မဟာ၀ိဟႎက ရခိုင္ရာဇ၀င္လကၤာ

မဟာ၀ိဟႎက ရခိုင္ရာဇ၀င္လကၤာ
(ဒြါရာ၀တီ လမုေခ်ာင္းဆရာေက်ာ္မဲ)

နေမာတႆ ဘဂ၀ေတာ အာရဟေတာ သမၼာသမၺဳဒၶႆတိ။

(၁) ေဇယ်ံေအာင္ထြန္း၊ ဤေတာင္ကၽြန္း၌၊ ဦးစြန္းလုထြတ္၊ သံုးလုနတ္လွ်င္၊ ကိုးရပ္န၀ဂုဏ္၊ ထက္ေအာက္ခ်ံဳ၍၊ ဆန္တံုတက္လွစ္၊ ဇာတိေခတ္ဟု၊ စင္စစ္တည္ေလွ်ာင္း၊ တိုက္တေသာင္းကို၊ လင္းေၾကာင္းထြန္းလွ်ံ၊ ညာဏ္ေတာ္သန္သား၊ ဆရံသိေတာ္၊ ေျခာက္ေရာင္ေက်ာ္သည္၊ သွ်င္ေတာ္လုေဆြ၊ သမၺဳေဒၶကို၊ ၿဖိဳးေ၀ပန္ဆင္၊ ဦးထိပ္တင္လွ်က္၊ သံုးခြင္လုဘ၊ မုနိႏၵ၏၊ ေဟာထဓမၼကၡန္၊ တရားမွန္ကို၊ မက်န္လံုးခ်ံဳ၊ ပူေဇာ္ကုမ္၍၊ ၾကည္ယံုေစတနာ၊ ျပဳကုမ္ပါ၏။ မဂၢဖလ၊ သဃၤာစသည့္၊ ပြားျပည့္မ်ားစြာ၊ အရိယာသာ၀ါ၊ ရဟႏၲာကို၊ သဂါရေ၀၊ ၀ႏၵိေတျဖင့္၊ ႀကီးေထြဂ႐ုဏ၊ မိႏွင့္ဘကို၊ ထပ္ကာပန္ထြာ၊ ရွိခိုးပါ၏။ ငယ္ခါသင္ထ၊ ဆရာစသား၊ မ်ားလွပ႑ိ၊ ပညာဟိအား၊ ဦးရွိၾကည္ႏူး၊ ပူေဇာ္က်ဴးမွ၊ ေပၚဦးကၽြန္းခ်ာ၊ ဤကမၻာထက္၊ ရကၡပူရ၊ မည္နာမျဖင့္၊ ဓည၀တီ၊ ေလးဌာနီႏွင့္၊ ဤရခိုင္ျပည္၊ တိုင္းရပ္စည္၌၊ ျဖစ္သည္ထင္ရွား၊ မင္းအမ်ားအား၊ မွတ္သားစီခ်င္၊ ရာဇ၀င္ကို၊ ဆင္သြယ္နိဒါန္း၊ လကၤာညႊန္းအံ့၊ ရဟန္းပုဏၰား၊ မ်ိဳးေလးပါး႐ို႕၊ သင္ၾကားစိမ့္ငွာ၊ ထုတ္ဆိုမွာသည္၊ ေနာင္လာလူ႐ို႕တတ္လိမ့္တည္း။ ။

(၂) တတ္လိမ့္ေသာသူ၊ မွတ္စိမ့္ယူ၍၊ ေနာင္မူပ႑ိ၊ သိကုမ္ဘိေလာ့။ အဂၢိဥဒ၊ ၀ါတပဟု၊ ေလာကသံုးပါး၊ ပ်က္ဖန္မ်ားလွ်က္၊ တျခားမွန္လွ၊ ေတေဇာတျဖင့္၊ ပဌမသံုးရြာ၊ မိုးျဗဟၼာ၏၊ ဘံုသာတိုင္းေအာင္၊ မီးျဖင့္ေဆာင္၍၊ ေလာင္ေသာအခါ၊ သတၱ၀ါ႐ို႕၊ ၾကမၼာဖန္ေထြ၊ မိုးႀကီးေစြ၍၊ ကုေဋတသိန္း၊ ေက်ာ္လြန္ဟိန္းလွ်က္၊ ရီကိန္းစၾကာဠာ၊ ေပၚေသာခါ၌၊ စိုင္ကာဘုန္းေကာင္း၊ ရြီတြက္ေလွ်ာင္းက၊ အေပါင္း႐ူပ၊ ေသာဠႆတြင္၊ နာမပညတ္၊ အတၳဳပၸတ္ျဖင့္၊ ဥပၸါဒ္တင္ျပ၊ ျဖစ္ကုမ္ၾကေသာ္၊ ကမၼဣဒၶိ၊ တန္ခိုးဟိ၍၊ မ်ားဘိကိုယ္ေရာင္၊ တေျပာင္ေျပာင္လွ်င္၊ မိုက္ေမွာင္ေပ်ာက္ကြယ္၊ ေကာင္းခင္လယ္၌၊ ငွက္ႏွယ္၀ဲပ်ံ၊ ကြန္႕ျမဴးစံ၏။ မိုးယံထက္မွ၊ သက္လာက်မူ၊ ရြီတြက္မယြန္း၊ သခၤ်ာမွန္းေသာ္၊ ေျခာက္သန္းသံုးသိန္း၊ မွန္မယိမ္းလွ်င္၊ တြက္ကိန္းျဗဟၼာ၊ ေရာက္ကုန္လာ၏။ ဒီပါစတု၊ ကၽြန္းေလးခု၀ယ္၊ ေခၚမႈတြင္ညီ၊ လက္ယာနီသည္၊ သၿပီဇမၺဴ၊ ငါးဆူလွလွ၊ ကုမုဒၵကို၊ ဆြတ္ၾကလွ်င္စြာ၊ ယူၿပီးခါမွ၊ ျဗဟၼာသက္ရွည္၊ ဇာနည္သည္႐ို႕၊ မွတ္ရည္ကုန္ၾက၊ ဤကပၸကား၊ ဗုဒၶငါးဆူ၊ ပြင့္ေတာ္မူအံ့။ ယူတံုနမိတ္၊ ၾတင္းတိတ္ျဖင့္၊ တံဆိပ္ခတ္ကာ၊ ဘဲြ႕နာမာမူ၊ မဟာဘဒၵ၊ ကမၻာမဟု၊ မွည့္ၾကၿပီးခါ၊ မိုးရပ္ခ်ာသို႕၊ ထြက္ခြါလံုးခ်ံဳ၊ ျပန္လွ်င္းကုမ္သည္၊ လုဘံုဌာနျဖစ္စိမ့္တည္း။ ။

(၃) ျဖစ္စိမ့္ဌာန၊ အာဘႆဟု၊ မိုး၀ဘံုမွ၊ သက္လာက်သည္၊ ကမၼဥတကာ၊ ၾသဘာသက၊ ဥတုဇဟု၊ တိကၡဣႆိ၊ အမည္ဟိသား၊ ေခၚဘိတြင္ေျမာက္၊ အေရာင္ေတာက္သည့္၊ ေလးေယာက္ျဗဟၼာ၊ ကၽြန္းဒီပါကို၊ ေလးျဖာ၀ီစု၊ အပိုင္ျပဳ၍၊ ႀကီးထုမွန္စြာ၊ ၿမီၾသဇာႏွင့္၊ ရသာႏြယ္ခ်ိဳ၊ ဆိမ့္မ်ိဳးကိုလွ်င္၊ ႏွစ္လိုေသာတိ၊ ျဖစ္ျပန္ဘိ၍၊ သာလိပတၱ၊ လြရြရြကို၊ စားၾကေသာ္အား၊ ရန္မက္ပြား၍၊ ကိုယ္သားေရာင္၀ါ၊ ဟိေသာခါ၌၊ ကမၻာဦးသူ၊ ေမွာင္မိုက္ထူလွ်က္၊ အူအူေသာင္းေသာင္း၊ လင္းဆုေတာင္းေသာ္၊ လူေပါင္းပုည၊ ကုသလေၾကာင့္၊ သကၠရာဇာ၊ သတၱိသာဟု၊ ဦးစြာတည္မွ၊ တေပါင္းလသည္၊ ျပည့္ထတိထီ၊ ပုဏၰမီ၀ယ္၊ ေသာရီဒိ၀ါ၊ နိျမတ္စြာ၌၊ ရတၱိယာေခၚ၊ သန္းေခါင္ေက်ာ္၍၊ စြန္းေပၚခါမွီ၊ တရီရီသည္၊ အညီေရာက္က၊ ထိုကာလ၌၊ သူရိယစႏၵာ၊ ၾကယ္တာရာ႐ို႕၊ ေပၚလာထြန္းတက္၊ တၿပိဳင္နက္လွ်င္၊ ျပက္ျပက္ထင္၍၊ ေကာင္းခင္ထက္က၊ သက္က်င္ၾကမူ၊ ရႊင္ပသာယာ၊ ဟိေသာခါ၌၊ ျဗဟၼာေလးပါး၊ ေလာဘအားေၾကာင့္၊ အမ်ားစည္းေ၀း၊ ကြပ္အုပ္ကဲေသာ္၊ ခပဲမ်ားလူ၊ ကမၻာသူ႐ို႕၊ ျငင္းမူသကန္၊ မလြတ္ျပန္ဘဲ၊ ဧကန္မုကၡ်၊ နီကုမ္ရသည္၊ ျခင္းထမက်န္ႏွစ္သိမ့္တည္း။ ။

(၄) ႏွစ္သိမ့္မက်န္၊ ခိုက္ရန္ပူဆာ၊ ျဖစ္ၾကရာတြင္၊ ျဗဟၼာအဘသ္၊ သရနတ္႐ို႕၊ ေရာက္လတ္ေသာခါ၊ လုခႏၶာလွ်င္၊ န၀ါအသစ္၊ အမွန္ျဖစ္၏။ ျပဳလစ္မယြန္း၊ တြက္စစ္ထြန္းေသာ္၊ တကၽြန္းကိုးေယာက္၊ ဆိုကုမ္ေျမာက္၏။ အေထာက္သင့္ႀကိန္၊ ဣတိလိင္ႏွင့္၊ ပုလႅိင္ေပၚက၊ သံ၀ါသသည္၊ ေပါင္းၾကျပဴေျမာက္၊ ေဒြးစံုေရာက္၍၊ ေလးေယာက္ျဗဟၼာ၊ မ်ိဳးေလးျဖာဟု၊ မည္သာခံၾက၊ ျပဳၿပီးမွလွ်င္၊ လွပသာယာ၊ ၿမိဳ႕မ်ားစြာကို၊ ကုသာ၀တီ၊ ျပည္ပူရီ၌၊ အညီအညာ၊ တည္ကုမ္ပါ၏။ သစၥာပြင့္ထန္၊ ကကၠဳသံဟု၊ ဘုန္းလွ်ံအေလာင္း၊ နတ္မင္းေကာင္းလွ်င္၊ လွ်င္ေၾကာင္းမၾကာ၊ သက္တံုလာ၍၊ က်င့္ရာစံုစီ၊ ပါရမီကို၊ အညီမွန္စြာ၊ ျဖည့္အံ့ငွာဟု၊ ေရာက္လာျဖစ္ထ၊ ပုရိသ႐ို႕၊ ရာဇဘိေသ၊ ခံတံုေပမွ၊ ညာဏ္ေ၀သမၻာ၊ ဘုန္းေတဇာႏွင့္၊ မဟာသမတ၊ ေခၚတြင္ၾကခ်င့္။ ျမတ္လွရေသ့၊ က်င့္ခ်မ္းေျမ့စြာ၊ ျဖစ္သည့္အားျဖင့္၊ တပါးေသာသူ၊ ရေသ့မူ၍၊ လူဟူသစ္ပင္၊ ျဖစ္ေၾကာင္းထင္ႏွင့္၊ ေခၚတြင္သတၱ၀ါ၊ မည္ေရမွာကို၊ ကမၻာေစာင့္နတ္၊ ရေသ့ျမတ္က၊ ေဟာရပ္သာယာ၊ ဆိုကုမ္ပါ၏။ အခါကာလ၊ ဟူသမွ်လည္း၊ ၀ရဘူပတိ၊ ေခၚတြင္ဘိသား၊ မင္းဟိတိုင္းေဘာင္၊ သိၾကားေဆာင္၍၊ ထို႕ေနာင္တဖန္၊ စ်ာန္ႏွင့္ပ်ံသည္၊ ဂ၀မၸတိ၊ ထရ္ဘုန္းဟိလွ်င္၊ ဣသိသ်စ္ေသာင္း၊ ေလးေထာင္ေပါင္းႏွင့္၊ က်မ္းေဟာင္းေဗဒင္၊ လွည့္လည္ပ်င္ကာ၊ မ်ားဖ်င္သူအား၊ က်ိဳးစီးပြါးကို၊ လွ်င္လ်ားေဆာင္ေထြ၊ ႏွစ္ရြီေပေသာ္၊ ကုေဋကိုးသန္း၊ မကထြန္းတည္း၊ မယြန္းလွည့္လည္၊ လုသက္ေပကား၊ ကိုးကုေဋသၾကစ္၊ ျမင့္ၾကာျဖစ္သည္၊ ေက်ာ္လွစ္မင္းႏွယ္သက္ေရာက္တည္း။ ။

(၅) သက္ေရာက္မင္းႏွယ္၊ ထိုခါ၀ယ္၌၊ ဘုန္းၾကြယ္သမၻာ၊ မင္းသားလ်ာမူ၊ မဟာဘူပတိ၊ ျဖစ္တံုဘိ၍၊ ႏြယ္ဟိစိုင္လာ၊ သည္ေနာက္မွာကား၊ သည္းခ်ာဘူပတိ၊ ျဖစ္တံုဘိ၏။ ထြန္းညီးသာလွ၊ ႀကီးေတဇျဖင့္၊ ၀ရဘူပတိ၊ စိုးအုပ္ၿပီးခါ၊ ဘုန္းဟိမင္းလွ၊ သု၀ဏၰႏွင့္၊ ၀ရသု၀ဏၰ၊ ေတဇနက၊ ၀ရေတဇနာ၊ ဆက္ျပန္လာ၏။ မည္သာေခၚေထြ၊ သုႏၶေရတြင္၊ ဖြားေပမ်က္ႏွာ၊ ျမင္တံုပါသား၊ ဥကၠရာဇ္ႏြယ္၊ သားပုေတၱကို၊ မေဟသရာ၊ နတ္ေဒ၀ါ၏၊ သည္းခ်ာစံသီး၊ ခ်စ္သမီးဟု၊ ထြန္းညီးေရာင္ျမ၊ နာမရမူ၊ သု၀ဏၰသမၻာ၊ ႏွင့္သင့္ရာ၀ယ္၊ ေတဇာႀကီးဘိ၊ တန္ခိုးဟိသည့္၊ သမုတၱိေဒ၀၊ သားေတာ္လွကို၊ ဖြားထၿပီးေသာ္၊ ပရမီသြာ၊ နတ္ရာဇာ၏၊ စိတာသမီး၊ ထိန္ညီးသာလွ၊ သုဂႏၶကလ်ာ၊ မိေဒ၀ါႏွင့္၊ ဃာရာ၀ါသ၊ အိမ္ေထာင္ခ် မ်ားလွျခံေရြ၊ မင္းျပဳေပေသာ္၊ မေဟသရာ၊ နတ္ျမတ္စြာႏွင့္၊ ေတဇာထြန္းဘိ၊ ႀကီးဣဒၶိျဖင့္၊ ပရမီသြာ၊ ႏွစ္ေယာက္လာ၍၊ ဒြါရာ၀တီ၊ ၿမိဳ႕သိင္ဂီကို၊ စံုညီျပည့္ထ၊ သမုတ္ခ်ကာ၊ ဓည၀တီ၊ ေ၀သာလီဟု၊ ေခၚညီထင္ေပၚ၊ ဟိုးဟိုးေက်ာ္သား၊ ၿမိဳ႕ေတာ္ရမၼာ၊ ပူရာစသည္၊ ဌာနသာစည္၊ ေလးၿမိဳ႕တည္၏။ ပတ္လည္တခ်ိဳ႕၊ ေလးေထာင္႐ို႕ကား၊ ရာကိုးဆယ့္သွ်စ္၊ ျဖစ္တံုလွစ္ကာ၊ တလွစ္ျပင္ၿမိဳ႕၊ ေလးေထာင္႐ို႕ကို၊ လုပ္ဖို႕နတ္မ်ား၊ ေရာက္လာအားသည္၊ မင္းဖ်ားဘုန္းေတာ္ေတာက္ထြန္းတည္း။ ။

(၆) ထြန္းေတာက္ဘုန္းေတာ္၊ တန္ခိုးေက်ာ္သား၊ ၿပိဳင္ေဘာ္မဲ့ျငား၊ ရန္မ်ိဳးယွားသည္၊ မင္းဖ်ားဘူပါလ၊ သားေတာ္လွကား၊ ၀ရဘူပါလ၊ နရိႏၵတည္း။ ၀ရနရိႏၵာ၊ စိုးျပန္လာမူ၊ သမၻာရင့္ထိန္၊ ခ်မ္းရိပ္ၿငိမ္ၿပီး၊ မဟိပတိ၊ ဆက္ျပန္ဘိ၏။ ဘုမၼိတြင္ထ၊ သားမင္းလွမူ၊ ၀ရဘုမၼိေဇယ်၊ မင္းျမတ္လွတည္း။ ဣ၀ေလာကာ၊ ဤလုရြာ၌၊ ကမၻာေစာင့္နတ္၊ ရေသ့ျမတ္႐ို႕၊ မိန္႕လတ္သေရာ၊ ေဖာ္ထုတ္ေဟာ၏။ ခတၱိေယာတိ၊ အမည္ဟိသား၊ ဘုမၼိပါလာ၊ စိုင္ဆက္ကာျဖင့္၊ နရဒိပၸ၊ နရိႏၵဟု၊ ေခၚထထင္ရွား၊ ေလးမည္အားကို၊ မွတ္သားမုကၡ်၊ ခံကုန္ၾကလွ်က္၊ ရွိကမ်ားစြာ၊ မင္းတကာ႐ို႕၊ ဒိ႒ာႏုဂၢတိ၊ အစဟိသား၊ က်င့္ဘိတရား၊ သင္ဆိုၾကားမွ၊ တိုင္းကားျပည္ရြာ၊ ခြန္ဘ႑ာမူ၊ တရြာတခု၊ ေကာက္ယူမႈျဖင့္၊ ျပဳစုေကၽြမြီး၊ သားၿမီးအသြင္၊ ခ်စ္ၾကခင္လွ်က္၊ က်င့္စင္တရား၊ ဆယ္ပါးအားကို၊ မမွားေစာင့္ေယွာက္၊ ျဖစ္တံုေျမာက္၏။ ထိုေနာက္မွလွ်င္၊ ဘိေဇၨာသရ၊ မင္းျပဳကလည္း၊ ျမတ္လွထရ္ပ်ံ၊ တန္းခိုးထန္သည္၊ ဂ၀မၸတိ၊ စ်ာန္ဣဒၶိျဖင့္၊ ဣသိသွ်စ္ေသာင္း၊ ေလးေထာင္ေပါင္းႏွင့္၊ နတ္ေကာင္းစႏၵီ၊ သုႏၵရီဟု၊ ပရမီသြာ၊ တတ္ပညာႏွင့္၊ ၀ိဇၨာေဂ်ာ္ဂ်ီ၊ က်မ္းဗာဟီျဖင့္၊ ပါဒ္ဗီဇနာ၊ ျပန္ခရာလွ်င္၊ ပိႆာစိုက္ေမွာင္း၊ လုပ္တံုေလွ်ာင္း၏။ အေပါင္းသိရစ္၊ ေကာင္းျခင္းျဖစ္သည္၊ လက္သစ္အဂၤုေလာ၊ နန္းမုေယာတည္း။ ျပန္႕ေျပာထိုမွ၊ နာဂရဟု၊ ၿမိဳ႕ျပပစၥင္၊ ထိုမင္းတြင္ကား၊ သတင္းညာႀကီ၊ ကၽြန္းသၿပီ၌၊ သုႏၶရီနတ္၊ ေခၚတြင္မွတ္သား၊ ျမတ္မိဘုရား၊ တြင္ဆပြားသည္၊ မင္းသားတက်ိတ္ေျခာက္ေယာက္တည္း။ ။

