကျားနက်ကန်လေ၊ တွင်ပြန်ရဟု၊ မောင်လှကောင်းစွာ၊ မှတ်ပြီးခါဝယ်၊ ပြုပ္ပါစူးစူး၊ လှိုင်းကြက်ခုန်ကေ၊ ယမုန်မြစ်ကို၊ စစ်စစ်ကူးလျှင်၊ ကြည်နူးစမ္ပါယ်၊ လွန်သပ္ပါယ်၍၊ တင့်တယ်ယောက်ပတ်၊ ခြောက်ရောင်ညီးကေ၊ စေတီမြတ်ကို၊ မြင်လတ်လိမ့်မည်၊ သမိုင်းမှန်နှင့်၊ တည်ဟန်များကို၊ ပြောကြားမည်ကား၊ လွန်သည်ရှိက၊ လောင်းကြက်မည်ကေ၊ ရွှီပြည်မတွင်၊ ဗလပညာ၊ ဘုန်းအာဏာနှင့်၊ ရာဇာမင်းထီး၊ နန်းရိပ်ခိုကေ၊ ထိုမင်းကြီးမှာ၊ သတ္တိပြည့်စုံ၊ ရဲစွမ်းဂုဏ်နှင့်၊ ကိုယ်ယုံမတ်လှ၊ အရာရာတွင်၊ လိမ္မာသိကေ၊ ဝိမလလျှင်၊ မိစ္ဆဌာနေ၊ သက်တိုင်းပြည်က၊ ပြန်သည်ကာလ၊ စေတီရာတွင်၊ ဗိုလ်တာဝန်းကေ၊ စခန်းချလို့၊ ခတ္တဒီဝါ၊ နားပြီးခါလျှင်၊ အောင်ချာကနက်၊ ရွှီနန်းဘုံဖြင့်၊ ဂုဏ်မချို့ကေ၊ မြို့လောင်းကြက်သို့၊ ချီတက်ပြီးခါ၊ များမကြာပင်၊ ပြန်လာတုံလတ်၊ အုတ်ချပ်စီကေ၊ စေတီမြတ်ကို၊ ယောက်ပတ်တင့်တယ်၊ တည်ထားပေ၍၊ မြင့်ရှည်လွန်ညောင်း၊ အလီလီကေ၊ ရာသီပြောင်းလို့၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ၊ ကြာသောခါတွင်၊ သေနာပဓိ၊ ရဲစွန်းဂုဏ်ဖြင့်၊ ပြည့်စုံလတ်ကေ၊ မတ်ကဝိနှင့်၊ မင်းထီးဘုရင်၊ နတ်နန်းဝင်သော်၊ တဆယ်ကျော်၍၊ စွန်းပေါ်ခုနစ်၊ မင်းစောမွန်လျှင်၊ နန်းစံခေတ်တွင်၊ သက္ကရာဇ်ကောဇာ၊ ခုနစ်ရာနှင့်၊ စွန်းလာခြောက်ဆယ်၊ သျှစ်ခုဝယ်တွင် နှိပ်စက်များစွာ၊ သို့တွက်တာကြောင့်၊ ပြည်ရွာပျက်စီး၊ (-----)၊ အိုးအိမ်ခွာ၍၊ ထွက်ခွါပြီးသော်၊ ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင်၊ ရွှီရခိုင်မှာ၊ အိမ်တိုင်နွယ်ရစ်၊ မြက်သစ်အုံ၍၊ ရှက်ခြုံနှောကေ၊ လယ်တောဖြစ်လို့၊ အနှစ်နှစ်ဆယ်၊ ကာလရှည်အောင်၊ ကြာပေသောခါ၊ မစ္ဆိမာက၊ ရာဇဘုန်းသန်၊ သူရတန်လျှင်၊ ထောက်ကန်ပြီးငြား၊ သောင်းထိဝီအောင်၊ ဗိုလ်ခြီများနှင့်၊ မင်းသားစောမွန်၊ ပြည်တော်ပြန်၍၊ ရန်ကိုနှိမ်ပြီး၊ လောင်းကြက်ခေါ်ကေ၊ မြို့တော်ကြီးမှာ၊ နန်းထီးထပ်မံ၊ စိုးမိုးစံလျှင်၊ နိုင်ငံအဝှမ်း၊ ရီနှင့်ကြာကေ၊ ပမာညွှန်းသို့၊ အီးချမ်းသာယာ၊ ဟိလတ်ခါတွင်၊ ပြန်လာမစဲ၊ ကိုယ့်ရပ်နယ်လေ၊ ရွာပြည်ထဲမှာ၊ စုစည်းဝိုင်းအုံ၊ သစ်နွယ်ခြုံကို၊ အကုန်ယှင်းမြောက်၊ ညီအညာဖြင့်၊ အိမ်ယာဆောက်လို့၊ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ၊ များလူသျှင်မှာ၊ သာရွှင်ပျလို့၊ ပြန်ကြခါဝယ်၊ မည်သာလွှမ်းကျော်၊ တောင်ဦးမော်ဟု၊ တွင်ခေါ်တုံငြား၊ များပြားစွာကေ၊ ထိုရွာသားမှာ၊ ပေါက်ဖွားဇာတိ၊ မိမိရွာကို၊ စွန့်ခွာဘိ၍၊ ဘုန်းဟိထင်ပေါ်၊ စေတီတော်နှင့်၊ တခေါ်လောက်ဝယ်၊ တူမကွာဘဲ၊ စုလာလတ်ကေ၊ ရွာရပ်တည်လို့၊ အမည်နာမ၊ မြတ်စေတီကို၊ မှီသဟဲကေ၊ စွဲပြီးမှလျှင်၊ များလှလူသျှင်၊ စေတီပြင်ဟု၊ ခေါ်တွင်မညီး၊ ဓညမည်ကေ၊ ပြည်တော်ဝှမ်းမှာ၊ ပန်းသို့မွှီးလို့၊ ရပ်ကြီးသာယာ၊ ဤသည်ရွာလည်း၊ ဓညာနိဂုဏ်း၊ ပတ်ဝိုင်းကျင်ကေ၊ ဆင်ခြီဖုန်းဟု၊ ရွှီဘုန်းသက်ဝီ၊ မြဲမကွာဘဲ၊ စွဲကာထားကေ၊ မှတ်သားလီလေး။

(၆)

“မှတ်သားမယေကောင်းစွာ၊ ဤရပ်ရွာက၊ အရာတထောက်၊ ဝါးပြန်တာဖြင့်၊ ငါးရာဟိကေ၊ အရှိမြောက်သို့”

(ဟိ) နှင့် (ရှိ) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

၎င်းကိုမြန်မာမှုပြုလျှင်

“ငါးရာရှိကာ၊ အရှေ့မြောက်သို့” ဟု ရပါသည်။

(ရှိ) နှင့် (ရှေ့) ကာရံလွတ်လားပါသည်။

(ရှိ) သည် ရခိုင်စကား ရခိုင်ဝေါဟာရစစ်စစ်ဖြစ်ပါသည်။ အသံထွက်သောအခါ (Rhi) ဟု အသံထွက်ပါသည်။ မြန်မာပိုင်ယှောင် (shi) ဟု အသံမထွက်ပါ။

စာရွီးသောအခါ (အရှိဖက်၊ အရှိအနောက်) စသည်ဖြင့် ရွီးရပါမည်။ (အရှေ့ဖက်၊ အရှေ့အနောက်) ဟု ရွီးပြီး မြန်မာစာကို ရခိုင်စာဟုအသျှင်ခံပါက သင့်ကိုလူအများ ရယ်ခြင်းပြုပါလိမ့်မည်။

(ရှိ) သည်မြန်မာကဲ့သို့ ပိုင်ဆိုင်သည်ဟုအဓိပ္ပါယ်မရဘဲ (East) အရှိအရပ်ဟုအဓိပ္ပါယ်ရပါသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------------

(၆) မှတ်သားမယေကောင်းစွာ၊ ဤရပ်ရွာက၊ အရာတထောက်၊ ဝါးပြန်တာဖြင့်၊ ငါးရာဟိကေ၊ အရှိမြောက်သို့၊ အရောက်တခါ၊ ကြိုးအားဆောင်၍၊ ချစ်မောင်မြတ်မှာ၊ လှမ်းလတ်ပါသော်၊ သာယာသန့်ယှင်း၊ ပန်းနံ့လှိုင်၍၊ မွှီးကြိုင်သင်းလို့၊ ခပင်းလူသျှင်၊ အိမ်တိုင်းတွင်ဝယ်၊ ခြည်ငင်ဗိုင်းဝင့်၊ တန်းခါလှည်ကေ၊ အထည်ဆန်းအောင်၊ ရက္ကန်းရက်လို့၊ အသက်မွီးရာ၊ ယဉ်သယ်ရွာကို၊ မကြာခဏ၊ ရောက်ပြန်သော်လျှင်၊ မောင်တော်လှမှာ၊ မြင်ရလိမ့်မည်၊ ယိုင်သယ်ရွာက၊ တခါထပ်လို့၊ ကြည့်လတ်ခီသော်၊ ဌာနီဒိသ၊ ဥတ္တရတွင်၊ နွားလှတထွန်၊ မြစ်ကမ်းယံတွင်၊ လီသွန်ချိုမြ၊ ရိပ်ဝီဝီနှင့်၊ နီမခဘဲ၊ လှပသာယာ၊ ရွာတရွာကို၊ မြင်ပါလိမ့်မည်၊ သိစီရန်လျှင်၊ မှန်သမျှကို၊ ပြောပြမည်ကား၊ ရှိဝယ်အစ၊ ဤဂါမ၏၊ မူလသညာ၊ များလူသျှင်ရို့၊ ခေါ်တွင်လတ်ကေ၊ ဂေါက်ပတ်ရွာတည်း၊ အရာတဖန်၊ ဤသည်ရွာကို၊ သညာထပ်လို့၊ ခေါ်လတ်ဟန်ကား၊ ဘုန်းကံကြီးလှ၊ လက်ရုံးရောင်ဖြင့်၊ ပြောင်ပြောင်ပကေ၊ ဒဿရာဇာ၊ မင်းမြတ်စွာလျှင်၊ အာဏာဖြန့်မိုး၊ တိုင်းရက္ခာကို၊ အုပ်ကာစိုးသော်၊ ဖီးဖိုးစဉ်လာ၊ ကိုးကွယ်ပါခ၊ မဟာမုနိ၊ ခြောက်ရောင်ညီးကေ၊ မြတ်သီရိကို၊ ခရီးဝီးကွာ၊ မြစ်သိင်္ဂါ၌၊ သညာကျော်ဟိုး၊ သေလာတောင်လေ၊ မြင့်ခေါင်ထက်ကေ၊ ဝက်သတိုးက၊ ရှိခိုးပန်ထွာ၊ ပင့်ဆောင်လာ၍၊ စန္ဒသူရိယ၊ မင်းရာဇိန်နှင့်၊ မုနိန္ဒရို့၊ မူလသွန်းရာ၊ မြို့ဓညာဝယ်၊ တောင်သာပုလု၊ မြရိပ်မြိုင်လေ၊ ကတညုတွင်၊ ပြုစုထပ်မံ၊ တည်ထားပြန်၍၊ ကာရံတံတိုင်း၊ မင်းရာဇာမှာ၊ သဒ္ဓါလှိုင်း၍၊ မဆိုင်းလျှင်စွာ၊ ပြုလုပ်ခါတွင်၊ ဤရွာ၌ဝယ်၊ ကျောက်များစွာကို၊ ညီညာဖြတ်၍၊ ဆတ်လတ်တေစု၊ ထိုသည်ကစ၊ ဤဂါမကို၊ များလှသူငါ၊ နောက်တဖန်ဝယ်၊ တွင်ပြန်လတ်ကေ၊ ကျောက်ဆတ်ရွာဟု၊ သညာလွမ်းကျော်၊ ယခုတိုင်လေ၊ စဉ်အဆက်ကေ၊ မြွက်လို့ခေါ်ရေ၊ မောင်တော်မှတ်သား၊ ဤရပ်ရွာမှ၊ တခါလားသော်၊ အများမကွာ၊ မြောက်ရပ်သာတွင်၊ စဉ်လာသက်ဆင်း၊ မြို့ဓညာက၊ ရာဇာမင်းရို့၊ မယွင်းစုံညီ၊ အောင်မောင်းစီ၍၊ ရာသီမိဿ၊ စိတ္တရံလေ၊ သင်္ကြန်လမှာ၊ ထူးစွသဘင်၊ လောင်းပွဲတင်၍၊ ပျော်ရွှင်တုံကြ၊ ကျဉ်းမကျယ်ကေ၊ ချောင်းငယ်ဝတွင်၊ စိုက်ထပန်းတိုင်၊ ယှုံးအနိုင်ကို၊ ပွဲထိုင်ရှုရာ၊ ဤသည်ရွာကို၊ များစွာလူပေါင်း၊ တွင်အစဉ်ကေ၊ ပန်းတိုင်ချောင်းဟု၊ နှစ်ပေါင်းမြင့်ရှည်၊ များသူငါလျှင်၊ ဤရပ်ရွာကို၊ ခေါ်လတ်တေလေး။

(၇)

မုနိသျှင်မှာ၊ ခုလျှင်တလီ၊ စံမြန်းပျော်ကေ၊ သိမ်တော်အောက်မှ၊

ကွယ်ပျောက်ပြီဟု၊ စာပီရွီးလျှက်”

(လီ) (ပြီ) (ပီ) ကို ကာရံယူထားသည်ကိုတွိရပါသည်။

၎င်းကိုမြန်မာမှုပြုလျှင် “ခုလျှင်တလေ၊ စံမြန်းပျော်ကာ၊ သိမ်တော်အောက်မှ၊ ကွယ်ပျောက်ပြေဟု၊ စာပေရွီးလျှက်” ဟု ရပါသည်။

မြန်မာတွင်လည်း (ကွယ်ပျောက်ပြေ) ဟု မဟိပါ။ (ကွယ်ပျောက်ပြီ) ဟုရာ ဟိပါသည်။

ထို့ကြောင့် ကာရံ (လီ) (ပြီ) (ပီ) ကိုထောက်၍ (စာပီ) ဆိုမှရာ

ရခိုင်ဝေါဟာရအမှန်ဖြစ်ကြောင်း တပ်ပြအပ်ပါသည်။

ရခိုင်စာပီနှင့်ယဉ်ကျေးမှုကော်မီတီ တက္ကသိုလ်များ (ရန်ကုန်)

ရခိုင်သားကြီးစာပီ ဟူ၍ရာ ဖြစ်ရပါမည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------------

(၇) ခေါ်လတ်မယေသူငါ၊ ပန်းတိုင်ရွာက၊ တခါနှစ်ထပ်၊ တာငါးရာလျင်၊

ပြန်ကာထောက်ကေ၊ မြောက်အရပ်သို့၊ တည့်မတ်ဖြောင့်စွာ၊ မောင်သက်နှံမှာ၊

တဖန်လှည့်လို့၊ ကြည့်သောခါတွင်၊ ညိုပြာမှိုင်းမှိုင်း၊ တဆိုင်းဆိုင်းနှင့်၊

ရှုတိုင်းသာယာ၊ ရခိုင်ပြည်မှာ၊ နာမည်ကောင်းကေ၊ ညောင်ချောင်းရွာကို၊

သေချာကျန၊ မောင်ပန်းတန်မှာ၊ မှန်မုချလျှင်၊ မြင်ရလိမ့်မည်၊

ရောက်ဖူးယောင်လေ၊ မောင်သက်ထားမှာ၊ လားလို့လည်ပါ၊ ပျော်ဖွယ်စုံခြင်း၊

ကောင်းသတင်းနှင့်၊ သောင်းတွင်းကျော်ညာ၊ ဤသည်ရွာကို၊ ရှည်ကြာရှိက၊

များလူဗိုလ်ပါ၊ ခေါ်ဆိုကြကေ၊ နာမသညာ၊ လောကဓံမှာ၊ စံမညီးကေ၊ ကံကြီးရွာတည်း၊

တခါနောက်ထပ်၊ ညောင်းချောင်းရွာဟု၊ သညာတပ်လို့၊ ခေါ်လတ်ခြင်းရာ၊

သမိုင်းလာကို၊ ထုတ်ခါပြသ၊ သိလောက်ပေအောင်၊ သံခေပဖြင့်၊ အစအဆုံး၊ ရာဇဝင်မှာ၊

စာတင်ထုံးကို၊ ရွှီဘုန်းချစ်မောင်၊ အမြဲပင်လျှင်၊ စိတ်ဝင်စား၍၊

မောင်နားထောင်လေ၊ ယခေါင်ကာလ၊ တိုင်းအောင်မြီလေ၊ ရွှီရက္ခတွင်၊ မြို့ပြအင်္ဂါ၊

စုံလင်စွာနှင့်၊ အောင်ချာကနက်၊ ထီးနန်းတည်ကေ၊ စမ္ပဝှက်မှာ၊ နန်းတက်စိုးစံ၊

ကုသလံလေ၊ ရှိကံလည်းထူး၊ ဘုန်းသဖောနှင့်၊ တေဇာပြင်းကေ၊ မင်းဘီလူးကို၊

ဉာဏ်ထူးစီမံ၊ (----)၊ မင်းဘယလျှင်၊ နန်းမရိပ်ခို၊ မြပေါက်ညိုနှင့်၊

နှစ်ကိုယ်တူလှ၊ ဖီးလွတ်ရာသို့၊ ပုန်းကာဝှက်လို့၊ ထွက်ပြီးကြသော်၊ တမ္ပဝတီ၊

တွင်မည်ချီကေ၊ ဌာနီမြတ်မွန်၊ ပြည်ပုဂံကို၊ ရောက်ပြန်သည်ဖြစ်၊ ထီးနန်းစံကေ၊

မင်းကျန်စစ်သို့၊ ဦးတိုက်ခိုဝင်၊ မြင့်ကြာတင်၍၊ ဘုရင်ကျန်စစ်၊ ဇီဝိကွာ၍၊

နတ်ရွာလိုက်က၊ မြီးချစ်သဲအူ၊ အထက်ရှိက၊ ပြည်ရခိုင်ကို၊ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းကေ၊

မင်းဘယ၏၊ ပုတ္တစီတာ၊ ရွှီဂူသာနှင့်၊ လက်ယာမင်းနန်၊ မျိုးရိုးမှန်ကို၊

မင်းမွန်ခေါင်ဖျား၊ သောင်းထိဝီအောင်၊ ဗိုလ်ခြီများကို၊ သနားပြီးခါ၊

တိုင်းရက္ခာသို့၊ မကြာမဆိုင်း၊ လောင်းမင်းနန်ကို၊ အပြန်ခိုင်း၍၊

မြို့တိုင်းပြည်ရွာ၊ ဘိုးရိပ်ရာကို၊ ပြန်ကာသိမ်းမြောက်၊ မြို့ပရိန်မှာ၊

ရောင်ထိန်လွှမ်းအောင်၊ ရွှီနန်းဆောက်လို့၊ ဘုန်းတောက်ရှိန်ဝါ၊ စိုးစဉ်ခါတွင်၊

တမ္ပါဒီပ၊ မြို့ပုဂံမှာ၊ ဘုန်းလျှံပကေ၊ ရာဇမှန်ကူ၊ ကြီးပညာနှင့်၊

တေဇာပြင်းကေ၊ မင်းစည်သူက၊ နတ်လူရိုညွတ်၊ မုနိတွင်ကေ၊ အသျှင်မြတ်ကို၊

ပီးအပ်လာရန်၊ စာသဝဏ်ဖြင့်၊ တောင်းခံလတ်ရာ၊ ထိုအခါတွင်၊ လက်ယာမင်းနန်၊

မယ်တော်ဝန်နှင့်၊ ကြိမ်ဖန်များလှ၊ ညီလာခွင်မှာ၊ တိုင်ပင်ကြလို့၊

ဗုဒ္ဓဆင်းလျော်၊ ရုပ်ပွားတော်ကို၊ ထင်ပေါ်ကျော်ဟိုး၊ တောင်ထိပ်ချွန်လေ၊

မြင့်ချွန်တက်ကေ၊ ဝက်သတိုး၌၊ ပုန်းလျိုးဝှက်ထွေ၊ တိတ်တိတ်ကေဖြင့်၊

ထားပေပြီးမှ၊ စာသဝန်ကို၊ ပုဂံမြို့မှာ၊ ဆက်ပို့ကြလို့၊ ရွီးထခြင်းရာ၊

အကြောင်းမှာကား၊ ရာဇာတုလွတ်၊ ဘုန်းတေဇာဖြင့်၊ အာဏာပြင်းကေ၊

သျှင်မင်းမြတ်လေ၊ လူ့ရပ်ပေါ်ထင်၊ မုနိသျှင်က၊ ယခင်ရှိများ၊ တလိုင်းဟူကေ၊

ပြူအများနှင့်၊ စစ်သားဆိုးသွန်း၊ အသျှင့်ကျွန်ရို့၊ ပေါင်တံကြောသား၊

ဖြတ်ယူပါကေ၊ ခြင်းရာများကြောင့်၊ ခြောက်ပါးရောင်လွင်၊ မုနိသျှင်မှာ၊

ခုလျှင်တလီ၊ စံမြန်းပျော်ကေ၊ သိမ်တော်အောက်မှ၊ ကွယ်ပျောက်ပြီဟု၊

စာပီရွီးလျှက်၊ မြို့ပုဂံမှာ၊ တမန်ဆက်၍၊ လရက်နှစ်တာ၊ အချိန်ကြာသော်၊

ပက္ခဒိန်မှာ၊ ရက်ချိန်ညောင်းလို့၊ ပြောင်းလတ်ကလျှင်၊ ဒဿရာဇာ၊ နန်းတက်ခါဝယ်၊

မဟာမုနိ၊ တန်းခိုးတော်ဖြင့်၊ လွှမ်းကျော်လတ်ကေ၊ မြတ်ဗောဓိကို၊

မည်ဟိကျော်ဟိုး၊ ခါတဖန်တွင်၊ မင်းနန်ဝှက်ကေ၊ ဝက်သတိုးက၊ ရှိခိုးပန်ထွာ၊

ပင့်ဆောင်လာ၍၊ ဤရွာ၌ဝယ်၊ ရွှီပန်းမြိုင်ကေ၊ ယာဉ်ရထားကို၊ ရပ်နားပေ၍၊

ပန်းဖြေညောင်းညာ၊ တန့်နားပါ၍၊ ထိုခါကစ၊ သာမောစည်ကေ၊ ဤဒေသကို၊

ညောင်ချောင်းတွင်ရေ။

------------------------------------------------------------------------------

(၈)

“ဆီမီးပြောင်ပြောင်၊ ညှိထွန်းထောင်၍၊ အရောင်ထိန်လက်၊ လင်းအာရုံတွင်၊

သံစုံကျူးကေ၊ ဖူးဝတ်တက်လို့၊ နှုတ်မြွက်ချိုမြ၊ များသတ္တေလေ၊ ဝေနေယျကို

အမျှအညီ၊ ရကြစီဟု၊ ပီးဝီတုံပြီး၊ ခေါင်းလောင်းသံဖြင့်၊ ဆူညံဟီးလို့”

“အမျှအညီ၊ ရကြစီဟု၊ ပီးဝီတုံပြီး” (ညီ) (စီ) (ဝီ) ကို

ကာရံယူထားသည်ကိုတွိရပါသည်။

၎င်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင် “အမျှအညေ၊ ရကြစေဟု၊

ပေးဝေတုံပြီး” ဟု ရပါသည်။

(အမျှအညေ၊ အညေအမျှ) ဟု မြန်မာတွင်လည်းမဟိပါ။

(အညီအမျှ) ရာဟိပါသည်။

(ပီးဝီသည်။ ဝီခြမ်းသည်၊ ဝီမျှသည်၊ ဝီငှသည်)

စသည့်ဝေါဟာရများမှာ ရခိုင်စာဖြစ်ပါသည်။

(ဝေငှသည်၊ ပေးဝေသည်) ဆိုသည်မှာ မြန်မာစာဖြစ်ပါသည်။

(ညီ၊ စီ၊ ဝီ) ကာရံကိုထောက်၍ ဆုတောင်းအမျှဝီရာတွင်လည်း (ကျမ္မာပါစီ၊ ချမ်းသာပါစီ၊ လုပ်တိုင်းအောင် ကြံတိုင်းမြောက်ပါစီ) ဟု စီကာရံဖြင့် ရွီးသားရမည်ဖြစ်ကြောင်း သိသာထင်ရှားသည်။

(ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်) ဟူသောစကားတွင်လည်း (ဝီခြမ်းသည်။ ဝီမျှသည်)

(ဖြန့်ချီသည်) ဟုအဓိပ္ပါယ်သက်ရောက်သဖြင့် (ထုတ်ဝီသည်) ရာ

အမှန်ဖြစ်သည်။ (ထုတ်ဝေသည်) ဟူသည်မှာ မြန်မာစကား၊ မြန်မာစာဖြစ်သည်။ (ထုတ်ဝေသည်) ဟု ရွီးသားလျှက် မြန်မာစာကို ရခိုင်စာဟု အသျှင်မခံသင့်ပေ။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

--------------------------------

(၈) ညောင်ချောင်းမယေရပ်ရွာ၊ ထိုနီရာက၊ တခါမျှော်ထောက်၊ ပြန်ကိုးရာလျှင်၊

တိုင်းတာဟိကေ၊ အရှိမြောက်တွင်၊ ဘုန်းတောက်ပေါ်ထင်၊ မုနိသျှင်၏၊

စံရွှင်ပျော်မှီး၊ ကုန်းထိပ်ပေါ်မှာ၊ သိမ်တော်ကြီးကို၊ ထိန်ညီးတင့်တယ်၊

ကြည်နူးဖွယ်နှင့်၊ မြင်မည်မလွဲ၊ တပြောင်ပြောင်နှင့်၊ သိမ်ဆောင်ထဲမှာ၊

အမြဲမှန်စွာ၊ စဉ်အလာဖြင့်၊ အခါမိဿ၊ စိတ္တရံကေ၊ ဝိုင်းရံပလို့၊ မာသတန်းခူး၊

နှစ်ဟောင်းလွန်၍၊ သင်္ကြန်ကျူးသော်၊ ပျော်မြူးသာရွှင်၊ များလူသျှင်ရို့၊

ဖြူစင်ဝတ်စား၊ ပန်းနံ့သာလေ၊ ကြက်သျှာများကေ၊ ကုက္ကားတင်းခွန်၊

လက်ဆောင်မွန်နှင့်၊ လာပြန်တုံပြီး၊ မြတ်ဘုန်းမော်၏၊ သိမ်တော်ကြီးမှာ၊

ဆီမီးပြောင်ပြောင်၊ ညှိထွန်းထောင်၍၊ အရောင်ထိန်လက်၊ လင်းအာရုံတွင်၊

သံစုံကျူးကေ၊ ဖူးဝတ်တက်လို့၊ နှုတ်မြွက်ချိုမြ၊ များသတ္တေလေ၊ ဝေနေယျကို

အမျှအညီ၊ ရကြစီဟု၊ ပီးဝီတုံပြီး၊ ခေါင်းလောင်းသံဖြင့်၊ ဆူညံဟီးလို့၊

ကောင်းချီးနုမော်၊ သာဓုခေါ်၍၊ ပူဇော်ပြီးလျှင်၊ ပတ်ဝန်းကျင်မှ၊

ပျော်ရွှင်မဆုံး၊ စည်ပင်သာကေ၊ ရွာအားလုံးက၊ ရွှင်ပြုံးကြည်လင်၊

အလှူသျှင်ရို့၊ စီရင်ပြုစု၊ ပျားရည်သွန်ကေ၊ သင်္ကြန်မုံ့ကို၊ ရှိဦးအလျှင်၊

မုနိသျှင်အား၊ ဆွမ်းတင်ပြီးလတ်၊ များသံဃာကို၊ သဒ္ဓါလွှမ်းကေ၊

မုန့်ဆွမ်းကပ်လို့၊ နောက်ထပ်တသွယ်၊ ဥပုသ်သယ်နှင့်၊ ကြီးငယ်မဟူ၊

ရောက်လာသူကို၊ ပီးလှူတုံမြောက်၊ မွန်းတည့်နီကေ၊ ဆွမ်းချိန်ရောက်လျှင်၊

ဝမ်းမြောက်သာရွှင်၊ မုနိသျှင်၌၊ ဆွမ်းတင်ပြီးခါ၊ မြတ်သံဃာအား၊

ရွယ်ကာလှူဒါန်း၊ သဒ္ဓါဖြူ၍၊ ကပ်လှူကြကေ၊ မွန်းတည့်ဆွမ်းကို၊ ရဟန်းဘုန်းဟိ၊

လွန်စင်ကြယ်ကေ၊ ထေရ်မုနိရို့၊ ပဋိကုလ၊ အဟာရဟု၊ ပစ္စဝက္ခဏာ၊ အခါခါပင်၊

တင်ကာလည်းရှု၊ ဆွမ်းဘောဇဉ်ကို၊ မတ္တညုဖြင့်၊ ဓာတ်စုလေးဖြာ၊ မျှရုံသာဖြင့်၊

ချိန်ကာချင့်ထောက်၊ ဝိနည်းလမ်းကေ၊ ကျမ်းအထုံးနှင့်၊ သုံးပြီးနောက်တွင်၊

စားသောက်ဖွယ်ရာ၊ ဆွမ်းရသာကို၊ သျှစ်ဖြာသီလ၊ ဆောက်တည်သူကေ၊ ဟူသမျှကို၊

ကျွေးကြပြီးလျှင်၊ သိမ်တော်ပြင်မှာ၊ လူသျှင်စုရုံး၊ ထေရ်မဟာလေ၊ ဆရာဘုန်းထံ၊

လက်ဦးဆယ်စုံ၊ ထိပ်ထက်ရုံ၍၊ ရွှီဘုံအမတ်၊ ပြည်နိဗ္ဗာန်သို့၊ လမ်းညွှန်ပြကေ၊

ဓမ္မထူးချွန်၊ တရားမွန်ကို၊ နာခံပြီးမှ၊ သုန္ဒရီကို၊ သက်သီမြွက်ကေ၊

ရီစက်ချလို့၊ ကိစ္စကုန်စင်၊ ပြီးစုံလင်သော်၊ ရောင်လွင်တောက်ထွန်း၊

ဖာလ်စက္ကြာမှာ၊ ဂေါယာကျွန်းသို့၊ စောင်းယွန်းခါမှီ၊ မွန်းလွဲနီမှာ၊

စုံညီလှငြား၊ ရွာထိုထိုမှ၊ လူပျိုများနှင့်၊ နုထွားပျိုရွယ်၊ ကညာမေရို့၊

တင့်တယ်လျှောက်ပတ်၊ မုနိတွင်ကေ၊ အသျှင်မြတ်ကို၊ ရီသပ္ပါယ်ရန်၊ လာကြဟန်ကို၊

တဖန်မေက၊ ကြောင်းအရာကို၊ ပေါင်းကာနှောကေ၊ ပြောလို့ပြမည်၊ နတ်ဆင်းယောင်လေ၊

မောင်သက်ထားမှာ၊ ထောင်နားတည်လေး။

-------------------------------------------------------------------------------------------------

(၉)

“မျက်စပြုံးချို၊ မောင်လူပျိုရို့၊ သံချိုအီးအီး၊ အံခြင်းဆို၍၊

စည်ကိုတီးလျှက်၊ သံကြီးသံလတ်၊ ဘုံမောင်းစီ၍၊ ပြွီကိုမှုတ်ကေ၊

လက်ခုပ်ခတ်လို့”

“သံချိုအီးအီး၊ အံခြင်းဆို၍၊ စည်ကိုတီးလျှက်” ဟု (အီး) နှင့်

(တီး) ၊ (စီ) နှင့် (ပြွီ) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါလိမ့်မည်။

၎င်းကို

မြန်မာမှုပြုပါက “သံချိုအေးအေး၊ အံခြင်းဆို၍၊ စည်ကိုတေးလျှက်၊ သံကြေးသံလတ်၊

ဘုံမောင်းစေ၍၊ ပြွေကိုမှုတ်ကေ၊ လက်ခုပ်ခတ်လို့” ဟု ရပါသည်။

မြန်မာတွင်လည်း (တီးခတ်သည်၊ တီးမှုတ်သည်) ဟုရာဟိပါသည်။ (တေးခတ်သည်။ တေးမှုတ်သည်) ဟု မဟိပါ။

ထို့ကြောင့် (စည်ကိုတေးလျှက်) ဟူသည်မှာ ဟာသဖြစ်ပါသည်။ (သံချိုအီးအီး၊

အံခြင်းဆို၍၊ စည်ကိုတီးလျှက်) ဟူသော (အီး) (တီး) ကာရံကိုထောက်၍ (အီးချမ်းသည်၊

ချမ်းအီးသည်) ဆိုမှရာ ရခိုင်စကား၊ ရခိုင်စာဖြစ်ပါသည်။

(အေးချမ်းသည်၊ ချမ်းအေးသည်) ဆိုသည်မှာ မြန်မာစကား မြန်မာစာဖြစ်ပါသည်။

(ဘုံမောင်းစီ) ဆိုသည်မှာ ဘုံမောင်းများကို အစီအညီချထားသည့်သဖောဖြစ်ပါသည်။ (ဘုံမောင်းစေ) ဆိုသည်မှာ အဓိပ္ပါယ်မဟိပါ။

ထို့ကြောင့် (စီ) ကာရံကိုထောက်၍ (ပြွီ) ဟူဆိုမှသာလျှင် ရခိုင်ဝေါဟာအမှန်ဖြစ်ကြောင်းကောက်ချက်ချနိုင်ပါသည်။

(ပြွေ) ဆိုသည်မှာ မြန်မာစကားမြန်မာစာဖြစ်ပါသည်။ (သံကြီးသံလတ်) ကို (သံကြေးသံလတ်) ဟု မြန်မာမှုပြုသောအခါတွင်လည်း (သံသတ္တု၊ ကြေးးသတ္တု) ဟု

အဓိပ္ပါယ်သက်ရောက်လားပါသဖြင့် ဤကာရံများကို မြန်မာမှုပြုမရသော

ရခိုင်ကာရံများဟုခေါ်ဆိုရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

------------------------------

(၉) ထောင်နားတည်ကေ၊ ကွလယ်ရို့က၊ ကုန်းထိပ်ပေါ်မှာ၊ သိမ်တော်လှသို့၊

အားရစိတ်ရွှင်၊ လားဖို့ပျင်ကေ၊ ဆင်ယင်ဝတ်စား၊ ဆယ့်နှစ်တောင်လေ၊

တောက်ပြောင်ရွှန်းကေ၊ ပန်းဒွယားကို၊ ဆန်းပြားအောင်ပင်၊ ခါး၌ဆင်၍၊

ညိုလွင်ရောင်ဟပ်၊ မြကြိုးနွယ်ဟု၊ အမည်ထိုးကေ၊ ပိုးခါးပတ်နှင့်၊

စည်းလတ်ပြီးထွေ၊ လှဆန်းကြယ်ကေ၊ ခါးကျယ်လက်ကျပ်၊ ပိုးအင်္ကျီမှာ၊

ဘော်စီကပ်လို့၊ ဆင်ဝတ်ပြီးခါ၊ ဆံကေသာကို၊ ညီညာစုရုံး၊ ရစ်ပတ်နှောင်၍၊

ပျိုမောင်ဂေါင်းမှာ၊ တစောင်းထုံးလို့၊ ပွတ်လုံးဖော်ကာ၊ ပိုးအချာကေ၊

အဝါဂေါင်းပေါင်း၊ လူပျိုမောင်ရို့၊ လှယောင်ပေါင်းလို့၊ နွဲ့နှောင်းတင့်တယ်၊

ရုပ်ပိုင်းပြင်ကို၊ မြင်မညီးအောင်၊ ဆင်ပြီးကေလျှင်၊ တသွေထို့နောက်၊

လှပြုံးချိုကေ၊ ပျိုဆဒေါက်ရို့၊ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ၊ သူ့ထက်ငါလျှင်၊

လှပါစီငြား၊ ကြီးမှန်ပြင်ကို၊ ရှိတွင်ထားလို့၊ မြသားအဟန်၊ ဂေါင်းကေဆံကို၊

ဆီကျံသိမ်းရုံး၊ ဖြီးပြီးပြန်သော်၊ ကောင်းမွန်ထုံးကေ၊ နားကုံးရတနာ၊

ဆင်တန်းဆာနှင့်၊ ယဉ်စွာနွဲ့နှောင်း၊ ကညာမေ၏၊ လက်ဆယ်ချောင်းမှာ၊

နှစ်ချောင်းကိုလွှတ်၊ သျှစ်ချောင်းတွင်၌၊ ဆင်ကာဝတ်ကေ၊ လက်စွပ်များစွာ၊

မေဟတ္တာကေ၊ ဘယ်ညာနှစ်ရပ်၊ ရွှီသိင်္ဂီကို၊ ထိန်ထိန်တောက်အောင်၊ လက်ကောက်ဝတ်လို့၊

ချောမွတ်တင့်တယ်၊ မယ့်လိုင်တွင်၌၊ မြင်မညီးကေ၊ ပုတီးသွယ်လေး၊

ရင်ကျယ်ခါးတွန့်၊ ပမာဆောင်ကေ၊ စွန်တောင်ဖြန့်ယောင်၊ ပိုးညွန့်အင်္ကျီ၊

မယ်သညှာလျှင်၊ လွန်စွာဆန်းကေ၊ နန်းလုံးဝီနှင့်၊ ထမီပိုးသား၊

စိမ်းညိုရောင်နှင့်၊ တောက်ပြောင်ငြားကေ၊ ခနားနှစ်ဆင့်၊ နီအဝါဖြင့်၊

စီကာတွဲကေ၊ မကျည်းပွင့်ကို၊ လှတင့်ညီစွာ၊ မြီကမ္ဘာနှင့်၊ ပွတ်ခါလည်းဝတ်၊

မြိတ်တထွာနှင့်၊ ရစ်ခါပိုးကေ၊ ခါးကြိုးပတ်လို့၊ ဆန်းလတ်တဖုံ၊

လွှမ်းထပ်ခြုံကေ၊ ရောင်စုံပြိုးပြက်၊ အမျိုးမှန်ကေ၊ ပိုးတံပါက်နှင့်၊

တင့်တင့်တယ်တယ်၊ ခင်ကညာရို့၊ ဆင်ကာဝတ်၍၊ ပြီးလတ်ချေသော်၊ သက်ရွယ်ကြီးငြား၊

အဖိုးအိုနှင့်၊ ဒါအိုများလည်း၊ ဝတ်စားဖြူစင်၊ ကိုယ်ရုံတင်၍၊ ယူငင်ကုက္ကား၊

မုလေးပွားကေ၊ ဘုရားလက်ဆောင်၊ ပန်းများမြောင်ကို၊ ကိုင်ဆောင်ပြီးငြား၊

မုနိသျှင်ကို၊ ဖူးမြင်ရအောင်၊ ရှိကလားလို့၊ ဖိုးဖွားနောက်မှာ၊ ပျိုကညာရို့၊

ယဉ်စွာနွဲ့ပါး၊ နံ့သာရည်ကို၊ ငွေဖလားနှင့်၊ ထည့်ထားပြီးလျှင်၊

လွန်ရိုသေကေ၊ ပျိုမေပေါင်းမှာ၊ ဂေါင်းထက်တင်လို့၊ နောက်တွင်တချို့၊

ညွန့်ဝီဝီနှင့်၊ သပြီထိုး၍၊ ရီအိုးကိုယ်စီ၊ ရွက်ထမ်းချီလျှက်၊ အညီတူရာ၊

ထိုနောက်တွင်လျှင်၊ ဆင်ယင်သကေ၊ မျက်စပြုံးချို၊ မောင်လူပျိုရို့၊

သံချိုအီးအီး၊ အံခြင်းဆို၍၊ စည်ကိုတီးလျှက်၊ သံကြီးသံလတ်၊ ဘုံမောင်းစီ၍၊

ပြွီကိုမှုတ်ကေ၊ လက်ခုပ်ခတ်လို့၊ ထက်ရပ်နဘံ၊ မိုးတိမ်စွန်သို့၊ အသံဟီးကာ၊

ကြောင်းဇင်္ခါက၊ ညီညာတူကွ၊ မုနိသျှင်၏၊ ရင်ပြင်စသို့၊ လှမ်းကြပြီးသော်၊

ထိုသိမ်တော်ကို ၊ ကော်ရော်လေးမြတ်၊ ရိုသေစွာဖြင့်၊ သုံးခါပတ်လို့၊

ရှိရပ်ပြုပ္ပါ၊ ဥပစာက၊ အသာလှမ်းလျှက်၊ မုနိသျှင်လေ၊ စံရွှင်မြန်းကေ၊

ကုန်းတန်းထက်သို့၊ တက်ကြပြီးခါ၊ လက်ဆယ်ဖြာကို၊ ထိပ်မှာတင်မိုး၊

သုံးခါကြိမ်ကေ၊ ဦးနှိမ်ကျိုးလို့၊ ရှိခိုးပြီးလျှင်၊

ရောင်ခြောက်သွယ်နှင့်၊ တင့်တယ်ဘိကေ၊ မုနိသျှင်ကို၊ ကြည်လင်စီကြောင်း၊

သာဓုသံကေ၊ ညံသောင်းသောင်းဖြင့်၊ မွှီးကောင်းနံသာ၊ ရီကြိုင်စွာဖြင့်၊

သွန်းခါလောင်းထွေ၊ ခါသင်္ကြန်မှာ၊ ထိန်ညံလတ်အောင်၊ ရီသပ္ပါယ်ရေ။

(၁၀)

“သာဂီဝင်ကေ၊ ဘုရင်ဆက်ကို၊ တွက်စစ်ရွီထား၊ များသွယ်သွယ်နှင့်၊

ငါးဆယ့်ငါးလျှင်၊ စံစားပျော်မှီ၊ နှစ်လီလီကို၊ တွက်ရွီသောခါ၊ ဆဧကာနှင့်၊

အဋ္ဌာဧက”

ဤအပိုဒ်တွင် “စံစားပျော်မှီ၊ နှစ်လီလီကို၊ တွက်ရွီသောခါ” ဟု (မှီ) (လီ)

(ရွီ) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိမြင်ရပါလိမ့်မည်။

၎င်းကို မြန်မာမှုပြုမည်ဆိုပါက “စံစားပျော်မှေ၊ နှစ်လေလေကို၊ တွက်ရွေသောခါ” ဟု

ရပါသည်။

(တွက်ရွေ) ကိုလိုက်၍ (ပျော်မှေ၊ နှစ်လေလေ) ဖြစ်လားပါသဖြင့်

လုံးဝအဓိပ္ပါယ်ကင်းလွတ်လားပါသည်။

ထို့ကြောင့် ဤကာရံများကိုထောက်၍ (ရွီတွက်သည်) ရာ ရခိုင်စကားအမှန်ဖြစ်ကြောင်းကောက်ချက်ချနိုင်ပါသည်။

(ရွေတွက်သည်) ဆိုသည်မှာ မြန်မာစကားမြန်မာစာဖြစ်ပါသည်။

”ဆက်နွယ်မပျက်၊ ထီးနန်းထိုင်၍၊ စိုးပိုင်ပြီးကေ၊ သားမြီးဆက်လို့”

ဤအပိုဒ်တွင်လည်း “စိုးပိုင်ပြီးကေ၊ သားမြီးဆက်လို့” ဟု (ပြီး) နှင့် (မြီး)

ကို ကာရံယူထားသည်ကိုတွိရပါသည်။ ထို့ကြောင့် (မြီးမြစ်တီတွတ်၊

သားစိုင်မြီးဆက်) စသည်ဖြင့် (မြီး) သည်ရာ ရခိုင်စကားအမှန်ဖြစ်ပါသည်။

၎င်းကာရံကို မြန်မာမှုပြုလျှင် “စိုးပိုင်ပြေးကေ၊ သားမြေးဆက်လို့” ဟူ၍

ရပါသည်။ (ပြေး) သည်ဆိုပါက ထီးနန်းစိုးပိုင်သည်ဟု အဓိပ္ပါယ်မရဘဲ (ထီးနန်းထက်က

ထွက်ပြီးသည်) ဟု ပြောင်းပြန်အဓိပ္ပါယ်သက်ရောက်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် Grand son

ကို (မြီး) ဟု သုံးမှ ရခိုင်စာဖြစ်ပါသည်။ (မြေး) ဟု သုံးပြီး

ရခိုင်စာဟုအသျှင်ခံသည်မှာ ရှက်ကောင်းထမန်းဖြစ်ပါသည်။ အာရီယံများ

စဉ်းစားသင့်ချိန်တန်ပြီးဖြစ်သည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------------

(၁၀) ဤသို့မယေဖြာဖြာ၊ မြို့ဓညာကို၊ ရံကာပတ်ရုံး၊ လွန်သာယာကေ၊

ရွာအားလုံးကို၊ သိမ်းကျုံးပြီးခါ၊ မေပြောဆိုကေ၊ ထိုစကားကို၊ မှတ်သားပါဟု၊

သံသာချိုမြ၊ သိန်းကျော့ဝေမှာ၊ ဆိုပေကလျှင်၊ လှပဝင်းပြောင်၊

ပန်းဖြူအောင်မှာ၊ ဇောင်လည်းတခါ၊ ပျိုပန်းတန်ကေ၊ လှစံသီးကို၊ မီးလတ်ရာကား၊

မဟာမုနိ၊ ရုပ်ပွားသျှင်ကို၊ ယခင်ရှိက၊ သွန်းဘိခြင်းရာ၊ သမိုင်းလာကို၊

သေချာကျန၊ လှမေခေါင်မှာ၊ ရုပ်ပွားသျှင်ကို၊ အယင်ကို့ကို၊ ပြောလို့ပြပါ၊

ဆိုသောခါတွင်၊ ရယ်ကာပြုံးပြုံး၊ သိန်းကျော့ဝေလေ၊ စပါယ်ကုံးမှာ၊

နန်းသုံးပီစာ၊ သမိုင်းလာနှင့်၊ နှိုင်းကာတသွယ်၊ မောင်လူပျိုကို၊

သံချိုနှောလို့၊ ပြောလတ်တေကား၊ ရှိဝယ်ကာလ၊ ပြည်ရခိုင်မှာ၊ မြို့ဓညတွင်၊

သက်ကျသာဂီ၊ မဟာဆွီကေ၊ ဇာနီဘုန်းတု၊ မြတ်ရာဇာလေ၊ မာရယုလျှင်၊ ပြုစုတည်ထောင်၊

နန်းထီးဖြူနှင့်၊ ခွန်ယူမိုးလို့၊ စိုးပြီးနောင်တွင်၊ များမြောင်နန်းတက်၊

သာဂီဝင်ကေ၊ ဘုရင်ဆက်ကို၊ တွက်စစ်ရွီထား၊ များသွယ်သွယ်နှင့်၊

ငါးဆယ့်ငါးလျှင်၊ စံစားပျော်မှီ၊ နှစ်လီလီကို၊ တွက်ရွီသောခါ၊ ဆဧကာနှင့်၊

အဋ္ဌာဧက၊ မျိုးခြားနိုင်၍၊ စိုးပိုင်သကေ၊ ရာဇဘုရင်၊ ခြောက်ဆက်တွင်ဝယ်၊

စံရွှင်နှစ်နှစ်၊ ဓညမည်ကေ၊ ပြည်အသက်ကို၊ ပေါင်းတက်လိုက်သော်၊

တွက်စစ်များမြောင်၊ နှစ်တထောင်နှင့်၊ ထိုနောင်သျှစ်ရာ၊ တဆယ်မှာတွင်၊

ကျော်ကာသျှစ်နှစ်၊ သက္ကရာဇ်ကို၊ တွက်စစ်ပြန်ရာ၊ တိဧကာနှင့်၊ အဋ္ဌာသတ္တ၊

ထိုခါဝယ်လေ၊ ပြည်ဓညလျှင်၊ ဖြစ်ကပျက်ပြန်၊ လောကဓံကို၊ မလွန်နိုင်ပြီး၊

နန်းထီးဖြူကို၊ ပိုင်သူကင်းကေ၊ ယွင်းပျက်စီးလို့၊ တသီးနောက်မှာ၊ ကံရာဇာဟု၊

သညာနာမ၊ သတင်းကျော်၍၊ ဘွဲ့တော်ရကေ၊ မင်းလှဘုန်းကြွယ်၊ တိုင်းရက္ခာမှာ၊

ဓညာမြို့ကို၊ ထပ်လို့တည်လျှက်၊ ဆက်နွယ်မပျက်၊ ထီးနန်းထိုင်၍၊

စိုးပိုင်ပြီးကေ၊ သားမြီးဆက်လို့၊ နန်းတက်တုံမြဲ၊ မြို့ဓညာမှာ၊

စဉ်ကာဖြစ်ကေ၊ နှစ်ဆယ့်လေးတွင်၊ ထူးကဲတေဇ၊ နှုံးမတန်အောင်၊ ဘုန်းကံပကေ၊

ရာလမာယု၊ ဘွဲ့မည်တော်ဖြင့်၊ တွင်ခေါ်ကျူးကေ၊ နှိုင်းတုမရ၊ ပြင်းအာဏာနှင့်၊

မင်းရာဇလျှင်၊ ဏဝစန္ဒီ၊ ခန်းကြုံလီကေ၊ ကောဇာနှစ်ကို၊ ဖျက်ပစ်ခြီ၍၊ တလီအသစ်၊

စန်းသင်္ချာဖြင့်၊ တည်ကာခင်းကေ၊ အကြွင်းနှစ်က၊ တွက်စစ်မှတ်ရာ၊ ထိုသင်္ချာကို၊

စဉ်ကာသုံးလျှက်၊ ဓညမည်ကေ၊ ရွှေပြည်တွင်းမှာ၊ မင်းလေးဆက်လျှင်၊ နန်းတက်စံဘိ၊

အဆုံးစွန်မှာ၊ ဘုန်းကံဟိကေ၊ သီရိရာဇာ၊ ဘွဲ့မည်တော်ဖြင့်၊ တွင်ခေါ်လတ်ကေ၊

မင်းမြတ်စွာမှာ၊ တောင်ညာနန်းစံ၊ ကုမ္မာရံဟု၊ အလွန်ကျော်ကြား၊ လှတင့်တယ်၍၊

အသရေဟိကေ၊ မိဖုရားတွင်၊ တက်ပွားကောဇာ၊ ဒွေးသတ္တာနှင့်၊ မှုံဝါရီမြ၊

ဆီးနှင်းယိုကေ၊ ပြာသိုလ၏၊ ပြည့်ထရက်တွင်၊ အာကာပြင်မှာ၊ နီဝင်လုခါ၊

လစန္ဒာလျှင်၊ ပေါ်ကာထွက်စ၊ လနှင့်နီကို၊ နှစ်လီပလို့၊ မြင်ရချိန်မှာ၊

သားပုတ္တာကို၊ တောင်ညာနန်းမ၊ မွီးသန့်စင်၍၊ ဖွားမြင်ရသော်၊ နီလနှစ်ဆူ၊

ပေါင်းဖက်ထူ၍၊ ကောက်ယူပြီးခါ၊ နန်းလောင်းလျာကို၊ စန္ဒသူရိယ၊

သောင်းလုံးကျော်အောင်၊ ဘွဲ့တော်သ၍၊ ထိမ်းယများစွာ၊ နွယ်မဟာအား၊ ဘယ်ညာရံပတ်၊

စံမြန်းပျော်ကေ၊ နန်းတော်တွင်းမှာ၊ ကြီးပြင်းလတ်လို့၊ မျိုးမြတ်သာဂီ၊

ပါရမီနှင့်၊ ဇာနီယောင်္ကျား၊ သက်အရွယ်လျှင်၊ နှစ်ဆယ့်ငါးတွင်၊ ဖဖွားပီတာ၊

မင်းရာဇာက၊ ပြည်ရွာနန်းရပ်၊ အလုံးစုံကို၊ အကုန်အပ်သော်၊ မိုးနတ်တမျှ၊

ရုပ်ပိုင်းပြင်နှင့်၊ အသွင်လှကေ၊ စန္ဒမာလာ၊ ဒေဝီချာကို၊ တောင်ညာနှင်းအပ်၊

ကြငှန်းလယ်ကေ၊ ရဝေမြတ်မှာ၊ လက်ထပ်ပြီးခါ၊ ဖရိပ်ရာကို၊ ယူကာသိမ်းမြန်း၊

နန်းဘုံဆောင်မှာ၊ အောင်အတိတ်နှင့်၊ ဘိသိက်သွန်းလို့၊ ရွှေနန်းစိုက်တည်၊

တိုင်းမြို့ပြည်ကို၊ ပြန်လည်မွန်းမံ၊ ကျုံးလေးတန်နှင့်၊ ကာရံတံတိုင်း၊

မြိုဓညာကို၊ ပတ်ခါဝိုင်းလျှက်၊ ရံဆိုင်းတန်းခါး၊ လေးမျက်နှာတွင်၊

ခိုင်စွာပြုကေ၊ လေးခုထားလို့၊ လေးပါးမျိုးနွယ်၊ ရပ်လေးသွယ်နှင့်၊

လမ်းငယ်လမ်းကြီး၊ ပြည့်ဖြိုးဝှန်ကေ၊ ရီကန်ကြီးနှင့်၊ မြို့ကြီးကျယ်ဝန်း၊

ပြဿဒ်ရုံကေ၊ ဘုံရွှေနန်းပါ၊ အဆန်းတကြည်၊ ပြုစုတည်သော်၊ ထိုသည်ကစ၊ တတိယကေ၊

ဓညဝတီ၊ တွင်မည်ချီ၍၊ ရောက်လီကောဇာ၊ သတ်နဝါတွင်၊ ရာဇာဘုန်းကြွယ်၊ အသစ်ဖန်၍၊

ရွှေဌာန်နန်းမှာ၊ စံမြန်းရေလေး။

---------------------------------------------------------------------------------

(၁၁)

“မြတ်စွာဘုန်းဟိ၊ တန်းခိုးဖန်ကေ၊ ယာဉ်ပျံထက်က၊ ဆင်းသက်ဘိ၍၊ အရှိမျက်နှာ”

ဤအပိုဒ်တွင် (ဟိ) (ဘိ) (ရှိ) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါလိမ့်မည်။

၎င်းကို မြန်မာမှုပြုမည်ဆိုပါက “မြတ်စွာဘုန်းဟေ့၊ တန်းခိုးဖန်ကေ၊ ယာဉ်ပျံထက်က၊ ဆင်းသက်ဘေ့၍၊ အရှေ့မျက်နှာ“ ဟု ရပါသည်။

(မြတ်စွာဘုန်းဟေ့) (ဆင်းသက်ဘေ့၍) ဟူသောဝေါဟာရများမှာ လုံးဝအဓိပ္ပါယ်ကင်းမဲ့သော ဝေါဟာရများဖြစ်သဖြင့် မြန်မာမှုပြု၍မရနိုင်ပေ။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

--------------------------------

(၁၁) စံမြန်းမယေကောင်းစွာ၊ မြို့ဓညာမှာ၊ ရှည်ကြာနှစ်ရောက်၊ တွက်စစ်ပေသော်၊ နှစ်ဆယ့်ခြောက်သို့၊ ကျရောက်သောခါ၊ နှစ်ကောဇာကို၊ ရွီကာတွက်စစ်၊ ကိန်းသင်္ချာမှာ၊ မှန်မလွဲကေ၊ တိနောအစ်တွင်၊ ရောင်မြစ်ဝင်းထိန်၊ အသူရိန်ကေ၊ ပူဟိန်ပြင်းပြ၊ မြုံခိုးချုံကေ၊ ကဆုံလ၌၊ အဋ္ဌဒီဝါ၊ နိဗုဒ္ဓါတွင်၊ မြတ်စွာသုံးလူ့၊ ဂုဏ်ပေါင်းလှိုင်ကေ၊ သဗ္ဗုညုလျှင်၊ ပေါင်းစုများစွာ၊ ထေရ်ငါးရာနှင့်၊ အာကာခရီး၊ တန်းခိုးဖန်ကေ၊ ယာဉ်ပျံစီးလို့၊ တိုင်းကြီးပူရ၊ ပြဿဒ်ဘုံဖြင့်၊ ဂုဏ်မချို့ကေ၊ မြို့ဓညသို့၊ မြန်းကြွချီလာ၊ ရောက်တုံပါကေ၊ သေလာဂီရိ၊ မည်ဟိတံဆိပ်၊ မှိုင်းညိုမှောင်ကေ၊ ကျောက်တောင်ထိပ်မှာ၊ ဣဒ္ဓိပါဒါ၊ ရဟန္တာနှင့်၊ မြတ်စွာဘုန်းဟိ၊ တန်းခိုးဖန်ကေ၊ ယာဉ်ပျံထက်က၊ ဆင်းသက်ဘိ၍၊ အရှိမျက်နှာ၊ မြို့ဓညာသို့၊ လှည့်ကာပြုလတ်၊ ရောင်ခြောက်ဆိုင်ကို၊ ပြိုင်မနှုံးအောင်၊ ကွန့်မြူးလွှတ်သော်၊ တိုင်းရပ်ပြည်ခွင်၊ များလူသျှင်နှင့်၊ ဘုရင်ဘုန်းကြွယ်၊ မြတ်ရောင်ခြည်ကို၊ မြင်သည်ကာလ၊ ယခုတုံ၌၊ ဖြစ်ပုံများမှာ၊ ထူးခြားလှဟု၊ ရာဇဘုရင်၊ မတ်စုံလင်ကို၊ ခေါ်ငင်နှီးနှော၊ ညီလာခွင်မှာ၊ တိုင်ပင်ပြောသော်၊ သဘောမှန်စွာ၊ ကြောင်းခြင်းရာကို၊ မဟာဝိမလ၊ မင်းဘုရင်ကို ၊ ဦးတင်သလို့၊ လျှောက်ထားသည်မှာ၊ ဇမ္ဗူချာကေ၊ ဒီပါကျွန်းလုံး၊ ရောင်ခြောက်ဆိုင်ရို့၊ ပြိုင်မနှုံးဘဲ၊ ကွန့်မြူးပြီးကေ၊ နီလရောင်ထက်၊ တောက်ပြောင်ဝင်းကေ၊ လင်းလက်တေဇု၊ အံ့ဖွယ်ကောင်းစွာ၊ ရောင်ခြောက်ဖြာမှာ၊ မုန်စွာမုချ၊ မာရဇိန်လေ၊ မုနိန္ဒလျှင်၊ မောရဂီဝါ၊ ပဗ္ဗတာကေ၊ သေလာဂီရိ၊ တောင်ထိပ်ဗွီမှာ၊ ရောက်နီခြင်းကို၊ သျှင်မင်းသိယောင်၊ လွှတ်သည့်ရောင်ခြည်၊ မှန်စင်စစ်လျှင်၊ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု၊ လျှောက်သည့်စကား၊ မင်းဘုရင်လေ၊ နားတွင်ကြားက၊ စိတ်ထားကြည်လင်၊ မြူးပျော်ရွှင်ကေ၊ ဖူးချင်အားကြီး၊ လင်းရောင်ပေါ်၍၊ စည်တော်တီးသော်၊ မူးကြီးမတ်ရာ၊ စစ်သေနာဖြင့်၊ ဝိုင်းကာရံပတ်၊ မြတ်ဗုဒ္ဓါလေ၊ ဟိရာရပ်ကို၊ ဦးညွတ်ပြီးခါ၊ ရိုသေစွာဖြင့်၊ ယာဉ်သာမစီး၊ သဒ္ဓါပိုကေ၊ ထိုမင်းကြီးမှာ၊ ရွှီထီးမပါ၊ ခြီကျင်သာဖြင့်၊ လွန်စွာကြမ်းတမ်း၊ ဆူးငြှောင့်ပုံ၍၊ ရှက်ခြုံထီးကေ၊ ခရီးလမ်းကို၊ ဖြတ်သန်းကျော်ကာ၊ လားပြီးခါဝယ်၊ သေလာဂီရိ၊ စိမ်းညိုမှောင်ကေ၊ ကျောက်တောင်ထက်ကို၊ လှမ်းတက်ပြီးသော်၊ စောထီးဗုဒ္ဓါ၊ ရွှီမျက်နှာကို၊ သဒ္ဓါကြည်နူး၊ ကြိမ်များမြောင်လျှင်၊ ဝယောင်ဖူးလို့၊ လက်ဦးချီထွေ၊ ခါသုံးကြိမ်လေ၊ ဦးနှိမ်ကျိုးကေ၊ ရှိခိုးရေလေး။

(၁၂) ရှိခိုးမယေလီလီ၊ လက်ဦးချီကေ၊ စုံညီရိုညွတ်၊ ရှိတော်ပြင်မှာ၊ ခိုဝင်ဖူးကေ၊ မင်းမှူးမတ်ကို၊ ယောက်ပတ်သင့်လျှော်၊ တရားတော်ဖြင့်၊ ထုတ်ဖော်ဟောငြား၊ ကြားနာသူလေ၊ လူအများမှာ၊ သုံးပါးသရဏာ၊ ပဉ္စင်္ဂါဟု၊ ငါးဖြာသီလ၊ မြဲအမှန်လျှင်၊ တည်ပြန်ကြသော်၊ စန္ဒသူရိယာ၊ မင်းရာဇာသည်၊ ဘဂဝါဗုဒ္ဓ၊ နဝဂုဏ်နှင့်၊ ပြည့်စုံလတ်ကေ၊ မြတ်လူ့ဘနှင့်၊ သံဃာများစွာ၊ ထေရ်ငါးရာကို၊ ဓညာအောင်ခန်း၊ ရွှီအရောင်ဖြင့်၊ တောက်ပြောင်လျှပ်ကေ၊ ပြဿဒ်နန်းသို့၊ ကြွမြန်းပြီးခါ၊ ဆွမ်းရသာကို၊ သုံးကြပါရန်၊ လက်ဦးချီ၍၊ ဝစီညောင်းကေ၊ လျှောက်တောင်းပန်က၊ ပြန်လှန်မပြော၊ လျှောက်ခြင်းဟန်ကို၊ လက်ခံပြီးကေ၊ တုဏှိဘောဖြင့်၊ သျှင်စောမြတ်စွာ၊ နီသောခါတွင်၊ ရာဇာမင်းလှ၊ စိတ်ကြည်လင်ကေ၊ ရွှင်အားရလို့၊ များစွာဗိုလ်ပါ၊ ခြံရံကာဖြင့်၊ ပြန်လာတုံမြောက်၊ ရွှီနန်းယံကို၊ တဖန်ရောက်လျှင်၊ ထံမှောက်ဝင်ပြန်၊ နန်းတွင်းဝန်နှင့်၊ အလွန်ထူးဆန်း၊ နို့ဂဏှာလေ၊ ရသာဆွမ်းကို၊ လုံးပန်းစီမံ၊ ပြုတုံပြန်၍၊ ဗိမာန်နန်းတွင်း၊ တုသီတာမှာ၊ နီရာခင်းလို့၊ ခဝင်းဥဿုံ၊ ပြီးပြည့်စုံသော်၊ ဆယ်စုံလက်မြှောက်၊ ဆွမ်းသုံးရန်ကေ၊ ချိန်တန်ရောက်ဟု၊ ပင့်လျှောက်သောခါ၊ ထေရ်ငါးရာနှင့် မြတ်စွာဗုဒ္ဓ၊ ထက်ဝဠာကေ၊ အာကာသက၊ ပါဒဘိညာဏ်၊ တန်းခိုးဖန်၍၊ လျှင်မြန်ကြွမြန်း၊ မြို့ဓညာလေ၊ ရာဇာနန်းသို့၊ ထူးဆန်းဣန္ဒြေ၊ ကြည်ညိုဖွယ်ဖြင့်၊ ရောင်ခြည်ဝင်းဝင်း၊ ပန်းစုံရံကေ၊ နန်းခြံတွင်းမှာ၊ သက်ဆင်းသောခါ၊ မင်းရာဇာလျှင်၊ တရာ့သျှစ်ကွက်၊ ပြိုးပြက်ပေကေ၊ ပါဒေစက်ကို၊ ဦးချတိုက်ကာ၊ ကြိုဆိုလာ၍၊ မဟာကနက်၊ ဆန်းအမော်နှင့်၊ နန်းတော်ထက်သို့၊ ရွှီစက်ဖြန့်ကာ၊ တက်ကြွပါ၍၊ ကောင်းစွာခင်းအပ်၊ တင့်လျှောက်ပတ်ကေ၊ နီရာမြတ်၌၊ လူနတ်သရဖူ၊ ထိုင်တော်မူသော်၊ ကြည်ဖြူလေးမြတ်၊ မင်းဘုန်းမော်က၊ ဆွမ်းတော်ကပ်လို့၊ သင့်မြတ်တော်ယောင်၊ ဆွမ်းများမြောင်ကို၊ သုံးဆောင်ပြီးမှ၊ ရွှီနန်းသူလေ၊ ဟူသမျှအား၊ ဓမ္မကထာ၊ ဒေသနာကို၊ သေချာကောင်းမြတ်၊ မောဓနာဖြင့်၊ ဟောကာချွတ်သော်၊ သုံးရပ်သရဏာ၊ တည်ကြပါ၍၊ ငါးဖြာသီလ၊ နန်းတွင်းသူလေ၊ ဟူသမျှမှာ၊ နိစ္စမြဲထွေ၊ ခါမကျန်ကေ၊ လွန်မယိမ်းအောင်၊ စောင့်ထိန်းရေလေး။