(၇) တက်ိတ္ေျခာက္ေယာက္၊ မင္းသားေျမာက္တြင္၊ ေက်ာ္ေခ်ာက္၀ွမ္႕၀ွမ္႕၊ ကၽြန္းလံုးႏွမ့္သိ၊ သမုတၱိေဒ၀၊ သားေတာ္လွကို၊ ရမၼ၀တီ၊ ပီးႏွင္းလီ၏။ သိင္ဂီေရာင္လွ်ပ္၊ ျဗဟၼဒတ္အား၊ မည္မွတ္ေအာင္ခ်ာ၊ ျပည္သာယာမူ၊ ဗာရာဏသီ၊ ပီးတံုလီ၏။ ေခၚညီတြင္ဘိ၊ သမာဓိအား၊ ႏွမ့္သိေက်ာ္ျငာ၊ ထင္ရွားစြာသည္၊ ကုသ၀တီ၊ ျပည္ပူရီတည္း။ ေနာင္ညီထြန္းလွာ၊ မင္းသားမွာကား၊ သမ၀တၱ၊ ျပည္ပူရမူ၊ သာလွနဂိုရ္၊ ရာဇၿဂိဳဟ္တည္း။ ဘုန္းပ်ိဳထြန္းပ၊ သမၻ၀ကား၊ ျပည္မိတၳိလာ။ သာဓနာကား၊ အယုဇၨပူရ၊ စိုးပိုင္သ၏။ သု၀ဏၰတြင္ဘိ၊ သားဘုန္းဟိကား၊ ဟတၳိဗလ။ သုဒၶိယမူ၊ အဇၨရ၀တီ၊ ျပည္ပူရီကို၊ စိုးၿပီးအုပ္ထ၊ သူဘာ၀မူ၊ ဧကစကၡဳ၊ မွတ္ၾကျပဳေလာ့။ ပ်ိဳႏုရြယ္လွ၊ သုဂႏၶလည္း၊ စိုးရအညီ၊ ေကာသမၻီတည္း။ ထိုၿပီးမွန္စြာ၊ ဖလႅ၀ါကား၊ ဂႏၶာေကာစၦ။ အ႒ရမူ၊ ေခၚၾကဗိုလ္လူ၊ သိႏွမ့္ဟူသည္၊ ရာဇူျပည္သာ။ သဥၥဘာကား၊ စမၸာနဂရ။ သူဘာ၀မူ၊ တကၠသီလာ။ မႏၵပၸါလည္း၊ ကုသႏၷာရ။ သူရႏၵကား၊ သတၱိလတည္း။ ရြီထတံုေျမာက္၊ တက်ိတ္ေျခာက္ကို၊ တေယာက္တျပည္၊ ပီးအပ္သည္တည္း။ ပတ္လည္၀န္းလွည့္၊ ရြီတြက္ခယ့္ေသာ္၊ သွ်စ္ဆယ့္ငါးသြယ္၊ ၿမိဳ႕႐ို႕၀ယ္ႏွင့္၊ ေပါင္းလြယ္ေဇဌ၊ ေရာေႏွာၾကေသာ္၊ တရာ့တၿမိဳ႕၊ အင္မခ်ိဳ႕သည္၊ မင္း႐ို႕ျပည္ရြာတည္ေျမာက္တည္း။ ။

(၈) တည္ေျမာက္ထိုသို႕၊ သားမ်ား႐ို႕တြင္၊ ျပည္ၿမိဳ႕အရာ၊ ေပ်ာ္ဖြယ္သာသည္၊ ရမၼာ၀တီ၊ ျပည္သိင္ဂီကို၊ ေခၚညီတြင္ဘိ၊ အမည္ဟိသား၊ သမုတၱိေဒ၀၊ ရာဇညဟု၊ မင္းလွသားႀကီး၊ ေဆာင္းရႊီထီးႏွင့္၊ စိုးၿပီးထိုခါ၊ဘုမၼိပါလ၊ ေက်ာ္လွ်က္ျပေသာ္၊ ၀ရဘုမၼိပါလ၊ နရိႏၵတည္း။ ၀ရနရိႏၵ၊ စိုးၿပီးမွလွ်င္၊ မဟိႏၵပတိ၊ ရာဇတိဟု၊ ဘုန္းဟိလြန္မွ၊ ရႊီနန္းမ၌၊ ၀ရမဟိႏၵပတိ၊ ေစာသီရိသည္၊ ဘုန္းဟိရေသ့၊ က်င့္ခ်မ္းေျမ႕ဘိ၊ နတ္ကိုတြိေသာ္၊ မရႊိရေအာင္၊ ပင့္ခ်ီေဆာင္မွ၊ ေနာက္ေနာင္လူမ်ား၊ မ်ိဳးေလးပါး႐ို႕၊ မွတ္သား၀ီျခမ္း၊ ဆံျခည္ႏွမ္းက၊ တႏွမ္းမုေယာ၊ အဂၤုေလာတိ၊ မုေဒၶါအထြာ၊ အေတာင္သာႏွင့္၊ ရွည္စြာအလ်ား၊ ႏြားလားဥႆဘ၊ တြန္သံခသား၊ ေဂါသယူဇနာ၊ ဤသခၤ်ာကို၊ ရြီကာမ်ားေျမာင္၊ ခ်င့္တြက္ေဆာင္၍၊ မင္းေခါင္နရိႏၵ၊ က်င့္႐ိုးျပသား၊ ရွိကျဖစ္ျငား၊ မင္းအမ်ားလွ်င္၊ ပုဏၰားအက်င့္၊ ထိုကိုခ်င့္၍၊ မသင့္အပ္စြာ၊ ေယွင္ပယ္ခြာလွ်က္၊ ဆယ္ျဖာတရား၊ ေစာင့္တံုျငားမွ၊ ေလးပါးဂတိ၊ ေျဖာင့္မတ္သိ၏။ ရဘိယာဥ္ရွင္၊ ငါးပါးပင္တည္း၊ စိုးက်င္လီရ၊ ထိုမင္းကသည္၊ စ၍ရြီလွ်င္၊ အစိုင္ပင္တည္း၊ က်င့္အင္ျမဲျမဲ၊ မခၽြတ္လြဲဘဲ၊ ဆကဲတေထြ၊ အသေခၤ်လွ်င္၊ ကုေဋခ်င့္မွန္း၊ ကိုးသိန္းထြန္းကာ၊ ထီးနန္းစိုးမွန္၊ မင္းမ်ားလြန္သည္၊ ဆယ္ျပန္အစိုင္႐ိုး၏တည္း။ ။

(၉) ႐ိုး၏အစိုင္၊ နန္းသက္ယွဥ္၍၊ ေကာင္းယိုင္အမွန္၊ မင္းမ်ားလြန္မွ၊ ျပည္မြန္ပူရ၊ ဗာရဏ၌၊ ရာဇ၀ံသာ၊ အႏြယ္လာသည္၊ မဟာသာ၀နာ၊ မင္းရာဇာလွ်င္၊ ဒိပၸေတာင္ငူ၊ ကၽြန္းဇမၺဴႏွင့္၊ ခ်င့္ယူမွတ္ဖြယ္၊ တြက္က်ံဳးသြယ္ေသာ္၊ ကၽြန္းငယ္ငါးရာ၊ အရံပါသား၊ မ်ားစြာရပ္ရြာ၊ ဘ႑ာသိမ္းယူ၊ စိုးေတာ္မူ၏။ ဘုန္းထူးမင္းျမတ္၊ သားသည္းပြတ္ကား၊ မည္မွတ္တြင္ထ၊ ေခၚေ၀ၚၾကသည္၊ ဥတၱမသာဓန၊ ျဖစ္ၿပီးမွလွ်င္၊ ၀ရသာဓနာ၊ ဆက္ျပန္လာသည္။ ၀ရျဗဟၼတ၊ သုသိလာတည္း။ ၀ရသုသိလာ၊ မင္းျမတ္ခါ၌၊ ျမတ္စြာဘုန္း၀ွန္၊ ကကႆန္ဟု၊ လုထံေက်ာ္ေခ်ာက္၊ ဘုရားေပါက္၍၊ မင္းေျမာက္အေပါင္း၊ ရြီတြက္ေလွ်ာင္းေသာ္၊ သွ်စ္ေသာင္းေလးေထာင္၊ ျပန္႕ပြားေဆာင္၏။ ထို႕ေနာင္ၿပီးမွ၊ ကၽြန္းဒီပ၀ယ္၊ သမႏၲစကၡဳ၊ နီလတုသို႕၊ ၿပိဳင္တုမရ၊ သု၀ဏၰတည္း။ ၀ရသု၀ဏၰ၊ ၾသရသကား၊ ဘူပါလရာဇ၊ ျဖစ္ျပန္မွတည္း၊ ၀ရဘူပါလရာဇာ၊ မင္းျမတ္စြာကို၊ ဆက္ကာစိုးဘိ၊ ဘူပတိတည္း။ ထြန္းညီးေတဇ၊ လက္႐ံုးပသား၊ မဟိႏၵရာဇာ၊ စိုးစံပါမွ၊ ၀ရမိႏၵလ၊ ျဖစ္ထြန္းပ၏။ ၀ရဘူပတိ၊ သားဘုန္းဟိကား၊ ေခၚဘိဂႏၶဗၺ၊ ၀လွ်ာဏႏွင့္၊ ၀ရ၀လွ်ာ၊ မႏၶတ္သာလွ်င္၊ စၾကၠာေလးကၽြန္းစိုး၏တည္း။ ။

(၁၀) စိုး၏ေလးကၽြန္း၊ နီလထြန္းသို႕၊ စက္၀န္းေဒသ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ရသည္၊ ရန္မ်ိဳးသြယ္သား၊ ဘုန္းစည္မႏၶတ္၊ ေစာမင္းျမတ္ကား၊ ၾကည္ညြတ္သဒၶါ၊ သံသရာက၊ လွဴဒါစိမ်ိဴး၊ ရွိေကာင္းက်ိဴးေၾကာင့္၊ ျပည့္ၿဖိဳးမ်ားစြာ၊ ရတနာသည္၊ လိုရာမတ၊ ျပည့္စုံလွ၏။ ဓနသဒၶိ၊ ၿပီးစီးဘိလွ်က္၊ စက္တိရတနာ၊ ရထားသာႏွင့္၊ ေ၀လာဟက၊ သိႏၶ၀ျဖင့္၊ သာလွညက္ေညာ၊ ျဖဴစင္ေခ်ာသည္၊ ဥေပါသထ၊ သတၱိစသား၊ ခဂၢမည္သာ၊ ျဖစ္တုံပါလွ်က္၊ အာကာေကာင္းခင္၊ ပ်ံႏိုင္က်င္သား၊ ဆင္ျမင္းလွံဓါး၊ ဤငါးပါးကို၊ နတ္မ်ားေဒ၀ါ၊ ဆက္သလာေသာ္၊ ထက္မွာေဒ၀ိန္၊ တာ၀တိမ္ႏွင့္၊ ႏိႈင္းယွဥ္မွန္စြာ၊ အသူရာက၊ ေအာက္မွတလည္၊ နဂါးျပည္ကို၊ ဘုန္းစည္မင္းျမတ္၊ အာဏာလႊတ္သား၊ မႏၶတ္ရာဇာ၊ မင္းျမတ္စြာလွ်င္၊ လုရြာကပ္ဆက္၊ ႏွစ္ကိုတြက္မူ၊ အသက္သေခၤ်၊ နီတံုေပ၏။ မ်ားေထြေက်းဇူး၊ ဆိိုေသာ္မူအ့ံ၊ အထူးျမင့္ရွည္၊ က်ယ္ျမင့္တည္ကာ၊ ၿငိမ္ရည္ေစသား၊ ထိုမင္းမ်ား၌၊ မိဖုရားလွစြာ၊ ဂု႐ုသာ၏၊ ပုတၱာျဖစ္ထ၊ ၾသရသမူ၊ သူရိယေသာတ၊ သားမင္းလွကို၊ ျမန္စြျမင္းေကာင္း၊ ပီးတုံေလွ်ာင္းမွ၊ တေသာင္းယူဇနာ၊ ကၽြန္းဒီပါ၀ယ္၊ (အဌာဓိပဓိ)၊ ေခၚဘိမွန္စြာ၊ မိစၦိမာ၌၊ ပဌမနဂိုရ္၊ ျပည္ဗဟိုရ္မူ၊ ေျပာဆိုသခ်ၤာ၊ ယူဇနာကား၊ ကိုးရာအ၀န္း၊ အက်ယ္ထြန္း၏။ တခန္းထိုမွ၊ ေဖာ္ထုတ္ျပမူ၊ စႏၵေသာတာ၊ သားေတာ္မွာကို၊ မ်ားစြာဆင္ေကာင္း၊ ပီးတုံေလွ်ာင္းမွ၊ တေသာင္းဒီပါ၊ ဇမၺဴခ်ာ၀ယ္၊ ေၾကျငာေက်ာ္ထ၊ သမုတ္ၾကသည့္၊ ေဇဌဓိပတိ၊ မင္းဘုန္းဟိကား၊ ေခၚဘိနာမ၊ မွည့္ၿပီးမွလွ်င္၊ ပဥၥပူရာ၊ ျပည္ေအာင္ခ်ာလည္း၊ ကိုးရာအ၀န္း၊ ျဖစ္တုံထြန္း၏။ ထြန္းသည္ဖိတ္ဖိတ္၊ ေအာင္နမိတ္ျဖင့္၊ အာဒိစၥ၀င္၊ တျပည္လွ်င္တည္း၊ ထိုတြင္ေက်ာ္သိ၊ အမည္ဟိသား၊ မဏိသုဘာ၀၊ ရာဇလွကို၊ မ်ားၾကလူေပါင္း၊ ပီးတုံေလွ်ာင္းမွ၊ တေသာင္းဒီပ၊ ႏွမ့္သိၾကသား၊ နရဓိပတိ၊ သမုတ္ဟိလွ်င္၊ ေခၚဘိတခန္း၊ ရြီတြက္ညႊန္းကာ၊ အ၀န္းကိုးရာ၊ ျဖစ္တုံပါလွ်က္၊ ရမၼာပူရ၊ ေက်ာ္ေဇာၾကသည့္၊ ျပည္မဌာနီ၊ ကၽြန္းသၿပီ၌၊ သုံးလီသုံးပါး၊ သားေတာ္မ်ားလွ်င္၊ ပိုင္းျခားယူဇနာ၊ ေျခာက္ေထာင္တာကို၊ အာဏာမိုးလီစိုး၏တည္း။ ။

(၁၁) စိုး၍မိုးလီ၊ ကၽြန္းသၿပီကို၊ ရစ္ခြီပတ္ႀကိဳး၊ အာဏာၿဖိဳး၍၊ တန္ခိုးထန္ျပင္း၊ မႏၶတ္မင္း၏၊ ႏြယ္ရင္း၀ံသ၊ ျဖစ္ကုမ္ၾကသား၊ သု၀ဏၰပဘာ၊ သားေတာ္မွာကို၊ ရာဇာကံျမင္၊ မည္ပီးက်င္မွ၊ အလွ်င္ဦးစ၊ ပထမမူ၊ ေခၚထတြင္ဘိ၊ အမည္ဟိသည္၊ သမုတၱိေဒ၀၊ ထီးနန္းခ်၍၊ ရမၼာ၀တီ၊ ၿမိဳ႕ဌာနီဟု၊ ေခၚညီၿပီးမွ၊ စိုးပိုင္သသည္၊ ၀ရရာဇညာ၊ မင္း၌သာလွ်င္၊ သည္းခ်ာစီတရ၊ သမီးလွမူ၊ သု၀ဏၰကလ်ာ၊ ဆင္း႐ုပ္၀ါႏွင့္၊ မကြာစီခ်င့္၊ အိမ္ေထာင္သင့္၍၊ ရွည္ျမင့္ကာလ၊ စိုးအုပ္ရေအာင္၊ ဥပရာဇာ၊ အိမ္ရွိရာကို၊ မ်ားစြာနီထ၊ တည္ၿပီးမွတည္း၊ ၀ရရာဇညာ၊ ထိုမင္းမွာကား၊ မဟာရာဇညာ၊ သားေတာ္မွာကို၊ ဒြါရာ၀တီ၊ ၿမိဳ႕သိင္ဂီႏွင့္၊ စံုညီျပည့္၀၊ ဓည၀တီ၊ ေ၀သာလီဟု၊ ဌာနီရဌိ၊ သုံးၿမိဳ႕ၿခိ၍၊ တည္ဘိအမွန္၊ မင္းျမတ္လြန္မွ၊ ဘုန္းလ်ံထြန္းျဖာ၊ ဥပရာဟု၊ မည္သာေခၚဘိ၊ ေက်ာ္ႏွမ့္သိသား၊ ဘုမၼိပါလ၊ မဟိသွ်သည္၊ သာလွေျပာစည္၊ ကံျမင့္ျပည္ကို၊ သက္ရွည္ျဖစ္လို၊ မင္းေျမာက္ဆို၏။ ဘကို႐ိုပြတ္၊ ေတာင္းပန္လတ္ေသာ္၊ သားျမတ္သုံးပါး၊ အျခားျခားျဖင့္၊ ပိုင္းျခားသည္မွာ၊ ဤျပည္သာလည္း၊ မွန္စြာစင္စစ္၊ လက္၀င္ျဖစ္ဟု၊ တထစ္တရံ၊ မွတ္သားၾကံမွ၊ က်ိဳးႏြံခယ၊ ေလွ်ာက္ေပကမူ၊ အႆကရာဇာ၊ မင္းနရာ႐ို႕၊ သခ်ၤာျခားၿပီ၊ တေသာင္းစီကို၊ အညီယူမွ်၊ ၀ီကုန္ၾကေသာ္၊ ျဖစ္ထမွန္စြာ၊ ယူဇနာမူ၊ ကိုးရာအ၀န္း၊ အေျဖာင့္သန္း၏။ ျခင္မွန္းအခင္း၊ သုံးရာတြင္းလွ်င္၊ မယြင္းမွန္ညီ၊ ဖို႕၀ီအမွ်၊ ပီးၿပီးမွတည္း၊ မိုး၀တိမ္ယံ၊ စ်ာန္ႏွင့္ပ်ံသည္၊ ဂ၀မၸတိ၊ ေထရ္မဏိႏွင့္၊ ပါရမီသြာ၊ နတ္၀ိဇၨာက၊ ေဒ၀ါသိၾကား၊ ဟူးရားမ်ားကို၊ ပိုင္းျခားတုန္႕ၿပိဳင္၊ တုရင္းတိုင္ႏွင့္၊ နမိတ္တိုင္ေျမာက္၊ ေက်ာက္တိုင္ေဆာက္၍၊ အံ့ေလာက္က်ီးကၽြန္၊ ရွိထက္လြန္သည္၊ ျပည္မြန္ဆက္တတိုး၏တည္း။ ။