(၁၃)

(နှစ်ကောဇာလျှင်၊ တရာ့နှစ်ဆယ်၊ သုံးခုကယ်တွင်၊ ရောင်ခြည်ဝင်းပ၊ ပူပြင်းတုံကေ၊ ကဆုံလ၏၊ ပြည့်ထရက်မှာ၊ နိဗုဒ္ဓါတွင်၊ စကာသွန်းဘိ၊ ဆုတ်ပက္ခာသို့၊ လွန်လာပြုကေ၊ ဂုရုနိတွင်၊ ထိန်ညီးရူပ၊ လျှပ်စစ်ရောင်သို့၊ ပြောင်ပြောင်လင်းကေ၊ ဆင်းဗုဒ္ဓကို၊ ပဉ္စလောဟာ၊ ရတနာဖြင့်၊ သွန်းကာလုပ်ကေ၊ ခြောက်ရောင်ထင်၍၊ မြင်မညီးအောင်၊ သွန်းပြီးရေလေး)

(စကာသွန်းဘိ၊ ဆုတ်ပက္ခာသို့၊ လွန်လာပြုကေ၊ ဂုရုနိတွင်)

(ဘိ) နှင့် (နိ) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါလိမ္မည်။

၎င်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(စကာသွန်းဘေ့၊ ဆုတ်ပက္ခာသို့၊ လွန်လာပြုကေ၊ ဂုရုနေ့တွင်) ဟု ရပါသည်။ (စကာသွန်းဘေ့) ဟူူသည်မှာ အဓိပ္ပါယ်ကင်းမဲ့သော စကားလုံးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံမှာ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံစစ်စစ်ဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------

(၁၃) စောင့်ထိန်းမယေမြဲစွာ၊ ထိုအခါတွင်၊ သဒ္ဓါပြင်းပြ၊ ပါရမီနှင့်၊ ရာဇိန္ဒမှာ၊ များလှသံဃာ၊ ထေရ်ငါးရာနှင့်၊ မြတ်စွာဗုဒ္ဓ၊ ကျိန်းအံ့ငှါလေ၊ ဝိဟာရကို၊ လျှင်ဆွမကြာ၊ သစ်ဝါးရှာ၍၊ တောင်သာပုလု၊ မြရိပ်မြိုင်နှင့်၊ ကတညုတွင်၊ ရုံးစုညီညာ၊ များပြည်သူနှင့်၊ အားကူလှောက်လို့၊ ဆောက်ပြီးခါတွင်၊ ကျယ်စွာမဏ္ဍပ်၊ လွန်တင့်တယ်အောင်၊ ပြုပေလတ်၍၊ ရံပတ်သံဃာ၊ စောဗုဒ္ဓါကို၊ ပင့်ကာလှူငြား၊ ကျောင်းဝိဟာမှာ၊ ကောင်းစွာထားလို့၊ တရားဓမ္မ၊ ရက်မခြားအောင်၊ ကြားနာရ၍၊ သုံးဝသရဏာဂုံ၊ ပြည့်ဖြိုးထုံ၍၊ ငါးစုံသီလ၊ အဋ္ဌဂီဖြင့်၊ ကျင့်ညီမျှလျှက်၊ စန္ဒသူရိယာ၊ မင်းမြတ်စွာနှင့်၊ ပြည်ရွာတိုင်းသား၊ ခဿိန်းသူလေ၊ လူအများမှာ၊ စိတ်ထားကြည်ဖြူ၊ ပီးအလှူနှင့်၊ အယူဖြောင်တန်း၊ သာသနာမှာ၊ ရောင်ဝါထွန်းလို့၊ ပွင့်လန်းခါစ၊ ကျင့်ဆယ်ဖြာနှင့်၊ မင်းရာဇာလျှင်၊ ဗုဒ္ဓစံရာ၊ ကျောင်းဝိဟာသို့၊ လှမ်းကာချီကြွ၊ မာရဇိန်လေ၊ မုနိန္ဒကို၊ ဦးချပြီးခါ၊ ကြောင်းစုံလင်ကို၊ ဘုရင်မင်းမှာ၊ လျှောက်ခြင်းရာကား၊ သုံးဖြာလောက၊ တုမရကေ၊ ညာဏထွတ်ချာ၊ စောဗုဒ္ဓါလျှင်၊ ပြည်ရွာတမည်၊ သို့ဖြစ်ပေ၍၊ စိန္တေမြတ်စွာ၊ ဘဂဝါနှင့်၊ တူစွာမခြား၊ ရတနာနှင့်၊ သွန်းကာလုပ်ကေ၊ မြတ်ရုပ်ပွားကို၊ သနားမိတ္တာ၊ ကိုးကွယ်ရန်လေ၊ မှန်ယခုလျှင်၊ ခွင့်ပြုပါဟု၊ ရာဇာမင်းကောင်း၊ နှုတ်ဝါစာက၊ မြွက်ခါတောင်းသော်၊ ကျိုးကြောင်းထောက်ကာ၊ မင်းရာဇာကို၊ မြတ်စွာသုံးလူ့၊ ရွှီကျောင်းပေါ်မှာ၊ ခွင့်တော်ပြုသော်၊ ရှိဦးတင်ကာ၊ နန်းဘုံသာသို့၊ ပြန်လာပြီးမှ၊ မှူးမတ်ဝန်လေ၊ ပန်ရံခလို့၊ သီဟဥဂ္ဂင်၊ ညီလာခွင်မှာ၊ တိုင်ပင်ပြီးထွေ၊ မတ်တန်တန်ကို၊ တာဝန်ခွဲလို့၊ လွှဲပြီးချေသော်၊ ရွှီငွေကြီးသံ၊ တင်မကျန်ဘဲ၊ ငါးတန်လောဟာ၊ ရတနာလေ၊ သပြာချပ်ရွီ၊ ငါးမျိုးစီကို၊ စုပုံပြီးကေ၊ တကုဋေအား၊ ကြံညီဖြူဆွ၊ ငါးစီးဆင်မှာ၊ တင်ပြီးမှလျှင်၊ သတ္တရတနာ၊ ညီးလူလူကေ၊ ထီးဖြူမြတ်ကို၊ ဆောင်းလတ်ပါ၍၊ ရာဇာဘုန်းတု၊ လွန်မြိုင်ဆိုင်ကေ၊ ကတညုသို့၊ ရုံးစုညီညာ၊ အောင်မောင်းညံလို့၊ အောင်သံရွှန်းကေ၊ ချီလှမ်းခါဖြင့်၊ လွန်စွာကြီးကျယ်၊ မဏ္ဍပ်လယ်မှာ၊ ရောက်သည်ကာလ၊ ငါးစီးဆင်၏၊ ဥဂ္ဂင်မှလျှင်၊ ချကြပြီးငြား၊ ရတနာကို၊ ပုံကာထားမှ၊ ထင်ရှားကျော်လတ်၊ ပိသုကာလေ၊ ဆရာမြတ်နှင့်၊ လူနတ်များစွာ၊ ကိုးစားရာလေ၊ မဟာမုနိ၊ ရုပ်ပွားတော်လေ၊ သောင်းကျော်လတ်ကေ၊ မြတ်ဗောဓိကို၊ သွန်းသည့်အခါ၊ နှစ်ကောဇာလျှင်၊ တရာ့နှစ်ဆယ်၊ သုံးခုကယ်တွင်၊ ရောင်ခြည်ဝင်းပ၊ ပူပြင်းတုံကေ၊ ကဆုံလ၏၊ ပြည့်ထရက်မှာ၊ နိဗုဒ္ဓါတွင်၊ စကာသွန်းဘိ၊ ဆုတ်ပက္ခာသို့၊ လွန်လာပြုကေ၊ ဂုရုနိတွင်၊ ထိန်ညီးရူပ၊ လျှပ်စစ်ရောင်သို့၊ ပြောင်ပြောင်လင်းကေ၊ ဆင်းဗုဒ္ဓကို၊ ပဉ္စလောဟာ၊ ရတနာဖြင့်၊ သွန်းကာလုပ်ကေ၊ ခြောက်ရောင်ထင်၍၊ မြင်မညီးအောင်၊ သွန်းပြီးရေလေး။

(၁၄)

(ဦးထိပ်ရိုသေ၊ ဂါရဝေဖြင့်၊ တာရှည်စိတ်ညွတ်)

ဤအပိုဒ်တွင် (သေ) နှင့် (ဝေ) (ရှည်) ကို ကာရံယူထားသဖြင့် (ရိုသီ) ထက် (ရိုသေ) သည် အမှန်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်ပါသည်။ ရခိုင်စာတွင် (သဝေထိုး) ကာရံဟူသမျှကို (--ီ) ကာရံပြောင်း၍ မရနိုင်ပါ။

(မဟာမုနိ၊ အမည်တွင်ကေ၊ သျှင်ဗောဓိကို၊ နိညိမသွယ်၊ သိမ်တော်ပြင်မှာ၊ ဦးတင်ညွတ်ကေ၊ ဆည်းကပ်တေလေး)

(နိ) (ဓိ) (နိညိ) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

၎င်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(မဟာမုနေ့၊ အမည်တွင်ကေ၊ သျှင်ဗောဓေ့ကို၊ နေ့ညမသွယ်) ဟု ရပါသည်။

(မဟာမုနေ့၊ ဗောဓေ့) ဆိုသည်မှာ လုံး၀ ယုတ္တိယုတ္တာမဟိပါ။

ထိုကြောင့် ဤကာရံများမှာ လုံး၀ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများဖြစ်ပါသည်။

(နိ) ဆိုသည်မှာ ရခိုင်စာ၊ ရခိုင်စကား၊ ရခိုင်ဝေါဟာရဖြစ်၍ (နေ့) ဆိုသည်မှာ မြန်မာစာ၊ မြန်မာစကား။ မြန်မာဝေါဟာရဖြစ်ကြောင်း ကောင်းစွာ သဘောပေါက်နားလည်သင့်ပါသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------

(၁၄) သွန်းလို့မယေပြီးခါ၊ မြို့ဓညာက၊ မြတ်စွာဗုဒ္ဓ၊ ထေရ်ငါးရာနှင့်၊ ပြန်ကာကြွသော်၊ စန္ဒသူရိယာ၊ မင်းရာဇာမှာ၊ ရောင်ဝါထွန်းညီး၊ လွန်သပ္ပါယ်၍၊ တင့်တယ်လတ်ကေ၊ မြတ်မုနိကို၊ ဦးထိပ်ရိုသေ၊ ဂါရဝေဖြင့်၊ တာရှည်စိတ်ညွတ်၊ သတိုးနွယ်မှာ၊ ကိုးကွယ်လတ်လို့၊ ထပ်ထပ်လီလီ၊ ချိန်နာရီကေ၊ ရာသီရွှိပြောင်း၊ နှစ်လတာလေ၊ လွန်ကြာညောင်းအောင်၊ မင်းကောင်းရာဇာ၊ ဆည်းကပ်လာ၍၊ ကောဇာသက္ကရာဇ်၊ တရာကယ်၍၊ လေးဆယ့်သျှစ်သို့၊ ရောက်လစ်သောခါ၊ မစ္ဆိမာတွင်၊ မြတ်စွာဗုဒ္ဓ၊ ပြည်နိဗ္ဗာန်သို့၊ ဝင်စံကြသော်၊ လောကလူ့ဘောင်၊ ကျိုးများယောင်ဟု၊ ငါးထောင်သာသနာ၊ ထားလတ်ပါကေ၊ ထိုခါကာလ၊ မြို့ဓညာက၊ မင်းရာဇလျှင်၊ အဋ္ဌစတ္တာ၊ အစ်သင်္ချာကို၊ ဖြိုကာခွင်းထ၊ သာသနာနှင့်၊ ညီစွာမျှအောင်၊ တစ်မှစ၍၊ သက္ကကောဇာ၊ ပြုတုံပါကေ၊ စန္ဒာသူရိယ၊ သဒ္ဓါဖြူကေ၊ (လှူဒါနနှင့်)၊ ရောက်ထကောဇာ၊ တခုမှာတွင်၊ ခန္ဓာရုပ်နာမ်၊ ပျက်ချုပ်ပြန်သော်၊ တဖန်နန်းတက်၊ မင်းလီလီကို၊ တွက်ရွီမြောက်ကေ၊ တဆယ့်ခြောက်သို့၊ မပျက်ရောက်ခါ၊ သူရိယာကေ၊ နွယ်လာဝံသ၊ တန်းခိုးပြောင်၍၊ ဘုန်းရောင်ဟိတ်နှင့်၊ စိတြဟု၊ နာမတွင်ခြင်း၊ မြို့ဓညာက၊ ရာဇာမင်းလျှင်၊ ခန်းကြွင်းကြုံလာ၊ ကိန်းသင်္ချာကေ၊ နဝါခဆ၊ နှစ်ကောဇာကို၊ ဖြိုကာချလို့၊ ထိုမှစဉ်လျှက်၊ နောက်ထပ်မံ၍၊ စိုးစံခြင်းကေ၊ မင်းကိုးဆက်ထိ၊ နန်းတက်ကြရာ၊ ကောဇာနှစ်ကို၊ တွက်စစ်ပါသော်၊ နှစ်ရာကျော်လစ်၊ စွန်းကာကယ်၍၊ လေးဆယ့်သျှစ်တည်း၊ နောက်၌တဖြာ၊ မှတ်စရာကေ၊ ဓညာကနက်၊ ထီးနန်းဘုံဖြင့်၊ ဂုဏ်မချို့ကေ၊ မြို့အသက်ကို၊ ရွီတွက်ပြန်ရာ၊ သတ်သုံညာနှင့်၊ နဝါရောက်အောင်၊ နန်းဘုံဆောင်မှာ၊ ဘုန်းရောင်တောက်ပ၊ ရှိရာဇာရို့၊ ကျင့်ရာထုံးကို၊ သုံးနှုံးကြလျှက်၊ စန္ဒသူရိယာ၊ မြတ်ရာဇာ၏၊ နွယ်လာဝံသ၊ မျိုးအနွယ်နှင့်၊ စိုးသည်မင်းကို၊ ယှင်းလင်းပြသော်၊ ပဉ္စဝိသာ၊ ထိုရာဇာရို့၊ မဟာမုနိ၊ အမည်တွင်ကေ၊ သျှင်ဗောဓိကို၊ နိညိမသွယ်၊ သိမ်တော်ပြင်မှာ၊ ဦးတင်ညွတ်ကေ၊ ဆည်းကပ်တေလေး။

------------------------------------------------------------------------------------------

(၁၅)

(စိစိစပ်စပ်၊ နောင်အစဉ်လေ၊ ရခိုင်သားရို့၊ သိထားကတ်အောင်၊ လေးရပ်တိုင်းခွင်)

(စပ်) (ကတ်) (ရပ်) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။ (စဉ်) နှင် (ခိုင်) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရခိုင်စာ၌ (စဉ်) ကို (စိုင်) ဟု အသံထွက်သည်ကို သိသာသည်။

(ဤကဗျာကို၊ ပြည်ရွာညွန့်ဖူး၊ နန်းဘုံဆောင်ဖြင့်၊ ပြောင်ပြောင်တောက်ကေ၊ မြို့မြောက်ဦး၌၊ ပျော်မြူးစဖွယ်၊ ကျောက်ရစ်ကေဟု၊ အမည်သာယာ၊ ရပ်မဟာတွင်၊ ပညာပြည့်ဝ၊ ဟာသဉာဏ်နှင့်၊ မောင်စံလှဟု၊ နာမသညာ၊ ငါဆရာလျှင်၊ ကဗျာစီတန်း၊ သာခြင်းသံကို၊ ကာရံဆန်းနှင့်၊ နှစ်ခန်းမြောက်စွာ၊ ကုံးပြီးပါ၍)

ဤအပိုဒ်ကိုထောက်၍ ကဗျာစာဆို၏မွီးရပ်ဇာတိနှင့် အမည်နာမကို ဖော်တုတ်နိုင်သည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

--------------------------

(၁၅) ဤလေလေကေ၊ ဤလေကျော်ရွှန်း၊ ဤသို့စီကေ၊ ဤနှစ်ခန်းတွင်၊ ပြညွှန်းသေချာ၊ နိဂုဏ်းရွာ၌၊ ဓညာရဌ၊ ရွှီနန်းယံမှာ၊ စိုးစံကြကေ၊ ရာဇဖြာဖြာ၊ ပေါင်းများစွာနှင့်၊ မဟာမုနိ၊ ခြောက်ရောင်ပေါ်ကေ၊ ကိုယ်တော်မြတ်၏၊ ထုပ္ပတ္တိကို၊ စိစိစပ်စပ်၊ နောင်အစဉ်လေ၊ ရခိုင်သားရို့၊ သိထားကတ်အောင်၊ လေးရပ်တိုင်းခွင်၊ ဂါမဝင်နှင့်၊ ရာဇဝင်ခန်း၊ မြဒိုးဝေ၏၊ ရွီးသည်ကျမ်းကို၊ မှီငြမ်းပြုကာ၊ ဤကဗျာကို၊ ပြည်ရွာညွန့်ဖူး၊ နန်းဘုံဆောင်ဖြင့်၊ ပြောင်ပြောင်တောက်ကေ၊ မြို့မြောက်ဦး၌၊ ပျော်မြူးစဖွယ်၊ ကျောက်ရစ်ကေဟု၊ အမည်သာယာ၊ ရပ်မဟာတွင်၊ ပညာပြည့်ဝ၊ ဟာသဉာဏ်နှင့်၊ မောင်စံလှဟု၊ နာမသညာ၊ ငါဆရာလျှင်၊ ကဗျာစီတန်း၊ သာခြင်းသံကို၊ ကာရံဆန်းနှင့်၊ နှစ်ခန်းမြောက်စွာ၊ ကုံးပြီးပါ၍၊ ဖတ်နာသူများ၊ ဆီးလိပ်ချိုနှင့်၊ ကွမ်းကိုစား၍၊ တန့်နားကြပေ၊ မြို့ဝေသာ၏၊ ကြောင်းရာထုံးကို၊ (ပြောအုံးမည်လေး)။ (ပျောက်)

(၁၆)

(ထွက်လားချီဘိ၊ ဆန်းစကြုံ၍၊ ကဆုန်ကူးကေ၊ ဗုဒ္ဓူးနိတွင်၊ သိမ့်သိမ့်ကျော်ညာ)

(ဘိ) (နိ) (သိမ့်) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါလိမ္မည်။

ဤကာရံကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(ထွက်လားချီဘေ့၊ ဆန်းစကြုံ၍၊ ကဆုန်ကူးကေ၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင်၊ သေ့သေ့ကျော်ညာ) ဟု ရပါသည်။

(ထွက်လားချီဘေ့) (သေ့သေ့ကျော်ညာ) ဆိုသည်မှာ လုံးဝအဓိပ္ပါယ်ကင်းမဲ့သော ဝေါဟာရများဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံများမှာ လုံးဝမြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ဝေါဟာရ၊များဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------

(၁၆) တခန်းမယေရပ်ခို၊ နောက်ထပ်မံ၍၊ ကာရန်ဆန်းနှင့်၊ တခန်းဆိုမည်၊ မေပျိုသက်ထား၊ ပန်းစံပယ်မှာ၊ မောင်စကားကို၊ ထောင်နားတည်ပါ၊ မြို့ဓညာကို၊ ပိုင်ကာစိုးငြား၊ မင်းဆက်နွယ်လေ၊ နှစ်ဆယ့်ငါးတွင်၊ နောက်ဖျားဆုံးစွန်၊ အုပ်စိုးစံကေ၊ နိုင်ငံမျက်ရှု၊ မဟာနွယ်လေ၊ မင်းကေတုမှာ၊ သားဦးပတ္တမြား၊ လက်ရုံးရောင်ဖြင့််၊ ပြောင်ပြောင်ထွန်းကေ၊ စန္ဒြားကို၊ မင်းဖျားရာဇာ၊ တရံခါဝယ်၊ အင်္ဂါလေးရပ်၊ စစ်သေနာဖြင့်၊ ရံကာပတ်လို့၊ မှူးမတ်စုံစွာ၊ မြို့ဓညာက၊ ထွက်ခါသုတ်သုတ်၊ ခရီးတာကို၊ သင်္ချာထုတ်သော်၊ ဂါဝုတ်နှစ်ပြန်၊ ရပ်မျက်နှာကို၊ မှန်းကာထောက်သော်၊ နောက်မြောက်ယံတွင်၊ ရောက်ပြန်ကာလ၊ ကုန်းကမ်းမြီမှာ၊ ဗိုလ်ခြီဝန်းကေ၊ စခန်းချလို့၊ မြို့ပြအင်္ဂါ၊ လက္ခဏာနှင့်၊ ညီစွာတင့်တယ်၊ ကျုံးပတ်ရံ၍၊ တပ်ခြံဆီးကေ၊ မြို့ကြီးတည်လို့၊ ဂုဏ်ရည်ထူးမြင့်၊ နန်းဝေယံဖြင့်၊ စံမနှုံးကေ၊ ကံသုံးဆင့်ဟု၊ နန်းမြင့်သညာ၊ ထိုမြို့ရွာမှာ၊ ရာဇာစန္ဒြား၊ မတ်တော်ဝန်နှင့်၊ ခြံရံငြားလို့၊ စံစားပျော်ရာ၊ ထိုအခါတွင်၊ ဗိုလ်ပါဆင်မြင်း၊ မိုးတွင်းခါဝယ်၊ ယင်နာရောက်ကေ၊ သီပျောက်ခြင်းကြောင့်၊ နန်းတွင်းဘုံသာ၊ ဆောင်သီဟာတွင်၊ ရာဇာမင်းလှ၊ မတ်များစွာနှင့်၊ တိုင်ပင်ကြသော်၊ ဗေဒကျွမ်းကျင်၊ ကျမ်းစုံသင်၍၊ မြော်မြင်နှမ့်သိ၊ တိုင်းနိုင်ငံမှာ၊ လွန်ကျော်ဇောကေ၊ ပရောဟိဟု၊ ကဝိမတ်ဝန်၊ လျှောက်တင်ဟန်ကား၊ အလွန်ကျော်ကြား၊ မင်းရာဇိန်လေ၊ စနီသားမှာ၊ ထွက်လားချီဘိ၊ ဆန်းစကြုံ၍၊ ကဆုန်ကူးကေ၊ ဗုဒ္ဓူးနိတွင်၊ သိမ့်သိမ့်ကျော်ညာ၊ နောက်မျက်နှာတွင်၊ သိင်္ဂါနန်းမြင့်၊ ဆောက်စိုက်သွယ်၍၊ မြို့ပြည်ပြောင်းကေ၊ အကြောင်းသင့်၍၊ နန်းမြင့်တည်ရာ၊ ပြည်အောင်ချာတွင်၊ နာနာဘာဝ၊ ဖုတ်ပြိတ္တာရို့၊ ဝင်ကာရောက်ကေ၊ ပယောဂကြောင့်၊ မုချအမှန်၊ လူများစွာ၏၊ ခန္ဓာသက်လျှင်၊ ပျက်ရပြန်ဟု၊ ထိပ်စွန်လက်ထား၊ လျှောက်တင်ပုံကို၊ မယုံငြား၍၊ ပယ်ထားပြီးလျှင်၊ နောက်ထပ်မံ၍၊ မတ်ဝန်များကို၊ ပြောကြားအင်ကား၊ မြော်မြင်ဉာဏ်ဟိ၊ အဖြာဖြာကို၊ လိမ္မာတတ်ကေ၊ မတ်ကဝိရို့၊ သဖောလက္ခဏာ၊ ရင်းအချာဖြင့်၊ ရောဂါကင်းကြောင်း၊ တတ်ကြည်ပွန်၍၊ လွန်ထင်ရှားကေ၊ သမားကောင်းနှင့်၊ ဆီးကောင်းနည်းနာ၊ အဖြာဖြာကို၊ လျှင်စွာခဏ၊ သိဟိပြန်သော်၊ ငါ့ထံမှောက်မှာ၊ လျှောက်ထားကြဟု၊ ချသည့်အာဏာ၊ ထိုအခါတွင်၊ သက်ဝါကြီးမြောက်၊ ပညာရွှင်၍၊ ကျော်ထင်လတ်ကေ၊ မတ်တယောက်က၊ တင်လျှောက်တုံကျင်၊ နန်းကြီးသျှင်ကေ၊ ဘုရင်ဘုန်းခေါင်၊ ကြွင်းမကျန်အောင်၊ ကျွန့်စကားကို၊ ရွှီနားထောင်ပါ၊ များမြောင်လူသား၊ ဖြစ်ပွားပါကေ၊ ရောဂါများကြောင့်၊ ပျက်ပြားတုံပါ၊ ဤကြောင်းရာကား၊ မိစ္ဆာစုန်းဖုတ်၊ နတ်ပြိတ္တာလေ၊ နာနာရုပ်ရို့၊ ပြုလုပ်တုံကြ၊ ပရောဂလေ၊ ဒေါသမဟုတ်၊ ကျမ်းအညွှန်နှင့်၊ မှန်သရုပ်ကို၊ ဖော်ထုတ်လျှက်သာ၊ ပြရပါမူ၊ ရာဇာစံမြန်း၊ မြို့တခိုကို၊ ရီညိုဝန်းလို့၊ ညစ်ညမ်းရွှံ့နွံ၊ အင်းအိုင်ရံကေ၊ ပုဇွန်လိပ်ငါး၊ ပျော်မြူးအင်ကေ၊ မှက်ခြင်များ၍၊ တွင်ငြားနာမ၊ များလူဗိုလ်ရို့၊ ခေါ်ဆိုပြောကေ၊ နောပကဟု၊ ဒေသဤမှာ၊ မိုးချိန်ခါတွင်၊ မရွာမသွန်၊ မိုးခေါင်ပြန်သော်၊ ပူလွန်ပြင်းပြ၊ လူများစွာရို့၊ ရောဂါရ၍၊ ဝါတပုတိ၊ မည်ဟိတွင်ပြီ၊ ဓာတ်နှစ်လီမှာ၊ ကဲလွန်တုံထ၊ ငုတ်တုံပါကေ၊ အာကာသကြောင့်၊ ဥဏှတေဇော၊ တွင်းသဏ္ဍန်မှာ၊ လွန်ပြန့်ပြော၍၊ ပျက်ချောတလီ၊ ပထဝီကြောင့်၊ အမှီမရ၊ ဝါယောကန်၍၊ ဝမ်းသွန်ခြင်းမှာ၊ ထန်ပြင်းလှ၏၊ ထိုကတဖန်၊ ကူးစက်ဟန်မှာ၊ ညှီနံပုတ်ငြား၊ ယိုစီးကျင်ကေ၊ မစင်အားကို၊ ယင်များအုံကာ၊ စားသောက်ပါ၍၊ ပျံကာတခြား၊ လူများစွာ၏၊ အစာများမှာ၊ နားလတ်တုံဘိ၊ ထိုအစာကို၊ ယူကာပွားကေ၊ စားသောက်မိ၍၊ ဖြစ်သည့်ရောဂါ၊ ထိုအနာမှာ၊ မြန်စွာကူးစက်၊ ဤပုံစံသို့၊ ပြန်ကာပြောင်းကေ၊ ထောင်သောင်းဆက်၏၊ တချက်နောက်မှာ၊ ဤရောဂါ၏၊ ဖြစ်ရာမူလ၊ သောက်သုံးနီကေ၊ ရီကစဟု၊ ရှိကမိန့်မှာ၊ စကားလာကြောင့်၊ ခုခါထင်လင်း၊ ဤပြည်ရွာမှာ၊ ရောဂါကင်းအောင်၊ ရီတွင်းရီကန်၊ သန့်ယှင်းရန်ကို၊ ကောင်းမွန်ပြုငြား၊ နောင်တလီတွင်၊ သောက်ရီများကို၊ ကြိုထားတုံပြန်၊ ယင်နားလာကေ၊ အစာများကို၊ မစားရန်တည်း၊ တဖန်သိအပ်၊ စွတ်စိုစိုနှင့်၊ ထိုအဝတ်ကို၊ မကပ်ယှောင်ခွာ၊ အိမ်တခွင်လေ၊ ပြင်အတွင်းပါ၊ သန့်ယှင်းရာဟု၊ ကျမ်းလာစကား၊ ဤနည်းလာကို၊ ဆောင်ကာထားလျှင်၊ ကြီးထွားလှစွာ၊ ဤရောဂါလျှင်၊ ကင်းကွာလိမ့်မည်၊ မင်းဘုရင်ကို၊ ဦးတင်မြှောက်လို့၊ လျှောက်လတ်ပေသော်၊ ဘုန်းကြွယ်မင်းလှ၊ မတ်တော်ဝန်၏၊ တင်ဟန်များကို၊ ရွှင်အားရ၍၊ များစွပြည်သူ၊ ခဿိန်းသူရို့၊ ထပ်တူထပ်မျှ၊ နည်းယူသင်၍၊ အားအင်ထုတ်ကေ၊ ပြုလုပ်ကြဟု၊ ချသည့်အာဏာ၊ ထိုအခါတွင်၊ ပြည်ရွာအတွင်း၊ ထိုနမူကို၊ စံယူထုတ်ကေ၊ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့်၊ မြို့တွင်းပြည်ရွာ၊ ထိုယင်နာမှာ၊ မြန်စွာကင်းပျောက်၊ ပြည်ကြီးသျှင်မှာ၊ ရွှင်ဝမ်းမြောက်လို့၊ တင်လျှောက်နည်းညွှန်၊ မတ်တော်ဝန်ကို၊ ဆုမွန်ချထွေ၊ သီဟာပျံနှင့်၊ ဝေယျံနန်းမှာ၊ ချီမွှမ်းရေလေး။

(၁၇)

(ဌာနေသီရိ၊ သေအချာဖြင့်၊ ဝေသာလိကို၊ ပြောင်းရွှိတည်ထောင်)

(ရိ) (လိ) (ရွှိ) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိနိုင်ပါသည်။

၎င်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(ဌာနေသီရေ့၊ သေအချာဖြင့်၊ ဝေသာလေ့ကို၊ ပြောင်းရွှီ့တည်ထောင်) ဟု ရပါသည်။