(၁၂) တိုး၏ဆတက္၊ ထိုမင္းထက္၀ယ္၊ သက္ႏွင့္ခ်င္းၿမိဳ၊ မေစာင္းဆို၏။ သာခ်ိဳျမရိပ္၊ ေခ်ာႏွင့္က်ိတ္တည္း။ မဖိတ္မွန္ပင္၊ သွ်မ္းတူးလွ်င္တည္း။ ဆိုလွ်င္းလည္းျပဳ၊ မူဒူ႐ႈေလာ့၊ ျပဴဟုခံျပီ၊ မည္ခလီႏွင့္၊ စုံစီမွတ္္ဖြယ္၊ ဆက္ကာသြယ္လွ်င္၊ ဇင္းမယ္ေခၚတြင္၊ လင္းဟုက်င္သား၊ တန္းတင္သေရ၊ ျဖစ္က်င္ေပ၏။ အမည္တြင္ၿပီ၊ ဘဂၤလီဟု၊ အညီသည္ေနာင္း၊ လင္းကဲေစာင္း၍၊ တေၾကာင္းတတန္၊ ကသည္းခံ၏၊ ကမ္းယံတမူ၊ သထုံဟူသား၊ တမူတႏိႈင္း၊ ျမန္တလိုင္းႏွင့္၊ ပည္လိႈင္းသိပ္သည္း၊ စု႐ုံးစည္းလွ်က္၊ ကံတည္းမွန္းၾကံဳ၊ သည္ေနာက္မူက၊ ကမ္းျမံဳကမ္းတူး၊ စုံဖက္ပူး၏။ တခုတန္းတိုက္၊ မည္သမိုက္သည္၊ လ၀ိုက္လကြန္း၊ ေခၚၾကမွန္း၏၊ စည္ထြန္းရပ္ရြာ၊ ရြီတြက္ပါေသာ္၊ ဘာသာကြဲျပား၊ ႏွစ္ဆယ့္ငါးလွ်င္၊ မင္းဖ်ားညီေနာင္၊ သည္နည္းေအာင္၏။ ေလးေျမႇာင္ေလးမင္း၊ ေပါင္းလတ္လွ်င္းက၊ တြင္ျခင္းမွန္ထ၊ မည္နာမမူ၊ တရာ့တဘာသာ၊ ျဖစ္တုံပါ၏။ အႆကစ၊ နကရျမင္း၊ ရြာ႐ိုးတြင္း၌၊ စည္ပင္ျပန္႕ပြား၊ အျခားျခားျဖင့္၊ မင္းသားတသီး၊ မင္းသမီးကို၊ တြက္ၿပီးတသိန္း၊ အိမ္ေထာင္ၿငိ္မ္း၍၊ ၿမိဳ႕သိမ္ေဇယ်ာ၊ ကၽြန္းႏွံ႕ပါသည္၊ ထိုခါျပည့္ထမ်ိဳး႐ိုးတည္း။ ။

(၁၃) မ်ိဳး႐ိုးျပည့္လွ်င္း၊ ၿမိဳ႕ခပင္းအား၊ မၾကြင္းစိမ့္ငွာ၊ ေဖာ္ျပမွာအံ့။ ဂႏၶလရာဇ္၊ ဂု႐ုရဇ္ေပ၊ ၀ိေဒဟရဇ္၊ တလွစ္ပဥၥာ၊ ကာသိန္ကာႏွင့္၊ ေစတာကတာ၊ သိသာတြင္စြာ၊ အာသာေမရ၊ ကုတၱာကမၼာ၊ သီလာမဇူရ၊ မတၱရဂၤါ၊ ဘာသတာႏွင့္၊ ဘာလာၿမိဳ႕ျဖစ္၊ ကရာဇ္ထိုထို၊ တည္၏ဆိုက၊ ေပါင္းလိုေႏွာလွစ္၊ ဆယ္ခုႏွစ္ဟု၊ ျဖစ္သည္မွန္ျငား၊ သားေတာ္စား၏။ မင္းဖ်ားထိုထက္၊ ေႏွာစိုင္ဆက္မူ၊ တိုးတက္ျပန္႕ပြား၊ ေက်ာ္ထင္ရွားသည္၊ သားေဇာကံျမင္၊ မင္းျမတ္တြင္လွ်င္၊ စည္ပင္ဆကဲ၊ တသဲသဲတည္း၊ ၀ဲ၀ဲလားလား၊ ျပန္႕ႏွ႕ံျပားလွ်က္၊ ေဂါဏဂုဏ္ဘုရား၊ ျဖစ္ထြန္းျငား၍၊ ရွည္လွ်ားစိုင္ဆက္၊ ႏြယ္မပ်က္တည္း၊ ေက်ာ္ခ်က္ဇမၺဳဒိ၊ တကၽြန္းၿခိ၏။ ေလာကိစည္းစိမ္၊ အႀကိမ္ႀကိမ္လွ်င္၊ ရိပ္ၿငိမ္စိုးေဆာင္၊ ရန္မ်ိဳးေအာင္၏။ မင္းေခါင္ကံျမင္၊ ဇမၺဴျပင္၌၊ စိုးက်င္ၿမိဳ႕၀ယ္၊ တြက္က်ဳံးသြယ္ေသာ္၊ တြင္က်ယ္ရမၼာ၊ ၀တီသာတည္း။ ပြင့္လာပြက္ဘုန္း၊ ျဖန္႕ႀကံဳးျဖစ္ျဖစ္၊ ႏွစ္ကိုစစ္ေသာ္၊ သကၠရာဇ္ေကာဇာ၊ ၿဖိဳကာကာျဖင့္၊ သခ်ၤာသေခၤ်၊ ကုေဋသွ်စ္သိန္း၊ မင္းမ်ားၿငိမ္းမွ၊ မုနိသက်၊ ကႆပ၏၊ တည္ထသာသနာ၊ ထြန္းေသာခါ၌၊ ဥတၱရမည္၊ ထိုသည္ျပည္ကို၊ အရွည္၀ံသ၊ စိုးအုပ္ထသည္၊ ေဒ၀သာဂရ၊ လြန္ၿပီးမွတည့္၊ နန္းမဘုံသာ၊ ဆက္ျပန္လာသည္၊ မဟာသာရ၊ သည္ေနာက္မွမူ၊ သာဂရႏွင့္၊ ဥပသာဂရ၊ ျဖစ္ကုန္ၾက၏။ ေခၚထမွန္ဘိ၊ ရပ္သီရိမူ၊ အသိတဥၥန၊ ထိုျပည္မ၌၊ ေဒ၀ကၤသ၊ လြန္ၿပီးမွတုံ၊ ပုတၱမွန္စြာ၊ ဆက္ျပန္လာသည္၊ မဟာကသၤ၊ ရႊီနန္းရ၏။ ကသၤတြင္ထ၊ သားေတာ္လွႏွင့္၊ ဥပကသၤ၊ ျဖစ္ကုန္ၾကခ်င့္။ ရင္းစသဲခ်ာ၊ ႏွမမွာမူ၊ ဒိီပါေက်ာ္ဟိုး၊ သိႏွမ့္ႀကိဳး၍၊ ႏြယ္မ်ိဳးမည္ရ၊ ေဒ၀ကမၻာ၊ ေခၚတြင္ပါသည္၊ ကလွ်ာေယာင္းလွမိျမတ္တည္း။ ။

(၁၄) မိျမတ္ေယာင္းလွ၊ နန္းသိဂၤ၀ယ္၊ မ်ားလွရံကာ၊ စံေသာခါ၌၊ ပုတၱရမဓူရ၊ ရႊီျပည္မကို၊ သာဂရမင္း၊ စိုးအုပ္လွ်င္း၏၊ ညီရင္းဥပၸ၊ သာဂရလည္း၊ ေၾကာက္လွေသာ္အား၊ ၿပီးထြက္လားေသာ္၊ ရပ္ျခားဘုမၼိ၊ သာယာဘိသား၊ အသိတိဥၥန၊ ထိုျပည္မကို၊ စိုးထႏွိပ္ႏွင္း၊ ကသၤမင္း၏၊ ထံရင္းေတာ္ပါး၊ ၀င္လီျငား၏။ ခစားခိုကိုး၊ ႏြံ႐ိုက်ိဳးကာ၊ ႏြမ္းညိႇဳးပူဆာ၊ ဟိေသာခါ၌၊ ၾကမၼာေဆာ္ပန္၊ ေရာက္လတ္ျပန္က၊ ေက်ာ္၀ွန္သတင္း၊ တန္းခိုးျပင္းသည့္၊ ထိုမင္းႏွမ၊ ေဒ၀ဂမၻာ၊ မည္သာေခၚညီ၊ မေဟသီႏွင့္၊ ၾကံဳလီထိုတြင္၊ အိမ္ေထာင္က်င္ေသာ္၊ အလွ်င္ဦးစ၊ ပထမမူ၊ ဘုမၼရေဒ၀ီ၊ ဆင္းရႊီစံသီး၊ ခ်စ္းသမီးကို၊ အၿပီးထိုခါ၊ ဖြားျမင္ပါ၏။ သို႕ပါသို႕ျငား၊ သမီးအားလွ်င္၊ ဖြားၿပီးတံုေျမာက္၊ ကံမေထာက္ဘဲ၊ သီေပ်ာက္လားေသာ္၊ သားေတာ္မ်က္႐ႈ၊ ဘုန္းေပါင္းစုသား၊ ၀ါသုေဒ၀၊ ဖြားတံုထ၏။ ဗလေဒ၀၊ သူရိယေဒ၀၊ စႏၵာေဒ၀၊ ဆက္ၾကစိုင္ဘိ၊ အဂၢိေဒ၀၊ အဇၨဳနႏွင့္၊ ဂ႐ုဏေပ၊ ေရာဟေနယ်၊ ဃဋပ႑ိတ၊ အဂၤုရဟု၊ နာမတြင္ျငား၊ တက်ိတ္သားကို၊ မျခားထိုတြင္၊ ဖြားျမင္ၿပီးမွ၊ မာဂဓျဖင့္၊ ဒသဘာတိက၊ ေခၚကုမ္ၾက၏။ ေတဇထြန္းေျပာင္၊ လက္႐ုံးေထာင္သား၊ ညီေနာင္တက်ိတ္၊ ဇမၺဴဒိတ္မွာ၊ ဟိုးဟိုးျငာ၍၊ ေနာင္မွာဖြားထ၊ သမီးလွဟု၊ အဥၥနေဒ၀ီ၊ ဆင္းသိင္ဂီကို၊ ထိမ္းခ်ီစုျပံဳ၊ ေသာေသာအုံသည္၊ ရႊီဘုံနန္းသူခ၀ပ္တည္း။ ။

(၁၅) ခ၀ပ္နန္းသူ၊ ေသာေသာဆူၿပီး၊ ရႊီတူတမ်၊ ေရာင္ထြန္းပသည္၊ အဥၥနေဒ၀ီ၊ ဆင္းသိင္ဂီကို၊ ခ်ီခ်ႃမြက္ေခၚ၊ ရံေဘာ္ေျခာက္က်ိတ္၊ ၀န္းရံပိတ္လွ်က္၊ က်ဴးဆိတ္မညံ၊ တၾကံၾကံလွ်င္၊ အသံၿပိဳင္ျပဳ၊ နန္းရတုႏွင့္၊ ေပ်ာ္မႈအျမဲ၊ ဧယင္လႊဲ၏။ သဲသဲ႐ုံးစု၊ ျခံရံျပဳလွ်က္၊ ၀ါသုေဒ၀၊ အဂၤုရကို၊ ဗလစြမ္းေရာက္၊ အားႀကီးေျမာက္က၊ ၿပိဳင္ေထာက္မျမင္၊ မိုးရပ္ခြင္ကို၊ စိုးက်င္တံုျငား၊ နတ္သိၾကားလည္း၊ ဘုန္းအားလက္နက္၊ ပို႕၍ဆက္၏။ ယူလွ်က္ေဆာင္ႏွင္း၊ ပီးအပ္လွ်င္းေသာ္၊ ရန္ခင္းဟိရာ၊ ရေအာင္ရွာ၍၊ မၾကာကုန္ေအာင္၊ သတ္ၿပီးေႏွာင္မွ၊ ျပည္ေဘာင္အတြင္း၊ အမင္းမင္းကို၊ ႏွိပ္ႏွင္းပိုင္မူ၊ အခြန္ယူ၍၊ ဇမၺဴေသာင္းပတ္၊ လားလာလတ္ေသာ္၊ တြင္မွတ္သညာ၊ ဟိုးဟိုးျငာသည္၊ ဒြါရာ၀တီ၊ ေလးအင္ညီသား၊ သိင္ဂီေရာင္လွ်ံ၊ ၿမိဳ႕ရွင္ပ်ံကို၊ လုပ္ၾကံႀကိဳးစား၊ တိုက္လတ္ျငားသည္၊ သွ်စ္ပါးဒိသာရံပတ္တည္း။ ။

(၁၆) ရံပတ္ဒိသာ၊ သွ်စ္မ်က္ႏွာ၌၊ တပ္တာတည္ထ၊ နီကုမ္ၾကၿပီး၊ မ်ားလွဗိုလ္ပါ၊ တိုက္ၾကရာ၀ယ္၊ ျပည္သာစိုးထ၊ ဘီလူးမလည္း၊ ခနမၾကာ၊ မွန္ေရာင္၀ါျဖင့္္၊ ေကာင္းခင္လမ္းသိို႕၊ ပ်ံသန္းလားလွ်င္၊ လြန္ဘိက်င္မွ၊ ထက္ခြင္ပ်ံ၀ဲ၊ ပန္းဆိုင္ဆြဲသို႕၊ မလြဲတူစြာ၊ နီလီပါေသာ္၊ ထိုခါၿပိဳင္ဆိုင္၊ တုမႏိုင္ဘဲ၊ ၀ိုင္း႐ိုင္႐ုံးလွည့္၊ ဆုတ္ခြာခယ့္မွ၊ ၿမိဳ႕၏ရွိဘက္၊ နတ္မ်က္စိေျမာ္၊ စ်ာန္ယာဥ္ေပ်ာ္သား၊ မည္ေတာ္နာမ၊ ေခၚေ၀ၚၾကသည္၊ ဂ႑ဒီပါယန၊ ျမတ္ဓမၼႏွင့္၊ သီလသည္းခံ၊ ရေသ့ပ်ံကို၊ ဘုန္းလွ်ံေတဇ၊ တန္ခိုးပသည္၊ ဒသဘာတက၊ ညီေနာင္လွ႐ို႕၊ ညြန္႕ခေၾကာင္းရီး၊ ေဖာ္ၿပီးမီးက၊ ပ်ံ႕မႊီးသီလ၊ ျပည့္စုံလွသည္၊ ဂ႑ဒီပါယန၊ ရေသ့ကလည္း၊ မုသာ၀ါဒါ၊ ေ၀ရာမဏိ၊ ေယွာင္ၾကည္ဘိ၍၊ မသိသူအား၊ သိေအာင္ၾကားအံ့၊ မွတ္သားစီလို႕၊ ဟုတ္တိုင္းဆို၏။ ရြယ္ပ်ိဳက်ိဳင္းထြား၊ မင္းသားမ်ား႐ို႕၊ ႀကိဳးစားေစာင့္ထ၊ ဘီလူးမကို၊ ခ်ိဳျမရသာ၊ ပ်ားသကာႏွင့္၊ ၾသဇာခ်ိဳအီး၊ ေကၽြးမီြးျပဳစု၊ ဦးခ်ေကာ္ေရာ္၊ ေတာင္းပန္ေသာ္က၊ စည္ထသာမို႕၊ ေက်ာ္သည့္ၿမိဳ႕ကို၊ ႏွစ္လိုရႊင္ပ၊ ေဖာ္၍ျပလိမ့္၊ မ်ားလွလူသွ်င္၊ ျမင္လီက်င္မူ၊ ခုပင္အၿပီး၊ ထိုၿမိဳ႕ႀကီးကို၊ ျခားဆီးလွီးျဖတ္၊ သံမိႈခတ္၍၊ မခၽြတ္ကူးလွ်က္၊ ၿမိဳ႕ေပါင္ဖ်က္မွ၊ ၿမိဳ႕ခ်က္အျမဲ၊ သံႏွင့္တြဲေသာ္၊ ပ်ံ၀ဲျပဳက်င္၊ ထက္ေကာင္းခင္သို႕၊ ခုံပင္ႄကြ၍၊ မပ်ံ၀ဲတည္း။ က်န္းျမဲခိုင္ထ၊ ၿမိဳ႕ကိုရအံ့၊ ထြန္းပတန္းခိုး၊ လူထိပ္မိုးသား၊ ဟိုးဟိုးေက်ာ္ၾကား၊ ထိုမင္းအားလွ်င္၊ မထားလွ်င္စီ၊ ေျပာပါလီဟု၊ မိန္႕ခ်ီသံျမ၊ ဆိုျမြက္ဟသည္၊ ေစာင့္ထသစၥာမခၽြတ္တည္း။ ။

(၁၇) မခၽြတ္သစၥာ၊ ေစာင့္နီပါက၊ ဂ႑ဒီပါယန၊ တာပတလွ်င္၊ မိန္႕ဟစကား၊ အေၾကာင္းမ်ားကို၊ မထားထိုခါ၊ ေလွ်ာက္လီပါေသာ္၊ နာနာ႐ူပ၊ ဘီလူးမအား၊ ခ်ိဳလွရသာ၊ ပ်ားသကာကို၊ အစာသိုထဲ၊ ၀စြာေကၽြးက၊ ျပည္ေရးေစာင့္ရ၊ ဘီလူးမလည္း၊ ေလာဘဆိုးလွ်င္၊ စားလီက်င္ေသာ္၊ မ်ားဖ်င္ဗိုလ္ပါ၊ လူတကာ႐ို႕၊ ဒြါရာ၀တီ၊ ၿမိဳ႕သိင္ဂီကို၊ အသိမ်ားေျမာင္၊ အားႀကိဳးေထာင္၍။ အေတာင္လိုင္ပင္း၊ တၿပိဳင္ခ်င္းျဖင့္၊ ေပါင္ရင္းကိုျဖတ္၊ တူးၿဖိဳလတ္ေသာ္၊ ၿမိဳ႕ျမတ္နယ္ကြက္၊ အလယ္ခ်က္ကို၊ ႐ိုက္ႏွက္ဆတ္ဆတ္၊ သံမိႈခတ္မွ၊ မခၽြတ္မလြဲ၊ သံျဖင့္တြဲလွ်က္၊ အျမဲေစာင့္မွတ္၊ ရံ၀န္းပတ္၍၊ ထားလတ္ေသာခါ၊ ၿမိဳ႕ဒြါရာလည္း၊ အာကာတိမ္ယံ၊ မပ်ံႏိုင္ဘဲ၊ နီတိုင္းျမဲ၏။ မလြဲမွန္ထ၊ ၿမိဳ႕ကိုရလွ်င္၊ နာမသညာ၊ သံတြယ္ရာကို၊ သိသာမည္ထင္၊ သံတြဲတြင္၏။ ဘုရင္မင္းဖ်ား၊ ဘုန္းေတာ္အားလွ်င္၊ သိၾကားရီနတ္၊ ေဒ၀ါျမတ္႐ို႕၊ ႐ိုက္ခတ္ထားက်င္၊ သံၿမိဳ႕ရွင္ကို၊ ၿမီျပင္ကိုခြဲ၊ ေတာင္ကမ္းကြဲမွ်၊ မိုးထဲတိမ္ဖ်ား၊ လႊင့္လိုက္ျငားမူ၊ သံသားလႊင့္သံ၊ ေတာ္လဲဟန္သို႕၊ တဖန္ပ်ံလိုက္၊ ေဂၚတူျမစ္တြင္၊ စင္စစ္ေရာက္မွ၊ သံႀကိဳးက်မူ၊ ျမစ္၀က်ိဳက္ဆူ၊ ရီလံုးပူ၏။ ရီသူအမ်ား၊ နီရာယွား၏၊ လိပ္ငါးငမန္း၊ ရီလံုးႃပြန္းမွ်၊ ၿပီးသန္းကူးရ၊ ျဖစ္ၿပီးမွလွ်င္၊ သိၾကထိုခါ၊ ႀကီးအာဏာႏွင့္၊ ရာဇာဒသ၊ ဘာတက႐ို႕၊ မုခ်တန္းတိုက္၊ မင္းျပဳရစ္သည္၊ ရန္စစ္ခပ္သိမ္း႐ိုညြတ္တည္း။ ။