(ဌာနေသိရေ့) (ဝေသာလေ့) ဆိုသည်မှာ လုံးဝအဓိပ္ပါယ်မဟိသော စကားလုံးများဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံများမှာ လုံးဝမြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများဖြစ်ပါသည်။

(ဘုန်းတောက်ပါရမီ၊ မဟာဆွီကေ၊ သာဂီမင်းမျိုး)

ဤအပိုဒ်တွင်လည်း (မီ) (ဆွီ) (ဂီ) ကို ကာရံယူထားပါသည်။

၎င်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(ဘုန်းတောက်ပါရမေ၊ မဟာဆွေလျှင်၊ သာဂေမင်းမျိုး၊) ဟု ရပါသည်။

(ပါရမေ) (သာကေ) ဆိုသည်မှာ ယုတ္တိယုတ္တာမဟိသော စကားလုံးများဖြစ်ပါသည်။

ဤကာရံကိုဆောက်၍ (ဆွေမျိုး) ထက် (ဆွီမျိုး) (မင်းဆွီမင်းမျိုး) သည်ရာ ရခိုင်အမှန်ဖြစ်ကြောင်း သိသာသည်။

(ထူလစန္ဒြား၊ တွင်ငြားတဖြာ၊ အာနန္ဒာဟု၊ သညာဘွဲ့ရ၊ ထိုဘုရင်မှာ၊ ကြင်မဝကေ၊ အလှကြံညီ၊ ရူပိနီဟု၊ ဒေဝီရတနာ၊ ဘွဲ့သညာမှာ၊ ကုမ္မာမိဖုရား၊ လှအောင်ချာကို၊ တောင်ညာထားလို့၊ စံစားတုံလစ်၊ မှတ်သင်္ချာလေ၊ ကောဇာနှစ်လျှင်၊ တွက်စစ်ငါးရာ၊ ရောက်သောခါတွင်၊ သုံးဖြာပိဋကတ်၊ မြတ်ဇိနော်လေ၊ ဟောဖော်ဘိကေ၊ ပရိယာတ်ကို၊ ကြီးချပ်၌မှာ၊ ရွီးထိုးကာဖြင့်၊ သံဃာယနံ၊ ပဉ္စနံကို၊ မင်းမွန်စောထီး၊ မြို့ဝေသာမှာ၊ သံဃာများနှင့်၊ တင်ထားပြီးသော်)

(ထူလစန္ဒြား၊ တွင်ငြားတဖြာ၊ အာနန္ဒာဟု) ဤအပိုဒ်က ရခိုင်သမိုင်းပညာသျှင်များ မဖော်ထုတ်နိုင်သိမ့်သော အာနန္ဒစန္ဒြားဘုရင်အသူလဲ အမီးပုစ္ဆာကို အဖြေဖော်ထုတ်လျှက်ဟိသည်။ ၎င်း ထူလစန္ဒြား (ခေါ်) အာနန္ဒစန္ဒြား ဘုရင်မှာ ဝေသာလီ၌ သံဃာယနာတင်ခသည်ကို ဖော်ပြထားသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------

(၁၇) ချီမွှန်းမယေသြဘာ၊ ပြုတုံပါကေ၊ ရာဇာထွတ်ထား၊ တအေကာမှာ၊ တေဇာလွှမ်းကေ၊ စန္ဒားလျှင်၊ တည်ထားစံလင့်၊ များဗိုလ်တာရို့၊ ပျက်ကာဆုံးကေ၊ ကံသုံးဆင့်၍၊ ထီးဖွင့်မကြာ၊ တနှစ်တာတွင်၊ စွန့်ခွာပြီးလစ်၊ သက္ကရာဇ်လျှင်၊ နှစ်ရာ့လေးဆယ်၊ ကိုးခုဝယ်တွင်၊ ဌာနေသီရိ၊ သေအချာဖြင့်၊ ဝေသာလိကို၊ ပြောင်းရွှိတည်ထောင်၊ မတ်များမြောင်နှင့်၊ ရွှင်မညီးအောင်၊ စံပြီးနောင်တွင်၊ ပြည်ဘောင်တရိုး၊ ရွှီပြည်သူလေ၊ လူအများရို့၊ စီးပွားတိုးအောင်၊ ပံ့ပိုးကောင်းစွာ၊ ဆယ်မြောင်းတာနှင့်၊ လယ်ယာများပြား၊ တိုးချဲ့ပြန်ကေ၊ စီမံထားလို့၊ တပါးနောက်တွင်၊ တိုင်းပြည်ခွင်၌၊ လူသျှင်အများ၊ သီရောဂါရို့၊ ကင်းကွာငြားအောင်၊ ဆီးဝါးပညာ၊ သင်အံ့ငှါလျှင်၊ တရွာတယောက်၊ မင်းရာဇာကေ၊ ဘဏ္ဍာထောက်လို့၊ တတ်မြောက်အောင်ပင်၊ မြတ်ဆရာနှင့်၊ ဝေသာမြို့မှာ၊ ခေါ်လို့သင်၍၊ လူသျှင်သီးသီး၊ တိုင်းမြို့ရွာမှာ၊ ကျမ္မာရီးကို၊ အားပီးကူညီ၊ တတ်လိမ္မာကေ၊ ဆရာများနှင့်၊ ကုစားစီလို့၊ တလီထိုမှ၊ ရောင်းအဝယ်ကို၊ တွင်ကျယ်လှအောင်၊ မောင်းကရာဇူ၊ ဟောင်းသစ်ဟူ၍၊ ညီတူပြုငြား၊ ရွှီပြည်သူရို့၊ သုံးတုံငြားကေ၊ သွန်းထားသေချာ၊ လွန်ကြည်လင်၍၊ ငွေစင်ပြားကေ၊ ဒင်္ဂါးမှာလျှင်၊ မဟာစန္ဒြား၊ မြတ်ဘုန်းမိုကေ၊ ထိုမင်းများ၏၊ မွီးဖွားတုံပြန်၊ စနီနံကို၊ အမှန်ခပ်နှိပ်၊ ကြံစုံပြန်ကေ၊ နွားတံဆိပ်နှင့်၊ ရောင်ဖိတ်ဝင်းဖြာ၊ တဖက်မှာတွင်၊ ရာဇာဆောင်းထိုက်၊ နာရဏီလေ၊ သိင်ဂီစစ်ကေ၊ မကိုဋ်ပုံစံ၊ နောက်တဖန်ကား၊ ကြာလွန်ရှိက၊ မြို့ဓညာမှာ၊ တေဇာပကေ၊ သူရိယရာဇာ၊ ဆက်နွယ်လာဟု၊ ဖော်ကာညွှန်ပြ၊ စုံအညီကေ၊ နီနှင့်လကို၊ ပီသကောင်းမွန်၊ မကိုဋ်တော်၏၊ အပေါ်ထိပ်မှာ၊ ခပ်နှိပ်ပြန်၍၊ ပုံစံနှစ်ရပ်၊ ငါးမူးဟူ၍၊ သုံးယူစွဲကေ၊ မူခွဲခတ်နှင့်၊ တချပ်သုံးရန်၊ နှစ်ပုံစံကို၊ သွန်းပြန်များပြား၊ ရခိုင်ပြည်လေ၊ နယ်အနှံ့မှာ၊ ဖြန့်လတ်ငြားသော်၊ ဖောက်ကားရောင်းဝယ်၊ အသွယ်သွယ်မှာ၊ တွင်ကျယ်ပြန့်ပြော၊ မြစ်နဒီလေ၊ ရီတကြောမှာ၊ သင်္ဘောလှီယင်၊ လောင်းလွန်းကြင်ရို့၊ ထွက်ဝင်သောင်းသောင်း၊ တခြားပြည်က၊ ကုန်သည်ပေါင်းလည်း၊ ရောင်းရန်ဝယ်ရန်၊ လာကြပြန်သော်၊ ကုန်ဝန်တင်ချ၊ သွယ်အယူကေ၊ လွယ်ကူလှအောင်၊ လှပခိုင်မာ၊ ကျောက်များစွာဖြင့်၊ စီကာလုပ်ထား၊ ဆိပ်ကမ်းခြီမှာ၊ ကျောက်လှီကားကို၊ စန္ဒြားမင်းမွန်၊ ပြုလုပ်ပြန်၍၊ ငွေခွန်တိုးပွား၊ ဝေသာလီမှာ၊ လွန်စည်ကားလို့၊ ဘုရားမြတ်စွာ၊ သာသနာကို၊ ပမာနီလ၊ ထိန်ထိန်ဖြာကေ၊ ရောင်ဝါပအောင်၊ မစကောင်းစွာ၊ ဆောင်ရွက်ကာဖြင့်၊ ဝေသာကြငှန်း၊ ရွှီနန်းဆောင်မှာ၊ ဘုန်းရောင်ထွန်းလို့၊ စံမြန်းပျော်ရာ၊ နန်းသက်တာကို၊ ရွီကာတွက်သော်၊ ငါးဆယ်ကျော်၍၊ စွန်းပေါ်ခုနစ်၊ ပွားတက်လာကေ၊ ကောဇာနှစ်ကို၊ တွက်စစ်ပြန်မြောက်၊ ကိန်းသင်္ချာလေ၊ သုံးရာခြောက်တွင်၊ ဘုန်းတောက်ပါရမီ၊ မဟာဆွီကေ၊ သာဂီမင်းမျိုး၊ သက်အရွယ်လျှင်၊ သျှစ်ဆယ့်ကိုးမှာ၊ ပျက်ညှိုးဇာတာ၊ မြို့ဝေသာကို၊ စွန့်ကာတဖန်၊ ရုပ်ခန္ဓာလေ၊ ပျက်ကာယွင်းကေ၊ နတ်နန်းစံလို့၊ တဖန်နောက်မှ၊ သူရိယဟု၊ ရာဇစန္ဒြား၊ မတ်ပေါင်းရံ၍၊ စိုးစံငြားကေ၊ ထင်ရှားကျော်ဟိုး၊ နှင်းသက်ဝေလျှင်၊ လေးဆယ်ကိုးတည်း၊ နွယ်ရိုးဝံသ၊ ဆက်နွယ်ပြန်၍၊ ဘုန်းကံပကေ၊ မောလရာဇာ၊ နန်းစံမှာကား၊ အဋ္ဌာစာရ၊ မင်းပေါလလျှင်၊ ရက္ခပူရီ၊ ဝေသာလီကို၊ ခွန်စီစိုးမြောက်၊ မြဲမသွယ်ကေ၊ လေးဆယ်ခြောက်နှင့်၊ ထိုနောက်တဝ၊ ပြင်းအာဏာနှင့်၊ မင်းကာလလျှင်၊ နဝစတ္တာ၊ မြို့ဝေသာကို၊ စံလာပြီးမြောက်၊ မင်းပြည်ပိုင်လေ၊ စဉ်မပျက်ကေ၊ ငါးဆက်ရောက်သော်၊ ထက်အောက်လွှမ်းကျော်၊ တုမပေါ်အောင်၊ ဘုန်းတော်ကြီးလှ၊ တိုင်းနိုင်ငံကို၊ စိုးပြန်ရကေ၊ ထူလစန္ဒြား၊ တွင်ငြားတဖြာ၊ အာနန္ဒာဟု၊ သညာဘွဲ့ရ၊ ထိုဘုရင်မှာ၊ ကြင်မဝကေ၊ အလှကြံညီ၊ ရူပိနီဟု၊ ဒေဝီရတနာ၊ ဘွဲ့သညာမှာ၊ ကုမ္မာမိဖုရား၊ လှအောင်ချာကို၊ တောင်ညာထားလို့၊ စံစားတုံလစ်၊ မှတ်သင်္ချာလေ၊ ကောဇာနှစ်လျှင်၊ တွက်စစ်ငါးရာ၊ ရောက်သောခါတွင်၊ သုံးဖြာပိဋကတ်၊ မြတ်ဇိနော်လေ၊ ဟောဖော်ဘိကေ၊ ပရိယာတ်ကို၊ ကြီးချပ်၌မှာ၊ ရွီးထိုးကာဖြင့်၊ သံဃာယနံ၊ ပဉ္စနံကို၊ မင်းမွန်စောထီး၊ မြို့ဝေသာမှာ၊ သံဃာများနှင့်၊ တင်ထားပြီးသော်၊ ပျက်စီးပြန်ခါ၊ နောက်ရာဇာရို့၊ ထပ်ခါပြုစု၊ လုပ်နိုင်ရန်ကို၊ စိတ်ကြံပြုလို့၊ ကောင်းမှုဒါန၊ တာသုံးထောင်နှင့်၊ ဂေါင်အချုပ်ကေ၊ သဂုၤတ္တဟု၊ နာမတွင်ခြင်း၊ သရက်ရွာနှင့်၊ လက်ကာတွင်းကို၊ စိတ်ရင်းဖြူစွာ၊ လှူလတ်ပါ၍၊ အက္ခရာရွီးမှတ်၊ ကြီးချပ်လွှာမှာ၊ ကောင်းစွာနှိပ်ကေ၊ တံဆိပ်ခတ်လို့၊ မင်းမြတ်ဘုန်းကြွယ်၊ သေအချာဖြင့်၊ ရှည်ကြာမှတ်အောင်၊ ထားလတ်တေလေး။

(၁၈)

(ရောဂါကောင်းရီး၊ ပင်ညောင်ညိုကို၊ ဖျက်ဖြိုလှီး၍၊ မီးနှင့်လည်းတိုက်၊ ဖွီးဖွီးဖြူ၍၊ ပြာပုံဖြစ်လျှင်)

(ရီး) (လှီး) (မီး) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ဤကာရကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(ရောဂါကောင်းရေး၊ ပင်ညောင်ညိုကို၊ ဖျက်ဖြိုလှေး၍၊ မေးနှင့်လည်းတိုက်၊ ဖွေးဖွေးဖြူ၍၊ ပြာပုံဖြစ်လျှင်) ဟူ၍ ရပါသည်။

(ဖြိုလှေးသည်။ မေးနှင့်တိုက်သည်) ဆိုသည်မှာ လုံးဝအဓိပ္ပါယ်မဟိပါ။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံများမှာ မြန်မာမှုပြုမရသော ကာရံများဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------

(၁၈) ထားလတ်ငြားကေ၊ စန္ဒြားရာဇာ၊ အာနန္ဒာလျှင်၊ ဘာသာကောင်းကျိုး၊ စည်ပင်သာအောင်၊ ပြည်ရွာကျိုးကို၊ အားကြိုးစိတ်ကြံ၊ လုံ့လသန်၍၊ စီမံပြုလစ်၊ ရှိဘုန်းကံကြောင့်၊ နန်းစံစိုးကေ၊ ဆယ့်ကိုးနှစ်တွင်၊ သက္ကရာဇ်ကောဇာ၊ တွက်စစ်ခါဝယ်၊ ငါးရာတဆယ်၊ ခုနှစ်ကယ်တွင်၊ ကံခေဆိုးလှ၊ မြတ်ရာဇာမှာ၊ နတ်ရွာကြွသော်၊ သားလှသက်နှံ၊ တိုင်းနိုင်ငံကို၊ ပိုင်စံစိုးဘိ၊ ထူးကဲလွန်၍၊ ဘုန်းကံဟိကေ၊ သီရိစန္ဒြား၊ တသာဂီကေ၊ ဇာနီဖွားမှာ၊ သက်ထားကြင်ယာ၊ သာဝိတာဟု၊ တောင်ညာနှမ၊ နတ်ဆင်းညီကေ၊ ဒေဝီလှကို၊ ကဉ္စနမာလာ၊ ဘွဲ့သညာဖြင့်၊ တင်ကာမြှောက်ထား၊ အတန်တန်လေ၊ မတ်ဝန်များနှင့်၊ ခစားရံပတ်၊ ညီးလူလူဖြင့်၊ ထီးဖြူမိုးကေ၊ အုပ်စိုးလတ်လို့၊ လွှမ်းပတ်ကျော်လစ်၊ နန်းဘုံပျံမှာ၊ စံသည်နှစ်ကို၊ ရွီစစ်တွက်ကျုံး၊ နှစ်လေးဆယ်နှင့်၊ စွန်းဝယ်သုံးတွင်၊ ရှိထုံးစဉ်လာ၊ နှစ်ကောဇာလျှင်၊ ငါးရာခြောက်ဆယ်၊ ရောက်ခါဝယ်တွင်၊ သုံးသွယ်ပိဋကတ်၊ စောဗုဒ္ဓါ၏၊ မြွက်ခါထုတ်ကေ၊ မုက္ခပါတ်ကို၊ ပြီးပြတ်စုံစွာ၊ ကြီးချပ်မှာ၌၊ သံဃာများမြောင်၊ ပေါင်းနှစ်ထောင်နှင့်၊ ရွတ်ဆောင်ကျန၊ မြောက်ချိန်ခါဝယ်၊ ငါးရာခြောက်ဆယ်၊ ရောက်လတ်ပေကေ၊ ထိုသည်သက္ကရာဇ်၊ ခန်းကြုံပါကေ၊ ကောဇာနှစ်ကို၊ ဖြိုပစ်ပြီးခါ၊ တစ်သင်္ချာမှ၊ စကာရွီလစ်၊ တက်ပွားပါကေ၊ ကောဇာသစ်လျှင်၊ တွက်စစ်နှစ်ဆယ်၊ ကိုးခုကေတွင်၊ ဘုန်းကြွယ်ရာဇာ၊ စုတိပြန်၍၊ နတ်ထံကြွသော်၊ သိင်္ဂစန္ဒြား၊ သားသက်နှံလျှင်၊ နန်းစံငြားလို့၊ ညာထားနှမ၊ သွန်းရုပ်ဟန်သို့၊ သုဝဏ္ဏနှင့်၊ တူကွမကွာ၊ တိုင်းရက္ခာကို၊ အာဏာဖြန့်မိုး၊ ချုပ်အချာဖြင့်၊ အုပ်ခါစိုးလို့၊ အမျိုးဘာသာ၊ သာသနာကို၊ လွန်စွာမြှောက်စား၊ မြို့ပြည်ရွာလျှင်၊ သာယာငြားအောင်၊ ဆယ်ပါးဓမ္မ၊ ရှိစဉ်လာကေ၊ ရာဇာထုံးကို၊ နှလုံးမျှ၍၊ သင်္ဂဟလေးတန်၊ ဒါနဝှမ်၍၊ နန်းစံစိုးမြောက်၊ နှစ်ကြာရှည်ကေ၊ ခြောက်ဆယ်ခြောက်တည်း၊ ထိုနောက်တဖြာ၊ နှစ်ကောဇာကား၊ ပဉ္စာနဝ၊ ရောက်သောခါ၌၊ ဇရာကျလို့၊ ရာဇဘုရင်၊ ကုသိုလ်ဟုန်လျှင်၊ ကုန်ကာခန်းကေ၊ နတ်နန်းဝင်လို့၊ ထိုပြင်နောက်မှ၊ နှုံးမတန်အောင်၊ ဘုန်းကံပကေ၊ စူဠစန္ဒြား၊ တွင်မည်ဆိုကေ၊ ထိုမင်းသားမှာ၊ ညာထားနှမ၊ တိုက်လေးဆောင်မှာ၊ ကိုယ်ရောင်ပကေ၊ စန္ဒဒေဝီ၊ မဟေသီနှင့်၊ ရွှီစီဘုံနန်း၊ မှူးမတ်ဝန်ရို့၊ ပတ်ရံဝန်းကေ၊ စံမြန်းပျော်ရာ၊ တရံခါတွင်၊ ရာဇာမင်းဖျား၊ ဦးရစ်နာလျှင်၊ ဖြစ်လာငြား၍၊ ဆီးဝါးစုံစွာ၊ အဖြာဖြာနှင့်၊ ဆရာအများ၊ အတန်တန်လျှင်၊ ကုပြန်ငြားလည်း၊ ဖြစ်ပွားရောဂါ၊ မချမ်းသာသော်၊ ရာဇာဘုန်းဟိ၊ မတ်စုံလင်နှင့်၊ တိုင်ပင်ညှိလို့၊ ကဝိဉာဏ၊ ရွှီတိုင်းဘုံမှာ၊ ဂုဏ်ရောင်ပ၍၊ သာမယဇ္ဇု၊ ဣသျှုတွင်ထား၊ ကျမ်းသုံးဘုံကို၊ တတ်တုံငြားကေ၊ ဟူးရားအကျော်၊ ပုဏ္ဏားတော်ကို၊ ပင့်ခေါ်ယူလျှက်၊ မင်းရာဇာ၏၊ ဇာတာကွက်ကို၊ တွက်ချက်သောခါ၊ ဗြဟ္မဏာကေ၊ ဆရာမြတ်မှာ၊ ဟောလတ်ရာကား၊ မဟာတေဇ၊ ဘုန်းတော်ဟိန်နှင့်၊ ထိန်ထိန်ပကေ၊ မင်းလှဘုန်းကြွယ်၊ လွန်စည်ပင်၍၊ ရွှင်မညီးကေ၊ သင်းထွီးပြည်တွင်၊ ရှိဝေတ၀၊ အကုသိုလ်လေ၊ ပိုမိုကြီးကေ၊ ခွီးဖြစ်ခလို့၊ သီသတွင်ပြန်၊ ဦးဂေါင်းခွံကို၊ ပင်သန်ရိပ်ဝန်း၊ မြညောင်ညိုလျှင်၊ မျိုကာလွှမ်းလို့၊ ကုန်ခန်းဆောင်းလ၊ ရွက်ကျင်ပြန်၍၊ ဂိမှာန်တွင်းမှာ၊ လီပြင်းထသော်၊ ကိုင်းမခက်သံ၊ ဘယ်ညာလန်၍၊ လှုပ်ပြန်တုံကြ၊ သို့တွက်တာကြောင့်၊ ရောဂါရလို့၊ လျှင်ဆွမကြာ၊ ဦးရစ်နာလေ၊ ရောဂါကောင်းရီး၊ ပင်ညောင်ညိုကို၊ ဖျက်ဖြိုလှီး၍၊ မီးနှင့်လည်းတိုက်၊ ဖွီးဖွီးဖြူ၍၊ ပြာပုံဖြစ်လျှင်၊ စင်စစ်မှန်စွာ၊ ဤအနာမှာ၊ ကောင်းပါလိမ့်မည်၊ မင်းဘုရင်ကို၊ ဦးတင်မြှောက်လို့၊ လျှောက်လတ်ပေသော်၊ ဌာနေသီရိ၊ သင်းထွီးပြည်ဟု၊ အမည်ဟိကေ၊ ဘုမ္မိသုဝံ၊ ရွှီတိုင်းဖောင်မှာ၊ မြရောင်လွှမ်းကေ၊ ညောင်နန်းထံသို့၊ လျှင်မြန်မကြာ၊ မြတ်ဗိုလ်တာဖြင့်၊ ရံကာပတ်ဝန်း၊ လှီနာဝါဖြင့်၊ ချီကာလှမ်းလို့၊ ထူးဆန်းတင့်တယ်၊ များလူသျှင်ရို့၊ ရွှင်မညီးကေ၊ သင်ထွီးပြည်တွင်၊ ရောက်ပေတုံလစ်၊ ပင်ညောင်ညိုကို၊ လဲှဖြိုပစ်လို့၊ မီးတိုက်ပြီးထွေ၊ မိမိပြည်ကို၊ ပြန်သည်ကာလ၊ သမုဒ်ကျယ်ကေ၊ ပင်လယ်ဝတွင်၊ ပြင်းပြလီဟုန်၊ တိုက်လတ်တုံသော်၊ ဗလုံထိုးကြွ၊ ကျွတ်ကျွတ်ဆူ၍၊ ယက်ဖြူဆိုင်းကေ၊ လှိုင်းကြီးထလို့၊ များလှရာထောင်၊ လှီများမြောင်နှင့်၊ ဘုန်းခေါင်စောထီး၊ စီးကာပျော်ရေ၊ လှီတော်ကြီးမှာ၊ ပျက်စီးမြုတ်နစ်၊ သမုဒ်ကျယ်ကေ၊ ပင်လယ်မြစ်မှာ၊ ဧကရာဇ်ဘုန်းကြွယ်၊ သက်ခန္ဓာလေ၊ ရီမှာတုံးကေ၊ ဆုံးလီရေလေး။

(၁၉)

(မြနှစ်ပုံချီ၊ မဟာဆွီကေ၊ ဇာနီမှန်ငြား၊ ဘုန်းတော်ဖြာ၍၊ အာဏာလွှမ်းကေ၊ စန္ဒြားဟု၊ ထင်ရှားကျော်မြောက်၊ ပြည်ရခိုင်မှာ၊ မည်မပျက်ဘဲ၊ ကိုးဆက်မြောက်)

(ချီ) (ဆွီ) (နီ) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ယင်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(မြနှစ်ပုံချေ၊ မဟာဆွေကေ၊ ဇာနည်မှန်ငြား) ဟု ရပါသည်။

(မြနှစ်ပုံချေ) ဆိုသည်မှာ ဖတ်ရမကောင်း အရုပ်ဆိုးပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံမှာလည်း မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံဖြစ်ပါသည်။

(ရှည်လျားနှစ်တာ၊ ခေတ်များစွာလျှင်၊ ကြာကာပြောင်းရွှိ၊ နောက်နောင်လာကေ၊ ပညာဟိဟု၊ ကဝိဆရာ၊ အဖြာဖြာရို့၊ ကဗျာရတု၊ ဧအံဆို၍၊ ထိုဝတ္ထုကို၊ ပြုစုသောခါ၊ စာနဂိုမှာ၊ အပိုသွင်းလို့၊ ရွီးခြင်းရာကြောင့်)

(ရွှိ) (ဟိ) (ဝိ) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ယင်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(ကြာကာပြောင်းရွှီ့၊ နောက်နောင်လာခါ၊ ပညာဟေ့ဟု၊ ကဝေ့ဆရာ) ဟု ရပါသည်။

(ပညာဟေ့၊ ကဝေ့ဆရာ) ဆိုသည်မှာ ယုတ္တိယုတ္တာမဟိသော စကားလုံးများဖြစ်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် ဤကာရံများကို မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများဟု ခေါ်ဆိုရခြင်းဖြစ်သည်။

(ကမ္ဘာမဟီ၊ ကုန်းထက်မြီမှာ၊ တူညီကျက်စား၊ သတ္တဝါလေ၊ ထောင်ရာများနှင့်)

(ဟီ) (မြီ) (ညီ) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ဤသည်ကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(ကမ္ဘာမဟေ၊ ကုန်းထက်မြေမှာ၊ တူညေကျက်စား၊ သတ္တဝါလေ၊ ထောင်ရာများနှင့်) ဟု ရပါသည်။

(ကမ္ဘာမဟေ၊ တူညေ) ဆိုသည်မှာ အဓိပ္ပါယ်မဟိသော စကားလုံးများဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံများမှာ မြန်မှာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများဖြစ်ပါသည်။ (ကမ္ဘာမြီ) လား (ကမ္ဘာမြေ) လားဟူသည်ကို ဤကာရံဖြင့် ယှင်းလင်းသိသာနိုင်သည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------