(၁၈) ႐ိုညြတ္ခပ္သိမ္း၊ ရန္စစ္ၿငိမ္း၍၊ မုဒိမ္းဓျမ၊ ခိုးသူစသည္၊ လန္႕ထေၾကာက္က်င္၊ ရန္မ်ိဳးစင္မွ၊ ေသာင္းခြင္ေက်ာ္ျငား၊ ထိုမင္းမ်ား႐ို႕၊ ေပ်ာ္ပါးျမဴးစံ၊ ၿမိဳ႕ရွင္ပ်ံ၌၊ ႃခြီရံမ်ားဖ်င္၊ မ်ားလူသွ်င္ႏွင့္၊ နီက်င္ေပါင္း႐ုံး၊ ဇမၺဴလုံးကို၊ သိမ္းက်ံဴးဆယ္စု၊ အဖို႕ျပဳ၏။ တခုမၾကြင္း၊ တုတ္ခြန္သြင္းလွ်က္၊ စံျခင္းမ်ားစြာ၊ ထိုအခါ၌၊ မည္သာေခၚထ၊ ကုဏလဟု၊ အိုင္မ၌၀ယ္၊ ေၾကာက္မက္ဖြယ္သား၊ ႀကီးက်ယ္သာလွ၊ ကကၠဋကို၊ ပြပြသမၻာ၊ ဖူးငုံပါ၍၊ ပြင့္သာဘုန္းဟိ၊ ဆင္ဟတၱိလွ်င္၊ နင္းဘိအင္ကိုး၊ ရြတ္ရြတ္ခ်ိဳးက၊ စည္က်ိဳးဘိႏၶ၊ ျမစ္သို႕က်ေသာ္၊ လက္မအစုံ၊ ေမ်ာလီတုံက၊ ႀကိဳက္ၾကံဳထိုခါ၊ အသူရာ႐ို႕၊ မဟာသမုဒ္၊ လိႈင္းခတ္ပုတ္၍၊ နစ္ျမဳတ္ရီေၾကာင္း၊ ၀င္လီေလွ်ာင္းေသာ္၊ တေခ်ာင္းအကယ္၊ ဆည္ရေပ၏။ ျမဲေထြသာလွ၊ ၀ွမ္္ေပါျပသား၊ စည္မစည္ႀကီး၊ စည္ေဘရီးဟု၊ ျပဳၿပီးတုံမွ၊ ၀ါသ၀ႏွင့္၊ တြိၾကရန္မႊီ၊ နတ္စစ္ၿမီ၌၊ ယံႈးလီရကား၊ စြန္႕ပစ္ျငားေသာ္၊ သိၾကားတမူ၊ ရလီယူ၏။ ထိမ့္ဆူေက်ာ္ၾက၊ အမၼလဟု၊ တြင္ထအမည္၊ သိနားလည္ေလာ့။ ထိုစည္အမ်ိဳး၊ အတူက်ိဳး၍၊ ရီ႐ိုးဖလာ၊ မ်ိဳးၾကရာတြင္၊ ဂဂၤါျမစ္ေၾကာင္း၊ ပါလီေလွ်ာင္း၏။ တေခ်ာင္းတမူ၊ ကၽြန္းဇမၺဴ၀ယ္၊ ရိပ္ျဖဴေဆာင္းေဆာင္း၊ တက်ိတ္ေပါင္းသား၊ မင္းေကာင္းဒသ၊ ဘာတက႐ို႕၊ ဒြါရာ၀တီ၊ ၿမိဳ႕ေတာင္ဆီ၀ယ္၊ နဒီျမစ္ယိုင္၊ ကျမဴးစိုင္၌၊ ၀ွဲ႐ိုင္ခ်မ္းျမစ္၊ ဆည္ဘိလိုက္ကာ၊ ထိမ့္ရစ္ျမည္လွ်က္၊ ေျမာက္စည္ၾကက္၍၊ မပ်က္တီးကာ၊ သံ၀ွမ့္ျဖာသည္၊ ဒီပါဇမၺဴလြန္ပတ္တည္း။ ။

(၁၉) လြန္ပတ္ဇမၺဴ၊ ထိမ့္ရစ္ဆူ၍၊ ခြန္ယူသိမ္းက်ံဳး၊ လက္႐ုံးရႊင္ပ၊ ေပ်ာ္ပါးၾကေသာ္၊ ကာလလႊဲေဖာက္၊ ကိန္းခန္းေရာက္မွ၊ မႊီေႏွာက္ေခ်ာက္ခ်ား၊ ဟိတုံျငား၍၊ တိုင္းကားျပည္ရြာ၊ ပ်က္ကိန္းသာလွ်င္၊ ျဖစ္ခါနီးလတ္၊ ကပ္ဥပါဒ္ေၾကာင့္၊ ယြင္းခၽြတ္မူခါ၊ အဓမၼာကို၊ က်င့္ပါတျခား၊ မင္းသားမ်ား႐ို႕၊ တရားသိမွတ္၊ ရေသ့ျမတ္ကို၊ ယြင္းခၽြတ္စိတ္တြင္၊ ျပစ္မွားက်င္၍၊ အၾကင္ေယာက္က်ား၊ သူတပါးကို၊ ဟိျငားကိုယ္၀န္၊ ပဋိသန္လွ်င္၊ အဟန္ျပဳေထြ၊ ေဆာင္ယူေလၿပီး၊ သေႏၶတည္ျငား၊ ထိုေယာက္်ားမူ၊ လမ်ားအကယ္၊ မည္သည္နိတြင္၊ ဖြားျမင္မည္နည္း။ မီးလွည့္ထိုခါ၊ ပညာျမင္ေျမာ္၊ ရေသ့ေက်ာ္လည္း၊ လူ၀ယ္ဒသ၊ ဘာတက႐ို႕၊ ကာလမရွည္၊ ပ်က္လတ္မည္ကို၊ အေျခသိထင္၊ ထို႕ႏွယ္ျမင္၍၊ ဆင္ျခင္ညာဏ္ျဖာ၊ ၾကည့္႐ႈရာေသာ္၊ ကိုယ့္မွာတုံလည္း၊ ႀကိဳက္ၾကံဳျပန္ရာ၊ ဤေႏွသာဟု၊ မွန္စြာတပ္တပ္၊ စိတ္၀ယ္မွတ္၍၊ မခၽြတ္မမွား၊ ဤေယာက္်ားလွ်င္၊ ဆန္႕ထားရြီတြက္၊ ခုႏွစ္ရက္၌၊ တခ်က္မမွား၊ ရွားတုံးဖြားအံ့။ ထိုရွားပ်က္က၊ သာဂရဟု၊ ရာဇမင္းႏြယ္၊ ဇမၺဴလယ္၌၊ အကယ္က်င္းက်င္း၊ ပ်က္လတ္လွ်င္းအံ့။ သံညႇင္းႃမြက္ဟ၊ ဆိုေပကလွ်င္၊ ခနမၾကာ၊ လူမ်ားစြာ႐ို႕၊ ထိုခါလက္ေထာက္၊ ဒုတ္အုတ္ေက်ာက္ျဖင့္၊ တေယာက္တခ်က္၊ ႐ိုက္ခတ္ႏွက္ေသာ္၊ ညက္ညက္ႀကီႀကီ၊ ရေသ့သီ၏။ တလီမင္းေပါင္း၊ ၾကားလတ္ေလွ်ာင္းေသာ္၊ လွ်င္ေၾကာင္းထိုခါ၊ သင္းၿဂိဳလ္လာၿပီး၊ မွာေရစကား၊ မီးလတ္ျငားမူ၊ မမွားထိုထို၊ ရေသ့ဆိုဟန္၊ ေလွ်ာက္ၾကားပန္က၊ လွ်င္ျမန္ဖမ္းျငား၊ ထိုေယာက္်ားကို၊ မထားမလႊတ္၊ ၿခီခ်င္းခတ္၍၊ ရံပတ္၀န္းလ်ား၊ လူအမ်ားႏွင့္၊ ထံပါးျမဲေပ၊ ေစာင့္ေယွာက္ေစသည္၊ ၾကည္ေထြညီေနာင္မင္းျမတ္တည္း။ ။

(၂၀) မင္းျမတ္ညီေနာင္၊ ႀကိဳးစားေဆာင္၍။ မ်ားေျမာင္ျခံရံ၊ ေစာင့္ေယွာက္ျပန္ေသာ္၊ အမွန္ကြက္ကြက္၊ ခုႏွစ္ရက္သည္၊ ရြီတြက္ၾကံဳခါ၊ ဤလူ႕ရြာ၌၊ တခါရံထူး၊ မၾကားဖူးတည္္း၊ အထူးဆန္းျပား၊ လူေယာက္်ားလွ်င္၊ ေခၚျငားမရ၊ လူမိမၼသို႕၊ ျဖစ္ထလီျငား၊ ရွားတုံးဖြား၏။ လူမ်ားတကာ၊ ေၾကာက္လန္႕ပါ၍၊ လွ်င္စြာပစ္ခါ၊ လိႈင္းသာလြတ္ေခ်ာက္၊ ကမ္းသို႕ေရာက္၍၊ မေထာက္တင္ရစ္၊ ရွားပင္ျဖစ္၏။ အႏွစ္မ်ားစြာ၊ ျမင့္ရွည္ၾကာ၍၊ ရာဇာဒသ၊ ဘာတက႐ို႕၊ ၿငိမ္းမွ်သံသာ၊ ပဥၥဂၤါႏွင့္၊ မဟာသမဇၨံ၊ သဘင္ခံကာ၊ တင့္စံသာလွ၊ တေပါင္းလ၀ယ္၊ ရႊင္ပေပ်ာ္ပါး၊ ရီကစားေသာ္၊ တက္ျငားထိုခါ၊ ျဖားေရာက္ရာ၌၊ သီစာေသာက္ထ၊ မိေပ်ာ္ၾကလွ်က္၊ ယစ္၀ကိုင္ငင္၊ လုံးထြီးက်င္၏။ ျမဴးရႊင္ႀကီစား၊ စိုက္ရန္ပြားေသာ္၊ ယူျငားထစ္ထစ္၊ မွ်ားႏွင့္ပစ္က၊ စင္စစ္ဧကန္၊ မွ်ားလင္းကန္လွ်င္၊ အမွန္ထိုတြင္၊ ျဖစ္လတ္က်င္၏။ နာၾကင္မိထ၊ မာန္မာနျဖင့္၊ ရန္စျခဳတ္ေျခ၊ ေဒါသသြယ္လွ်က္၊ မတြယ္မညႇာ၊ ထိုးခြတ္ပါေသာ္၊ မ်ားစြာမိုက္လူ၊ က်က္က်က္ဆူ၍၊ ကြပ္မူမႏိုင္၊ တိမ္းယိမ္းယိုင္၏။ တၿပိဳင္နက္ပင္၊ ျပဳလတ္က်င္က၊ ယူငင္မသာ၊ သူ႕ထက္ငါလွ်င္၊ ေရရာမရ၊ ထိုးသတ္ၾကေသာ္၊ မင္းကမလြတ္၊ ေဒ၀ီထြတ္ႏွင့္၊ မူးမတ္အႏြယ္၊ မ်ိဳးကိုးသြယ္႐ို႕၊ ထို၀ယ္က်င္းက်င္း၊ သီတုံလွ်င္းသည္၊ ျပည္တြင္းျပည္မမလြတ္တည္း။ ။

(၂၁) မလြတ္ျပည္မ၊ ျပည္တြင္းစသား၊ မ်ားလွ႐ုံးစု၊ ထိုးခြတ္ျပဳေသာ္၊ ၀ါသုေဒ၀၊ ေစာမင္းကလည္း၊ ဗလေဒ၀၊ ညီမင္းလွႏွင့္၊ အဥၥနေဒ၀ီ၊ သိင္ဂီရႊီေဘာ္၊ ႏွမေတာ္ကို၊ ေခၚေတာ္မူၿပီး၊ ပေရာဟိလည္း၊ ပါဘိကိုယ္ၾကပ္၊ လက္ခ်င္းစပ္၍၊ ေျမာက္ရပ္တူ႐ူ၊ လားေတာ္မူ၏။ ႏွမ့္ဆူေက်ာ္ၾကား၊ မင္းႏွစ္ပါး႐ို႕၊ ရွည္လွ်ားရွိခါ၊ သံသရာက၊ ၾကမၼာစိုင္ဆိုက္၊ ၀ိပါက္လိုက္၍၊ ရန္ခိုက္ႏွင့္တြိ၊ ခႏၶာရႊိ႕လွ်က္၊ စုတိဘ၀င္၊ ခ်ဳပ္လီက်င္မူ၊ ဆင္းအင္ျပည့္လွ၊ အဥၥနႏွင့္၊ ျဗဟၼဏတြင္ဘိ၊ ပေရာဟိ႐ို႕၊ ေပါင္းမိမသြယ္၊ လားၾကေပေသာ္၊ ေက်ာ္၀ယ္ႏွမ့္သိ၊ ေ၀သာလိဟု၊ ေခၚဘိတင္ေျမာက္၊ ျပည္သို႕ေရာက္၏။ ဘုန္းေတာက္သနင္း၊ ထိုျပည္မင္းလည္း၊ ျဖစ္ျခင္းေရာဂါ၊ ေ၀ဒနာေၾကာင့္၊ မၾကာလွ်င္လွ်ား၊ စုတိျငားေသာ္၊ သားႏွင့္ၿမီးျမစ္၊ မက်န္ရစ္၍၊ ျပည္၌မ်ားစြာ၊ မူးမတ္ရာ႐ို႕၊ ညီညာႀကိဳးစား၊ ျပဳေသာအားျဖင့္၊ ပုဏၰားသာလွ၊ ျဗဟၼဏႏွင့္၊ အဥၥနေဒ၀ီ၊ ဆင္းလွရႊီကို၊ သိင္ဂီဥကင္၊ ထီးနန္းတင္၏။ သာရႊင္၀မ္းေျမာက္၊ ဘိသိက္ေျမႇာက္၍၊ ၿငိမ္းေလွာက္သာယာ၊ စံၿပီးခါမွ၊ ပုတၱာသားလွ၊ ျဗဟၼသုႏၵရာ၊ ေစာသတၱာသည္၊ ေ၀သာလီက၊ ေျပာင္းၿပီးမွလွ်င္၊ မ်ားဖ်င္အေလး၊ ဗိုလ္စည္းေ၀းႏွင့္၊ ငေခြးသင္းေတာင္၊ ၿမိဳ႕တည္ေထာင္၏။ ထို႕ေနာင္စိုးေထြ၊ ေျခာက္ႏွစ္ေပတည္း။ ရွည္ရွည္လ်ားလ်ား၊ ၿမိဳ႕စိုင္မ်ားႏွင့္၊ ပုဏၰားမ်ိဳးႏြယ္၊ မိုးထက္ၾကယ္သို႕၊ ဆက္သြယ္မ်ားစြာ၊ စိုးျငားပါေသာ္၊ ရီသာစိမ္းျမ၊ ဂစၦပ၏၊ ဒကၡိဏဂါမာ၊ ကမ္းပါးသာ၌၊ န၀ါန၀၊ နာမဘြဲ႕မည္၊ ကိုးဆယ္ကိုးၿမိဳ႕၊ မခ်ိဳ႕အဂၤါ၊ ကိန္းသခ်ၤာမူ၊ ႏွစ္ရာျပည့္လုတ္၊ ႏွစ္ပါးယုဂ္၏။ အဟုတ္မင္းေပါင္း၊ စိုးအုပ္ေလွ်ာင္း၍၊ ျပန္ေျပာင္းတည္ထ၊ ျပဳကုမ္ၾကလွ်က္၊ နာမသမိုက္၊ ထီးနန္းစိုက္သည္၊ မွတ္ပိုက္တံဆိပ္ခတ္လတ္တည္း။ ။

(၂၂) ခတ္လတ္တံဆိပ္၊ ရန္မ်ိဳးႏွိပ္၍၊ ဘုန္းရိပ္ထြန္းပ၊ ရာဇည႐ို႕၊ ဂစၦပနဒီ၊ ျမစ္ဆီလက္ယာ၊ ရွိျပဳဗၺာက၊ တည္လာအစ၊ ပထမမူ၊ ဒြါရ၀တီ၊ ဌာနီသမိုက္၊ ထီးနန္းစိုက္မွ၊ ပဏၰ၀တီ၊ သဗၺလီတည္း။ မင္းသမီးျပင္၊ မင္းသားျပင္ႏွင့္၊ သက္တင္၀န္းခ်ဳံး၊ ဆင္ကုန္းတေၾကာင္း၊ ေပါင္းေလာင္းပင္တိုင္၊ တိုင္ခ်ိဳင္မည္ေဆာင္၊ ကာ၀န္းေတာင္ၿပိဳင္၊ စိမ္းညႇင္းအိုင္ျပင္၊ ရထိန္တြင္ေလွ်ာင္း၊ ကၽြန္းေပါင္းေလာင္းက၊ အင္းေခ်ာင္းတည္ေထာင္၊ နႏြင္းေတာင္လွ်င္၊ ေသာက္႐ႈးျပင္ေခါင္၊ စည္ေဘာင္ေတာင္ရဲ၊ ပုလဲေတာင္လွ်င္၊ ဂဂၤါျပင္ဟူ၊ ေတာင္ျဖဴေတာင္ပင္၊ ထီး၀န္းတင္ေပ၊ မုစၥေရဟု၊ ေ၀လုပဗၺတ၊ နာမေခၚထူး၊ ထင္း႐ူးေတာင္ခန္း၊ ငန္းေတာင္၀န္းႏွင့္၊ ရီခ်မ္းအိုင္ေကာင္း၊ ရႊီပန္းေတာင္းသာ၊ ပဥၥာမည္ေလွ်ာင္း၊ ေက်ာက္ပန္းေတာင္းဟုတ္၊ သီရိဂုတ္က၊ ဓည၀တီ၊ သိင္ဂီမ်ိဳးျမင့္၊ ကံသုံးဆင့္ႏွင့္၊ အဇၨရ၀တီ၊ သီရိမာ၀တီ၊ ေခၚညီတြင္ဆို၊ ရာဇၿဂိဳဟ္က၊ ရဏၰ၀တီ၊ ေ၀သာလီမွ၊ တလီမုကၡ်၊ ကုမၻ၀တီ၊ တခ်ီီတြင္ထ၊ ဘရ၀ဏ၊ သု၀ဏၰဂီရိ၊ ဆိုဘိမယြင္း၊ လီညႇင္းေတာင္က၊ စႏၵနႏွင့္၊ ပါသိ၀ဆိုင္း၊ သ၀င္ကိုင္းက၊ ၿပိဳင္းတိုင္မည္ႏွင္း၊ ငေခြးသင္းေတာင္၊ ငါးရီေတာင္မွန္၊ ငဆဒၵါန္ေပ၊ က်က္သေရေတာင္လွ်င္၊ စည္သဘင္ေတာင္ေကာင္း၊ ငရံေခ်ာင္းထက္၊ စမၸ၀က္ေတာင္၊ ေမာင္ပုံေတာင္ကိုင္း၊ ၿပိဳင္းတိုင္ေတာင္ျဖဴ၊ ကိန္းသာဟူျပန္၊ သလြန္ေတာင္ေကာင္း၊ ပိႏၷဲေခ်ာင္းဟူ၊ ဆင္ျဖဴကၽြန္းသာ၊ တခါအမွန္၊ ကာတန္ေတာင္ဆက္၊ ပုသင္တက္ပါ၊ ေသလာတြင္ဘိ၊ ရင္ကတိသာ၊ သမၼာ၀တီ၊ စုံညီသာမို႕၊ ပရိန္ၿမိဳ႕ေထာင္၊ မာန္ေအာင္တျဖာ၊ ကၽြန္းနံသာႏွင့္၊ ပန္းနံသာက၊ ကကၡရပဗၺတ၊ နာမဂဏန္းေတာင္၊ ထိို႕ေနာင္တသုံး၊ လွံ႐ုံးသဖြယ္၊ ေတာင္သံုးဆယ္မွန္၊ သရဘန္ဆိုင္၊ နဂါးအိုင္ႏွင့္၊ တပင္တိုင္ဟူ၊ ေတာင္ျဖဴေတာင္သာ၊ နီလာေတာင္မ်ိဳး၊ လြန္႐ိုးေတာင္ဟုတ္၊ ဂုတ္ၿမိဳ႕ေခၚထို၊ လင္းဟုဆိုထ၊ ကမၺလ၀က္၊ သရက္ေတာင္ၿပီး၊ မနီးမယြင္း၊ စစ္တလင္းထား၊ ေက်ာက္ေလွကားဟူ၊ မွန္ကူတခ်ိဳ႕၊ လင္းၿမိဳ႕မွန္ထ၊ ေျမၿမိဳ႕သခ်ည္း၊ ေနရဥၥရာ၊ ကုသ၀ဒီ၊ ေခၚညီသာယာ၊ စမၸာ၀တီ၊ စံုညီသာစြာ၊ လက္ယာဘက္မွာ၊ ဆက္ကာစိုင္၍၊ ရြီတြက္ခယ့္ေသာ္၊ ကိုးဆယ့္ကိုးၿမိဳ႕၊ အစို႕စို႕ကို၊ မင္း႐ို႕ထီးနန္းတည္လတ္တည္း။ ။