(၁၉) ဆုံးပျက်ပါကေ၊ ရာဇမင်းလှ၊ နန်းစံလီကေ၊ သတ္တိသနှင့်၊ သက်ကားငါးဆယ်၊ ခြောက်နှစ်ကယ်တွင်၊ ရောက်သည်ကောဇာ၊ သက္ကရာဇ်ကို၊ တွက်စစ်ပါသော်၊ ဧကာတိအစ်၊ ကိန်းသင်္ချာလျှင်၊ မှန်စွာဖြစ်လို့၊ မြနှစ်ပုံချီ၊ မဟာဆွီကေ၊ ဇာနီမှန်ငြား၊ ဘုန်းတော်ဖြာ၍၊ အာဏာလွှမ်းကေ၊ စန္ဒြားဟု၊ ထင်ရှားကျော်မြောက်၊ ပြည်ရခိုင်မှာ၊ မည်မပျက်ဘဲ၊ ကိုးဆက်မြောက်တွင်၊ ပြတ်တောက်ပြီးထွေ၊ မြို့ဝေသာမှာ၊ ထိုခါတုံးကေ၊ ဆုံးလီရေဟု၊ ကျော့မေနှမ၊ ပန်းဖြူအောင်လေ၊ ပျိုမောင်ချောကို၊ ပြောလတ်ကလျှင်၊ လှပဝင်းပြောင်၊ ပန်းဖြူအောင်က၊ ဇောင်လည်းတသွယ်၊ သိလိုရာကို၊ ခွဲကာခြမ်း၍၊ မီးမြန်းရေကား၊ တင့်တယ်သန့်ယှင်း၊ လှမေပျို၏၊ ပြောဆိုခြင်းနှင့်၊ မိုးတွင်းအခါ၊ မောင်ရို့ရွာက၊ ကျမ်းစာတတ်လှ၊ သက်ကြီးအိုကေ၊ မောင်ညိုဘ၏၊ ပြောပြခြင်းရာ၊ ဝတ္ထုပုံမှာ၊ မူလျှင်ကွဲကေ၊ နည်းနည်းကွာဟု၊ ထိုခါကာလ၊ ကွဲခြင်းရာကို၊ ထောက်ကာပြလျှင်၊ ယှင်းပါရစီ၊ ရွှီရုပ်သွင်သို့၊ သဇင်ခက်ကေ၊ မောင်သက်ဝီဟု၊ မေရွှီနှမ၊ နှုတ်သံချိုနှင့်၊ ပြောဆိုပြလျှင်၊ မေလှပြောကျင်၊ ရာဇဝင်၌၊ ဘုရင်မင်းဖျား၊ ဘုန်းတော်ရောင်ဖြင့်၊ တောက်ပြောင်ရွှမ်းကေ၊ စန္ဒြားလျှင်၊ ကြီးများကျယ်စွာ၊ မြစ်သီတာတွင်၊ နာဝါကွဲအက်၊ သက်ခန္ဓာလျှင်၊ ရီမှာပျက်ဟု၊ ဆိုချက်တဝ၊ သက်ကြီးအိုကေ၊ မောင်ညိုဘကား၊ တေဇလျှံကြွား၊ စန္ဒြားကို၊ နဂါးရာဇာ၊ နှစ်ယူကာဖြင့်၊ သဲချာသက်မျှ၊ ယဉ်နုနယ်၍၊ ရွယ်မကြီးကေ၊ သမီးလှနှင့်၊ တူကွနှစ်ဖြာ၊ ဘောဂပြည်လေ၊ ဌာနေရပ်မှာ၊ လက်ထပ်ခါဖြင့်၊ ဟိပါလီရေ၊ သက်ကြီးအိုကေ၊ မောင်ညိုဘက၊ ပြောပြပေလို့၊ ဤသည်နှစ်ဝ၊ စကားလာမှာ၊ ခြားကွာကြဟု၊ မောင်ကပြောခါ၊ သိန်းကျော့ဝေလေ၊ မေအလှမှာ၊ ယှင်းပြရာကား၊ ကမ္ဘာလောက၊ တိုင်းနိုင်ငံလေ၊ အနန္တတွင်၊ များစွဖြာဖြာ၊ ခပ်သိမ်းသူလေ၊ လူအများ၏၊ စကားမှာ၌၊ စဉ်လာတနှုံး၊ ပြောကြပေကေ၊ မြို့ပြည်လုံးနှင့်၊ ရပ်သုံးရွာသုံး၊ နန်းလယ်တွင်မှာ၊ ဘုရင်သုံးဟု၊ ဆိုထုံးဟိရာ၊ ယခုမှာ၌၊ ဆိုကာထားကေ၊ စကားလာလျှင်၊ ရာဇာမင်းသုံး၊ ဆန်းအယဉ်ကေ၊ နန်းစဉ်ထုံးဖြင့်၊ ရွှီဘုန်းထင်ရှား၊ စန္ဒြားကေ၊ မင်းဖျားဘုရင်၊ ဘောဂပြည်လေ၊ ဌာနေနန်းမှာ၊ စံမြန်းသျှင်ဟု၊ စာတင်ထားလို့၊ ရှည်လျားနှစ်တာ၊ ခေတ်များစွာလျှင်၊ ကြာကာပြောင်းရွှိ၊ နောက်နောင်လာကေ၊ ပညာဟိဟု၊ ကဝိဆရာ၊ အဖြာဖြာရို့၊ ကဗျာရတု၊ ဧအံဆို၍၊ ထိုဝတ္ထုကို၊ ပြုစုသောခါ၊ စာနဂိုမှာ၊ အပိုသွင်းလို့၊ ရွီးခြင်းရာကြောင့်၊ ပမာတင်အပ်၊ ရွှီသိင်္ဂီကို၊ ဖိုမှာနှောကေ၊ ကြီးရောစပ်ယောင်၊ နောက်ထပ်တဖြာ၊ ဥပမာနှင့်၊ တူစွာသဘော၊ မုယောတန်လေ၊ ဆွမ်းဆန်ဖွီးမှာ၊ ကြွက်ချီးရောယောင်၊ အဟောရှိလွန်၊ သမိုင်းမှန်မှာ၊ ပိုလျှံမုသား၊ လူများစွာရို့၊ နာသာငြားအောင်၊ နဂါးနန်းဘုံ၊ ယခုဆိုကေ၊ ထိုမင်းဖျားမှာ၊ စံစားလှုံဟု၊ တဖုံတနည်း၊ ရာဇဝင်မှာ၊ စာတင်ကွဲလို့၊ မှားလွဲပိုလွန်၊ ရွီးထားဟန်ကို၊ ပန်းတန်ယဉ်နွဲ့၊ မောင်ပျိုဖြူမှာ၊ မယုံကဲ့နှောင့်၊ ထိုသည့်ထုံးမူ၊ အလုံးစုံကို၊ ယုံသူတချို့၊ မယုံသူလေ၊ လူတချို့နှင့်၊ နှစ်မျိုးကွဲပြား၊ ပြည်ရခိုင်လေ၊ မဏ္ဍိုင်တွင်းမှာ၊ အငြင်းပွားရေ၊ အမှားအမှန်၊ သိစီရန်ကို၊ တဖန်နည်းငယ်၊ နတ်ဆင်းယောင်သို့၊ မောင်ပန်းကုံးကို၊ ယှင်းအုံးမည်လေ၊ ကြာရှည်နှစ်တာ၊ ဟိသောခါတွင်၊ မဟာစောထီး၊ ပြင်းအာဏာနှင့်၊ မင်းဘာကြီးလျှင်၊ ထိန်ညီးတေဇာ၊ တိုင်းနိုင်ငံကို၊ ပိုင်စံမိုးလို့၊ အုပ်စိုးခါတွင်၊ ရာဇာမင်းဘုန်း၊ နန်းရိပ်မြိုင်မှာ၊ လက်ကိုင်သုံးကေ၊ တိုင်းလုံးကျော်စွာ၊ ဆီးဆရာဟု၊ ကြီးစွာဂုဏ်ဟိတ်၊ သီတင်းဝှန်းကေ၊ နန်းတံဆိပ်နှင့်၊ ပဏ္ဍိတ်ကျော်ခေါင်၊ ဓာတ်များစွာကို၊ ခွဲကာစမ်းကေ၊ ပေါ်ထွန်းအောင်လျှင်၊ နောက်နောင်ရှည်လျား၊ ရခိုင်ပြည်မှာ၊ လူငယ်များရို့၊ သိကြားစီမှု၊ ဆန်းတဖန်လေ၊ ကျမ်းဂန်ပြုကေ၊ ဓာတုစိန္တာ၊ အမည်ဆိုကေ၊ ထိုသည်ကျမ်းက၊ ညွှန်းပြရာတွင်၊ ကမ္ဘာမဟီ၊ ကုန်းထက်မြီမှာ၊ တူညီကျက်စား၊ သတ္တဝါလေ၊ ထောင်ရာများနှင့်၊ လူသားတတန်၊ တိရိစ္ဆာန်ရို့၊ ရုပ်နာမ်နှစ်ရပ်၊ တည်မြဲပြန်၍၊ ရှင်သန်လတ်အောင်၊ နှမ့်စပ်များစွာ၊ ဤကမ္ဘာတွင်၊ ဇီဝါဓာတု၊ ငွေ့ရည်စိုကေ၊ ထိုဓာတ်စုလျှင်၊ ရီထုအောက်ဆိုင်၊ လီဝါယာနှင့်၊ သွင်းကာဖောက်ကေ၊ မရောက်နိုင်၍၊ တောမြိုင်ကျက်စား၊ တိရိစ္ဆာန်ကေ၊ ပိုးနှံများနှင့်၊ လူသားရို့သည်၊ ရီအောက်မှာလျှင်၊ ခန္ဓာသက်ကေ၊ ဆုံးပျက်တေဟု၊ အတည်တကျ၊ ဓာတ်ကျမ်းမှာလျှင်၊ ရွီးကာပြလို့၊ ဘောဂဌာနေ၊ ရီအောက်မှာ၌၊ တည်ကာထားကေ၊ နဂါးပြည်တွင်၊ ဘုန်းကြွယ်မင်းဖျား၊ တအေကာမှာ၊ တေဇာလွှမ်းကေ၊ စန္ဒြားလျှင်၊ နဂါးသမီး၊ နန်းဘုံပျံမှာ၊ လှစံသီးနှင့်၊ ပျော်မှီးစပ္ပါယ်၊ ဟိပါရေဟု၊ ဆိုပေတုံငြား၊ ယုတ္တိယုတ္တာ၊ မဟိပါဘဲ၊ ဆိုရာများကို၊ ပျိုထွားပန်းဖြူ၊ ကြားပြန်တုံလည်း၊ မယုံပါကဲ့၊ ရှိစာရို့ကို၊ အပိုချဲ့လို့၊ ရွီးခဲ့သည်သာ၊ သိန်းကျော့ဝေလေ၊ ပျိုမေချောက၊ ပြောသောခါတွင်၊ ဝမ်းသာရွှင်ပြ၊ ပန်းဖြူအောင်လေ၊ ပျိုမောင်ချောမှာ၊ သဘောကျလို့၊ နှမကျော့ဝေ၊ ယုတ္တိဖြာ၍၊ ရှည်ကြာလှအောင်၊ ယှင်းပြပေ၍၊ မောင်ဝေထင်လင်း၊ ဤပုစ္ဆာကို၊ သင်္ကာကင်းလို့၊ ယှင်းလတ်ပါပြီ၊ နောက်ဆက်ခါဖြင့်၊ ကြောင်းရာများကို၊ ကြားရစီဟု၊ ဆိုလီပြန်ကေ၊ သိန်းကျော့ဝေလေ၊ မေအလှမှာ၊ မျက်စချိုမော၊ သမိုင်းစဉ်ကို၊ စဉ်မပျက်အောင်၊ ဆက်လို့ပြောရေ။

(၂၀)

(ဝင်းလဲ့ထိန်လျှံ၊ လက်စွပ်ပျံနှင့်၊ တန်သူမဟိ၊ ရက်လကြာအောင်၊ ရှာမတွိသော်)

(ဟိ) (တွိ) ကို ကာရံယူထားသညိကို တွိရပါသည်။

ယင်းကိုမြန်မာမှုပြုသော်

(တန်သူမရှိ၊ ရက်လကြာအောင်၊ ရှာမတွ့သော်) ဟု ရပါသည်။ (ရှိ) နှင့် (တွေ့) ကာရံလွတ်လားပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံမှာ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံဖြစ်ပါသည်။ ဤကာရံကိုထောက်၍ (တွိ) လား (တွေ့) လားဟူသည်ကို ပညာဟိများ ခွဲခြားသိမြင်နိုင်သည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------

(၂၀) ဆက်ပြောပြန်ကေ၊ လှီမြန်စီးကာ၊ ဖီးရန်စွယ်ကို၊ ကာကြွယ်ပြုဖို့၊ ရှိဦးလာကေ၊ သေနာမတ်စစ်၊ စွမ်းရည်သန်ကေ၊ ထမ္မရာဇ်လျှင်၊ လျှပ်စစ်လီယောင်၊ မီးခိုးမှောင်သို့၊ တိမ်တောင်ညိုမြ၊ သမုဒ်ကျယ်ကေ၊ ပင်လယ်ဝတွင်၊ မြင်ရတုံပြန်၊ သံကျော်ကျော်နှင့်၊ အော်ကာဟစ်လို့၊ ပြောလိုက်ဟန်ကား၊ လှီမြန်တော်သား၊ ရှိတပ်ချီကေ၊ ဗိုလ်ခြီများရို့၊ ကြီးမားလှစွာ၊ အဏ္ဏဝါလေ၊ သီဒါတွင်းမှာ၊ လီပြင်းလာမည်၊ သို့ဖြစ်ပေ၍၊ ခုဝယ်လျှင်လျှား၊ စီးလာပြန်ကေ၊ လှီမြန်များကို၊ တအားခတ်ကာ၊ မြစ်ကမ်းယံကို၊ အမြန်ကပ်အောင်၊ ကူးခတ်ပါဟု၊ သေနာဦးစီး၊ ဟစ်အော်ကာဖြင့်၊ အာဏာပီးသော်၊ လှီကြီးလှီငယ်၊ စီးကြပေကေ၊ စစ်သည်စစ်မှူး၊ မြစ်ကမ်းယံသို့၊ အားမာန်တင်းကေ၊ အပြင်းကူးလို့၊ အားလုံးစုံစွာ၊ ရောက်သောခါတွင်၊ လွန်စွာပြင်းလစ်၊ သမုဒ်ကျယ်ကေ၊ ပင်လယ်တွင်းမှာ၊ လီပြင်းတိုက်လို့၊ မဖြစ်အန္တရာယ်၊ ရဲမက်တော်လေ၊ ဖော်တသင်းမှာ၊ လွတ်ကင်းချေ၍၊ ထိုသည်ကာလ၊ လီပြင်းဟုန်လေ၊ ရပ်တုံကလျှင်၊ သေနမဟာ၊ မင်းရာဇာကို၊ မျှော်ကာစောင့်လျှက်၊ ထိုနီရာတွင်၊ ထွက်ခါစစ်ကေ၊ ခုနစ်ရက်ထိ၊ ကုန်းနှင့်ရီစပ်၊ မြစ်ကမ်းသာမှာ၊ ခြီရာထပ်အောင်၊ ရှာလတ်သောခါ၊ ဘုန်းရောင်ဖြာကေ၊ ရာဇာတုလွတ်၊ စီးကာပျော်ကေ၊ လှီတော်မြတ်လျှင်၊ ကွဲပြတ်ပိုင်းကာ၊ သမုဒ်ရီလေ၊ ကမ်းခြီစပ်မှာ၊ တွိလတ်ပါသော်၊ ထိုခါပြီးမှ၊ ပြည်ကြီးသျှင်လေ၊ သဇင်ကုံးကို၊ အဆုံးချလို့၊ တိုင်းမအောင်ချာ၊ မြို့ဝေသာကို၊ ပြန်လာတုံကြ၊ အာဂျိတ်ဆိုကေ၊ ထိုသည်ကျွန်းက၊ စခန်းချလျှက်၊ စန္ဒဒေဝီ၊ မဟေသီဟု၊ ကျော်ညီထင်ရှား၊ ရွှီနန်းတော်မှာ၊ စံပျော်ဟိကေ၊ မိဖုရားကို၊ လျှင်လျှားတလီ၊ ကြောင်းခြင်းဟန်ကို၊ တမန်များနှင့်၊ လျှောက်ကြားစီသော်၊ ဒေဝီအလှ၊ ဆွဆွခုန်၍၊ ယမ်းပုံထဲမှာ၊ မီးခဲကျသို့၊ ဒေါသဖြစ်ကာ၊ အကောက်ကြံ၍၊ စိတ်မာန်ပြင်းနှင့်၊ ပြောခြင်းရာကား၊ ရာဇာဘုန်းကြွယ်၊ သင်းထွီးပြည်သို့၊ လားမည်ပြုခါ၊ စကားဆိုလျှင်၊ မေကိုညွှန်းကေ၊ သုံးခွန်းမှာရေ၊ ပြည်ရွာထံမှောက်၊ မောင့်သက်နှံလျှင်၊ ပြန်မရောက်က၊ မင်းမြှောက်အံ့ငှာ၊ အလောင်းရှာသော်၊ မောင်သာဆင်လတ်၊ နဝရတ်ကေ၊ လက်စွပ်နှင့်မူ၊ တန်သောသူကို၊ မင်းမူစီအပ်၊ နောက်တဖန်လျှင်၊ ပြောပြန်လတ်ကေ၊ လက်စွပ်တန်သူ၊ အဖန်ဖန်လျှင်၊ ရှာကြံကြ၍၊ မရမူလျှင်၊ ရွှီဘုံနန်းထဲ၊ မောင်လျှင်ကိုင်ကေ၊ နန်းစဉ်လှဲကို၊ ဆွဲကာလွယ်ကူ၊ တင်နိုင်သူကို၊ မင်းပြုပါစီ၊ နောက်တလီလျှင်၊ မှာသည်စကား၊ ညာနန်းစံမှာ၊ သန္ဓေသားကို၊ မြင်ဖွားတုံပြန်၊ အရွယ်တန်ကေ၊ နိုင်ငံတိုင်းမ၊ ဘအမွီလေ၊ ရွီှကြငှန်းကို၊ စံမြန်းရယောင်၊ လှမေခေါင်မှာ၊ ကြံဆောင်မစ၊ သားသက်ဝီကို၊ ပီးလီရမည်၊ နန်းဘုံသာမှာ၊ အာဏာမှတ်လို့၊ မိန့်လတ်တေခါ၊ (အမစွာလေ)၊ သေနာပတိ၊ မတ်မဟာလျှင်၊ ရာဇာပါးမှာ၊ ခစားဟိလို့၊ ကြားသိလတ်ရာ၊ မင်းမြတ်စွာနှင့်၊ ငါရာစင်စစ်၊ လုံးရပ်ညီကေ၊ တူသည်ဖြစ်၍၊ ရွှီနှစ်သိင်္ဂါ၊ ရတနာလေ၊ ရာဇာလက်စွပ်၊ သူ့လက်ကြွယ်မှာ၊ တန်မည်မှတ်လို့၊ မင်းမြတ်ကိုသာ၊ အဏ္ဏဝါတွင်၊ လွန်စွာရက်စက်၊ ရုပ်ခန္ဓာကို၊ ဖျောက်ခါဖျက်လို့၊ အရှက်မဟိ၊ မင်းပြုရန်ဟု၊ စိတ်ကြံဟိကေ၊ ဆိုးဘိယုတ်မာ၊ မတ်မိစ္ဆာလျှင်၊ လိမ်ကာလှည့်လျှက်၊ အကောက်ညာဏ်နှင့်၊ တမန်ဆက်ဟု၊ သွက်သွက်လည်းခါ၊ စိတ်မာန်ပါ၍၊ ကမ္ဘာမကြီ၊ ငါမသီကေ၊ မနီစီရ၊ မြို့တိုင်းပြည်က၊ နှင်မည်ပဟု၊ မေလှတောင်ညာ၊ ကြိမ်းဝါးရာကို၊ သေနာထွတ်ထား၊ မတ်တော်ဝန်မှာ၊ နာခံပြင်းအောင်၊ သတင်းကြားလို့၊ ရှက်အားလည်းကြီး၊ တိုင်းမြို့ခွင်က၊ ကြင်မယားနှင့်၊ သားသမီးကို၊ ခေါ်ပြီးယူလျှက်၊ စစ်သေနာနှင့်၊ မြစ်ညာထက်ကို၊ ဆန်တက်ဝီးစွာ၊ သင့်မြတ်ရာမှာ၊ မြို့ရွာတည်ချ၊ များဗိုလ်ခြီနှင့်၊ နီလီကြသော်၊ တိုင်းမအောင်ချာ၊ မြို့ဝေသာမှာ၊ ရာဇာကင်းဘိ၊ ဆောင်ချက်လယ်ကေ၊ ရဝေတွင်းမှာ၊ မင်းမဟိသော်၊ မူးကြီးမတ်ရာ၊ အဖြာဖြာနှင့်၊ တောင်ညာထွတ်ထား၊ ညီလာဝင်၍၊ တိုင်းပင်ငြားလို့၊ စန္ဒြားမင်းမွန်၊ အပ်ခဲ့ပြန်ကေ၊ ပြည်တန်ဖိုးမြတ်၊ ရောင်ဝင်းစိုကေ၊ ထိုလက်စွပ်နှင့်၊ စမ်းသပ်ပြီးခါ၊ မြို့ဝေသာတွင်၊ ပတ်ကာလည်လှည့်၊ အကြိမ်ကြိမ်လျှင်၊ အိမ်မလွတ်အောင်၊ စွပ်လို့ကြည့်လည်း၊ ဝင်းလဲ့ထိန်လျှံ၊ လက်စွပ်ပျံနှင့်၊ တန်သူမဟိ၊ ရက်လကြာအောင်၊ ရှာမတွိသော်၊ မြို့ကြီးကခွာ၊ တောရပ်ရွာတွင်၊ လည်ကာပတ်ထွေ၊ မင်းလောင်းလျာကို၊ ခါမပြတ်ကေ၊ ရှာလတ်တေလေး။

(၂၁)

(ရှာလတ်မယေတုံကြ၊ မြရောင်ဝီ၍၊ နဒီမြစ်ကေ၊ ဂစ္ဆပဟု)

ဤကာရံတွင် (ဝီ) နှင့် (ဒီ) ကို ကာရံယူထားပါသည်။

ဤကာရံကိုမြန်မာမှုပြုလျှင်

(ရှာလတ်မယေတုံကြ၊ မြရောင်ဝေ၍၊ နဒေမြစ်ကေ၊ ဂစ္ဆပ) ဟူ၍ ရပါသည်။ (နဒေ) ဆိုသည်မှာ ရယ်စရာ ဟာသဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံမှာ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံစစ်စစ်ဖြစ်ပါသည်။

(တရံခါတွင်၊ ရာဇာဘုရင်၊ စိတ်မရွှင်ကေ၊ အလျှင်ချီကာ၊ ထွက်ကြွလာ၍၊ သိင်္ဂါနဒီ၊ မြစ်ကမ်းခြီသို့၊ ရောက်လီကြပေ၊ စမ္ပဝေဟု)

ဤအပိုဒ်တွင် (ဒီ) (ခြီ) (လီ) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ဤသည်ကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(သိင်္ဂါနဒေ၊ မြစ်ကမ်းခြေသို့၊ ရောက်လေကြပေ၊ စမ္ပဝေ) ဟူ၍ ရပါသည်။ (နဒေ) ဆိုသည်မှာ ဆိုခသည့်အတိုင်း အဓိပ္ပါယ်မဟိပါ၍ ဤကာရံမှာ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံဖြစ်ပါသည်။ ဤကာရံကိုထောက်၍ (ကမ်းခြီ) လား (ကမ်းခြေ) လားဆိုသည်ကို အငြင်းပွားစရာမလိုဟု ယူဆသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

--------------------------

(၂၁) ရှာလတ်မယေတုံကြ၊ မြရောင်ဝီ၍၊ နဒီမြစ်ကေ၊ ဂစ္ဆပဟု၊ နာမတွင်စွာ၊ ထက်အညာသို့၊ တက်ကာချီလှမ်း၊ ရက်မခြာဘဲ၊ လက်ယာကမ်းတွင်၊ စုံစမ်းပြီးခါ၊ အရွာရွာမှာ၊ ခါခါပတ်လှည့်၊ လူများစွာ၏၊ လက်မှာစွပ်ကေ၊ ဝတ်လို့ကြည့်လည်း၊ ဝင်းလဲ့ရောင်လျှံ၊ လက်စွပ်ပျံနှင့်၊ တန်သူမရ၊ မတ်ထိုထိုမှာ၊ ရှိကိုမှန်းကေ၊ လှမ်းလို့ကြွသော်၊ ညိုမြရီမှောင်၊ မီးချောင်းခေါင်ကေ၊ (မြောင်သောင်ဖျားက)၊ ဝါးများစွာကို၊ ထမ်းလာငြားကေ၊ မြိုသားဖဟု၊ အမရတူ၊ အမရကူနှင့်၊ ပဲဖြူတွင်မှတ်၊ သုံးယောက်လူကို၊ ခေါ်ယူလတ်၍၊ စွပ်ကြည့်တုံပြန်၊ သုံးယောက်ဝယ်၏၊ လက်ကြွယ်များမှာ၊ အားလုံးတန်လို့၊ မြင်ပြန်တုံကြ၊ မတ်များစွာနှင့်၊ လာသူများမှာ၊ လွန်အားရ၍၊ တိုင်းမချက်ချာ၊ မြို့ဝေသာကို၊ ခေါ်လာပြီးမှ၊ အမရတူကို၊ ထီးဖြူအောက်မှာ၊ မင်းမြှောက်ကြလို့၊ ညီလှဖြစ်သူ၊ အမရကူကို၊ ဆောင်ယူခြားသီး၊ အိမ်ရှိစံကေ၊ နန်းရံပီး၍၊ အိမ်ရှိရာဇာ၊ မင်းညီစင်မှာ၊ မြင်မဝကေ၊ သားလှပဲဖြူ၊ ချစ်သဲအူကို၊ ခေါ်ယူတထပ်၊ မြောက်ဦးရွာမှာ၊ ကောင်းစွာထားကေ၊ ပိုင်စားအပ်လို့၊ နန်းမြတ်စံကာ၊ သုံးနှစ်ကြာသော်၊ ရာဇာထိုမင်း၊ အမရကူလေ၊ ညီဖြူရင်းကို၊ စိတ်တွင်းတမူ၊ နန်းထီးဖြူကို၊ လုယူမည်မှတ်၊ ဝင်္ဂဉာဏ်နှင့်၊ အကြံမှားကေ၊ လှည့်ဖျားသတ်လို့၊ စံလတ်သည်ဖြစ်၊ ခုနစ်နှစ်တွင်၊ ပြောင်းလိုက်ခန္ဓာ၊ စုတေ့ပါ၍၊ နောက်မှာတမူ၊ နန်းမွီယူကေ၊ ပဲဖြူစံပေ၊ နန်းသက်ဝေကား၊ တဆယ့်ခုနစ်၊ စံပြီးခါတွင်၊ ခန္ဓာတုံးကေ၊ ဆုံးသည်ဖြစ်၍၊ တနှစ်ကြာဘိ၊ မြို့ဝေသာလေ၊ ပြည်ရွာတွင်းမှာ၊ မင်းမဟိကေ၊ ကြွင်းဘိတုံထ၊ ဝေသာပြည်၏၊ ကြာသည်နှစ်ကို၊ တွက်စစ်ပြသော်၊ လေးရာခြောက်ဆယ်၊ ခုနစ်ကယ်၍၊ တသွေမှတ်ပါ၊ နှစ်ကောဇာကား၊ တရာ့ငါးဆယ်၊ ခြောက်ခုကယ်တွင်၊ ရွှီပြည်အောင်ချာ၊ မြို့ဝေသာကို၊ ရှိခါပိုင်ငြား၊ မင်းဘုရင်လေ၊ ဘုန်းအင်ထွန်းကေ၊ စန္ဒြား၏၊ သားလှသက်နှင်း၊ ပြူတိုင်းဘုံက၊ ငတုံမင်းလျှင်၊ များခြင်းလီလီ၊ သောင်းထိဝီအောင်၊ ဗိုလ်ခြီစုပေါင်း၊ ဘအမွီကို၊ ရစီကြောင်းနှင့်၊ လာတောင်းသောခါ၊ မတ်များစွာနှင့်၊ မာတာလှနတ်၊ နန်းထီးဖြူကို၊ အကုန်အပ်သော်၊ သားမြတ်သဲချာ၊ မင်းရာဇာလျှင်၊ ဝေသာကြငှန်း၊ ဘမင်းစံကေ၊ ဘုံပျံနန်းမှာ၊ စံမြန်းတုံရာ၊ တရံခါတွင်၊ ရာဇာဘုရင်၊ စိတ်မရွှင်ကေ၊ အလျှင်ချီကာ၊ ထွက်ကြွလာ၍၊ သိင်္ဂါနဒီ၊ မြစ်ကမ်းခြီသို့၊ ရောက်လီကြပေ၊ စမ္ပဝေဟု၊ အမည်ဆန်းနှင့်၊ မြို့နန်းတည်လို့၊ ထိုစဉ်ကစ၊ သမယကေ၊ ကာလနောက်ဝယ်၊ မြို့ဝေသာမှာ၊ ရာဇာကင်းကေ၊ သုဉ်ဖျင်းရေလေး။

(၂၂)

(များအိမ်ခြီနှင့်၊ ပရိမ်မြို့ကို)

(ဂုဏ်ရည်တောက်ထွန်း၊ အောင်ချက်မြီလေ၊ ပရိန်နန်းမှာ)

(အိမ်ခြီ) (အောင်ချက်မြီ) (ပုရိမ်) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ဤသည်ကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(များအိမ်ခြေနှင့်၊ ပရေမြို့ကို)

(ဂုဏ်ရည်တောက်ထွန်း၊ အောင်ချက်ေုမလေ၊ ပရေနန်းမှာ) ဟူ၍ ရပါသည်။

(ပရေ) မြို့ဟူ၍ ရခိုင်ရာဇဝင်တွင်မဟိပါ။ (ပရိန်) ဟူ၍ရာ ဟိပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံမှာ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------

(၂၂) သုဉ်ဖျင်းပေကေ၊ ဤဝယ်တခန်း၊ ရပ်ပြီးခါလျှင်၊ ရှိမှာဆန်းသော်၊ မြို့နန်းဌာန၊ စမ္ပေဝှက်ကို၊ တည်သည်ကစ၊ သံချိုချိုနှင့်၊ အတိုရုံးကေ၊ ကုံးလို့ပြမည်၊ ရာဇာမှန်ကင်း၊ ပြည်တိုင်းဘောင်မှာ၊ ဘုန်းရောင်လင်းကေ၊ ငမင်းငတုံး၊ မဟာဆွီလေ၊ သာဂီဘုန်းမှာ၊ စုရုံးများစွာ၊ အတန်တန်ကေ၊ မတ်ဝန်များရို့၊ ခစားကာဖြင့်၊ တရာ့ငါးဆယ်၊ ခြောက်ခုကယ်၍၊ ရောက်သည်သက္ကရာဇ်၊ ထိုအခါလေ၊ သိင်္ဂါမြစ်တွင်၊ မြို့သစ်တည်လျှက်၊ တွင်အမည်ကေ၊ စမ္ပေဝှက်မှာ၊ နန်းတက်တုံပြန်၊ မြင့်ရှည်ကြာ၍၊ ခန္ဓာယွန်းကေ၊ နတ်နန်းစံသော်၊ တဖန်နန်းတက်၊ ဆက်ခံကာဖြင့်၊ စဉ်လာမြောက်ကေ၊ ဆယ့်ခြောက်ဆက်တည်း၊ ရွီတွက်သင်္ချာ၊ စကာတည်၍၊ ကြာရှည်လျှားကေ၊ မြို့သက်မှာကား၊ သုံးရာကိုးနှင့်၊ သက္ကရာဇ်ကို၊ တွက်စစ်ပြန်သော်၊ လေးရာကျော်၍၊ စွန်းပေါ်ခြောက်ဆယ်၊ ငါးခုကယ်တွင်၊ ဌာနေကနက်၊ မင်းနီပြည်လေ၊ စမ္ပေဝှက်မှာ၊ နန်းတက်စံဟိ၊ အဆုံးစွန်တွင်၊ ဘုန်းကံဖျင်းကေ၊ မင်းပတိကို၊ သောင်းထိဝီကာ၊ ခြွီရံပါသည်၊ လက်ယာမင်းနန်၊ လက်ရုံးထောင်၍၊ ရအောင်တိုက်ကေ၊ သိမ်းပိုက်ပြန်၍၊ အလွန်သာစည်၊ မြို့ပရိန်ဟု၊ အောင်မည်ဆန်းကေ၊ ထီးနန်းတည်လို့၊ စံပေကြရာ၊ ထိုမြို့မှာပင်၊ စဉ်ကာစိုးမြောက်၊ မင်းများစွာကို၊ ရွီကာတွက်ကေ၊ သျှစ်ဆက်ရောက်၏၊ ထိုနောက်တသွယ်၊ မြို့သက်ဝယ်ကား၊ လေးဆယ့်ကိုးနှစ်၊ ကိန်းသင်္ချာလေ၊ အမှန်ဖြစ်လို့၊ သက္ကရာဇ်ငါးရာ၊ တခုမှာတွင်၊ ပြိုကာပျက်ပြုန်း၊ မြို့ပရိန်လေ၊ ရွှီကနက်မှာ၊ မင်းဆက်တုံးဟု၊ ချိုပြုံးမျက်နှာ၊ သိန်းကျော့ဝေလေ၊ လှမေချောမှာ၊ ပြောသောခါလျှင်၊ ဆင်းဝါရူပ၊ ပန်းဖြူအောင်လေ၊ ပျိုမောင်လှက၊ နှမပန်းနွယ်၊ လှဆန်းကြယ်၏၊ ပြောသည်စကား၊ ပေါင်းဖြာဖြာလေ၊ ကြောင်းရာများကို၊ မှတ်သားပြီးလျှင်၊ အဆောင်လယ်မှာ၊ မောင်ကြည်နူးကေ၊ ကျေးဇူးတင်ရေ၊ နောက်တွင်တဝ၊ သမိုင်းခံနှင့်၊ မှန်သမျှကို၊ မြွက်ဟချိုသာ၊ သိန်းကျော့ဝေလေ၊ လှမေချောမှာ၊ ဆက်ပြောပါဟု၊ ဝါစာချိုပျား၊ ပျိုနှောင်းစွန်ကို၊ တောင်းပန်ငြားက၊ စကားဆက်ခါ၊ မေအပျိုမှာ၊ မောင်ကိုထပ်လို့၊ ပြောလတ်ရာကား၊ အောင်ချာကြငှန်း၊ မြို့ဌာနီလေ၊ ပရိန်နန်းမှာ၊ သက်တန်းကုန်ခါ၊ ညှိုးမှိန်ပါ၍၊ နောက်မှာတခြား၊ မင်းဖုန်းစားလျှင်၊ တည်ထားစံမြောက်၊ ခြိတ်မြို့ဝယ်၌၊ စိုးသည်မင်းကို၊ စာရင်းကောက်လျှင်၊ ထီးအောက်ပျော်ရွှင်၊ ကြိမ်ဖန်ဖန်လေ၊ စံမပျက်ကေ၊ ဆယ်ဆက်ပင်တည်း၊ နောက်လျှင်တဖြာ၊ မြို့သက်မှာကား၊ အဋ္ဌာစာရ၊ နှစ်ကောဇာကို၊ တွက်ခါပြသော်၊ ငါးရာ့ငါးဆယ်၊ နှစ်ခုကယ်တွင်၊ နတ်ပြည်တနှုံး၊ ခြိတ်မြို့ဝယ်တွင်၊ ထီးစည်ပျက်ကေ၊ မင်းဆက်တုံးလို့၊ ပြိုင်နှုန်းမမြင်၊ မင်းရွှီသင်မှာ၊ ဂုဏ်အင်မချို့၊ များအိမ်ခြီနှင့်၊ ပရိမ်မြို့ကို၊ ထပ်လို့တည်ပြန်၊ နန်းဘုံဆောင်မှာ၊ ဘုန်းရောင်ပကေ၊ အစစံ၍၊ တဖန်နောက်မှ၊ ငနှလုံးကေ၊ အဆုံးကျအောင်၊ ရာဇဆယ်ဆက်၊ စံမြန်းလှုံကေ၊ ဂုဏ်မချို့ဘဲ၊ မြို့အသက်ကို၊ ရွီတွက်တုံပေ၊ ခါအညီလေ၊ ကြာသည်ဖြစ်ကေ၊ နှစ်ခြောက်ဆယ်လေ၊ တသွယ်မှတ်ပါ၊ ရောက်ကောဇာကား၊ ခြောက်ရာ့တဆယ်၊ နှစ်ခုကယ်တွင်၊ ဂုဏ်ရည်တောက်ထွန်း၊ အောင်ချက်မြီလေ၊ ပရိန်နန်းမှာ၊ ဆုံးခန်းတိုင်ထွေ၊ မင်းရာဇာနှင့်၊ ကင်းကွာပြီးကေ၊ ပျက်စီးရေလေး။

-----------------------------------------------------------------------------------------

(၂၃)

သက္ကရာဇ်ကို၊ တွက်စစ်ခါဝယ်၊ တထောင်ကယ်၍၊ တဆယ့်လေးခု၊ တိုင်းဌာနီလေ၊ ပြည်မြောက်ဦးတွင်၊ လက်ရုန်းပညာ၊ ဘုန်းရောင်ဖြာကေ၊ စန္ဒသုဓမ္မ၊ ကျက်သရီနှင့်၊ တက်နီကြွသို့၊ ရာဇာဘုရင်၊ ယခုခါတွင်၊ သိင်ဂီနန်းမှာ၊ စံမြန်းရွှင်ဟု၊

ဤအပိုဒ်ကိုထောက်၍ မြောက်ဦးမြို့ ဘုရင်စန္ဒသုဓမ္မရာဇာစိုးစံသည့်ကာလ သက္ကရာဇ် (တထောင့်တဆယ့်လေး) ခုနှစ်တွင် စာဆိုသည် မဟာမုနိသို့ခရီးတခေါက် လားရောက်ပြီး မဟာမုနိ နိဂုံးရွာများသမိုင်းသာခြင်းကို ရွီးစပ်ခခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤသာခြင်းအားရွီးစပ်သည့်ခုနှစ်မှာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (တထောင်တဆယ့်ခြောက်) (၁၀၁၆) ခုဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ပီစောင်တွင် (၁၁၁၆) ခု ဟု ဆိုထားသည်။

(ရှည်ကြာကောင်းနိုး၊ ထက်အခေါင်မှာ၊ သံနှောင်တွဲကေ၊ သရွဲမိုးလို့၊ မင်းမျိုးစံအိမ်၊ မတ်ဝန်အိမ်နှင့်၊ နှောင်အိမ်ချုပ်တန်း၊ ကုန်းအောက်ခြီမှာ၊ စီကာတန်းလျှက်)

ကုန်းအောက်ခြီမှာ၊ စီကာတန်းလျှက် (ခြီ) (စီ) ကို ကာရံယူထားသည်။

ယင်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(ကုန်းအောက်ခြေမှာ၊ စေကာတန်းလျှက်) ဟု ရပါသည်။ (စေကာတန်း) ဆိုသည်မှာ ယုတ္တိမဟိပါ။ ထို့ကြောင့် (အောက်ခြီ) ဆိုသည်မှာ ရခိုင်စကား ရခိုင်စာဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------

(၂၃) ပျက်စီးပါကေ၊ ထိုခါကာလ၊ ဘုန်းတော်ရောင်ဖြင့်၊ ပြောင်ပြောင်ပကေ၊ မင်းလှရာဇာ၊ မည်သညာမှာ၊ အလော်မာဖြူ၊ လောင်းကြက်ပြည်ကို၊ တည်တုံလတ်ကေ၊ နန်းစိုက်ထူလျှက်၊ မင်းမူသည်မှ၊ နောက်ဆက်ခံ၍၊ နန်းစံများကို၊ တွက်ငြားကလျှင်၊ ရာဇနွယ်မြောက်၊ ထီးအောက်ဝယ်၌၊ စံမ္ပါယ်ခဲ့ကေ၊ တဆယ့်ခြောက်တည်း၊ မှတ်လောက်တဖြာ၊ နှစ်ထွေထွေကို၊ စစ်ချေတွက်ကေ၊ မြို့သက်မှာကား၊ ရာဇာစောလွန်၊ သူရတန်မှာ၊ နီပြန်သည်ဖြစ်၊ ထိုမှပြန်၍၊ စံနှစ်နှစ်နှင့်၊ ပေါင်းလိုက်မလွဲ၊ တရာကယ်၍၊ ငါးဆယ့်လေးဟု၊ အမြဲမှတ်ပါ၊ ရောက်ကောဇာလျှင်၊ ခုနစ်ရာကိုးဆယ်၊ နှစ်ခုဝယ်တွင်၊ ဘုန်းကြွယ်စောမွန်၊ လောင်းကြက်မည်ကေ၊ ရွှီပြည်ရပ်ကို၊ စွန့်လွှတ်ပြန်၍၊ ဂုဏ်ဝှမ်ကဲမိုး၊ ဆောင်ဘုံပျံနှင့်၊ အလွန်ထူးကေ၊ မြောက်ဦးမြို့ကို၊ ဆောက်လို့တည်ပြန်၊ လှတင့်တယ်ကေ၊ မြို့သစ်ပြည်မှာ၊ သုံးနှစ်စံလို့၊ နတ်ထံပြောင်းကြွ၊ မင်းဘုန်းသန်ကေ၊ စောမွန်ကပင်၊ စ၍ရွီတွက်၊ မင်းတန်တန်လျှင်၊ နန်းစံခယ့်ကေ၊ ဆယ့်နှစ်ဆက်တွင်၊ မြို့သစ်မှန်စွာ၊ နှစ်တရာနှင့်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ်၊ သျှစ်ရာကယ်၍၊ ကိုးဆယ်နှစ်တွင်၊ တခေတ်ကုန်ဆုံး၊ ရှိဦးစံကေ၊ စောမွန်ဆက်မှာ၊ နန်းသက်တုံးလို့၊ ပျက်ပြုန်းသောခါ၊ နောက်တဖြာကေ၊ ရာဇာစောထီး၊ ဘုန်းတေဇာနှင့်၊ မင်းဘာကြီးလျှင်၊ နန်းထီးနိုင်ငံ၊ ချုပ်အချာဖြင့်၊ အုပ်ခါမိုးလို့၊ စိုးလတ်ပြန်၍၊ စောမွန်ရာဇာ၊ ရှိဦးဆောင်၍၊ တည်ထောင်ခကေ၊ လှပတင့်တယ်၊ နန်းသိင်ဂါနှင့်၊ ရောင်ဝါမြူးကေ၊ မြောက်ဦးပြည်ကို၊ ကြာရှည်နောက်နောင်၊ လွယ်တကူနှင့်၊ ရန်သူဖျက်လို့၊ မပျက်နိုင်အောင်၊ မြင့်ခေါင်ကြီးကျယ်၊ ကျောက်အုဌ်ခံ၍၊ ရန်မဆိုင်းအောင်၊ တံတိုင်းတည်လို့၊ ပြင်ဝယ်တထပ်၊ ကျုံးတန်တန်ဖြင့်၊ ဝိုင်းရံပတ်၍၊ သေသပ်ခိုင်မာ၊ မြို့နန်းဘုံ၏၊ လုံခြုံမှုကို၊ ပြုပြီးခါတွင်၊ မင်းဘာစောဘုန်း၊ ရှိရာဇာရို့၊ နန်းရာကုန်းကို၊ ပြိုင်နှုံးဖက်ကွာ၊ အဆန်းဖန်၍၊ မွမ်းမံမှုကို၊ ပြုပြီးခါတွင်၊ သိင်ဂါရွှီနန်း၊ မိုးအဆောင်မှာ၊ ကိုးခေါင်ယွန်းနှင့်၊ မြီနန်းလွှွတ်ထုံး၊ အတွင်းဝန်နှင့်၊ ပြင်ဝန်များကေ၊ တရားယုံးက၊ ခွန်ထုံးသပြာ၊ ပေါင်းများစွာကို၊ ရှည်ကြာကောင်းနိုး၊ ထက်အခေါင်မှာ၊ သံနှောင်တွဲကေ၊ သရွဲမိုးလို့၊ မင်းမျိုးစံအိမ်၊ မတ်ဝန်အိမ်နှင့်၊ နှောင်အိမ်ချုပ်တန်း၊ ကုန်းအောက်ခြီမှာ၊ စီကာတန်းလျှက်၊ မင်းခန်းတန်တန်၊ ကျင့်ဆယ်ဖြာနှင့်၊ မင်းဘာကြီးမှာ၊ နန်းထီးစံ၍၊ နိုင်ငံကောင်းကျိုး၊ သာသနာနှင့်၊ ဘာသာကျိုးကို၊ သယ်ပိုးဆောင်လစ်၊ နန်းသက်ဝေလေ၊ နှစ်ဆယ့်နှစ်တွင်၊ စွန့်ပစ်ပြည်ရွာ၊ မင်းရာဇာမှာ၊ ခန္ဓာကာယ၊ ချုပ်ပျက်ပြန်၍၊ နတ်ထံကြွသော်၊ သားလှနန်းပိုင်၊ မြီးမြစ်တိုင်အောင်၊ စဉ်ကာစိုးမြောက်၊ မင်းစနီပါ၊ တွက်ရွီထောက်သော်၊ ကိုးယောက်ရာဇာ၊ မြို့သက်မှာကား၊ တရာခုနှစ်၊ ရက်နှစ်ဆယ်လျှင်၊ လွန်သည်ဖြစ်၏၊ သက္ကရာဇ်ကောဇာ၊ တထောင်မှာတွင်၊ မှိန်ကာဆိတ်သုဉ်း၊ နွယ်မဟာလေ၊ မင်းဘာဆက်မှာ၊ နန်းပျက်ဆုံးသော်၊ တိုင်းလုံးကျော်ပြန်၊ ပညာဉာဏ်နှင့်၊ စွမ်းအင်ပြည့်ဝ၊ ကုသလကေ၊ နရပတိ၊ အရာရာတွင်၊ လိမ္မာတတ်ကေ၊ မတ်ကဝိကို၊ ဖြူထီးမိုးကာ၊ ဘိသိက်ထူ၍၊ ဆောင်ဘုံအောက်မှာ၊ မင်းမြှောက်ကာဖြင့်၊ ပြည်ရွာစိုးလစ်၊ ခုနစ်နှစ်လျှင်၊ မင်းဖြစ်တုံထ၊ နောက်တဖန်လျှင်၊ စိုးပြန်ရကေ၊ ဓမ္မရာဇာ၊ နန်းစံမှာလည်း၊ ရှည်ကြာခုနှစ်၊ သက္ကရာဇ်ကို၊ တွက်စစ်ခါဝယ်၊ တထောင်ကယ်၍၊ တဆယ့်လေးခု၊ တိုင်းဌာနီလေ၊ ပြည်မြောက်ဦးတွင်၊ လက်ရုန်းပညာ၊ ဘုန်းရောင်ဖြာကေ၊ စန္ဒသုဓမ္မ၊ ကျက်သရီနှင့်၊ တက်နီကြွသို့၊ ရာဇာဘုရင်၊ ယခုခါတွင်၊ သိင်ဂီနန်းမှာ၊ စံမြန်းရွှင်ဟု၊ ပျိုခင်လှနတ်၊ ရာဇဝင်မှာ၊ စာတင်ထုံးကို၊ အဆုံးသတ်လို့၊ တန့်ရပ်ပြီးခါ၊ မောင်ရို့မှာလျှင်၊ လွန်စွာဝီးလှ၊ မြောက်ဦးပြည်က၊ လာပေရ၍၊ တူကွနှစ်ဖြာ၊ ခြီလက်နာ၍၊ ညောင်းညာလိမ္မည်၊ စက်မွိရာမှာ၊ ကောင်းစွာမှိတ်ကေ၊ အိပ်ကြပေဟု၊ ဆိုပေပြီးမှ၊ သိန်းကျော့ဝေနှင့်၊ မငွေလှလည်း၊ ထ၍ပြန်ကာ၊ ကိုယ့်အိပ်ရာမှာ၊ ဝင်မှိတ်မသွေ၊ သန်းခေါင်ယံမှာ၊ အသံတိတ်ကေ၊ အိပ်ကတ်တေလေး။

(ခန်းမဆောင်တွင်၊ အသာဝင်၍၊ ဝတ်ဆင်တုံပြီး၊ သဇင်ခိုင်ကို၊ ကြိုင်ကြိုင်မွှီးအောင်၊ ကျံလိမ်းပြုပျင်၊ ပြီးလတ်ကျင်သော်)

(ပြီး) (မွှီး) (လိမ်း) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ယင်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(ဝတ်ဆင်တုံပြေး၊ သဇင်ခိုင်ကို၊ ကြိုင်ကြိုင်မွှေးအောင်၊ ကျံလှေးပြုပြင်၊ ပြေးလတ်ကျင်သော်) ဟူ၍ ရပါသည်။

(ကျံလှေး) သည်ဟု မြန်မာတွင်လည်းမဟိပါ။ (ကျံလှိမ်းသည်၊ လှိမ်းကျံသည်) ဟူ၍ရာ ဟိပါသည်။ (ပြေးလတ်ကျင်သော်) ဆိုရာတွင်လည်း သဇင်ပန်းကိုပန်ဆင်ပြီးလျှင်ဟု အဓိပ္ပါယ်မသက်ရောက်ဘဲ သဇင်ပန်းကိုပန်ဆင်ပြီး ထပြီးသည်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရောက်လားပါသဖြင့် ဤကာရံများမှာ လုံးဝမြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများဖြစ်ပါသည်။ (မွှေး) အသုံးမှာ မြန်မာစကား၊ မြန်မာစာပီကို ရခိုင်များက ခိုးယူထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

--------------------------

(၂၄) အိပ်ကတ်ပြန်ကေ၊ ကုန်လွန်ထိုည၊ နီအရောင်လျှင်၊ ထိန်ပြောင်ဝင်းကေ၊ မိုးလင်းမှလျှင်၊ နိုးကြသောခါ၊ ဗျာကယာနှင့်၊ အသာထလိုက်၊ ဆားစိုစိုနှင့်၊ သွားကိုတိုက်လို့၊ သစ်ကြမျက်နှာ၊ သန့်ယှင်းစင်ယောင်၊ ကိုယ်တွင်တိုးကေ၊ ရီချိုးကာဖြင့်၊ ညီညာသိမ်းရုံး၊ မြကေဆံကို၊ ဆီကျံထုံးလို့၊ ပိုးတုံးသစ်လွင်၊ ပန်းအထည်ကို၊ ဆန်းကြယ်ငြားအောင်၊ ဝတ်ထားဆင်၍၊ မယ်လျှင်တည်ခင်း၊ ငါးမိစ္ဆာနှင့်၊ ကြိုင်စွာသင်းကေ၊ ထမင်းဘတ္တာ၊ ဘောဇနာကို၊ ဝစွာစားမြောက်၊ ပြီးတုံပေသော်၊ မောင်မေများမှာ၊ ဆီးဝါးသောက်လို့၊ ထိုနောက်ပြီးမှ၊ သိန်းကျော့ဝေနှင့်၊ မငွေလှလည်း၊ ခန်းမဆောင်တွင်၊ အသာဝင်၍၊ ဝတ်ဆင်တုံပြီး၊ သဇင်ခိုင်ကို၊ ကြိုင်ကြိုင်မွှီးအောင်၊ ကျံလိမ်းပြုပျင်၊ ပြီးလတ်ကျင်သော်၊ ဆောင်ခွင်ထဲမှ၊ ပျိုကညာရို့၊ ထွက်လာကြ၍၊ အိမ်မှဆင်းငြား၊ တူပျော်ပျော်လေ၊ သိမ်တော်လမ်းကို၊ လှမ်းလို့လားခါ၊ နီးပါးဝန်းကျင်၊ ပန်းသစ်ပင်ရို့၊ ရှုမြင်မဝ၊ ရွက်ဟောင်းဝါလျှင်၊ ကြွီကာကျ၍၊ စိမ်းမြညိုစွာ၊ ပရစ်ဥနှင့်၊ ရွက်နုလာကေ၊ ငုံအာပွင့်ဖူး၊ ပန်းပွင့်လယ်မှာ၊ ဝတ်ရည်စားကေ၊ ပျားပိတုံးရို့၊ ရုံးရုံးပုံကာ၊ ငှက်များစွာလည်း၊ ဘာသာဘာဝ၊ ဥသြညိုရို့၊ သံချိုမြနှင့်၊ ကျူးကြညိုးညံ၊ ငှက်ဖိုးခေါင်လေ၊ အရောင်စိမ်းကေ၊ ကျီးညိုလှရို့၊ ချိုအသံဖြင့်၊ ဟေမန်ကုန်ဟောင်း၊ နွီရာသီလေ၊ ဂိမှာန်ပြောင်းကေ၊ တပေါင်းမာသ၊ တင့်တယ်ပုံလေ၊ ဟူသမျကို၊ ၀၀ရှုကာ၊ မောင်မေပျိုလေ၊ ထိုလေးယောက်မှာ၊ လမ်းလျှောက်လာ၍၊ ဖြူဝါနီမြန်း၊ လမ်းဘယ်ညာက၊ မာလာပန်းကို၊ လက်လှမ်းဆွတ်ကိုင်၊ စေတနာနှင့်၊ သဒ္ဓါပွား၍၊ လာကြစဉ်တွင်၊ ကတညုတ၊ မြတ်တောင်ခြီကို၊ ရောက်လီကြ၍၊ ပြုပ္ပဒိသာ၊ မင်းရာဇာရို့၊ စဉ်လာတက်ကေ၊ ရှိမျက်နှာက၊ လွန်စွာရိုညွတ်၊ လက်ဦးမျှော်၍၊ တောင်ပေါ်ထက်ကို၊ တက်ကြလတ်၍၊ မြတ်မုနိသျှင်၊ ရှိတော်ပြင်မှာ၊ ပန်းတင်ပြီးမှ၊ အတန်တန်လေ၊ လွန်ကြည်နူးကေ၊ (--------ဆိုင်)၊ သုန္ဒရီကို၊ စသည်မြွက်ကေ၊ ရီစက်တိုင်ဟု၊ သံပြိုင်ဆိုပြီး၊ ခါသုံးဖန်လေ၊ သံညောင်းညောင်းနှင့်၊ ခေါင်းလောင်းတီး၍၊ ထွန်းညီးရောင်လျှပ်၊ မုနိသျှင်လေ၊ ရင်ပြင်ရပ်မှ၊ လှမ်းထွက်ပြီးသော်၊ ကုန်းထိပ်ပေါ်က၊ ရှုမျှော်ကောင်းရာ၊ နိဂုဏ်းရွာနှင့်၊ ဓညာမြို့မ၊ တည်ဟိပြန်ကေ၊ ဟူသမျကို၊ ဒိဋ္ဌတဖန်၊ လက်ညှိုးညွှန်၍၊ မှန်ကန်တိကျ၊ ပန်းဖြူအောင်နှင့်၊ မောင်ထွန်းမြကို၊ အလှနုနယ်၊ သိန်းကျော့ဝေက၊ ပြပေပြီးမှ၊ ရပ်မျက်နှာကို၊ ပတ်ကာလှည့်ကေ၊ ကြည့်ရှုကြ၍၊ ထိုမှဤမှာ၊ အဖြာဖြာကို၊ လေ့လာပြီးသော်၊ မြတ်ကုန်းပေါ်က၊ ပျော်ပျော်ပါးပါး၊ ရိုသေစွာဖြင့်၊ ဆင်းလာငြား၍၊ စည်ကားသာယာ၊ လွန်တင့်တယ်၍၊ ပျော်ဖွယ်ကောင်းကေ၊ ဇီးချောင်းရွာသို့၊ လှည့်လာတုံမြောက်၊ ညချမ်းခါတွင်၊ ပြန်ကာရောက်လို့၊ တန့်ထောက်ပြီးခါ၊ ရီချိုးပါ၍၊ အိမ်မှာတက်ငြား၊ လသာသာနှင့်၊ ညစာစားလို့၊ ဆီးဝါးသောက်လျှက်၊ လပရောင်နှင့်၊ တောင်တန်းဗျင်းကို၊ ထွက်လျှက်တဖန်၊ သပေါက်ဖျာကို၊ ယူကာခင်းကေ၊ လီညင်းခံရေ။

(၂၅)

(နှမ်းနိုင်နိုင်နှင့်၊ မွှီးကြိုင်သင်းကေ၊ ကောက်ညှင်းပေါင်းကို)

အလွန်လှပသော ရခိုင်ကာရံများဖြစ်ပါသည်။

(ယူကာစားပြီး၊ အိမ်တန်းဗျက်မှာ၊ လုပ်လက်ဆီးလို့၊ အီးအီးသက်သာ၊ ကွမ်းဆီးယာ)

(ပြီး) (ဆီး) (အီး) (ဆီး) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ယင်းကို မြန်မာမှုပြုသော်

(ယူကာစားပြေး၊ အိမ်တန်းဗျက်မှာ၊ လုပ်လက်ဆေးလို့၊ အေးအးသက်သာ၊ ကွမ်းဆေးယာ) ဟု ရပါသည်။ (ယူကာစားပြေး) ဆိုသည်မှာ ကွမ်းစားပြီးသည်ဟု အဓိပ္ပါယ်မရဘဲ ကွမ်းစား၍ ထွက်ပြေးသည်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသဖြင့် ၎င်းကာရံများမှာ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

-------------------------

(၂၅) လီညင်းခံ၍၊ နီပြန်ကာလ၊ ဇီးချောင်းမည်ကေ၊ ရပ်ဒေသက၊ မိမ္မယောင်္ကျား၊ ကြီးငယ်မဟူ၊ လူအများမှာ၊ လာငြားပြိုင်ပြိုင်၊ လပရောင်နှင့်၊ တောင်တန်းဗျင်းမှာ၊ ဝိုင်းလျှက်ထိုင်၍၊ ယဉ်ကျေးစွာလှ၊ ပန်းဖြူအောင်နှင့်၊ မောင်ထွန်းမြကို၊ ပီယဝါစာ၊ သံချိုချိုနှင့်၊ ဆိုကာမြွက်ကေ၊ နှုတ်ဆက်ကာဖြင့်၊ ရသာပြည့်လှောင်း၊ နှမ်းနိုင်နိုင်နှင့်၊ မွှီးကြိုင်သင်းကေ၊ ကောက်ညှင်းပေါင်းကို၊ တောင်းမှခူးပြန်၊ မြပုကန်မှာ၊ ကောင်းမွန်ထည့်ကာ၊ ပန်းဖြူအောင်နှင့်၊ မောင်ထွန်းမြကို၊ ကျွေးကြပါသော်၊ ယူကာစားပြီး၊ အိမ်တန်းဗျက်မှာ၊ လုပ်လက်ဆီးလို့၊ အီးအီးသက်သာ၊ ကွမ်းဆီးယာကို၊ တခါစားလတ်၊ ရောက်လာသူကေ၊ လူအများနှင့်၊ စကားစပ်လို့၊ မပြတ်တူယှဉ်၊ ပန်းဖြူအောင်လေ၊ ပျိုမောင်ချောမှာ၊ နှီးနှောစဉ်တွင်၊ ပန်းခိုင်တမျှ၊ မြစပါယ်လေ၊ မငွေလှက၊ ဟားဟားလည်းရယ်၊ သွန်းကာလှောင်၍၊ မောင်ထွန်းမြကို၊ စလတ်တေကား၊ ရောက်တေနိက၊ ခုတိုင်အောင်ပင်၊ ဒေမောင်လှမှာ၊ နှုတ်ကဆိတ်ညံ၊ စကားလှန်၍၊ ခွန်းသံမထုတ်၊ မဆက်ဆံဘဲ၊ ရှက်ပြန်ပြီးကေ၊ တေမိလုပ်လို့၊ ငုတ်တုတ်မှိုင်ထွေ၊ ပြုံးစိစိနှင့်၊ ချိန်မပြတ်ကေ၊ နီလတ်တေကား၊ ဆူဝေသောင်းသောင်း၊ ကြီးငယ်ဟူကေ၊ လူအပေါင်းနှင့်၊ ကျိုးကြောင်းဆက်ဆံ၊ မှားအမှန်ကို၊ ဝေဖန်စစ်ကြော၊ အပြောင်းအပြန်၊ ကြံနှီးနှောလို့၊ မပြောချင်ဘိ၊ မြောက်ဦးပြည်က၊ မောင်တေမိကို၊ ကနိညခါ၊ တသက်တာတွင်၊ မှတ်ရာတပါး၊ ရှိသူမွန်ရို့၊ ညွှန်စကားကို၊ ပြောကြားလိုက်မည်၊ ရွှီရုပ်ယောင်သို့၊ မောင်တပါးမှာ၊ ထောင်နားတည်ပါ၊ စိန္တေဗုဒ္ဓ၊ အာလုတ်ချီ၍၊ ရွှီဂမုတ်က၊ မြွက်ထုတ်ဟသည်၊ ဓမ္မမြုတေ၊ ခုဒ္ဒနိကယ်၊ ကျမ်းအညွှန်းနှင့်၊ လမ်းမှန်ငြားအောင်၊ ပြထားရေကား၊ (ဗုဒ္ဓေပူဇံ၊ ကုသလံစ၊ တေဇဝန္တေ၊ ရာဇိန္တော) ဟု၊ မိန့်ဟောကျမ်းလာ၊ အဓိပ္ပါယ်ကို၊ မှတ်လွယ်လှအောင်၊ ယှင်းပြပါမည်၊ ဘဂဝါလူ့ဘ၊ အတုလကေ၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၊ စောသတ္တာကို၊ ဆယ်ဖြာရိုကျိုး၊ ထိပ်ထက်ရုံကေ၊ လက်စုံမိုးလို့၊ မြတ်နိုးသဒ္ဒါ၊ ပူဇော်ပါသော်၊ အာဏာတန်ခိုး၊ ဘုန်းတော်ဟိန်လျှင်၊ ထိန်ထိန်ကြိုး၍၊ မင်းစိုးရာဇာ၊ ဇီဝကံလေ၊ မှန်မချွတ်ကေ၊ ဖြစ်တတ်ပါဟု၊ ဒေသနာမွန်၊ တရားသံနှင့်၊ ရှိလွန်သူများ၊ မှာစကားကို၊ နားခံပြီးခါ၊ မြတ်ဗုဒ္ဓါနှင့်၊ စန္ဒာသူရိယ၊ ဘုန်းတော်ထိန်ကေ၊ ရာဇိန္ဒရို့၊ ပဉ္စလောဟာ၊ ရတနာဖြင့်၊ သွန်းကာလုပ်ဘိ၊ ရောင်ခြောက်သွယ်နှင့်၊ တင့်တယ်လတ်ကေ၊ မြတ်မုနိကို၊ ရွှန်းအိစိတ်တွင်၊ မြူးဘဝင်နှင့်၊ ဖူးမြင်ရအောင်၊ အားကြိုးဆောင်၍၊ မောင်ရို့ဌာနေ၊ ရွှီဗဟိုရ်လေ၊ သံချိုကျူးကေ၊ မြောက်ဦးပြည်က၊ ကြီးငယ်လူများ၊ ပေါင်းအဖော်ကို၊ နှိုးဆော်ငြား၍၊ ပျိုထွားပန်းတန်၊ တနှစ်မှာလျှင်၊ တခါလောက်ကေ၊ ရောက်သင့်တန်ရေ၊ အလွန်ထင်ရှား၊ ဇမ္ဗူဒီမှာ၊ ဤဘုရားကား၊ ရုပ်ပွားထောင်ရာ၊ ကြီးအငယ်နှင့်၊ တိုရှည်များကေ၊ ပေါင်းများစွာထက်၊ လွန်ခါကဲပြီး၊ ဘုန်းတော်ရောင်ဖြင့်၊ ဂေါင်ကမိုးကေ၊ တန်းခိုးကြီးလို့၊ ကျော်ဟိုးလူ့ခွင်၊ လွန်ထင်ပေါ်လျှက်၊ ကိုယ်တော်စားကေ၊ ရုပ်ပွားသျှင်ကို၊ ဖူးမြင်သူအား၊ အပါယ်ရွာတွင်၊ ခါတပါးလျှင်၊ မလားဆိတ်ညံ၊ နတ်ရပ်ထံမှာ၊ ရောင်လျံထွန်းပ၊ စည်းစိမ်မွန်နှင့်၊ ပျော်စံရဟု၊ ဝယရွယ်လွန်၊ ရှိသူမွန်ရို့၊ ပြောညွှန်ဟောကြား၊ ပေါရဏာက၊ လာစကားကို၊ မှတ်သားပြီးလျှင်၊ ဝင်းဝင်းပြောင်၍၊ အရောင်ညီးကေ၊ မုနိသျှင်ကို၊ ဖူးမြင်ရယောင်၊ တယောက်မောင်မှာ၊ ရောက်အောင်အားစိုက်၊ နှစ်စဉ်လာ၍၊ သဒ္ဓါဖြူးကေ၊ ဖူးခလိုက်ဟု၊ သိန်းထိုက်ပျိုမေ၊ ပြုံးရယ်ချိုနှင့်၊ လူပျိုလှကို၊ စလိုက်တေလေး။