(၂၃) တည္လတ္ထီးနန္း၊ တစိုင္ထြန္း၍၊ ဆိပ္ကမ္းသာလွ၊ ဂစၦပ၏၊ ပေစၦမေဒသာ၊ ေနာက္မ်က္ႏွာ၌၊ တည္လာအစ၊ ပထမမူ၊ က်ီးမသေရ၊ ေခၚေပထင္ရွား၊ ကုလားပန္းဇင္း၊ မယြင္းျပဳပၸာ၊ ဂႏၶာမစၦိမ၊ ပဘဂၤလွ်င္၊ ဂဇင္ကလ၊ သႏၲလရာဇ္၊ ျဖစ္သည္တျဖာ၊ ေစကာကရာဇ္၊ ေသတာရာဇ္မွ၊ ပပၸတရာဇ္၊ စုလရာဇ္သာ၊ ကာလကရာဇ္၊ တလွစ္မွန္စြာ၊ ပဋိကာလ၊ တည္ထနဒီ၊ အညီမွတ္ၾက၊ ပဥၥကာမ၀တီ၊ တလီထိုမွ၊ တဥၥရဥၥရာ၊ တခါဆိုဟူ၊ အစၥႏၲဳဘ၊ သု၀ဏၰဂီရိ၊ မည္ဟိေခၚျပဳ၊ ေ၀ဠဳရတ၊ နာမတြင္ဘိ၊ ပဋိကရာနာဂရ၊ ေလာရမၼႏွင့္၊ ပဌမနဂိုရ္၊ ထိုထိုသာယာ၊ ရမၼာပူရ၊ ေလာကၠရက၊ သမၼာပူရ၊ ေလာကၡရတ၊ စကၠ၀ဏၰ၊ သမၼာ၀ါရာ၊ ေ၀သာပန္းေတာင္း၊ တေၾကာင္းထိုမွ၊ တကၠရမွန္၊ ငတန္သူရဲ၊ မလြဲတဆစ္၊ မလႅရာဇ္က၊ ယကၡဂႏၶ၊ သမၼဂီရိ၊ ေခၚဘိမွန္စြာ၊ ဂႏၶဂီရိ၊ စတုရိႏွင့္၊ ပုလိႏၷရာဇ္၊ စိုင္ဆိုက္မွတ္ၾက၊ အ၀ိႏၵတ၊ ေကကကရာဇ္၊ ျဖစ္သည္မယြင္း၊ ဆားတလင္းၾကဳန္း၊ ခေမာင္းတုန္းဆိုင္၊ သရက္အိုင္ေဆာင္၊ ငေၾကးေတာင္လွ်င္၊ ဘုန္းျပင္ေခၚေဆာင္၊ သပိတ္ေတာင္ႏွင့္၊ ယင္ေပါင္ေတာင္မင္း၊ အင္ၾကင္းေတာင္မြန္၊ ရႊီစႀကၤန္ေပ၊ ဆင္ေသတဖန္၊ ဆဒၵန္အိုင္မွန္း၊ သ၀င္ကၽြန္းႏွင့္၊ စစ္တန္းတင္ဘက္၊ သမက္ေခၚထ၊ ေယာကၡမတည္း။ ဆံထုံးေဖြးဟူ၊ သလူေတာင္စပ္၊ တပ္ၿမိဳ႕မည္မွန္း၊ ေတာင္ကၽြန္းေခၚေဆာင္၊ က်က္ေတာေတာင္မွ၊ ကာသုရတုံ၊ ေထာက္ဆံုမလြဲ၊ တဲလမုေခ်ာင္း၊ တေၾကာင္းသည္ေနာက္၊ ပီတေကာက္မွန္း၊ ပီကၽြန္းသမႏၵရာဇ္၊ စစ္စစ္မွန္ေသာ၊ ပတေကာလွ်င္၊ တင္တိုင္းသင္ေတာင္၊ ျခေသၤ့ေတာင္ႏွင့္၊ ျမင္းသီေတာင္ျဖစ္၊ ဘႏၲရာဇ္ဆိုင္၊ ကင္းမိအိုင္ဆံု၊ မထံုေခၚၿမိဳ႕၊ ရဲ႐ို႕ပင္တိုင္၊ က်န္းခိုင္ေမာက္ေမာက္၊ သီမေသာက္ဆို၊ သားပ်ိဳငိုျငား၊ ေက်ာက္တန္းခါးဟုတ္၊ တ႐ုပ္ကာညီ၊ ခြီးသီမွန္လတ္၊ ဥေဒါင္း၀တ္လွ်င္၊ သက္က်မ္းျပင္က၊ ေခၚတြင္မွန္စြာ၊ ၿမိဳ႕သာယာႏွင့္၊ မလႅာမည္၀င္၊ ျမင္းသီျပင္လွ်င္၊ ေအာင္သာျပင္က၊ နီလာျပင္ေျမာက္၊ ငက်ိဳင္ေတာက္ဟူ၊ ဆင္ျဖဴေတာင္ေက်ာ္၊ ကံံ့ေကာ္ေတာင္ေကာင္း၊ ေညာင္ေခ်ာင္းတြင္ျငား၊ စိမ္းညႇင္းျပားဟူ၊ ပ်ားသားယူက၊ ၾသရမဟု၊ စည္ၾကမ်ားေပ၊ ရြီတြက္ေခ်ေသာ္၊ ကိုးဆယ္ကိုးၿမိဳ႕၊ အစို႕စို႕ကို၊ မင္း႐ို႕တည္ထ၊ ထီးနန္းခ်သည္၊ နာမသမိုက္မည္လတ္တည္း။ ။

(၂၄) မည္လတ္သမိုက္၊ ထီးနန္းစိုက္၍၊ ဘုန္းၿမိဳ႕ထြန္းပ၊ ျဗဟၼဏ၏၊ စိုးထတိုးစည္၊ ဆက္ကာသြယ္လွ်က္၊ အႏြယ္မ်ားစြာ၊ ျဖစ္ျခင္းရာကို၊ ရြီးကာေဖာ္ညႊန္း၊ ပိုက်ယ္၀န္း၍၊ စိေစ့ဆိုထ၊ ႐ုံး၍ျပအံ့၊ တရာ့ကိုးဆယ္၊ သွ်စ္ၿမိဳ႕၀ယ္တြင္၊ အႏြယ္ပုဏၰား၊ ေနာင္ဖ်ားဆံုးစြန္၊ သရဘန္ဟု၊ ေက်ာ္လြန္သတင္း၊ ထိုသည္မင္းလွ်င္၊ ဆင္ျမင္းရထား၊ ၿခီသည္မ်ားႏွင့္၊ တည္ထားေျပာင္းရႊိ၊ ေ၀သာလိဟု၊ ဘုမၼိနက္သန္၊ ၿမီၾကန္ညီညြတ္၊ ၿမိဳ႕ျမတ္တည္လွ်က္၊ ဆယ့္ေျခာက္ဆက္တြင္၊ ေျမာက္ဖက္ရပ္မွာ၊ ေဟ၀ႏၵာ၏၊ ရီသာညိဳျမ၊ ဂစၦပတြင္၊ ပစၥဳံသွ်င္မိုး၊ ရြာသြန္းၿဖိဳးက၊ ဟိုးဟိုးမ်ားစြာ၊ စီးက်လာလွ်င္၊ ထိုတြင္နီထ၊ ဆတ္မကမူ၊ ေၾကာက္လွႀကီးက်င္၊ ေညာင္ၾကပ္ပင္ကို၊ ခံုမင္ႄကြႄကြ၊ အရကိုးလွ်က္၊ ခိုမွီတက္၏။ တခ်က္ထိုထို၊ ေမ်ာက္ဖိုကလည္း၊ စိမ္းျမညႊန္႕ရွင္၊ သဖန္းပင္၀ယ္၊ ခံုမင္တက္မႈ၊ နီကုန္ျပဳ၏။ ရီထုမ်ားလွ၊ ျပည့္လတ္ကလွ်င္၊ ဆတ္မေမ်ာက္ထီး၊ အၿပီးထိုခါ၊ ေမ်ာလီပါေသာ္၊ ေသလာဂီရိ၊ အမည္ဟိသား၊ မ်ားသိႏွမ့္ေဆာင္၊ ေက်ာက္ေတာ္ေတာင္သို႕၊ ရီေၾကာင္းပို႕က်င္၊ ေရာက္လီလွ်င္ေသာ္၊ တူပင္မျပား၊ နီတံုျငားက၊ ႏွစ္ပါးဆံုထ၊ ေပါင္းေဖာ္ၾကသည္၊ ႏွစ္လရက္ၾကာနီလတ္တည္း။ ။

(၂၅) ႏွစ္လရက္ၾကာ၊ နီေသာခါ၌၊ တိရိစၦာန၊ ထိုဆတ္မသည္၊ ပုပၸနမိတ္၊ အေၾကာင္းဟိတ္ေၾကာင့္၊ သံုးက်ိတ္ႏွစ္ေယာက္၊ တြက္ရြီေျမာက္သား၊ အံံ့ေလွာက္ေထြျပား၊ သားကိုဖြား၏။ ထိုသား႐ို႕တြင္၊ တခ်ိဳ႕သားကား၊ ငွက္ျဖစ္ျငား၍၊ ပ်ံလားတံုေျမာက္၊ ဥပြားေပါက္၏။ တခ်ိဳ႕သားကား၊ မွန္ျငားစင္စစ္၊ လူလွ်င္ျဖစ္က၊ လူ၌၀င္ၿပီး၊ ေပါင္းေဖာ္မွီး၏။ သားႀကီးျဖစ္ထ၊ အားဗလႏွင့္၊ နာမတြင္ျပန္၊ ငဆဒၵါန္လွ်င္၊ တဖန္ေခၚဘိ၊ ပကၡမိႏွင့္၊ ထိုၿပီးတလွစ္၊ ငရဲခိုက္တည္း၊ စင္စစ္မွန္ညီ၊ ရကၡနီဟူ၊ တူၿပီးယွဥ္ထ၊ ဘီလူးမႏွင့္၊ သင့္တင့္ေပါင္းမႈ၊ ငရဟုတည္း၊ ဆြီစုမ်ိဳးခ်ည္း၊ ငပါးသဲလွ်င္၊ နက္မဲအ႐ုပ္၊ ငလကုတ္႐ို႕၊ ၾကမ္းၾကဳတ္မိုက္မူး၊ စြယ္ျပဴးျပဴးႏွင့္၊ ဘီလူးမသား၊ ျဖစ္ျငားတံုေျမာက္၊ ခုနစ္ေယာက္တည္း။ မႊီေနာက္တံုထ၊ ေမာင္ႏွမ႐ို႕၊ ဖိုမကာေမ၊ နီကုန္ေပ၏။ ေဖြေဖြရွာရွာ၊ ရပ္ဒီသာကို၊ လွည့္ကာပတ္လွ်က္၊ မိုးထက္ဆိုင္းဆာ၊ ညဆိုင္းဆာကို၊ ေ၀သာလိမည္၊ ထိုသည္ျပည္၌၊ နီသည္မခ်ား၊ လူအမ်ားကို၊ ဖမ္းျငား၍သာ၊ စားၾကပါေသာ္၊ ျပည္သာစိုးျခင္း၊ ထိုသည္မင္းလည္း၊ ဆင္ျမင္းရထား၊ ၿခီသည္မ်ားႏွင့္၊ လူသားစားၾကဴး၊ ေတာဘီလူးႏွင့္၊ ႏွစ္ဦးပူးဆိုင္၊ စစ္ေရးၿပိဳင္ေသာ္၊ ႀကီးခိုင္အားအန္၊ ငဆဒၵါန္လွ်င္၊ ဆင္ဟန္ဖန္ဆင္း၊ လိုက္လီလွ်င္း၍၊ အတင္းဖမ္းျငား၊ မင္းကိုစားက၊ ပုဏၰားမ်ိဳးႏြယ္၊ ပ်က္ကိန္းသြယ္သည္၊ ၿပီးဖယ္လူမ်ားေၾကာက္ရြံ႕တည္း။ ။

(၂၆) ေၾကာက္ရြံ႕လူမ်ား၊ ၿပီးေယွာင္လား၍၊ ထင္ရွားေခၚဘိ၊ ေ၀သာလိဟု၊ တြင္ဘိအမည္၊ ထိုရႊီျပည္ကို၊ ပတ္လည္ရံျငား၊ ဘီလူးစားက၊ တိုင္းကားျပည္ရြာ၊ ေခ်ာက္ခ်ားခါ၌၊ မဟာနာဂရ၊ ကပၸိလကို၊ အဇၨဳနမင္း၊ ဖယ္ခြာလွ်င္း၍၊ သီတင္းသံုးရာ၊ ရွိၾကမၼာေၾကာင့္၊ ေတာေအာင္းနီထ၊ ထိုဆတ္မႏွင့္၊ သံ၀ါကိစၥ၊ တြိဆံုၾကခါ၊ ဣႏၵမာယု၊ ေခၚၾကျပဳျငား၊ သားကိုဖြား၏။ လူလားေျမာက္ခါ၊ ေတဇာႀကီးထု၊ မာရယုကား၊ စစ္ျပဳဆိုင္တိုက္၊ ငရကၡိဳက္ဟု၊ ၀န္း၀ိုက္နီျငား၊ ဘီလူးမ်ားကို၊ ထြားထြားညက္ညက္၊ အကုန္ဖ်က္မွ၊ ေအာင္ခ်ဌာန၊ ထိုကစ၍၊ တြင္သႏြယ္႐ိုး၊ ရခိုင္မ်ိဳးဟု၊ ပတ္ဟိုးႏွမ့္သိ၊ ေက်ာ္ေဇာဘိ၏။ မွတ္သိေခၚျပဳ၊ မာရယုဟု၊ ႀကီးထုေတဇာ၊ မင္းမဟာလွ်င္၊ တည္လာအစ၊ ပထမသည္၊ ဓည၀တီ၊ ၿမိဳ႕ဌာနီ၌၊ ေလာကီစ်ာန္ျဖစ္၊ ဆယ့္ေျခာက္ႏွစ္တည္း။ သားခ်စ္သားငယ္၊ မာရေဇကား၊ ရႊီျပည္စိုးလွစ္၊ သံုးဆယ့္ႏွစ္တည္း။ တရစ္စိုးတုံ၊ မာရအုံကား၊ ရႊီဘုံနန္းမွာ၊ တိပဥၥာတည္း။ မာရရြယ္လွ်င္၊ စိုးသည္မွန္ျဖစ္၊ ေလးဆယ့္သွ်စ္တည္း။ သားခ်စ္ေခၚတြင္၊ မာရကင္ကား၊ စံရႊင္ေပ်ာ္ပါး၊ ငါးဆယ့္ငါးတည္း။ ႏြယ္မ်ားမတိမ္၊ မာရဇိန္မူ၊ ရြီယူတြက္က်ံဳး၊ သံုးဆယ့္သံုးတည္း။ ၿပိဳင္ႏႈန္းမျမင္၊ မာရတင္ကား၊ နန္းခြင္စံၿငိမ္း၊ ေဒြးတရိန္းတည္း။ စိုးသိမ္းေပ်ာ္လွ်က္၊ ခုႏွစ္ဆက္တြင္၊ က်က္က်က္ရန္ၿငိဳ၊ ငဆတ္အိုသည္၊ ၾကည္ညိဳမဟိ၊ ပုန္ကန္ဘိ၍၊ ဧက၀ိသာ၊ ႏွစ္သခၤ်ာတြင္၊ ခႏၶာငါးတန္၊ ျပတ္လီျပန္မွ၊ နန္းရံမင္းစစ္၊ သွ်စ္ဆက္ျဖစ္၏။ ႏွစ္ကိုေပါင္းကာ၊ တြက္ရြီပါက၊ သံုးရာသံုးဆယ္၊ ေျခာက္ႏွစ္၀ယ္လွ်င္၊ အကယ္မွန္စြာ၊ ျဖစ္လီပါသည္၊ တခါနန္း႐ိုးဆက္ျပန္တည္း။ ။

(၂၇) ဆက္ျပန္နန္း႐ိုး၊ ရႊီထီးမိုး၍၊ ႏြယ္မ်ိဳးသန္႕စင္၊ မာရတင္ဟု၊ မည္ပင္တြင္ျခင္း၊ ထိုသည္မင္း၏၊ သားႀကီးျဖစ္ထ၊ ႀကီးေတဇႏွင့္၊ ဒြါလစႏၵရား၊ နန္းတက္ျငားခါ၊ ႏွစ္မွာေလးဆယ္၊ ခ်မ္းသာေပစြ၊ ဆိုကုန္ၾက၏။ ေသာလစႏၵရား၊ ထိုမင္းဖ်ားမူ၊ တြက္ျငားရြီက်ဳံး၊ သံုးဆယ့္သံုးတည္း။ လက္႐ုံးႀကီးထ၊ နီႏွင့္လသို႕၊ သူရိယစႏၵရား၊ မင္းျမတ္ကားမူ၊ စံစားသံုးဆယ္၊ ခုႏွစ္၀ယ္တည္း။ ဘုန္းၾကြယ္ထြန္းပ၊ တုမမွ်သည္၊ ကာလစႏၵရား၊ ေလးဆယ္စား၏။ သားတဥၥစႏၵရား၊ ႃခြီရံမ်ားႏွင့္၊ စံျငားတံုျဖစ္၊ သံုးဆယ့္တစ္တည္း။ တန္းထစ္ရီြမႈ၊ မွတ္ေတာ္ျပဳေလာ့၊ မဓုစႏၵရား၊ ႏွစ္ဆယ္အားျဖင့္၊ စံစားၿပီးမွ၊ ရန္မ်ိဳးခ၏။ ေဇယစႏၵရား၊ ေအာင္ဆုပြား၍၊ စိုးျငားအုပ္ခါ၊ ေလးဆယ္သာတည္း။ ေမာကၡစႏၵရား၊ မူးမတ္မ်ားႏွင့္၊ ထင္ရွားေက်ာ္ေခ်ာက္၊ ႏွစ္ဆယ့္ေျခာက္တည္း။ တေယာက္မွန္ထ၊ သားပုတၱမူ၊ ဂုဏစႏၵရား၊ ရီႊနန္းအားကို၊ သိမ္းျငားစိုးထ၊ ဒြါဒသတည္း၊ ဒိပၸေက်ာ္ၾကား၊ စႏၵရားကို၊ ၿမိဳမတ္သံုးေယာက္၊ ပုန္ကန္ေျမာက္၍၊ လြဲေဖာက္လီျငား၊ မတ္သံုးပါးတြင္၊ ရွိဖ်ားအမတ္၊ စိုးအုပ္ကြပ္ေသာ္၊ ရက္မွတ္သတၱာ၊ တေယာက္မွာကား၊ မွန္စြာသံုးလ၊ တေယာက္ကမူ၊ သွ်စ္လဟူ၏။ စိုးယူသိမ္းျမန္း၊ ေအာင္ခန္းထိန္လင္း၊ ကိုးဆက္မင္း႐ို႕၊ စိုးလွ်င္းေသာခါ၊ ႏွစ္ေပါင္းမွာမူ၊ ႏွစ္ရာ့သွ်စ္ဆယ္၊ မွန္ေပထစ္ထစ္၊ စိုင္ဆက္ျဖစ္သည္၊ ေထာင္လွစ္ထီးနန္းထပ္မံတည္း။ ။