------------------------------------------------------------------------------

(၂၆) စပြောလာကေ၊ ထိုခါပြီးမှ၊ ပြုံးရယ်ယောင်သို့၊ မောင်ထွန်းမြမှာ၊ မြွက်ဟနှုတ်ချွေ၊ သံချိုချိုနှင့်၊ ပျိုနှမကို၊ ယှင်းပြရေကား၊ အသရေပြောင်ရွှန်း၊ ပြည်ရခိုင်မှာ၊ နွယ်ယဉ်ဆန်းလို့၊ ခိုင်ပန်းတမျှ၊ မြစပါယ်သို့၊ မငွေလှလေ၊ နားကျစုံယောင်၊ မောင်စကားကို၊ ရွှီနားထောင်ပါ၊ ဘုန်းခေါင်မြတ်စွာ၊ လက်ထက်ခါဝယ်၊ စန္ဒာသူရိယ၊ တွင်မည်ရကေ၊ မင်းလှရာဇာ၊ သွန်းခပါကေ၊ မဟာမုနိ၊ ခြောက်သွယ်ရောင်ဖြင့်၊ ထွန်းပြောင်ညီးကေ၊ တိုင်းသိထင်ရှား၊ လွန်သပ္ပါယ်ကေ၊ ဒေရုပ်ပွားနှင့်၊ တပါးနောက်မူ၊ ဆင်းရဲသူရို့၊ ခုမူကာလ၊ ကျောက်အုဋ်မံ၍၊ ပြည်စွန်နားမှာ၊ တည်ထားကြသည်၊ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား၊ မပေါ်လွင်ကေ၊ မထင်ရှားဘဲ၊ ဟိငြားကြရာ၊ ပေါင်းနှစ်ဖြာတွင်၊ ရာဇာပင်သွန်း၊ ဆင်းရဲသူကေ၊ တည်ထုသွန်းလည်း၊ ရွှင်လန်းသဒ္ဓါ၊ ပူဇော်ခါတွင်၊ ပူဇာနိယ၊ အကျိုးမူလျှင်၊ တူတကွဖြင့်၊ ရကြမည်သာ၊ ပျိုနုနယ်ကေ၊ မယ်တမိမှာ၊ သိအပ်ပါရေ၊ မြတ်စွာရုပ်ပွား၊ ဆင်းထုဟူကေ၊ ဆူဆူများကို၊ စကားမဂဓ၊ ပါဠိလာဖြင့်၊ ညွှန်ကာထုတ်ကေ၊ ဥဒ္ဒိဿဟု၊ ဆိုကြတုံပြန်၊ ရခိုင်သံဖြင့်၊ ပြန်ကာပြောမည်၊ ကိုးပါးဂုဏ်ကို၊ အာရုံကပ်ကေ၊ ရည်မှတ်ဖွယ်တည်း၊ ဤသည်စကား၊ ပါဠိလာကို၊ ထောက်ခါထားလျှင်၊ ရုပ်ပွားဟူက၊ ကြီးအငယ်နှင့်၊ တိုရှည်ကြလည်း၊ ဧကသညာ၊ ရည်မှတ်ဖွယ်ဟု၊ အတည်ပြုကေ၊ တခုသာလျှင်၊ ရပါတုံလတ်၊ ပရမတ်ကို၊ လှနတ်ပျိုစင်၊ ထဲဘဝင်မှာ၊ မြဲပင်စွဲမှတ်၊ ဤကြောင်းရာနှင့်၊ ပေါင်းကာထားကေ၊ စကားစပ်တွင်၊ ထပ်၍တသွယ်၊ ခင်ကညာကို၊ သင်္ကာကင်းအောင်၊ ယှင်းဦးမည်လေ၊ နှုံးဖွယ်မရာ၊ ဘုန်းတေဇာနှင့်၊ မဟာမုနိ၊ ရုပ်ပွားတော်ကို၊ ဖူးမျှော်ဘိသော်၊ ကင်းဝီးပယ်ရွာ၊ ယှောင်သွယ်ကွာ၍၊ ဒေဝါနတ်ထံ၊ ရောက်မည်မှန်ကေ၊ ဧကန်ဖြစ်က၊ စင်စစ်ခုဝယ်၊ ဗဟိုညံ၍၊ စည်သံကျူးကေ၊ မြောက်ဦးပြည်မှာ၊ တည်ကာလည်းထား၊ ရုပ်ပွားတော်လေ၊ သောင်းကျော်ဘိအောင်၊ ဟိယက်သားကို၊ ညွတ်တွားကြည်ဖြူ၊ ဖူးမြှော်မူလည်း၊ ထိုသူမှန်စွာ၊ ပါယ်လေးရွာက၊ ကင်းကွာပြီးမှ၊ နတ်ရပ်ထံမှာ၊ မှန်မုချကေ၊ ခံရမည်ပင်၊ သို့ဖြစ်အင်ကြောင့်၊ ရောင်လွင်ထွန်းပ၊ မုနိသျှင်ကို၊ ဖူးမြင်ရယောင်၊ မောင်ကတဖန်၊ ပင်ပန်းခံ၍၊ လာရန်မလို၊ မြောက်ဦးပြည်မှာ၊ တည်ကာထားကေ၊ ရုပ်ပွားကိုပင်၊ ဖူးမျှော်ပါမည်၊ စေတနာနှင့်၊ သဒ္ဓါမြတ်သာ၊ လိုအပ်ဖွယ်တည်း၊ နောက်ဝယ်တဖန်၊ ကြွင်းမကျန်အောင်၊ ယှင်းပြန်ဦးမည်၊ ပန်းစပါယ်လေ၊ လှမေနားထောင်၊ ဤလူ့ဘောင်တွင်၊ ဂုဏ်ရောင်ဝင့်ကြွား၊ မျိုးအစဉ်လေ၊ ရခိုင်များမှာ၊ ပျော်ပါးရွှင်မြူး၊ အရာရာသို့၊ လှည့်ကာလားကေ၊ ဘုရားဖူးလို့၊ ကြည်နူးကာမျှ၊ ကုသိုလ်ဟုန်လေ၊ ပြည့်စုံလှဟု၊ စိတ်ကမှတ်ခါ၊ မိမိရွာကို၊ ပြန်လာကြငြား၊ ယင်းပိုင်သူလေ၊ လူအများကို၊ ဘုရားမကြိုက်၊ ထပ်မံခါဖြင့်၊ ငါမကြိုက်တည်း၊ ဇာဖြစ်လို့ပေ၊ မီးလတ်ချေသော်၊ ဖြေမည်ငါက၊ သုံးရပ်ဘောင်မှာ၊ အခေါင်ချုပ်ကေ၊ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏၊ သုံးဝသာသနာ၊ ရှည်မြင့်ကြာအောင်၊ လွန်စွာကြိုးကုတ်၊ များလူသျှင်မှာ၊ အားအင်ထုတ်လို့၊ ပြုလုပ်မှသာ၊ ဖူးမြှော်ရာသို့၊ ရောက်ပါလိမ္မည်၊ ပူဇော်ရုံဖြင့်၊ ချိန်ကုန်လင့်ကေ၊ မသင့်ချေပါ၊ ဘုန်းကြွယ်မြတ်စွာ၊ စောသတ္တာကို၊ ဖူးပါသည်ထက်၊ မြတ်ဘုန်းမော်က၊ ထုတ်ဖော်မြွက်ကေ၊ နှုတ်ထွက်ဓမ္မာ၊ တရားလာကို၊ များစွာသောင်းသောင်း၊ အကြိမ်ကြိမ်လေ၊ ချိန်မပြတ်ကေ၊ ကျင့်အပ်ကောင်းရေ၊ တကြောင်းတဖြာ၊ ဤအရာတွင်၊ ပမာနှိုင်းဆ၊ ကျမ်းအလာကို၊ ညွှန်ကာပြမည်၊ နှမနားထောင်၊ နှစ်များမြောင်က၊ ဘုန်းခေါင်ဘဂဝါ၊ လက်ထက်ခါဝယ်၊ သညာတွင်ဘိ၊ ရုပ်နှင့်နာမ်ကို၊ မှန်မတွက်ကေ၊ ဝက္ကလိမှာ၊ မုနိမြတ်စွာ၊ ရွှီမျက်နှာကို၊ မော်ကာဖူးတုံ၊ ကျောင်းဆောင်ဘုံမှာ၊ ချိန်ကုန်လွန်ဘိ၊ ဘါဝနံလေ၊ ဉာဏ်မထိုးကေ၊ ကျိုးမဟိဟု၊ ဣသိထွတ်မှူး၊ မထေရ်သျှင်ကို၊ ပြစ်တင်ဖူး၏၊ ပုံနှုံးစံထား၊ ညွှန်းပမာနှင့်၊ ကျမ်းလာများကို၊ မှတ်သားပြီးသော်၊ ရုပ်ပွားတော်အား၊ ပူဇော်သောခါ၊ ကုသိုလ်မှာလျှင်၊ ကမ္မာဝစရ၊ ကျမ်းသဂြိုဟ်မှာ၊ ဆိုကာပြ၏၊ ဘဝမပြတ်၊ အဝိဇ္ဇာနှင့်၊ တဏှာဝဋ်မှာ၊ မလွတ်နိုင်ပါ၊ ထိုထက်သာ၍၊ မြတ်စွာဗုဒ္ဓ၊ သုံးလူ့ဘ၏၊ ဟောပြလမ်းညွှန်၊ ဓမ္မခန်ကို၊ ကျင့်ကြံမှသာ၊ ဝဋ်တဏှာရို့၊ လွတ်ကွာကင်းပြတ်၊ ရုပ်နှင့်နာမ်မှာ၊ အမှန်တုံးကေ၊ အဆုံးသတ်၍၊ အမြတ်နိဗ္ဗာန်၊ လမ်းကြောင်းမှန်ကို၊ အကျွန်ုပ်က၊ အမြဲပင်လျှင်၊ စွဲဝင်နှောကေ၊ သဘောကျလို့၊ ကာလပေါ်ငြား၊ လူအများနှင့်၊ ဘုရားဖူးရန်၊ မေနှိုးဆော်၍၊ ဖိတ်ခေါ်ချက်ကို၊ လက်မခံလေး။

(၂၇)

(ဗုဒ္ဓါဟောငြား၊ ကျမ်းပီစာမှာ၊ ဖွီရှာတွိကေ၊ ဟိသလားလေ)

(တွိ) နှင့် (ဟိ) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ယင်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင်

(ဗုဒ္ဓါဟောငြား၊ ကျမ်းပေစာမှာ၊ ဖွေရှာတွေ့ကာ၊ ရှေ့သလားလေ) ဟူ၍ ရပါသည်။

(ရှေ့) သလားဟူသည်မှာ မြန်မာစာပီတွင်လည်း မဟိပါ။ (ရှိသလား) ဟူ၍ရာ ဟိပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာရံများမှာ မြန်မာမှုပြုမရသော ရခိုင်ကာရံများဖြစ်ပါသည်။

(လွဲမချော်အောင်၊ တွေးခေါ်ငြားလို့၊ ထောင်နားတည်ပါ) ဟု (လွဲမချော်၊ တွေးခေါ်) ဟု ကာရံနဗေထပ် ယူထားသည်ကို တွိရပါလိမ္မည်။

ယင်းကို မြန်မာမှုမပြုဘဲ ရခိုင်လွန်ကျွန်မှုပြုလျှင် (လွီးမချော်အောင်၊ တွီးခေါ်ငြားလို့၊ ထောင်နားတည်ပါ) ဟူ၍ရပါသည်။ (လွီးမချော်) ဆိုသည်မှာ လုံးဝအဓိပ္ပါယ်မဟိပါ။

ထို့ကြောင့် ယခုကလပေါ်လူငယ်များ သုံးနှုံးနီကတ်သော (တွီးခေါ်၊ အတွီးအခေါ်) ဆိုသည့်အသုံးနှုံးမှာ ရခိုင်လွန်ကျွံမှုဝါဒဖြစ်သည်။

(ဘုန်းကြွယ်ဗုဒ္ဓ၊ အတုလကို၊ ဦးချရိုသေ၊ ဖူးမျှော်ပေသော်၊ အပါယ်ဂတိ၊ မလားရန်ကို၊ အကျွန်သိရေ)

(သေ) (ပေ) (ပါယ်) ကာရံယူထားသည်ကို တွိမြင်ရပါသဖြင့် (ရိုသီ) ဟုမရွီးဘဲ (ရိုသေ) သည်ရာ အမှန်ဖြစ်ကြောင်းကို ဤရှိဟောင်းမူကို အထောက်အထားပြု၍ ယှင်းလင်းနိုင်သည်။

ကိုးကားချက်အပြည့်အစုံ

--------------------------

(၂၇) လက်မခံဟု၊ ငြင်းဆန်ပယ်ယှား၊ မောင်လူပျို၏၊ ဆိုစကားကို၊ ပျိုထွားကညာ၊ ခွန်းတုံ့လှန်၍၊ တဖန်ထပ်လို့၊ မီးလတ်ရာကား၊ ကမ္မာဝစရ၊ မြတ်ကုသိုလ်ကို၊ ထိုလူမျှလျှင်၊ ထက်ကြသဒ္ဓါ၊ စိတ်ဖြူစင်၍၊ အားအင်ထုတ်ကေ၊ မလုပ်ရာဟု၊ ဗုဒ္ဓါဟောငြား၊ ကျမ်းပီစာမှာ၊ ဖွီရှာတွိကေ၊ ဟိသလားလေ၊ တပါးထိုမှ၊ မြတ်ဗုဒ္ဓကို၊ တုတ်ကြွရိုသေ၊ ဖူးမျှော်ချေသော်၊ အပယ်လားရန်၊ ကျမ်းအညွှန်ကို၊ တွိပြန်သလား၊ မောင့်ဆရာက၊ သင်ကာပြောကေ၊ ဟောသလားဟု၊ ဟားဟားလည်းရယ်၊ ပျိုပန်းတန်ကေ၊ လှစံသီးမှာ၊ မီးလတ်ချေသော်၊ ရုပ်ရည်လှပ၊ မောင်လူပျိုမှာ၊ သံချိုမြနှင့်၊ ရွှင်ပြမျက်နှာ၊ ပြုံးရယ်ပြန်၍၊ တဖန်ထပ်လို့၊ ယှင်းလတ်ရာကား၊ ရောက်လာသောင်းသောင်း၊ ဇီးချောင်းသူလေ၊ ပျိုဖြူပေါင်းနှင့်၊ နွဲ့နှောင်းယဉ်စ၊ ပျိုနုနယ်ကေ၊ မငွေလှလေ၊ ဆုံးစကုန်ယောင်၊ မောင်စကားကို၊ မေနားထောင်ပါ၊ လူ့ဘောင်လူ့ရွာ၊ လူများစွာလျှင်၊ ကမ္မာဝစရ၊ များထိုထိုလေ၊ ကုသိုလ်စုကို၊ မပြုရဟု၊ မောင်ကခုဝယ်၊ ပုလဲသွယ်လေ၊ ပျိုမေချောကို၊ မပြောပေတည်း၊ ထိုသည်ကမ္မ၊ ကုသလလျှင်၊ ဝဋ်မှမလွန်၊ ရုပ်နှင့်နာမ်သည်၊ ကြိမ်ဖန်လည်းဖြစ်၊ ကာမဂုဏ်ဖြင့်၊ ဘုံဆယ့်တစ်မှာ၊ မြုတ်နစ်ရုံသာ၊ ဤထက်လွန်၍၊ နိဗ္ဗာန်မြောက်အောင်၊ မရောက်ပါဟု၊ မှန်စွာအကယ်၊ ဘိဓမ္မာ၏၊ လာသဘောနှင့်၊ မောင်ပြောရေလေ၊ နောက်ဝယ်တခြား၊ မြတ်ဘုရားကို၊ ဖူးငြားသောခါ၊ အပါယ်မှာလျှင်၊ ရောက်ပါမည်လား၊ မီးကာဆိုကေ၊ ထိုစကားကို၊ ဖြေကြားဦးမည်၊ လွဲမချော်အောင်၊ တွေးခေါ်ငြားလို့၊ ထောင်နားတည်ပါ၊ ဘုန်းကြွယ်ဗုဒ္ဓ၊ အတုလကို၊ ဦးချရိုသေ၊ ဖူးမျှော်ပေသော်၊ အပါယ်ဂတိ၊ မလားရန်ကို၊ အကျွန်သိရေ၊ နှိုင်းညှိကျမ်းဂန်၊ တရားညွှန်၍၊ သင်ရန်မဟိ၊ စဉ်စားကြံ၍၊ ဝေဖန်နှိုင်းသော်၊ လူတိုင်းသိမည်၊ သို့ဖြစ်ပေလည်း၊ ဇာအခြင်းနှင့်၊ ငြင်းလတ်တေဟု၊ ဆိုချေသောခါ၊ ဤခေတ်မှာလူ၊ များစွာထောင်သောင်း၊ ကြီးငယ်ဟူကေ၊ လူအပေါင်းလျှင်၊ ထုံးဟောင်းကိုလွန်၊ လမ်းမမှန်ကေ၊ ကျမ်းညွှန်မသိ၊ ကိုယ့်ရိုးရာနှင့်၊ မျိုးဇာတိကို၊ သတိမချပ်၊ ကိုးကွယ်ရာလေ၊ ဘာသာရပ်တွင်၊ မအပ်မရာ၊ တုအယောင်ဖြင့်၊ လုပ်ဆောင်မှုကို၊ ပြုကတ်ပါ၍၊ ဆရာသခင်၊ စာအမြင်နှင့်၊ ဇာပင်ဟောငြား၊ မမှတ်အောင်ဘဲ၊ နတ်ယောင်ဝါးမှာ၊ တိုးပွားအစုံ၊ ကိုးပါးဂုဏ်ကို၊ အာရုံမထား၊ အရွာရွာကို၊ လည်ကာလားလို့၊ ဘုရားဖူးယောင်၊ အဟန်ဆောင်၍၊ ကြောင်သတင်းသုံး၊ ရှိအခါက၊ ပမာထုံးသို့၊ ပြုံးပြုံးမျက်နှာ၊ ရွှင်မြူးကာနှင့်၊ သီစာသောက်စား၊ တချို့များကား၊ စီးပွားရှာရန်၊ တချို့မှန်ကေ၊ ကြွီအံကြိုးထိုး၊ တချို့မှာလျှင်၊ လည်ကာခိုး၍၊ တချို့ရို့ကား၊ အပျင်းပြေဟု၊ စိတ်ဝယ်ထားလျှက်၊ တခြားနောက်မူ၊ တချို့သူမှာ၊ အယူခြားသီး၊ မဟုတ်တန်ကို၊ ကြံဖန်ငြားကေ၊ ဘုရားရွီးလို့၊ ကြီးရေငယ်ရေ၊ မသပ္ပါယ်နှင့်၊ သပ္ပါယ်တသီး၊ ရတနာဖြင့်၊ ရောင်ဝါညီးအောင်၊ မင်းမြီးမင်းသား၊ သွန်းလုပ်ထားကေ၊ ဘုရားကိုမှ၊ သဒ္ဓါရွှင်ကေ၊ ဖူးချင်ကြလို့၊ နောက်မှတပါး၊ ဆင်းရဲသူလေ၊ လူအများရို့၊ တည်ထားကြကျင်၊ ရုပ်ပွားသျှင်ကို၊ ဖူးမြင်သူကား၊ တိုင်းနိုင်ငံမှာ၊ လွန်နည်းပါး၍၊ ဘုရားကိုသာ၊ ရွီးချယ်ကာဖြင့်၊ ဖူးလာတုံဘိ၊ တရားကွာ၍၊ မှားကာလုပ်ကေ၊ ယုဂ်ကလိတွင်၊ အသိကင်းပ၊ ပြုကြသူလေ၊ ဟူသမျကို၊ မြင်ရလျှက်ပင်၊ မေနှိုးဆော်၍၊ ဖိတ်ခေါ်ရီးကို၊ ကြောက်သွီးဝင်၍၊ မောင်လျှင်ခုဝယ်၊ ကာလပေါ်လေ၊ ဖူးမျှော်ခြင်းကို၊ ငြင်းလတ်တေဟု၊ ဆိုပေပြီးမှ၊ နှမချေကေ၊ မငွေလှနှင့်၊ ရောက်ကြသောင်းသောင်း၊ ဇီးချောင်းသူလေ၊ လူအပေါင်းကို၊ ကျိုးကြောင်းဆက်သွယ်၊ ကျမ်းအညွှန်နှင့်၊ လမ်းမှန်ရအောင်၊ ပြောပြမည်လေး။

မြန်မာမှုပြု၍မရသော ရခိုင်ကာရံများ အပိုင်း (၂)

(၁) (ကျမ္မာဖို့ရီး၊ တတ်လိမ္မာကေ၊ ပညာရီးတည်း၊ တသီးထိုမှ)

ဤအပိုဒ်ကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင် အခု အကျွနု်ပ်ရို့သုံးစွဲနီသော (ကျမ္မာရေး၊ ပညာရေး) ကို အယင်က (ကျမ္မာရီး၊ ပညာရီး) ဟု သုံးစွဲသည်ကို သိမြင်နိုင်ပါသည်။ ပဇာကြောင့်ဆိုသော် (ရီး) နှင့် (သီး) ကာရံယူထား၍ဖြစ်ပါသည်။ (ရေး) ဆိုလျှင် (တသေးထိုမှ) ဖြစ်လားပါမည်။

(၂) (ထိုကုသိုလ်လျှင်၊ မဂ်ကိုမဆိုက်၊ ကာမဟူကေ၊ ဘုံဆယ့်တစ်မှာ)

ဤနီရာတွင် (ဆိုက်) နှင့် (တစ်) ကို ကာရံယူထားသဖြင့် ရခိုင်သားမှာ (တစ်) ကို (တိုက်) ဟု အသံထွက်သည်ကို တွိရပါမည်။ ယင်းကို အတတ်ဆန်း၍ (တိုက်) ဟု ရွီး၍မဖြစ်ပါ။

(၃) (တိရိစ္ဆာန်ကေ၊ ပိုးနှံကစ၊ ဤကမ္ဘာမှာ၊ မြင်ကာတွိကေ၊ ဟိသမျကို)

ဤနီရာတွင် (တွိ) နှင့် (ဟိ) ကို ရခိုင်ကာရံစစ်စစ်ယူထားပါသည်။ ၎င်းကို အများနားလည်အောင်အကြောင်းပြချက်ဖြင့် မြန်မာမှုပြု၍ ရလိမ့်မည်မဟုတ်ပါ။ ပဇာကြောင့်ဆိုသော် (မြင်ကာတွေ့သည့်၊ ရှိသမျကို) ဟု ဖြစ်လားပါမည်။ (တွေ့) နှင့် (ရှိ) ကာရံလွတ်လားပါလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကာရံများသည် မြန်မာမှုပြု၍မရသော ရခိုင်ကာရံစစ်စစ်များဖြစ်ပါသည်။ ဤနီရာတွင် (တွိ) လား (တွေ့) လားဆိုသည်ကို ယှင်းယှင်းလင်းလင်း သိမြင်နိုင်ပါသည်။

(၄) (အပြစ်ဒါဏ်ကို၊ ကိုယ်ခံစမြဲ၊ ဘုံလောကီလေ၊ ဌာနီထဲမှာ)

ဤနီရာတွင် (ကီ) နှင့် (နီ) ရခိုင်ကာရံယူထားပါသည်။ ၎င်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင် (ဘုံလောကေလေ၊ ဌာနေထဲမှာ) ဟု ဖြစ်လားပါသည်။ ရယ်ဖို့မကောင်းပါလား။

(၅) (သားတစ်ရိုးရီ၊ အခြင်ဆီသို့၊ တူညီသီးသီး၊ ဝေါယောမျောင်၍၊ ပို့ဆောင်ပီးက၊ ထွာကြီးသန်မာ)

ဤနီရာတွင် (သီး) (ပီး) (ကြီး) ရခိုင်ကာရံစစ်စစ်ကို တွိရပါသည်။

တန်းခိုးဆရာထွန်းသာခြင်းများတွင် (ပေး) ဟု မြန်မာဝေါဟာရကို ခိုးယူသုံးစွဲထားသည်ကို တွိရပါသည်။

ဤနီရာတွင် မြန်မာမှုပြုမည်ဆိုပါက (တူညီသေးသေး၊ ဝါယောမျောင်၍၊ ပို့ဆောင်ပေးက၊ ထွားကြေးသန်မာ) ဆိုပြီးရပါလိမ့်မည်။ (ကကောင်း ရယ်ဖို့ကောင်းပါဖို့။ (ထွားကြေး) ဟု မြန်မာစာတွင်လည်း မဟိပါ။

(၁) (မုချအကယ်၊ ကျမ္မာခြင်းမှာ၊ အရင်းတည်လို့)

ဤနီရာတွင် (အကယ်) ဆိုသော ဝေါဟာရကို တွိရပါသည်။ မြန်မာက (တကယ်) ရခိုင်က (အကယ်) ဟု သုံးပါသည်။ ဖားပြုတ်ကေဝတ္ထုတွင် (အကယ်စင်စစ်၊ ဤသို့ဖြစ်မူ) ဟု တွိရပါသည်။

(၂) (ရာဇဝင်မှာ၊ စာတင်ဟိကေ၊ မတွိဖူးဘဲ)

(ဟိ) နှင့် (တွိ) ရခိုင်ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါမည်။ ၎င်းကိုထောက်၍ (တွိ) လား (တွေ့) လား ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။ ၎င်းကို အတတ်ဆန်း၍ အများနားလည်အောင်ဆိုဗျာ (ရာဇဝင်မှာ၊ စာတင်ရှိသည်၊ မတွေ့ဖူးဘဲ) ဟု မြန်မာမှုပြုပါက ကာရံလုံးဝလွတ်ကင်းလားပါလိမ့်မည်။

(၃) (အရင်းခံကေ၊ မှန်သနစ်ကို၊ စီးစစ်ရယောင်၊ ပေါ်ထွန်းအောင်ဟု)

ဤနီရာတွင် ရခိုင်ဝေါဟာရစစ်စစ် (ယောင်) ကို သုံးနှုံးထားပါသည်။

(၉) (ဓါတ်အာကာလျှင်၊ ပတ်ကာဆီးကေ၊ အအီးပတ်လို့)

ဤနီရာတွင် (ဆီး) နှင့် (အီး) ရခိုင်ကာရံစစ်စစ်ယူထားပါသည်။ ၎င်းကို မြန်မာမှုပြုသော် (ပတ်ကာဆေးကေ၊ အအေးပတ်လို့) ဟု ရပါလိမ့်မည်။ ရယ်ဖို့ကောင်းပါသည်။ မြန်မာစာတွင် (ကာဆေး) ဟူ၍ မဟိပါ။ (ကာဆီး) ဟုရာ ဟိပါသည်။

(၁၀) (နှလုံးအိမ်မှာ၊ ခံကာထောင်းကေ၊ ဂေါင်းလည်းညီးလို့၊ ရှည်ဝီးကြာတင်)

(ညီး) နှင့် (ဝီး) ကို ရခိုင်ကာရံစစ်စစ်ယူထားပါသည်။ (ဂေါင်းညီးရေ) ဆိုသည်မှာ ရခိုင်ဝေါဟာရ စစ်စစ်ဖြစ်ပါသည်။ ဤနီရာတွင် (ဝီး) ဟု ရခိုင်ဝေါဟာရစစ်စစ်ကို တွိရပါသည်။ (အဝေးသို့) (အဝေးရောက်) စသဖြင့် ယခုအခါ ရခိုင်များက မြန်မာဝေါဟာရများကို ငှားယူသုံးစွဲနီသည်များကို တွိရပါသည်။

(၁၁) (လက္ခဏာကို၊ ရှာကာတွိကေ၊ တိအကျဖြင့်)

(တွိ) နှင့် (တိ) ကို ကာရံယူထားပါသည်။ ထို့ကြောင့် (တွိ) ရာအမှန်လား (တွေ့) ရာ အမှန်လား ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။ ၎င်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင် (ရှာကာတွေ့လျှင်၊ တေ့အကျဖြင့်) ဟု ရပါသည်။

(၁၂) (သိန်းသောင်းချီ၍၊ ခြင်ရွီများမှာ၊ ငါးမျိုးတွိရေ၊ မှတ်သိအပ်ရာ)

ဤနီရာတွင် (တွိ) နှင့် (သိ) ကို ကာရံယူထားပါသည်။ ထို့ကြောင့် (တွိ) ရာ ရခိုင်စာဖြစ်ပါသည်။ (တွေ့) မှာ မြန်မာစာဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းကို မြန်မာမှုပြုလျှင် (ငါးမျိုးတွေ့သည်၊ မှတ်သေ့အပ်ရာ) ဆိုပြီးရပါသည်။

(၁၃) (ကျားထက်ပင်လေ၊ ခြင်ရန်ဖီးမှာ၊ ကြီးလတ်တေဟု)

ဤနီရာတွင် (ဖီး) နှင့် (ကြီး) ကို ကာရံယူထားပါသည်။ မြန်မာမှုပြုလျှင် (ခြင်ရန်ဘေးမှာ၊ ကြေးလတ်သည်ဟု) ဆိုပြီးရပါလိမ့်မည်။ (ကြေးသည်) ဟု မြန်မာစာတွင်လည်း မဟိပါ။

(၁၄) (မောင်မေစုံညီ၊ ရှိခိုးချီ၍။ စာပီပညာ၊ အက္ခရာကို)

ဤနီရာတွင် (ညီ) (ချီ) (ပီ) ကာရံယူထားပါသည်။ (စာပေ) လား (စာပီ) လားဟူသည်ကို ဤကာရံကိုကြည့်၍ ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါသည်။ မြန်မာမှုပြုလျှင် (မောင်မေစုံညီ၊ ရှိခိုးချီ၍၊ စာပေပညာ) ဟု ရပါသည်။ ကာရံမလွတ်လားပါသည်။

(၁၅) (စစ်ပညာကေ၊ ဒိုင်းကာအတတ်၊ သိုင်းအတတ်နှင့်၊ ဒါးခွတ်လှံထိုး)

ဤနီရာတွင် (တတ်) နှင့် (ခွတ်) ကို ကာရံယူထားပါသည်။ ၎င်းကို မြန်မာမှုပြုက (သိုင်းအတတ်နှင့်၊ ဒါးခုတ်လှံထိုး) ဟု ရပါသည်။ ကာရံမလွတ်လားပါသည်။

(၁၆) (နောက်နောင်လာကေ၊ ပညာဟိရို့၊ တွိသောခါတွင်၊ ပြန်ကာဖာထီး၊ ပြုပျင်ရန်ကို၊ ကျွန်ခွင့်ပီးရေ၊ သို့ပြီးမှသာ)

ဤနီရာတွင် (ဟိ) နှင့် (တွိ)၊ (ထီး) (ပီး) (ပြီး) ဟု (ပီး) (တွိ) ရခိုင်ကာရံစစ်စစ် ရခိုင်ဝေါဟာရစစ်စစ်များကို တွိရပါသည်။

၎င်းကို မြန်မာမှုပြုသော် (ပညာရှေ့တို့၊ တွေ့သောခါတွင်၊ ပြန်ကာဖာထေး၊ ပြုပြင်ရန်ကို၊ ကျွန်ခွင့်ပေးသည်၊ သို့ပြေးမှသာ) ဟူ၍ ရပါသည်။

(ပြေး) ဆိုလျှင် မြန်မာစာပီ၌လည်း (သို့ပြေး) ဟူ၍ မဟိပါ။ (သို့ပြီး) ရာ ဟိပါသည်။ မြန်မာစာပီ၌ (ပညာရှေ့) ဟူ၍လည်းမဟိပါ။

(ပီး) နှင့် (ပြီး) ကို ကာရံယူထားသည့်အတွက် (ပီး) ရာ ရခိုင်လား (ပေး) ရာ ရခိုင်လားဆိုသည်မှာ ယှင်းနီပါသည်။

ယခုအခါ ရခိုင်စာရွီးဆရာအားလုံးနီးပါး ကဗျာ၊ ဝတ္ထူ၊ ဆောင်းပါးများရွီးသောအခါ မြန်မာဝေါဟာရများကို ခိုးယူသုံးစွဲလျှက်ဟိပါသည်။

ဓညဝတီနိဂုံးရွာများသမိုင်းသာခြင်း တတိယပိုင်းကို လေ့လာဆန်းစစ်ခြင်း

သာခြင်းအပိုဒ် (၂၈) တွင်

(ပြောပြမည်လေ၊ ထွေထွေရပ်ရပ်၊ မောင်ကညွှန်၍၊ မှန်အမှားနှင့်၊ စကားရပ်ကို၊ သိကတ်လီယောင်၊ ရောက်လာသူလေ၊ ပျိုဖြူများမှာ၊ ရွှီနားထောင်ပါ) ဟု ဆိုထားပါသည်။ (ရပ်) နှင့် (ကတ်) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။ (ကတ်) ဆိုသောဝေါဟာရသည် ရခိုင်ဝေါဟာရစစ်စစ် ဖြစ်ပါသည်။

ရှိဟောင်းစာပီများတွင် (ကတ်) အသုံးအနှုံးအလွန်နည်းပါသည်။ အကျွနု်ပ် ဤသာခြင်း၌ရာ တွိဖူးပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤသာခြင်းသည် ရခိုင်စာပီကဏ္ဍအတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

ထိုသို့ဆိုရခြင်းအတွက် ကျန်အချက်အလက်များကိုလည်း ညာဏ်မှီသလောက်၊ လက်လှမ်းမှီသလောက် ဆွေးနွေးပါမည်။

မှတ်သားရန်တချက်မှာ ရှိဟောင်းပီစာများ၌ (နန့်) ကို (နှင့်) ဟု ရွီးပါသည်။ အသံထွက်သောအခါ ရမ်းပြည့်သံဖြင့် (နှင့်) သို့မဟုတ် (နာင့်) သို့မဟုတ် (နန့်) ဟု အသံထွက်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အကျွနု်ပ်ရို့ (နှင့်) ကို ဖတ်သောအခါ (နှင့်) သို့မဟုတ် (နာင့်) သို့မဟုတ် (နန့်) ဟု ဖတ်နိုင်ပါသည်။

ဤသာခြင်းတွင် (ကတ်) တခုတည်းမဟုတ်ပါ၊ (ကြ) အသုံးအနှုံးကိုလည်း တွိရပါသည်။ ထောက်ပြပါမည်။ (ပူဇာဝန္တ၊ ဆယ်ချောင်းရုံ၍၊ လက်စုံမိုးကေ၊ ရှိခိုးကြလည်း) ဤအပိုဒ်တွင် (ဝန္တ) နှင့် (ကြ) ကို ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