(၂၈) ထပ္မံထီးနန္း၊ တည္လတ္ထြန္း၍၊ တန္ခိုးႀကီးလွ၊ နီႏွယ္ပသည္၊ ဂုဏစႏၵရား၊ ထိုမင္းဖ်ား၏၊ ဖြားထပုတၱာ၊ ကံရာဇာႀကီး၊ စိုးၿပီးအုပ္ကာ၊ ေလးဆယ္မွာ၀ယ္၊ စြန္းပါတႏွစ္၊ ျဖစ္တံုရစ္၏။ ညီခ်စ္ကနိဌာ၊ ေလာင္းပြင့္လ်ာမူ၊ ကံရာဇာငယ္၊ တင့္တယ္ထြန္းပ၊ ဆတၱိသတည္း။ ဣႏၵသူရိယာ၊ ပံတိသာႏွင့္၊ ဆက္ကာရိပ္ၿငိမ္၊ အသူရိႏၵ၊ သူရိယလွ်င္၊ စိုးထသကၠ၊ သံုးဆယ္ျပ၏။ သာရမိတၱ၊ စိုးအုပ္ပသည္၊ အ႒၀ီသ၊ သူရိယမူ၊ ဧကတရိန္း၊ ျဖစ္တုံၿပီးမွ၊ မင္းထီးမင္းပါ၊ ႏွစ္ပါးမွာကား၊ ဓမၼ၀ီသ၊ အညီမွ်၏။ သည္ပထိုေနာင္၊ မင္းစည္ေပါင္ကား၊ တြက္ျငားရြီစစ္၊ ႏွစ္ဆယ့္သွ်စ္တည္း။ ညီခ်စ္အရင္း၊ တံတိုင္းသင္းႏွင့္၊ ပြင့္လင္းစည္ပင္၊ ေက်ာ္ေခါင္စင္ဟု၊ ျဖစ္က်င္တံုျငား၊ မင္းႏွစ္ပါး႐ို႕၊ မျခားစိုးရစ္၊ သံုးဆယ့္တစ္စီ၊ ခတ္လစ္တံဆိတ္၊ စႏၵမိတ္ကား၊ စိုးျငားတံုရစ္၊ ႏွစ္ဆယ့္တစ္တည္း။ ျဖစ္သည္စိုင္လွ်က္၊ ဆယ့္ႏွစ္ဆက္လွ်င္၊ ရြီတြက္စစ္ခါ၊ ႏွစ္၀ါသာကား၊ သံုးရာ့ငါးဆယ္၊ ေျခာက္ႏွစ္သြယ္သည္၊ စံပယ္ရႊင္ပနတ္ဟန္တည္း။ ။

(၂၉) နတ္ဟန္ရႊင္ပ၊ အနႏၵဟု၊ အဘယရာဇာ၊ အတၱိသာတည္း၊ လက္ယာစည္သူ၊ ဒြတၱိဟူ၏။ ျမင့္မူစိုးရ၊သီဟကလည္း၊ ရႊီထမွန္က်ံဳး၊ ေလးဆယ့္သံုးတည္း။ ပတ္ကုန္း၀န္းရံ၊ မင္းဘုန္းသန္ကား၊ ေပ်ာ္စံတံုရစ္၊ သံုးဆယ့္တစ္တည္း။ တထစ္စံသီး၊ သကၠမႊီးက၊ န၀စတၱာ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ပါ၏။ ေဇယ်နႏၵသူ၊ ဘုန္းညြန္႕လူသည္၊ ရိပ္ျဖဴျဖန္႕လွစ္၊ ငါးဆယ့္တစ္တည္း။ တလွစ္တံုမူ၊ တကၠသူကား၊ ရြီယူခ်ီေျမာက္၊ ေလးဆယ့္ေျခာက္တည္း။ ေက်ာ္ေခ်ာက္ေၾကျငာ၊ လကၡဏာကား၊ သတၱာတရိ၊ စိုးစံဘိ၏။ မွတ္သိတံုလွစ္၊ ဂုဏရာဇ္ကား၊ သွ်စ္ႏွစ္ေလးဆယ္၊ အသိလြယ္တည္း။ နီႏွယ္ထြန္းသစ္၊ သီ၀ရာဇ္ကား၊ အက္ႏွစ္တရိ၊ စိုးစံဘိ၏။ မည္ဟိေက်ာ္ဟီး၊ မင္းလွမႊီးကား၊ စံစားတံုျဖစ္၊ သံုးဆယ့္တစ္တည္း။ တလွစ္ထိုမွ၊ ပူရိႏၵလွ်င္၊ ဓမၼဆ႒၊ စိုးပိုင္သ၏။ သိဒၶတကုမၼာ၊ ေဒြး၀ိသာႏွင့္၊ စိုင္ကာဆက္ၿပီး၊ မင္းလွႀကီးကား၊ ရႊီထီးျဖန္႕ထ၊ သတၱစာလိ၊ ျဖစ္တံုဘိ၏။ ဘုန္းဟိသာစည္၊ မင္းလွငယ္ကား၊ ႏွစ္ဆယ့္ေလးႏွစ္၊ စည္းစိမ္ျဖစ္၏။ ရြီစစ္ႏွစ္မွာ၊ တြက္ျခစ္ပါမူ၊ ပဥၥာန၀၊ ပညာသတည္း။ ရာဇဘုန္းမိုး၊ ရႊီနန္းစိုးသား၊ ႏြယ္႐ိုး၀ံသ၊ စိုင္၍ျပေသာ္၊ ျဖစ္ထတံုျငား၊ တဆယ့္ငါးသည္၊ ထင္ရွားမင္းဆက္အမွန္တည္း။ ။

(၃၀) အမွန္မင္းဆက္၊ စိုင္မပ်က္သည္၊ ထီးခ်က္ျဖန္႕လွစ္၊ ေစတရာဇ္ကား၊ အႏွစ္သံုးဆယ္၊ ေပ်ာ္စံေပ၏။ ဘုန္းႄကြယ္လွ်ံထြန္း၊ မ်က္ႏွာ၀န္းမူ၊ ရႊင္လန္းစံျဖစ္၊ သံုးဆယ့္တစ္တည္း။ ႏွစ္ရွည္ၾကာၿပီး၊ လက္႐ုံးႀကီးကား၊ သတ္ဒြီးယူဘိ၊ မွတ္ကုန္ဘိေလာ့။ သီရိကမၼသုႏၵ၊ အတၱိသတည္း။ နႏၵေကာဘယ၊ ေစာမင္းလွမူ၊ စိုးထစံလွစ္၊ သတ္ေဒြးျဖစ္၏။ သားခ်စ္တမူ၊ မင္းနံျဖဴကား၊ ႏွစ္ဆယ္ဟူ၏။ မင္းနံလွမူ၊ အ႒၀ီသ၊ စံထျဖစ္ေပ၊ မင္းေခါင္ငယ္ကား၊ တဆယ့္ကိုးႏွစ္။ တက္သစ္ဘုန္းေရာင္၊ လက္႐ံုးေထာင္သား၊ ေလာက္ေခါင္ရာဇာ၊ ေလးဆယ္သာလွ်င္။ ရာဇာမင္းငယ္၊ ေပ်ာ္လွစည္ကား၊ စိုးသည္မွန္ေျမာက္၊ ေျခာက္ႏွစ္ေရာက္၏။ ထြန္းေတာက္ဘုန္းသမၻာ၊ သာယာလွသား၊ ဓည၀တီ၊ ၿမိဳ႕သိင္ဂီသည္၊ တလီက်ိန္းခန္း၊ မေကာင္းထြန္း၍၊ ထီးနန္းသိမ္းထ၊ ေျပာင္းၿပီးမွလွ်င္၊ ရႏၷ၀ႏၵာ၊ ျမစ္ညာဆီ၏၊ ျမနီလာစက္၊ လက္ယာဘက္၌၊ ေအာင္ခ်ဌာန၊ ထီးနန္းခ်ေသာ္၊ ႏွစ္လရက္လွ်င္၊ မျမင့္ခင္၌၊ တိုင္ပင္ညီျငား၊ မတ္သံုးပါး႐ို႕၊ ပုန္စားၿပီးလွ်င္၊ မင္းျပဳက်င္၏။ သိထင္ေက်ာ္ေခ်ာက္၊ ႏွစ္ႏွစ္ေျမာက္၏။ ေနာက္မင္းေလးႏွစ္၊ ဆက္ကာျဖစ္၏။ မေကာင္းခိုက္ရန္၊ ေဒါသမာန္ျဖင့္၊ ပုန္ကန္ျပဳလွ်က္၊ ကၽြန္သံုးဆက္႐ို႕၊ ႏွိပ္စက္လႈပ္လွ်ား၊ မင္းျပဳျငားေသာ္၊ စကားႏႈတ္ပြင့္၊ အစိုင္သင့္ျဖင့္၊ ကံသံုးဆင့္ၿမိဳ႕၊ သမိုက္စို႕လွ်က္၊ လူ႐ို႕မ်ားဖ်င္၊ ေခၚၾကက်င္သည္။ ႏွစ္လွ်င္တြက္စစ္၊ ႏွစ္ရာျဖစ္လွ်က္၊ စြန္းရက္ခုႏွစ္ဆယ္၊ အႏြယ္ေရာယွက္၊ ဆယ့္သံုးဆက္လွ်င္၊ အပ်က္အက်ပ္၊ ေရာထြီးလတ္သည္၊ မွတ္ေလာ့မႄကြင္းမက်န္တည္း။ ။

(၃၁) မက်န္မႄကြင္း၊ ျပည္ခပင္းကို၊ ႐ုန္းရင္းျပဳေျမာက္၊ မတ္သံုးေယာက္႐ို႕၊ ရွိေနာက္ဘယ္ညာ၊ ဖ်က္ဆီးခါမွ၊ ပဥၥာလရာဇ္၊ တိုင္းသနစ္ဟု၊ ျဖစ္သည္သာစည္၊ သင္းတြဲျပည္ကို၊ ဆက္ရွည္စိုးဘိ၊ နာမဟိသား၊ အဘိရာဇာ၊ သားသဲခ်ာမူ၊ ကံရာဇာႀကီး၊ ခ်ီလာၿပီးမွ၊ တိမ္နီမိုးေဆာင္း၊ ေက်ာက္ပန္းေတာင္း၌၊ ၿမိဳ႕ေကာင္းတည္ခယ့္၊ ရန္မ်ိဳးဖယ့္လွ်က္၊ ႏွစ္ဆယ့္ေလးႏွစ္၊ စိုးသည္ျဖစ္မွ၊ တလွစ္ေဖာ္ထုတ္၊ သီရိဂုတ္၌၊ အဟုတ္မွန္စြာ၊ ၿမိဳ႕တည္ပါေသာ္၊ ျမင့္ၾကာမရ၊ ေလးလမွ်လွ်င္၊ ခြါရတံုျငား၊ ေျပာင္း၍လားေသာ္၊ သိၾကားမာဃ၊ ညႊန္လာျပသား၊ ဓည၀တီ၊ ၿမိဳ႕ဌာနီကို၊ တလီတြက္စစ္၊ သကၠရာဇ္ေကာဇာ၊ ႐ူပကာတြင္၊ တည္လာျပဳလွစ္၊ ထီးနန္းစိုက္၍၊ ဟိုး႐ိုက္ေက်ာ္ထ၊ ပုတၱိသတည္း။ ဥပရာဇ၊ အိမ္ရွိရသား၊ သီလရာဇာ၊ ဆက္ျပန္လာ၍၊ အ႒ာေပတ၊ ႏွစ္ေပါင္းရ၏။ ၀ါသုရရာဇာ၊ နန္းဘုံသာ၌၊ ဧကာရာမ၊ စိုးအုပ္သခ်င့္။ နႏၵ၀ိဘူရ၊ စာလိသျဖင့္၊ ပုဏၰသူရိယာ၊ ထိုမင္းမွာကား၊ ဓမၼတရိ၊ ျဖစ္တံုဘိ၏။ သိရိနႏၵာ၊ သခၤ်ာႏွစ္တိ၊ သိလိုဘိမူ၊ တရိ၀ီသာ၊ စႏၵိမာကား၊ ဆက္လာျပန္ခယ့္၊ သံုးဆယ့္ခုႏွစ္၊ စိုးသည္ျဖစ္၏။ သားခ်စ္မည္ဟိ၊ သီရိနႏၵာ၊ ႏွစ္စာလီသ၊ စံစားရ၏။ မင္းလွဘုန္းသန္၊ သီဟရံကား၊ ႏိုင္ငံေက်ာ္ေခ်ာက္၊ ေလးဆယ့္ေျခာက္တည္း။ ထြန္းေတာက္နီတု၊ သီဟႏုကား၊ စိုးၪပမွန္ထ၊ ႏွစ္ဆယ္ျပႈ။ ပရတရာဇ၊ စိုးရတံုလစ္၊ သံုးဆယ့္တစ္လွ်င္၊ ဘုန္းသစ္ပြင့္ႀကံဳ၊ နီလဂုဏ္ကား၊ ေရာင္ဟုန္ထြန္းပ၊ ပါဒသ၌၊ ဧကတိသံု၊ သီရိဂုဏ္ကား၊ ရႊီဘံုစိုးရ၊ ေဇာဗီသတည္း။ ႏွစ္ရအစု၊ ရြီတြက္ၪပေသာ္၊ စတုအ႒၊ ဧကျပ၏။ ရာဇ၀င္ေရး၊ တဆယ့္ေလးသည္၊ စည္းေ၀းဗိုလ္ထုမ်ားစြာတည္း။ ။

(၃၂) မ်ားစြာဗိုလ္ထု၊ စည္းေ၀းျပဳ၍၊ ႏိႈင္းတုမဲ့စြာ၊ သမံဇာမူ၊ ပဥၥာတိသ၊ စိုးအုပ္ပ၏။ သု၀ဏၰကုမၼာ၊ မင္းျမတ္စြာကား၊ ဘုံသာဥကင္၊ ဆယ္ႏွစ္ရႊင္၏။ သက္တင္ျဖဴမွာ၊ ေလးဆယ္လာ၏။ ေတဇာဘုန္းထူး၊ သက္တင္ဦးကား၊ ရႊင္ျမဴးစံပ၊ ေဒြးေပတတည္း။ ေဇတ၀န္မင္း၊ ဆတၱိရင္းတည္း။ မယြင္းမွန္စြာ၊ မုဥၥယာကား၊ ေပတာရာမ၊ ရႊင္စံပ၏။ ကုမၼာရ၀ိသုဒၶိ၊ မင္းဘုန္းဟိကား၊ ရွည္ဘိအာယု၊ သွ်စ္ဆယ္ျပဳ၍၊ စြန္းမႈခုႏွစ္၊ စိုးတံုရစ္၏။ သားခ်စ္သားစု၊ ပ်ိဳရြယ္ႏုသည္၊ ၀ါသုမၢလ၊ မင္းမတ္လွမူ၊ ရႊင္ပနန္းထဲ၊ သံုးဆယ့္ေလးတည္း။ ရႊီသဲေယာင္းလွ၊ သုရိႏၵကား၊ ဧကတိသာ၊ စိုးအုပ္ပါ၏။ ရာလမာယု၊ ေပ်ာ္မႈစံကာ၊ ဒြတၱိသာတည္း။ နာလမာယု၊ အတၱိျပဳ၏။ ၿပိဳင္တုကင္းကုန္၊ ၀ိရတဂုဏ္ကား၊ ရႊီဘုံနန္းစိုက္၊ ႏွစ္ဆယ့္ႏွစ္တည္း။ သားခ်စ္မ်က္႐ႈ၊ ၀ိသုရာဇာ၊ အတၱိသာတည္း။ သီရိရာဇာ၊ ေစာမင္းလ်ာကား၊ ပဥၥတိသံ၊ နန္းဘုံစံ၏။ ကုလံ၀ံသ၊ နရိႏၵ႐ို႕၊ စိုးထနန္းထက္၊ ဆယ့္ေလးဆက္တည္း၊ တြက္ခ်လီခါ၊ ႏွစ္၀ါသာမူ၊ ေလးရာေက်ာ္လွစ္၊ ကိုးဆယ္ျဖစ္ တထစ္မယြန္း၊ အစိုင္ထြန္းသည္၊ ရႊီနန္းသိဂၤါေအာင္ခ်ာတည္း။ ။

(၃၃) ေအာင္ခ်ာသိဂၤ၊ စိုးစံပသည္၊ သူရိယစႏၵာ၊ မင္းျမတ္စြာကား၊ မဟာမုနိ၊ ဆရံသိျဖင့္၊ ထြန္းညီးေရာင္ေတာ္၊ ႐ုပ္႐ွင္ေတာ္ကို၊ သံုးေဘာ္သနင္း၊ တရားမင္းအား၊ ၀ပ္စင္းျပဳထ၊ ေတာင္းပန္ခ၍၊ ဓည၀တီ၊ ၿမိဳ႕ဌာနီတြင္၊ သိင္ဂီေမာက္ေမာက္၊ ေက်ာင္းေတာ္ေဆာက္ကာ၊ ၀မ္းေျမာက္စိတ္ျဖဴ၊ လွဴေတာ္မူ၏။ ဘုန္းထူးျမတ္စြာ၊ သာသနာလည္း၊ ေရာင္၀ါေတာက္ထြန္း၊ နိညထြန္း၏။ ပြင့္လန္းသာယာ၊ ထိုရာဇာကား၊ စိုးျငားမွန္ေပ၊ ႏွစ္ငါးဆယ္ႏွင့္၊ စြန္း၀ယ္ႏွစ္ႏွစ္၊ အမွန္ျဖစ္၏။ သားခ်စ္ရာဇာ၊ ဥပရာမူ၊ သူရိယဓိပတိ၊ ေစာဘုန္းဟိကား၊ မွန္ဘိစိုးထ၊ တိပဥၥတည္း။ သူရိယ႐ူပ၊ ပႏၷရျဖင့္၊ သူရိယာစႏၵလ၊ ေဒြးဆတၱႏွင့္၊ သူရိယာစကၠ၊ စိုးထမေႏွး၊ ေလးဆယ့္ေလးတည္း။ သူရိယာနာထ၊ သိဂၤနန္းရံ၊ ေလးဆယ္စံ၏။ ပုတၱံသားလွ၊ နာမမည္ဟိ၊ သူရိယ၀ံသာ၊ ကိုးႏွစ္ၾကာ၍၊ သူရိယာ၀ႏၵ၊ ေျခာက္ႏွစ္ျပ၏။ သူရိယကလ်ာ၊ ဘုန္းသမၻာႏွင့္၊ အ႒ာရသ၊ စိုးၿပီးမွလွ်င္၊ သူရိယမုခ၊ ဆဗၺီသတည္း။ သူရိယေဇတ၊ စိုးထတံုလွစ္၊ သံုးဆယ့္တစ္တည္း။ ျဖစ္သည္စိုင္လွ်က္၊ ဆယ့္ႏွစ္ဆက္႐ို႕၊ နန္းထက္စိုးကာ၊ ႏွစ္ေပါင္းမွာမူ၊ သံုးရာေက်ာ္လစ္၊ ကိုးဆယ္ျဖစ္၏။ ႄကြင္းရစ္စြန္းလြန္၊ သွ်စ္ႏွစ္မွန္သည္၊ ဧကန္မွတ္ၾကသင့္စြာတည္း။ ။

(၃၄) သင့္စြာမွတ္ၾက၊ ထီးျဖဴလွႏွင့္၊ သူရိယပုညာ၊ သွ်စ္ႏွစ္သာတည္း။ သူရိယာကုလ၊ တိ၀ီသဟု၊ သူရိယပဘာ၊ ပဥၥမၼာျဖင့္၊ သူရိယာစိၾတ၊ ဆယ့္သွ်စ္မွ်လွ်င္၊ သူရိယေဇဌ၊ ေဒြး၀ီသတည္း။ သူရိယာ၀ိမလ၊ သွ်စ္ႏွစ္ျပ၏။ သူရိယေယႏု၊ ေဒြးေဒြးျပဳ၏။ သူရိယကံသ၊ ဆယ့္ေျခာက္ရ၏။ သူရိယသက်ာ၊ သွ်စ္ႏွစ္ၾကာ၏။ သူရိယသီရိ၊ ၀ီသတိတည္း။ သူရိယေကသိ၊ ကိုးႏွစ္ဟိ၏။ သူရိယကုမၼ၊ တိဓမၼတည္း။ သူရိယေကတု၊ စိုးျပဳစံပ၊ ေဒြးေပတတည္း။ ရာဇ၀ံသာ၊ မင္းဆက္မွာကား၊ ရြီကာတြက္က်ံဳး၊ တဆယ့္သံုးတည္း။ စု႐ုံးႏွစ္မွာ၊ ေပါင္းေႏွာပါေသာ္၊ ႏွစ္ရာ့ေလးဆယ္၊ ေလးႏွစ္ေပတည္း။ အႏြယ္စိုင္ထ၊ သူရိယဟု၊ ေခၚၾကသခ်ည္း၊ ဆက္ကာတည္းလွ်င္၊ ကမၸည္းသိထင္၊ ေမာ္ကြန္းတင္သည္၊ ၀န္းက်င္သွ်စ္ရပ္ဒီသာတည္း။ ။

(၃၅) ဒိသာသွ်စ္ရပ္၊ ၾကားႏွမ့္စပ္သား၊ နတ္မ်ိဳးႏြယ္လာ၊ မဟာတဥၥစႏၵရား၊ မည္ထင္ရွားသား၊ ေက်ာ္ၾကားဘုန္းထူး၊ ေအာင္စည္က်ဴး၍၊ ေရာင္ျမဴးေတာက္ထြန္း၊ ရႊီဘံုနန္းကို၊ စိုးျမန္းတႏွစ္၊ ၿပီးတံုရစ္မွ၊ ခုႏွစ္အဂၤါ၊ ျပည့္စံုပါသား၊ မဟာဗလ၊ နဂရဟု၊ ဓည၀တီ၊ ၿမိဳ႕ဌာနီသည္၊ တလီက်ိန္းခန္း၊ မေကာင္းထြန္း၍၊ ထီးနန္းစိုက္သင့္၊ ကံသံုးဆင့္ကို၊ ရွည္ျမင့္စိမ့္ငွာ၊ တည္လီပါလည္း၊ မၾကာမတင္၊ တႏွစ္တြင္၀ယ္၊ ပ်က္က်င္ေပမွ၊ ထိုၿမိဳ႕ကသည္၊ ခြာထေျပာင္းဘိ၊ ေ၀သာလိဟု၊ တြင္သိႏိႈင္းဆ၊ ၿမိဳ႕သာလွကို၊ ရြီတြက္သခၤ်ာ၊ ႏွစ္ေကာဇာမူ၊ တရာ့ငါးဆယ္၊ ႏွစ္ႏွစ္၀ယ္တြင္၊ ဘုန္းႄကြယ္မင္းမြန္၊ တည္လာျပန္၍၊ တဖန္စိုးရစ္၊ ႏွစ္ဆယ့္ႏွစ္တည္း။ တက္သစ္နီလ၊ ေကာင္းျခင္းပသည္၊ သူရိယစႏၵရား၊ မင္းဖ်ားကမူ၊ ဆန္းျပားအံံ့ဖြယ္၊ နန္းဘုံလယ္၌၊ စံေပဧကန္၊ ႏွစ္ဆယ္မွန္၏။ ႏိုင္ငံက်ယ္ေျပာ၊ ဇမၼဴေၾကာ၀ယ္၊ ေမာလစႏၵရား၊ လက္႐ုံးအားႏွင့္၊ စံစားအုပ္စိုး၊ တဆယ့္ကိုးတည္း။ ျပည့္ၿဖိဳးပည၊ ကုသလေၾကာင့္၊ ေပါလစႏၵရား၊ ေခါင္ထြတ္ဖ်ားကား၊ ၀န္းလွ်ားျခံရံ၊ တင့္စိုးစံပ၊ ဆဗၺီသတည္း။ ကာလစႏၵရား၊ ကိုးႏွစ္စား၏။ မျခား၀ံသ၊ စိုင္ျဖစ္ၾကသည့္၊ ထူလစႏၵရား၊ ေက်ာ္ႏွမ့္ၾကားသား၊ မင္းဖ်ားပရေမ၊ ေစာဘုန္းႄကြယ္လည္း၊ ႃခြီေရြရံကာ၊ နန္းဘုံသာ၌၊ န၀ါအတၱိ၊ စံစားဘိ၏။ သီရိစႏၵရား၊ ဥကင္ဖ်ား၀ယ္၊ ၾကယ္မ်ားရံကာ၊ လပမာသို႕၊ ခ်မ္းသာစံရ၊ ဒြတၱိသတည္း။ သိဂၤစႏၵရား၊ မင္းဖ်ားထြတ္ေခါင္၊ နန္းေတာင္ညာထက္၊ ေသာဠႆတည္း။ စူဠစႏၵရား၊ ထိုမင္းဖ်ားကား၊ စိုးျငားအုပ္ကာ၊ ေျခာက္ႏွစ္ၾကာ၏။ စိုင္လာမပ်က္၊ အဆက္ဆက္လွ်င္၊ ေသာင္းက်က္ေက်ာ္ၾကား၊ စႏၵရား႐ို႕၊ သိၾကားပီးဆက္၊ လွံလက္နက္ျဖင့္၊ အုပ္ၾကက္လႊမ္းမိုး၊ ထိန္ဟိန္႕ႀကိဳးသည္၊ လူမ်ိဳး႐ိုခညြတ္လာတည္း။ ။

(၃၆) ညြတ္လာ႐ိုခ၊ ဘုန္းေတဇေၾကာင့္၊ န၀ရတနာ၊ ျပည့္စုံပါသား၊ ျပည္သာပူရိ၊ ေ၀သာလိ၌၊ ဆျႏၵ႐ူပ၊ တရိႏၵဟု၊ ရြီထအစစ္၊ သကၠရာဇ္သည္၊ ေရာက္လစ္မွန္စြာ၊ ႏွစ္ေကာဇာတြင္၊ စိုင္ကာျခားျပဳ၊ မိလကၡဟု၊ ေခၚမူသိတံု၊ အျမတံုမူ၊ နန္းဘုံသတၱ၊ စံၿပီးမွတည္း၊ သားငလွပ္ပ်ဴ၊ ေျမာက္ဦးထူ၍၊ သိမ္းယူစိုးရစ္၊ တဆယ့္ႏွစ္မွ၊ တလွစ္ထိုေနာင္၊ သပိတ္ေတာင္ကို၊ တည္ေထာင္ျပန္ျဖစ္၊ တဆယ့္သွ်စ္တည္း။ သကၠရာဇ္မွာ၊ တြက္ရြီပါေသာ္၊ သံုးရာငါးဆယ္၊ ေျခာက္ခု၀ယ္၌၊ စင္စစ္ထင္ရွား၊ စႏၵရား၏၊ သားရင္းမွန္ပင္၊ သက္မည္တြင္သား၊ ငမင္းငတံုး၊ ေတဇာဘုန္းႏွင့္၊ လက္႐ုံးျမန္းၾကက္၊ စမၸ၀က္ကို၊ တည္လွ်က္စိုးလာ၊ ေဇာဗီသာတည္း။ ရြီကာေပါင္းထ၊ ႏွစ္အရကား၊ ဧကဆ႒ာ၊ မင္းစိုင္မွာမူ၊ ေအာင္ခ်ာနဂိုရ္၊ သံုးဆက္ဆိုသည္၊ ဗဟိုရႊီစည္ရစ္မြန္းတည္း။ ။

(၃၇) ရစ္မႊန္းရႊီစည္၊ ဗဟိုလယ္၌၊ ငါးမည္အဂၤါ၊ ျပည့္စံုပါ၍၊ ပဥၥာေခၚထ၊ ၿမိဳ႕သိဂၤကို၊ သကၠရာဇ္မွာ၊ ခတ္အတၱာႏွင့္၊ တိသာေရာက္လွ်င္၊ ေခတၱသင္သည္၊ မွန္ပင္ဆယ္ႏွစ္၊ စိုးသည္ျဖစ္မွ၊ ညီခ်စ္အရင္း၊ စႏၵသင္းသည္၊ ပြင့္လင္းဘုံသာ၊ နန္းေအာင္ခ်ာ၀ယ္၊ ဧကာဒသ၊ စံရႊင္ပ၏။ ထိုမွတမူ၊ မင္းရင္ျဖဴကား၊ ခြန္ယူသိမ္းမိုး၊ ဆယ္ႏွစ္စိုး၏။ ႏြယ္႐ိုးမွန္ထ၊ နာဂသူရိယ၊ သံုးႏွစ္ျပ၏။ သူရိယရာဇာ၊ ႏွစ္ႏွစ္သာတည္း။ ဆက္ကာထိုမွ၊ ပုဏၰကလည္း၊ စိုးထၾကည္ျဖဴ၊ ေလးႏွစ္ဟူ၏။ မင္းျဖဴႀကီးလွ်င္၊ ႏွစ္ႏွစ္ရႊင္မွ၊ စည္သဘင္အမတ္၊ တႏွစ္မွတ္ေလာ့။ မင္းျမတ္တမူ၊ မင္းနန္းသူလွ်င္၊ ရိပ္ျဖဴျဖန္႕ကာ၊ ငါးႏွစ္ၾကာ၏။ မင္းလာေတာ္ကား၊ ေျခာက္ႏွစ္စား၏။ မင္းကုလားႏွင့္၊ မင္းဘီလူး႐ို႕၊ ႏွစ္ဦးညီကာ၊ သံုးႏွစ္လာ၏။ သခၤယာေရး၊ တဆယ့္ေလးတည္း။ ပုေတၱးမင္းသန္၊ သွ်စ္ႏွစ္စံ၏။ တဖန္မင္းပတိ၊ တရိသံုးႏွစ္၊ စိုးစံျဖစ္၏။ စင္စစ္မွန္စြာ၊ ႏွစ္ေပါင္းမွာကား၊ ပဥၥာအ႒၊ သိကုန္ၾကေလာ့။ ၀ံသစိုင္လာ၊ မင္းဆက္မွာမူ၊ ပႏၷရသာ၊ ျဖစ္ကုန္ပါသည္၊ သိဂၤါစံဘုံရႊီနန္းတည္း။ ။

(၃၈) ရႊီနန္းစံဘုံ၊ စိုးအုပ္တံု၍၊ ျပည့္စံုအဂၤါ၊ မင္းလက္ယာမူ၊ ပဥၥအ႒၊ စတုကဟု၊ သကၠရာဇ္ေကာဇာ၊ ေရာက္ေသာခါ၌၊ တည္လာအဆက္၊ ၿမိဳ႕ေလာင္းၾကက္ကို၊ ျဖဴရြက္ျဖန္႕မိုး၊ သံုးႏွစ္စိုး၏။ ေကာင္းက်ိဳးမဟိ၊ ျဖစ္တံုဘိ၍၊ အ႒ိအ႒ာ၊ စတုရာဟု၊ ေကာဇာေရာက္ခ်ိန္၊ ပရိန္ၿမိဳ႕သစ္၊ တည္ေထာင္လွစ္၏။ သံုးႏွစ္စံကာ၊ လြန္ၿပီးခါမွ၊ သီဟဗမင္း၊ တႏွစ္လွ်င္းတည္း။ တြင္ျခင္းေက်ာ္ဟီး၊ ရာဇာႀကီးလွ်င္၊ စံၿပီးဒြယာ၊ သည္ေနာက္မွာကား၊ သာကီ၀င္ႀကီး၊ တရိခါတြင္၊ သံုးႏွစ္လွ်င္တည္း။ သာကီ၀င္ငယ္၊ ဘံုနန္းလယ္တြင္၊ တဆယ္သွ်စ္ႏွစ္၊ စည္းစိမ္ျဖစ္၏။ တထစ္မွတ္ၾက၊ ေဂါရိလႏွင့္၊ ေကာလိယမူ၊ ၀ီသဟူ၏။ တမူစိုးလာ၊ ဒႆရာဇာကား၊ ဒြါသစိုးစံ၊ လြန္ခယ့္ျပန္ေသာ္၊ အနႏၲသီရိ၊ စိုးဘိႏွစ္ႏွစ္၊ တလွစ္တြက္ျပဳ၊ ႏွစ္ေပါင္းစုကား၊ စတုဆတိ၊ ျဖစ္တံုဘိ၏။ မွတ္သိတံုထ၊ ႏြယ္၀ံသမူ၊ အ႒မွန္စြာ၊ သွ်စ္ဆက္လာသည္၊ ေအာင္သာၿမိဳ႕မၾကငွန္းတည္း။ ။

(၃၉) ၾကငွန္းေအာင္ခ်ာ၊ ၿခိတ္ၿမိဳ႕သာကို၊ ေကာဇာႏွစ္ေရ၊ ေဖာ္ျပေပအံ့၊ ေနာေဒြပဥၥာ၊ ေရာက္ေသာခါ၌၊ ေတဇာတက္ဖ်ား၊ မင္းဘုန္းစားသည္၊ တည္ထားၿပီးမွ၊ ၿမိဳ႕နန္းခ်၍၊ စိုးထအုပ္လစ္၊ ခုႏွစ္ႏွစ္တြင္၊ စြန္႕လစ္ခႏၶာ၊ လြန္ၿပီးေသာ္က၊ ပဥၥကာလ၊ သံ၀စၦမူ၊ ဓမၼျဖစ္ထ၊ သိကုန္ၾကေလာ့။ ဂႏၶ႐ူေပၚ၊ သံုးႏွစ္ေက်ာ္မူ၊ ၿမိဳ႕ေတာ္က်ိန္းခန္း၊ မေကာင္းထြန္း၍၊ ထီးနန္းကနက္၊ အသစ္ဆက္လွ်က္၊ စမၸ၀က္မွာ၊ တည္တံုလာေသာ္၊ ျမင့္ၾကာမေျမာက္၊ ေျခာက္လေရာက္တြင္၊ ၿခိမ္းေျခာက္ျပဳလတ္၊ ေဒါသမွတ္၍၊ အမတ္စလင္ဗိုလ္၊ လူ၀န္တိုလွ်င္၊ ၿငိဳျငင္ထဲမွတ္၊ ပုန္ကန္လတ္၍၊ အက်ပ္ပ်က္ကို၊ ေျခာက္လဆို၏။ ႏွစ္ကိုေပါင္းက၊ ေတရသလွ်င္၊ ရာဇ၀င္မွာ၊ ေလးဆယ္သာတည့္၊ စိုင္လာျဖစ္ၾက၊ ဆိုႃမြက္ဟသည္၊ ျဗဟၼာထိပ္ေခါင္ဦးစြန္းတည္း။ ။

(၄၀) ဦးစြန္းျဗဟၼာ၊ ဘုန္းညြန္႕ျဖာသား၊ ေတဇာထြန္းလင္း၊ မဥၥဴသင္းသည္၊ ေကာင္းျခင္းသာစြာ၊ ၿမိဳ႕ပဥၥာကို၊ ငါးရာေက်ာ္လစ္၊ ေလးဆယ့္ႏွစ္ဟု၊ သကၠရာဇ္မွာ၊ တည္တံုပါ၍၊ ဧကာဧက၊ စံၿပီးမွလွ်င္၊ သားလွေရမြန္၊ ငပုဂၢံ႐ို႕၊ စိုးစံအညီ၊ ႏွစ္ႏွစ္စီတည္း။ သည္ၿပီးရကၡိဳင္၊ ငၾကံဳဆိုင္႐ို႕၊ နန္းထိုင္သံုးႏွစ္၊ အညီျဖစ္၏။ တလွစ္ငဆူ၊ ေလးႏွစ္ဟူ၏။ သိမ္းယူခြန္ဖ်င္း၊ ငေစြသင္းႏွင့္၊ ေခၚျခင္းမည္သီး၊ မင္းေခါင္ႀကီးဟု၊ တြင္ၿပီးတသြယ္၊ မင္းေခါင္ငယ္ႏွင့္၊ ဆက္ႏြယ္စိုင္လာ၊ ကမၻာေလာင္ႀကီး၊ မည္သီးတျဖာ၊ ကမၻာေလာင္ငယ္၊ ငါးဆက္၀ယ္ကား၊ စံပယ္အညီ၊ တႏွစ္စီတည္း။ တလီတြင္သီး၊ လက္ယာႀကီးမူ၊ စိုးၿပီးအုပ္ကာ၊ သွ်စ္ႏွစ္ၾကာ၏။ လက္ယာ၀င္ငယ္၊ စိုးသည္ဆယ့္တစ္၊ တလွစ္မယြင္း၊ သနပင္းကား၊ စိုးျခင္းအကယ္၊ သံုးႏွစ္ေပတည္း၊ ငနယ္သိမ္မူ၊ ေဒြးခ်ိန္မွတ္ထံုး၊ ငႏွလံုးကား၊ သံုးႏွစ္စား၏။ မွတ္သားတျဖာ၊ ႏွစ္ေပါင္းမွာကား၊ သတ္ပဥၥတာ၊ ေသာဠႆာစစ္၊ မင္းမ်ိဳးျဖစ္သည္၊ အသစ္ၿမိဳ႕ရြာက်ိန္း၀ပ္တည္း။ ။