နောက်တပိုဒ်မှာ (ကျေးဇုဟုန်နှင့်၊ ဂုဏ်ကြီးမြတ်၍၊ အထွဋ်တင်ကြ၊ အနန္တဟု) ဆိုရာတွင်လည်း (ကြ) ကို တွိရပါသည်။ (ကြ) နှင့် (ကတ်) မှာ အဓိပ္ပါယ်အတူတူဖြစ်ပါသည်။ ရှိဟောင်းပီစာများ၌ (ကြ) ကို ပိုအသုံးများပါသည်။

နောက်တပိုဒ်တွင် (တသီးမှတ်ကြ၊ စွန့်ကြဲလှုကေ၊ ဟူသမျှကား၊ ကာမာဝါစရ၊ ကျမ်းကပြဆို) ဟု (ကြ) နှင့် (မျှ) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

နောက်တပိုဒ်တွင် (အဖြာဖြာနှင့်၊ ဘာသာကွဲကြ၊ စိတ်အယူမှာ၊ မတူကြဘဲ၊ ဗုဒ္ဓဟောကြား) ဆိုပြီး (ကြ) နှင့် (ဗုဒ္ဓ) ကာရံယူထားသည်ကို တွိရပါသည်။

နောက်တပိုဒ်တွင် (ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ စိုင်အလာမှာ၊ ခိုင်မာယူကြ၊ စရဏဟု) ၎င်း၊

(နောက်ထပ်)

(၁) ဥတုအဟာရ၊ အီးအပူလျှင်၊ ညီတူမျှ၍၊ ပေါင်းကြစပ်ခါ၊

(၂) ဓါတ်အစာကို၊ ချိန်ခါနိည၊ မမုန်းအောင်ပင်၊ သုံးဆောင်ကြ၍၊ ပါစကပူဓါတ်၊

(၃) အတူတကွ၊ သန့်ယှင်းယောင်လျှင်၊ လုပ်ဆောင်ကြသော်၊

(၄) ရှည်ကြာသမျှ၊ ထဲဘဝင်မှာ၊ စွဲဝင်ကြဖို့၊

(၅) ရှိဝယ်ကာလ၊ ပေါရဏဖြင့်၊ ပြောကြတုံလစ်၊

(၆) ထဲဘဝင်မှာ၊ မရွှင်မပျ၊ ပဒုမ္မာလေ၊ ရွှီကြာပန်းကို၊ နီလှမ်းကြယောင်၊

(၇) ခြင်ကုလားရို့၊ ကိုက်ငြားကြပြန်၊

(၈) ဖျားပြန်ကုန်ကြ၊ လက္ခဏာကို၊ ခွဲကာခြား၍၊ ရွီးသားပြလည်း၊ ရောက်ကြနားခံ၊

(၉) ပေါင်းသဟာလေ၊ လာသမျှရို့၊ မှတ်ကြပေ၍၊

(၁၀) မြဲထွေနိစ္စ၊ ခြင်ဆိုးရန်ကို၊ မကျန်ကြွင်းအောင်၊ နှိမ်နင်းကြဖို့

(၁၁) အများသူလေ၊ ဖြူနှမရို့၊ မှတ်ကြပေနှောင်း၊

(၁၂) တတ်ပညာကို၊ ကြီးစွာလုလ’၊ ဇွဲစိတ်ထူ၍၊ သင်ယူကြဖို့၊ မောင်ကပြောမည်၊

(၁၃) ဖိုးတန်လှစွာ၊ သမိုင်းလာနှင့်၊ ပညာသိပ္ပ၊ အဖုံဖုံလေ၊ ပျောက်ကုန်ဆုံးကေ၊ ပျက်ပြုန်းကြလို့၊ သိပ္ပများစွာ၊

(၁၄) ပေါကြွယ်သုတ၊ အဖုံဖုံနှင့်၊ ပြည့်စုံကြသော်၊ ညာဏပဏ္ဍိ၊

(၁၅) ရွှီရခိုင်လေ၊ ယိုင်နှမရို့၊ သိကြစီရန်၊

(၁၆) အရာတဖုံ၊ သပြာဂုဏ်နှင့်၊ ပြည့်စုံကြဖို့၊ ညွှန်ပြအံ့ငှာ၊

(၁၇) ဝိရိယညာဏ်၊ အရင်းခံ၍၊ လုပ်ကြံပြီးမှ၊ ဓနဟုံနှင့်၊ ပြည့်စုံကြသော်၊

(၁၈) တဝမ်းမူကေ၊ တအူဖွားသို့၊ စကားနှုတ်ချို၊ မမုန်းကြဘဲ၊ ဆုမ္မဆိုလို့၊

(၁၉) မွီးဖဘုန်းမို၊ နန်းမညိုက၊ အလိုစမ်းကြ၊ ပမာဆိုကေ၊ ထိုအခဏ်းနှင့်၊ တူလွန်းလှရေ စသည်ဖြင့်

(ကြ) ကာရံအရွီးအသားများကို တွိရပါသည်။

(ကတ်) ကို

(ပြည်နိဗ္ဗူကို၊ ဆုယူညောင်းလို့၊ တောင်းကတ်ရမည်)၊ (ယုံကြည်လက်ခံ၊ သက်ဝင်သူရို့၊ အယူမှတ်ကေ၊ ဟိကတ်ပြန်ရေ) ဟု တွိရပါသည်။ ဤနီရာတွင် (မှတ်) နှင့် (ကတ်) ကာရံယူထားသည့်အတွက် (ကတ်) အရွီးအသား လုံးဝအစစ်အမှန်ဖြစ်ပါသည်။

ပြီးလျှင် နောက်ထပ်

(၁) (မချွတ်ဧကန်၊ လူများစွာ၏၊ ကျမ္မာမှုကို၊ ပြုကတ်ပြန်ဟု) ဟူ၍၎င်း၊

(၂) (အများခင်မှာ၊ နားဆင်လတ်ကေ၊ မှတ်ကတ်ပေနှောင်း) ဟု၍၎င်း၊ ဤနီရာတွင် (လတ်) နှင့် (ကတ်) ကာရံယူထားပါသည်။

(၃) ဆီးမရသော်၊ အစာများနှင့်၊ ကုစားကတ်ပါ၊

(၄) (မျိုးရခိုင်ရို့၊ စိုင်မပြတ်လျှင်၊ သင်ကတ်ပေ၍) ဤနီရာတွင် (ပြတ်) နှင့် (ကတ်) ကာရံယူထားပါသည်။

(၅) (ကြီးသောသူက၊ ငယ်သူများကို၊ သနားကတ်၍၊ အလတ်ရွယ်တူ၊ ချင်းချင်းမူလေ) ဤနီရာတွင် (ကတ်) နှင့် (လတ်) ကာရံယူထားပါသည်။

ထိုသို့ (ကတ်) အသုံးနှုံးများကိုလည်း တွိရပါသည်။

ဤနီရာတွင် စာရွီးသူ တစိချေတင်ပြလိုသည်မှာ အခုခေတ်လူငယ်များသည် (ကတ်) ကို အသံလိုက်ပြီး (ဂတ်) ဟု ရွီးနီကတ်သည်ကို တွိရပါသည်။ ထိုသို့ရွီးခြင်းသည် မှားသည်ဟုဆိုချင်ပါသည်။

(ကတ်) ကို အသံထွက်သောအခါ ရှိကစကားလုံးကိုလိုက်၍ (ကတ်) (သို့မဟုတ်) (ဂတ်) ဆိုဗျာ အသံထွက်ပါသည်။ ထိုသို့ နှစ်သံထွက်စာလုံးများကို ရွီးသောအခါ (က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ င) အုပ်စုငါးလုံး၏ ပင်ရင်းကိုယူပြီး ရွီးရပါသည်။ သို့မဟုတ်ပါက တနီရာတွင် (ကတ်) တနီရာတွင် (ဂတ်) ဟု ရွီးမည်ဆိုလျှင် ကကောင်း အရုပ်ဆိုးပါသည်။ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံဖြစ်လားပါသည်။

၎င်းကို ယှောင်ကွင်းနိုင်ရန် ရှိပညာဟိများက အမြော်အမြင်ဖြင့် စိုင်းစားရွီးသားခခြင်းဖြစ်ပါလိမ့်မည်။

ဥပမာပြရမည်ဆိုလျှင် (စားပြီး သောက်ပြီးပျာယ်လား) ဆိုသော မိမိရို့ပြောနီကျစကားကို အသေအချာ လေ့လာကြည့်စီချင်ပါသည်။

(စားဗြီး၊ သောက်ပြီး) ဟု အသံထွက်သည်ကို တွိရပါမည်။ (စား) နောက်က (ဗြီး) သံထွက်ပြီးလျှင် (သောက်) နောက်က (ပြီး) မူရင်းအတိုင်းသံထွက်ပါသည်။ သို့သော် စာရွီးသောအခါ အဓိပ္ပါယ်တူသောစာလုံးများကို ကွဲပြားမှုမဟိအောင်၊ ထိုတမျိုးဒေတမျိုးမဖြစ်အောင် (ပြီး) တခုကို မူတည်ထားပြီး ရွီးကတ်ရပါသည်။

အခုသေက ပြောခသည့်အတိုင်း (ပ၊ ဖ၊ ဗ၊ ဘ၊ မ) ဆိုသော အုပ်စုငါးလုံး၏ ပင်ရင်းကို ပုံသီထားရပါသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာစာမှာသော်၎င်း၊ ရခိုင်စာမှာသော်၎င်း ပင်ရင်း (ပ) ကို ပုံသီထားပြီး (ဗြီး) ကိုပါယ် (ပြီး) ကို သုံးရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

သို့သော် (ဗြီး) (Run) ကြိယာအတွက်မူကား (ဗြီး) ဟု သုံးစွဲ၍ မှာမည်မထင်ပါ။ (ပြီးမြောက်တေ) ဟုအဓိပါ္ပယ်ရသော (ပြီး) မှာသာလျှင် (ဗြီး) (ပြီး) ဟု နှစ်သံကွဲလာသည့်အတွက် ပင်ရင်း (ပ) ကိုအရင်းပြု၍ (ပြီး) ဟု ပုံသီထား ရွီးရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

၎င်းကို သင်္ခန်းစာယူပြီးလျှင် အကျွန်ုပ်ရို့၏ (ကတ်) နှင့် (ဂတ်)၊ (ပျာယ်) နှင့် (ဗျာယ်) ပြဿနာကို ပြေလည်အောင် ဖြေယှင်း၍ရပါသည်။ ယေမှရာ ခေတ်သစ်ရခိုင်စာကို နောင်လာလတ္တံသောသူများ အရှည်တည်တံ့လက်ခံပါလိမ့်မည်။

သို့မဟုတ်ပါက မြန်မာစာရာကောင်းရေ စနစ်ကျရေဆိုဗျာ သူတပါးအထင်ကြီးဝါဒ၊ မိမိကိုယ်မိမိ မလေးမစား အထင်သေးဝါဒနှင့် သူများနောက် ကောက်ကောက်ပါလားပါလိမ့်မည်။ ရခိုင်သားမှာ တိုင်းလည်းပျောက်၊ ပြည်လည်းပျောက်၊ စာလည်းပျောက်၊ လူမျိုးပါပျောက်ဖို့ကိန်း ဆိုက်ပါလိမ့်မည်။

ဆက်၍ဆွေးနွေးရမည်ဆိုပါသော် အခုသေကပြောခသော (သောက်ပြီး စားပြီးပျာယ်လား) ဆိုသည့်နီရာတွင် ဇာဖြစ်လို့ (သောက်) နောက်က (ပြီး) ဟု အသံထွက်ပြီး (စား) နောက်က (ဗြီး)၊ (ပြီး) နောက်က (ဗျာယ်) ဟု အသံထွက်ရပါသနည်း။

ဤနီရာတွင် တစိကေ ဆွေးနွေးချင်ပါသည်။ ရခိုင်စာမှာ ဗျည်းသုံးဆယ့်သုံးလုံးကို စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဗြန်းစိကာရ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းမဟုတ်ပါ။

(ဥပမာ)

(၁) က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ င

(၂) စ၊ ဆ၊ ဇ၊ ဈ၊ ည

(၃) တ၊ ထ၊ ဒ၊ ဓ၊ န

(၄) ပ၊ ဖ၊ ဗ၊ ဘ၊ မ

(၅) ယ၊ ရ၊ လ၊ ဝ၊ သ

ဆိုသောဖွဲ့စည်းမှုတွင် ပထမအတန်း၌ အစအဆုံး (က) နှင့် (င)၊ ဒုတိယအတန်း၌ အစအဆုံး (စ) နှင့် (ည)၊ တတိယအတန်း အစအဆုံး (တ) နှင့် (န) စတုတအတန်း အစအဆုံး (ပ) နှင့် (မ) ပဉ္စမအတန်း အစအဆုံး (ယ) နှင့် (သ) စာလုံးများသည် အသတ်စာလုံးများဖြစ်ပါသည်။

ဥပမာ- (ကြက်၊ ချောင်း၊ ချစ်၊ ပြည်၊ တတ်၊ ကန်၊ ချပ်၊ လမ်း) ဟု တွိရပါလိမ့်မည်။

ပိုယှင်းအောင် (က၊ စ၊ တ၊ ပ) ကို အကျွနု်ပ် (ရှိတန်းအသတ်) ဟု သုံးပြီး (င၊ ည၊ န၊ မ) ကို (နောက်တန်းအသတ်) ဟု သုံးပါမည်။

အထက်တွင်ပြောခသည့် (သောက်ပြီး စားပြီးပျာယ်လား) ဆိုသည့်နီရာတွင် ဇာဖြစ်လို့ (သောက်) နောက်က (ပြီး) ဟု အသံထွက်ပြီး (စား) နောက်က (ဗြီး) ဟု အသံထွက်ရပါသနည်း။

(အဖြေက)

(က၊ စ၊ တ၊ ပ) (ရှိတန်းအသတ်) နောက်ကပါလာသော (ပြီး) ကို မူရင်းအတိုင်း (ပြီး) ဟု အသံထွက်ပြီး (င၊ ည၊ န၊ မ) (နောက်တန်းအသတ်) နောက်ကပါလာသော် (ပြီး) ကို (ဗြီး) ဟု အသံထွက်ပါသည်။

ဇာဖြစ်လို့လဲဆိုသော် (က၊ စ၊ တ၊ ပ) (ရှိတန်းအသတ်) များသည် သံတိုသံပြတ်ဖြစ်ပါသည်။ (င၊ ည၊ န၊ မ) (နောက်တန်းအသတ်) များသည် သံရှည်သံပွားပါသည်။

(က၊ စ၊ တ၊ ပ) သံတိုသံပြတ်အသတ်သည် သုံးသံမပွားပါ။ (င၊ ည၊ န၊ မ) သံရှည်သံပွားအသတ်သည် သုံးသံပွားပါသည်။

(ဥပမာ)

(ကြက်၊ ကြက့်၊ ကြက်း) (ချစ်၊ ချစ့်၊ ချစ်း) (တတ်၊ တတ့်၊ တတ်း) (ချပ်၊ ချပ့်၊ ချပ်း) ဟု သုံးသံပွား၍ မရပါ၊ သို့သော် (င၊ ည၊ န၊ မ) (နောက်တန်းအသတ်) (ချောင်၊ ချောင့်၊ ချောင်း) (ပြည်၊ ပြည့်၊ ပြည့်) (ကန်၊ ကန့်၊ ကန်း) (လမ်၊ လမ့်၊ လမ်း) များသည် သုံးသံပွား၍ရပါသည်။

(သုံးသံပွား၍မရသော) သံတိုသံပြတ် အသတ်များနောက်ကပါလာသော (ပြီး) သည် မူရင်းအတိုင်း (ပြီး) ဟု အသံထွက်ပြီး (သုံးသံပွား၍ရသော) သံရှည်သံပွားအသတ်၊ (သို့မဟုတ်) (အ၊ အိ၊ အု၊ အေ၊ အဲ၊ သြ၊ အံ၊ အို) သရသျှစ်လုံးနှင့် ယင်း၏မူပွားများနောက်ကပါလာသော (ပြီး) သည် (ဗြီး) ဟု အသံပြောင်းထွက်ပါသည်။

ဥပမာ။ (သတ်ပြီး ခွတ်ပြီး သုတ်သင်ဗြီးလို့ စားဗြီး) လားခဗျာယ်။

(သတ်) နှင့် (ခွတ်) သည် သံတိုသံပြတ်အသတ်ဖြစ်သည့်အတွက် (ပြီး) ဟု မူရင်းအတိုင်းအသံထွက်ပြီး (သင်) သည် သံရှည်သံပွား (စား) သည်သရဖြစ်သည့်အတွက် (ဗြီး) ဟု အသံပြောင်းထွက်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် စာရွီးသောအခါ အသံထွက်ကိုကျည်းလိုက်၍ ရွီးလို့မဖြစ်ပါ။ ပညာဟိ သတိဖြစ်ခဲ နှလုံးမူဖို့လိုပါသည်။

(၅) (ယ၊ ရ၊ လ၊ ဝ၊ သ) အတန်းရာ ချွင်းချက်ဖြစ်ပါသည်။ ပဇာကြောင့်ဆိုသော် (ယ) သည် သံရှည်သံပွားအသတ်ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်ပါသည်။

အထက်ကပြခသည့် ဥပမာပိုင် (ကတ်) နှင့် (ဂတ်) (ပျာယ်) နှင့် (ဗျာယ်) ပြဿနာကိုလည်း ထိုနည်းအတိုင်း ယှင်း၍ဖြစ်ပါသည်။

(က၊ စ၊ တ၊ ပ) သံတိုသံပြတ် (ရှိတန်းအသတ်) များနောက်ကပါလာသော (ကတ်) ကို (ကတ်)၊ (ပျာယ်) ကို (ပျာယ်) ဟု မူရင်းအတိုင်းအသံထွက်ပြီး (င၊ ည၊ န၊ မ) သံရှည်သံပွား (နောက်တန်းအသတ်) နှင့် (အ အိ အု အေ အဲ သြ အံ အို) သရသျှစ်လုံးနှင့် ယင်း၏မူပွားနောက်ကပါလာသော (ကတ်) ကို (ဂတ်)၊ (ပျာယ်) ကို (ဗျာယ်) ဟု အသံပြောင်းထွက်ပါသည်။

(ဥပမာ)

(စားဂတ် သောက်ကတ်ပါ)

(စား) သည် သရဖြစ်သည့်အတွက် (ဂတ်) ဟု အသံထွက်ပြီး (သောက်) သည် သံတိုသံပြတ် ဖြစ်သည့်အတွက် (သောက်) နောက်ကပါလာသော (ကတ်) ကို မူရင်းအသံထွက်အတိုင်း (ကတ်) ဟု အမှန်အသံထွက်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် စာရွီးသောအခါ ပင်ရင်း (က) အက္ခရာကိုပုံသီထားပြီး (စားကတ် သောက်ကတ်ပါ) ဟု ရွီးရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

ထိုနည်း၎င်း (စားဗျာယ် သောက်ပျာယ် အိပ်နီဂတ်ပျာယ်) ဆိုသောစကားတွင်လည်း

(စား) သည် သရဖြစ်၍ (ဗျာယ်) ဟု အသံထွက်ပြီး (သောက်) သည် သံတိုသံပြတ်ဖြစ်သည့်အတွက် (ပျာယ်) ဟု မူရင်းအတိုင်း အသံထွက်ရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

(အိပ်နီကတ်ပျာယ်) ဟူသော စကားတွင် (နီ) သည် သရဖြစ်၍ နီနောက်ကပါလာသော (ကတ်) ကို (ဂတ်) ဟု အသံပြောင်းထွက်ပါသည်။

(ကတ်) သည် သံတိုသံပြတ်ဖြစ်သည့်အတွက် (ကတ်) နောက်က (ပျာယ်) သည် မူရင်းအတိုင်း (ပျာယ်) ဟု အသံထွက်ရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် စာရွီးသောအခါ

(စားပျာယ် သောက်ပျာယ် အိပ်နီကတ်ပျာယ်) ဟု ပင်ရင်းအက္ခရာများနှင့် ရွီးရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

ဖတ်သောအခါ (စားဗျာယ် သောက်ပျာယ် အိပ်နီဂတ်ပျာယ်) ဟု အသံထွက်လားပါလိမ့်မည်။ (အသံထွက်အတိုင်း လိုက်ရွီးနီစရာမလိုအပ်ပါ။)

(ကတ်) အရွီးအသားနှင့်ပတ်သက်၍ ဓညဝတီနိဂုံးရွာများသာမိုင်းသာခြင်းမှ ဥပမာပြရပါသော်

(၁) (မချွတ်ဧကန်၊ လူများစွာ၏၊ ကျမ္မာမှုကို၊ ပြုကတ်ပြန်ဟု) ဆိုသော ဝါကျ၌ (ကတ်) သည် (ဂတ်) ဟု အသံထွက်ပါသည်။ ပဇာကြောင့်ဆိုသော် (ကတ်) ရှိက (ပြု) သည် သရဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်ပါသည်။

(၂) (အများခင်မှာ၊ နားဆင်လတ်ကေ၊ မှတ်ကတ်ပေနှောင်း) ဆိုသောဝါကျ၌ (ကတ်) သည် (ကတ်) ဟု မူရင်းအတိုင်း အသံထွက်ပါသည်။ ပဇာကြောင့်ဆိုသော (ကတ်) ရှိက (မှတ်) သည် သံတိုသံပြတ်ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်ပါသည်။

(၃) (ဆီးမရသော်၊ အစာများနှင့်၊ ကုစားကတ်ပါ) ဆိုသည့်ဝါကျ၌ (ကတ်) သည် (ဂတ်) ဟု အသံထွက်ပါသည်။ (ကတ်) ရှိက (စား) သည် သရဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်ပါသည်။

(၄) (မျိုးရခိုင်ရို့၊ စိုင်မပြတ်လျှင်၊ သင်ကတ်ပေ၍) ဆိုသောနီရာတွင်လည်း (ကတ်) သည် (ဂတ်) ဟု အသံထွက်ပါသည်။ (ကတ်) ရှိက (သင်) သည် သံရှည်သံပွားဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်ပါသည်။

ယလောက်ဆိုလျှင် (ဂတ်) ပြဿနာနှင့်ပတ်သက်၍ လုံလောက်မည်ဟုထင်ပါသည်။

စာရွီးသောအခါ (ကတ်) ဟု ပင်ရင်းသံဖြင့် ရွီးကတ်ရမည်ဖြစ်ပါသည်။ (ဂတ်) ဟု မရွီးအပ်ပါ။ ကောင်းစွာမှတ်သင့်ပါသည်။

(နောက်တခု သိရန်တချက်မှာ)

ရခိုင်စကားတွင် စကားပြောသောအခါ ရိုးရိုးဝါကျများ၌ (တေ) သို့မဟုတ် (ရေ) နှင့် အဆုံးသတ်သည်ကို သတိပြုမိပါလိမ့်မည်။

ဥပဒေသက အထက်ကပြခသည့်အတိုင်း သံတိုသံပြတ်အသတ်နှင့်ဆုံးသောဝါကျသည် (တေ) နှင့်ဆုံးပြီးလျှင် သံရှည်သံပွားအသတ် (သို့မဟုတ်) သရသျှစ်လုံး၊ ယင်း၏မူပွားများနှင့် ဆုံးသောဝါကျများသည် (ရေ) နှင့် အဆုံးသတ်ပါသည်။

(ဥပမာ)

ဓညဝတီနိဂုံးရွာများသမိုင်းသာခြင်းမှ (ရေ) နှင့်ဆုံးသော ဝါကျများကို တင်ပြပါမည်။

(၁) ကိုးပါးဂုဏ်ကို၊ အာရုံမှတ်လို့၊ ခိုးအပ်ပါရေ။

(၂) စိတ်ဘဝင်မှာ၊ ထင်အောင်ပွားကေ၊ ထားသင့်ပေရေ။

(၃) လက်ဆယ်ဖြာကို၊ ထိပ်မှာမိုးကေ၊ ရှိခိုးကောင်းရေ။

(၄) ဘဝကွယ်၍၊ သင်္ချေခြားလည်း၊ ဖော်စားနိုင်ရေ။

(၅) ရုပ်နှင့်နာမ်လျှင်၊ ဖန်ဖန်ထပ်လို့၊ ဖြစ်တတ်ပါရေ။

(၆) မလွဲရန်ကေ၊ နည်းမှန်ကျဖို့၊ ပြောရရေနှောင်း။

(၇) ယုံကြည်လက်ခံ၊ သက်ဝင်သူရို့၊ အယူမှတ်ကေ၊ ဟိကတ်ပြန်ရေ။

(၈) ကြီးမြင့်ချမ်းသာ၊ အလီလီကေ၊ စည်းစိမ်မြတ်ကို၊ ရအပ်ပါရေ။

(၉) စောဗုဒ္ဓာက၊ မြွက်ခါကြားကေ၊ ဟောထားရေလေ။

(၁၀) အယူမှန်ကို၊ တဖန်လိုက်လို့၊ လုပ်ထိုက်ပေရေ။

(၁၁) ကျမ္မာမှုသည်၊ မှန်မချွတ်ကေ၊ ဖြစ်တတ်ပေရေ။

(၁၂) ရှိဟောင်းပီစာ၊ မြဒိုးဝေ၏၊ ရွီးသည့်ကျမ်းမှာ၊ ညွှန်းလို့ပါရေ။

(၁၃) ရှည်ဝီးကြာတင်၊ ရှိဆရာရို့၊ သညာထားကေ၊ ငှက်ဖျားတွင်ရေ။

(၁၄) သိန်းသောင်းချီ၍၊ ခြင်ရွီများမှာ၊ ငါးမျိုးတွိရေ။

(၁၅) ကျမ္မာသူလေ၊ လူတယောက်ကို၊ ကိုက်ဖောက်သောခါ၊ ငှက်ဖျားနာလျှင်၊ ဖြစ်တတ်ပါရေ။

(၁၆) ရှိသူမွန်ရို့၊ ကျမ်းဂန်များမှာ၊ ညွှန်းထားရေလေး။

(၁၇) ရှည်လျှားကာလ၊ မပျက်နိုင်ဘဲ၊ စိုင်မပြတ်ကေ၊ သိမှတ်ရရေ။

(၁၈) ကောင်းမွန်စိတ်ကေ၊ စာရိတ္တနှင့်၊ ပြည့်ဝညီစွာ၊ ကြီးတသွယ်လေ၊ ငယ်အလတ်ရို့၊ လုပ်အပ်ပါရေ။

(၁၉) မွီးဖဘုန်းမို၊ နန်းမညိုက၊ အလိုစမ်းကြ၊ ပမာဆိုကေ၊ ထိုအခဏ်းနှင့်၊ တူလွန်းလှရေ။

(၂၀) ဆီးကွမ်းယာကို၊ လှမ်းကာစားကေ၊ ရပ်နားရေလေး။

(၂၁) နောက်နောင်လာကေ၊ ပညာဟိရို့၊ တွိသောခါတွင်၊ ပြန်ကာဖာထီး၊ ပြုပျင်ရန်ကို၊ ကျွန်ခွင့်ပီးရေ။

စုစုပေါင်း (၂၁) ကြောင်းကို တွိရပါသည်။

(တေ) ကို သုံးသော ဝါကျများကို ထုတ်ပြရလျှင်

(၁) ကမ္ဘာပြင်ကို၊ အသျှင်မြတ်မှာ၊ စိုးလတ်တေဟု၊

(၂) ယင်ကြောင့်သာလျှင်၊ ရောဂါညှက်မှာ၊ ကူးစက်တေနှောင်း။

(၃) လူသားအန္တရာယ်၊ ခြင်ကိုက်မူလျှင်၊ အပူများ၍၊ ဖျားတတ်တေဇု၊

(၄) ကျားထက်ပင်လေ၊ ခြင်ရန်ဖီးမှာ၊ ကြီးလတ်တေဟု၊

(၅) အနည်းငယ်လျှင်၊ သံခေပဖြင့်၊ ပြောပြလိုက်တေ။

(၆) အမှိုက်ပုံနှင့်၊ တောခြုံများလည်း၊ ခြင်ပွားတတ်တေ။

(၇) တခြားပြည်ရွာ၊ လူများစွာ၏၊ ဘာသာစကား၊ အက္ခရာနှင့်၊ ပညာများပါ၊ သင်ကြားအပ်တေ။

စုစုပေါင်း (၇) ကြောင်းကို တွိရပါသည်။

သုံးသပ်ရမည်ဆိုပါသော် (ရေ) နှင့်ဆုံးသော ဝါကျများမှာ (ရေ) ရှိကပါလာသော (၁) ပါ (၂) ပေ (၃) ကောင်း (၄) နိုင် (၅) ပါ (၆) ရ (၇) ပြန် (၈) ပါ (၉) ထား (၁၀) ပေ (၁၁) ပေ (၁၂) ပါ (၁၃) တွင် (၁၄) တွိ (၁၅) ပါ (၁၆) ထား (၁၇) ရ (၁၈) ပါ (၁၉) လှ (၂၀) နား (၂၁) ပီး ဆိုသောစကားလုံးများကို သတိထားမိပါလိမ့်မည်။

(ပါ၊ ပေ၊ ရ၊ ပါ၊ ထား၊ တွိ၊ လှ၊ နား၊ ပီး) ဆိုသောစကားလုံးများသည် သရဖြစ်ပြီး (ကောင်း၊ နိုင်၊ ပြန်၊ တွင်) ဆိုသောစကားလုံးများသည် သံရှည်သံပွားအသတ်များဖြစ်သည့်အတွက် ၎င်းဝါကျများသည် (ရေ) နှင့် အဆုံးသတ်ရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

(တေ) နှင့်ဆုံးသော ဝါကျများတွင် (တေ) ရှိကပါလာသော

ဝါကျ (၁) လတ် (၂) စက် (၃) တတ် (၄) လတ် (၅) လိုက် (၆) တတ် (၇) အပ် ဆိုသော စကားလုံးများကို တွိရပါလိမ့်မည်။

(လတ်၊ စက်၊ တတ်၊ လိုက်၊ အပ်) ဆိုသောစကားလုံးများသည် သံတိုသံပြတ်ဖြစ်သည့်အတွက် ၎င်းဝါကျများသည် (တေ) နှင့် အဆုံးသတ်ရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

ဇာဖြစ်လို့ (တေ) နှင့် (ရေ) မှာ (တေ) အသုံးနည်းရေလဲဆိုပါသော် (တေ) သည် သံတိုသံပြတ်နောက်တွင် သုံးသဖြင့် ဦးရေတွက်စစ်သော် သံတိုသံပြတ်အသတ်သည် သံရှည်သံပွားကဲ့သို့ သုံးသံပွားမရသဖြင့် ဦးရေသုံးဆနည်းရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

နောက်တချက်က (ရေ) ကို သရစာလုံးနောက်က တွဲသုံးသည့်အတွက် (ရေ) မှာ (တေ) ထက် ဦးရေပိုများခြင်းဖြစ်ပါသည်။

ယင်းလောက်ဆိုလျှင် ရခိုင်စာတွင် (ပြီး) (ကတ်) (ပျာယ်) (တေ) (ရေ) ဆိုသောအသုံးများကို ယှင်းပြီးဖြစ်ပါလိမ့်မည်။

(ဂတ်၊ ဗျာယ်) လက်တွိကြုံနီရသောပြဿနာ (နှစ်ပါး) ကိုလည်း ဖြေယှင်ပြီးဖြစ်ပါလိမ့်မည်။

(ရခိုင်ပေါင်းကူး သာလှဦး)

ပြုပျင်ဖြည့်စွက်စရာဟိသည်များကို တွိပါက အကြံပီးကတ်ပါ။ အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင်ဆောင်ရွက်ပါမည်။ ဤဆောင်းပါးသည် ဤသာခြင်းသည် ရခိုင်စာပီသမိုင်းတွင် စံထားရမည့်သာခြင်းတပုဒ်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အထူးဂရုပြုလေ့လာပါရန် ရိုးသားစွာ အကြံပြုလိုပါသည်။ ပုံမနှိပ်ရပါသိမ့်။