(၄၁) က်ိန္းခန္းအသစ္၊ ရွာေဖြလစ္၍၊ မင္းစစ္မွန္စြာ၊ အေလာမာသည္၊ ပဥၥာတြင္ထ၊ ၿမိဳ႕ပူရကို၊ ေတဇတက္ၿဖိဳး၊ ႏွစ္ႏွစ္စိုးမွ၊ ရန္မ်ိဳးမပြက္၊ ၿမိဳ႕ေလာင္းၾကက္ကို၊ ရြီတြက္သကၠရာဇ္၊ ေျခာက္ရာႏွစ္တြင္၊ အသစ္တည္ထ၊ ထီးနန္းခ်လွ်က္၊ စိုးထေျခာက္ႏွစ္၊ လြန္ၿပီးရစ္မွ၊ သားခ်စ္ရႊီတူ၊ ရာဇသူႏွင့္၊ ရြီယူႏွစ္ဦး၊ မင္းေစာလူးမူ၊ ရႊင္ျမဴးပဥၥာ၊ ဥစၥနာသည္၊ န၀ါဧကံ၊ ကိုးႏွစ္မွန္၏။ ေစာမြန္အ႒၊ မင္းနန္းက်မူ၊ နာမတထူး၊ မင္းဘီလူး႐ို႕၊ မက်ဴးအညီ၊ ေလးႏွစ္စီတည္း။ ဘုန္းရႊီနန္းရပ္၊ အပ်က္က်ပ္သည္၊ မတ္စည္သဘင္၊ သံုးႏွစ္ပင္တည္း။ ေခၚတြင္အံ့ခ်ီး၊ တန္ခိုးႀကီးသား၊ မင္းထီးရာဇာ၊ ျမင့္ရွည္ၾကာသည္၊ တရာေျခာက္ႏွစ္၊ နန္းစံျဖစ္၏။ သားခ်စ္ဥစၥနာ၊ ႏွစ္ႏွစ္သာတည္း။ ဆက္ကာသီ၀ရာဇ္၊ သံုးႏွစ္ျဖစ္၏။ တလွစ္သိဥၥည္း၊ ေလးႏွစ္ျမဲ၏။ ေက်ာ္သဲရာဇသူ၊ တႏွစ္ဟူသား။ ႏြယ္မူျခားက်င္၊ စည္သဘင္ကား၊ နန္းခြင္တက္ပိုင္၊ ႏွစ္ႏွစ္ဆိုင္လွ်က္၊ ျမင့္စိုင္ငါးလ၊ ေခ်ာ၍က်ေသာ္၊ မင္းလွဘုန္းတူ၊ ရာဇသူလည္း၊ ထီးျဖဴေဆာင္းမိုး၊ ေလးႏွစ္စိုး၏။ နန္း႐ိုးဆက္ယူ၊ သိဂၤသူသည္၊ ရိပ္ျဖဴသံုးတန္၊ မင္းေစာမြန္ကား၊ အမွန္ဒြယာ၊ ႏွစ္ေပါင္းမွာမူ၊ တရာ့ေျခာက္ဆယ္၊ ကိုးႏွစ္ေပတည္း၊ အႏြယ္မ်ိဳးစပ္၊ စိုင္မလပ္ဘဲ၊ အက်ပ္အပ်က္၊ ဆယ့္သွ်စ္ဆက္တြင္၊ ရကၡေအာင္ၿမီ၊ ပ်က္ကိန္းမႊီသည္၊ အနီမလွတိမ္းယြန္းတည္း။ ။

(၄၂) တိမ္းယြန္းမလွ၊ ျဖစ္လီရမူ၊ သာစြမို႕မို႕၊ ေလာင္းၾကက္ၿမိဳ႕ကို၊ မခ်ိဳ႕ရန္ပြား၊ တိုင္းကားႏိုင္ငံ၊ ျပည္ပုဂၢံက၊ နန္းစံစိုးေပ၊ ျမန္မင္းေဆြလွ်င္၊ ဗိုလ္ေျခမ်ားစြာ၊ ခ်ီ၍လာလွ်က္၊ ဘယ္ညာ၀န္းလစ္၊ တိုက္လွန္ျဖစ္မွ၊ သကၠရာဇ္အ႒၊ ဆသတၱတြင္၊ မည္သာတြင္ျငား၊ ျမင္စိုင္းစားႏွင့္၊ ေစာင့္စားနီမူ၊ တႏွစ္ဟူ၏။ အယူ႐ိုင္းစိုင္း၊ တလိုင္းေမာင္ခြင္၊ တႏွစ္ပင္တည္း။ ရွိခြင္ေအာက္သား၊ ေဖာင္းကစားမွာ၊ သံုးႏွစ္သာတည္း။ ေက်ာ္စြာေစာင့္ထား၊ ႏွစ္ႏွစ္စား၏။ ေနာင္ကားငေခြး၊ ကေလးေက်းေတာင္ညိဳ၊ တလဆို၏။ ႏွစ္ကိုေပါင္းထ၊ ရြီတြက္ဆေသာ္၊ ၀ီသာျပည့္ယုဂ္၊ ငါးလဆုတ္၏။ အယုတ္မုကၡ်၊ ျဖစ္ကုမ္ၾက၏။ ဆူပြေခ်ာက္ေခ်ာက္၊ ဤေျခာက္ေယာက္ေပ၊ ေအာက္သားတလိုင္း၊ အယူ႐ိုင္း႐ို႕၊ ၿပိဳင္ခိုင္းတိုက္ခါ၊ ဟိေသာခါ၌၊ ရာဇာေစာမြန္၊ ေရာက္လာျပန္ေသာ္၊ တဖန္ေလာင္းၾကက္၊ တည္လာဆက္သည္၊ နီထြက္လႏွယ္ေတာက္ထြန္းတည္း။ ။

(၄၃) ထြန္းေတာက္လႏွယ္၊ ရန္မ်ိဳးပယ္၍၊ ဘုန္းႄကြယ္ညြန္႕သန္၊ မင္းေစာမြန္ကား၊ အမွန္မပ်က္၊ ၿမိဳ႕ေလာင္းၾကက္ကို၊ ကနက္စိုက္ေဆာက္၊ စိုးအုပ္ေျမာက္ေသာ္၊ ထြန္းေတာက္နန္းမ၊ ဥကင္သကို၊ မိုထပ္ႏွစ္ႏွစ္၊ စိုးသည္ျဖစ္မွ၊ တလွစ္ယင္းက၊ သိၾကားျပသား၊ မိုး၀ေရာင္႐ႈး၊ ေသာ္တာျမဴးသို႕၊ ေျမာက္ဦးမည္သာ၊ ၿမိဳ႕ေအာင္ခ်ာကို၊ တည္လာျပဳလစ္၊ စိုးစံျဖစ္သည္၊ သကၠရာဇ္မွာ၊ ေဒြးျဖစ္န၀ါ၊ သတၱသာတည္း။ စံကာေလးႏွစ္၊ စိုးသည္ျဖစ္မွ၊ စင္စစ္မွန္ညီ၊ မင္းခရီကား၊ သိင္ဂီရႊီနန္း၊ စိုးစံျမန္းသည္၊ မယြန္းႏွစ္မွာ၊ ပဥၥာ၀ီသ၊ ျဖစ္ၾကရခ်င့္။ ေတဇဘုန္းတူ၊ ဘေစာျဖဴကား၊ ရြီယူတြက္က်ံဳး၊ ႏွစ္ဆယ့္သံုးတည္း။ လက္႐ံုးျဖန္႕ကာ၊ မင္းေဒါလ်ာမူ၊ စိုးလာဆယ္ႏွစ္၊ အမွန္ျဖစ္၏။ က်စ္လစ္ရြယ္ပ်ိဳ၊ ဘေစာညိဳကား၊ ျပည္ကိုစိုးခ်ဳပ္၊ ႏွစ္ႏွစ္ဟုတ္၏။ မယုဂ္ဘုန္းေခါင္၊ မင္းရန္ေအာင္မူ၊ စိုးေဆာင္နီထ၊ ေျခာက္လမွ်တည္း။ စလကၤာသူ၊ သတၱဟူ၏။ ထိန္႕ဆူေက်ာ္ျငာ၊ မင္းရာဇာမူ၊ ဓမၼ၀ီသ၊ မွတ္ကုန္ၾကေလာ့။ ဂဇာပတိ၊ ႏွစ္ႏွစ္ဟိ၏။ ဘုန္းတိမပို၊ မင္းေစာအိုမွာ၊ ေျခာက္လသာတည္း။ သဇာတမင္း၊ ေျခာက္ႏွစ္လွ်င္းႏွင့္၊ ရြီျခင္းအမွန္၊ မင္းဆက္စံျဖစ္၊ တဆယ့္တစ္တည္း။ ႏွစ္ကိုတြက္ဆ၊ ရြီေပကေသာ္၊ ဧကသတၱာ၊ ျဖစ္လီပါသည္၊ စိုင္လာမင္းဆက္အႏြယ္တည္း။ ။

(၄၄) အႏြယ္မင္းဆက္၊ စိုင္မပ်က္လွ်င္၊ ရႊီစက္ျဖန္႕ကာ၊ နန္းေအာင္ခ်ာ၀ယ္၊ ရာဇာမင္းပင္၊ ထြန္းလင္းက်င္ေသာ္၊ ေခၚတြင္မည္သာ၊ ႏွစ္ေကာဇာမူ၊ ရာမာန၀၊ ဘသ်ဴးစသာ၊ သိဂၤါေရာင္၀င္း၊ ေစာမင္းစံျမဲ၊ ေဒြးေဒြးမွတ္ပါ၊ မင္းတိကၡာလွ်င္၊ ဓမၼာဟူၿပီး၊ မင္းေစာႀကီးမူ၊ တလူထီးနန္း၊ သံုးႏွစ္ျမန္း၏။ ထြန္းေတာက္ေရာင္၀ါ၊ မင္းစၾကာမူ၊ သတၱာလည္ေကာင္း။ မင္းဖေလာင္းကား၊ မေစာင္းမလွစ္၊ ဆယ့္ႏွစ္ႏွစ္တည္း။ သားခ်စ္မွန္စြာ၊ မင္းရာဇာမူ၊ န၀ါဒသ၊ စိုးစံပ၏။ ေတဇေက်ာ္ေသာင္း၊ မင္းခေမာင္းကား၊ ထီးေဆာင္းျဖန္႕လွစ္၊ ဆယ့္ႏွစ္ႏွစ္တည္း။ တရစ္မွတ္လီ၊ ဟရီရာဇ၊ ေသာဠႆႏွင့္၊ စိုးထဘုန္းရႊီ၊ မင္းစနီကား၊ သၿပီေအာင္ခ်ာ၊ နန္းဘံုသာ၀ယ္၊ အ႒ာ၀ီသ၊ ရက္ဒိနႏွင့္၊ ၀ံသစိုင္လာ၊ ကိုးဆက္သာတည္း။ သံ၀စၦရ၊ ႏွစ္အရမူ၊ သတၱသတၱာ၊ မွတ္ၾကပါေလာ့၊ ဆိုရာတခန္းတသြယ္တည္း။ ။

(၄၅) တသြယ္တခန္း၊ ဆိုျပညႊန္းအံ့၊ ရႊီနန္းဘံုသာ၊ ၿမိဳ႕သိဂၤါ၌၊ ေကာဇာေထာင္ျပည့္၊ ေရာက္တံုလွည့္မူ၊ မည္ဘြဲ႕ကုသ၊ နရပတိႀကီး၊ ရႊီထီးေဆာင္းမိုး၊ သံုးႏွစ္စိုး၏။ သတိုးဓမၼ၊ သတၱသာတည္း။ ဆက္ကာစိုးျပဳ၊ စႏၵသုကား၊ အတုမဲ့စြာ၊ ဗာ၀ီသာႏွင့္။ ဥကၠာဗလ၊ သားပုတၱမူ၊ နာမတြင္ဘိ၊ သီရိသူရိယ၊ ဧကတၱတည္း။ ၀ရဓမၼရာဇာ၊ သတၱၾကာမွ၊ ဗိုလ္ပါစံုညီ၊ နန္းခ်လီ၏။ တခ်ီ႐ံုးစု၊ မဏိသုကို၊ မင္းျပဳတင္ၾက၊ တခဏတည္း။ ၀ရဓမၼာ၊ မင္းကိုသာလွ်င္၊ ထပ္ကာမယြင္း၊ ထီးနန္းႏွင္းမူ၊ ခ်က္ခ်င္းမၾကာ၊ နန္းဘံုသာက၊ ခ်ၿပီးမွတည့္၊ ေတဇထြန္း႐ႈ၊ မဏိသုကို၊ လု၍တဖန္၊ နန္းတင္ျပန္၏။ အမွန္မွတ္သိ၊ တႏွစ္ဟိမူ၊ မဏိသုအား၊ နန္းခ်ထားမွ၊ ၀ရဓမၼာ၊ မင္းရာဇာသည္၊ ဘံုခ်ာနန္းယံ၊ စိုးအုပ္စံ၏။ ႏိုင္ငံျပည္သူ၊ မၾကိဳက္မူက၊ မင္း၀ရကို၊ နန္းမွခ်ျပဳ၊ မဏိသုအား၊ နန္းတင္ထားၿပီး၊ ဘြဲ႕ေဆာင္နာမ၊ သူရိယကို၊ တင္ၾကထိုခါ၊ သံုးႏွစ္သာတည္း။ ခ်ကာနန္းမွ၊ မင္း၀ရကို၊ တင္ၾကတဖန္၊ သံုးႏွစ္မွန္၏။ တဖန္ထိုမွ၊ သူရိယသည္၊ ဒြယမွန္စြာ၊ စိုးတံုပါ၏။ ငတံုးမွာကား၊ ေနာ္ရထာေစာဟု၊ ခံၿပီးေသာမူ၊ ထီးျဖဴနန္းထက္၊ ဆယ့္ငါးရက္တည္း။ ျဖန္႕ၾကက္စိုးအုပ္၊ မာ႐ုပၸီယ၊ တႏွစ္ျပ၏။ ကာလမႏၶာတ္၊ တႏွစ္မွတ္ေလာ့။ မခၽြတ္ဗိုလ္လူ၊ မင္းေစာျဖဴကို၊ ဘြဲ႕မူနရာဓိပတိ၊ တင္ဘိသံုးႏွစ္၊ မၾကာရစ္ခင္၊ အားအင္လည္းျပဳ၊ ထီးနန္းလု၍၊ စႏၵသုဓမၼာ၊ မင္းကိုသာလွ်င္၊ တင္ပါနန္းထက္၊ ဆယ့္ေလးရက္တည္း။ တခ်က္မၾကာ၊ နရာဒိပၸ၊ ထိုမင္းလွအား၊ ပင့္ျငားတင္ၾက၊ ႏွစ္ဒြယႏွင့္။ ထိုကတခါ၊ ေက်ာ္သိဂၤါလွ်င္၊ စႏၵာ၀ိမလ၊ ဘြဲ႕နာမျဖင့္၊ စိုးထေျခာက္ႏွစ္၊ အမွန္ျဖစ္၏။ တလွစ္သတိုးလွ၊ စႏၵသူရိယာ၊ ေလးႏွစ္သာခ်င့္။ ဓမၼာသတၱ၊ ႏွစ္၀ႆႏွင့္၊ စြန္းပအကယ္၊ တဆယ္ေလးရက္၊ ရြီတြက္သခၤ်ာ၊ ခ်ိန္အခါတည္း၊ အာဏာစကၠ၊ တည္မက်ဘဲ၊ ေလာကထြတ္တင္၊ ျပည္သခင္ဟု၊ အသွ်င္ရာဇ၊ မင္းကိုမွ်လွ်င္၊ နန္းခ်နန္းတင္၊ ျပဳလတ္က်င္သည္၊ မ်ားဖ်င္သူပုန္ထို၀ယ္တည္း။ ။

(၄၆) ထို၀ယ္သူပုန္၊ ျပည္ကိုခ်ံဳ၍၊ မႊီတံုလႈပ္လွ်ား၊ ျပဳသည္မ်ားကို၊ ေယာက္်ားမွန္ထ၊ ဘုန္းေတဇႏွင့္၊ တႏၲဗိုလ္မင္း၊ အကုန္ခြင္းမွ၊ တြင္ျခင္းနာမ၊ ၀ိဇယႏွင့္၊ စိုးထအုပ္လစ္၊ သကၠရာဇ္သည္၊ ေဒြးသတ္အာဇံ၊ နန္းစံႏွစ္ကား၊ အက္ႏွင့္၀ီသ၊ သူရိယမူ၊ သိဂၤဘံုမွာ၊ သံုးႏွစ္သာတည္း။ နရာဓိပတိ၊ တႏွစ္ဟိက၊ နရပ၀ရ၊ ႏွစ္ႏွစ္ျပ၏။ ၀ိဇယမင္း၊ သွ်စ္ႏွစ္တြင္း၀ယ္၊ ေခၚျခင္းႏြယ္ျပား၊ ဘာသာျခားသည္၊ ကုလားကုက်ာ၊ ပုန္ကန္လာ၍၊ ကာလသူရတန္း၊ အမည္ဆန္းျဖင့္၊ သိမ္းျမန္းယူကာ၊ သံုးရက္သာတြင္၊ ေယွာင္ခြာပယ္ပစ္၊ မဒရာဇ္ကား၊ ငါးႏွစ္စိုးမွ၊ နရအဘယ၊ န၀ဧကု၊ သီရိသုမူ၊ မင္းျပဳသံုးလ၊ ပရမကား၊ စံစားတိရိ၊ ျဖစ္ၿပီးမွလွ်င္၊ အဘယရာဇာ၊ ကိုးႏွစ္လာ၏။ စႏၶသုမန၊ ေလးႏွစ္ျပ၏။ ၀ိမလသည္၊ ရက္ေလးဆယ္တည္း။ စမၸယ္ထြန္းပ၊ သတိႆကား၊ ေနာင္မွဓမၼရာဇ္၊ ငါးႏွစ္ျဖစ္ကာ၊ မဟာသမတ၊ နာမသေဘာ၊ ဘြဲ႕သေညာမူ၊ အေဂၢါပုည၊ ေခၚၾကတမူ၊ ႏွစ္ႏွစ္ဟူ၏။ ဆက္ယူစံလွ်က္၊ အပ်က္အက်ပ္၊ ေပါင္းယွဥ္အပ္ကာ၊ မ်ိဳးစပ္ႏြယ္ျခား၊ မင္းအမ်ားကို၊ တြက္ျငားလီေသာ္၊ တက်ိတ္ေက်ာ္၍၊ စြန္းေပၚငါးေယာက္၊ ျဖစ္တံုေျမာက္ၿပီး၊ ေနာက္ဆံုးႏွစ္မွတ္၊ စတုသတ္တြင္၊ ျပည္ျမတ္ရခိုင္၊ ထီးနန္းယိုင္သည္၊ ပယ္လိႈင္ဆိုေရးအံ့ဖြယ္တည္း။ ။

(၄၇) အံ့ဖြယ္ဆိုလိမ့္၊ ဟိတံုသိမ့္၏။ ေကာင္းခ်ိမ့္ဗိုလ္ပံု၊ မ်ားဥႆံု႐ို႕၊ ရႊီဘံုနဂရ၊ ပ်က္ကိန္းက်၍၊ သကၠရာဇ္မွာ၊ ဆေပတာႏွင့္၊ ဧကာဧက၊ ထိုကာလ၌၊ အင္း၀ေခၚထ၊ ျပည္ဌာနက၊ ေဒါသရန္ပြား၊ ျပဴေအာက္သား႐ို႕၊ ခိုက္ပြားရန္ရွာ၊ တိုက္ဖ်က္လာ၍၊ ဗိုလ္ပါအားထု၊ ျပည္ကိုလုကာ၊ မင္းျပဳအစ၊ ပထမမူ၊ နႏၵပက်န္၊ ေလးႏွစ္မွန္၏။ တိုက္၀န္မလြဲ၊ ႏွစ္ႏွစ္ျမဲခ်င့္။ မင္းရဲသီဟသု၊ တႏွစ္ျပဳ၍၊ အာယုဆန္ထ၊ သည္ေနာက္မွမူ၊ အာကာေက်ာ္ထင္၊ ႏွစ္ႏွစ္ပင္တည္း။ လွည့္က်င္လီက၊ ေမာင္ေက်ာ္လွကို၊ မင္းလွရာဇာ၊ ေခၚမည္သာႏွင့္၊ ဆက္ကာေစာင့္ၿပီး၊ ႏွစ္ေရဒြီးမွ၊ မင္းႀကီးေက်ာ္ထင္၊ သွ်စ္ႏွစ္လွ်င္တည္း။ နီက်င္ျမင့္ၾကာ၊ ေနာ္ရထာမူ၊ ထပ္ကာအုပ္မိုး၊ ေျခာက္ႏွစ္စိုးမွ၊ ၾကာ႐ိုးမင္းလုပ္၊ ႏွစ္ႏွစ္ဟုတ္၏။ တ႐ုတ္၀န္ေခၚ၊ ေမာင္စံေပ်ာ္ကို၊ ထိုေရာ္တြင္ၿပီး၊ မင္းႀကီးေက်ာ္စြာ၊ သံုးႏွစ္သာႏွင့္။ ရကၡပူရ၊ ရႊီျပည္မတြင္၊ ဌာနကြဲျပား၊ အမ်ိဳးျခားသည့္၊ ေအာက္သားကိုးဆက္၊ စိုင္မပ်က္ဘဲ၊ ေရာယွက္ေပါင္းကာ၊ ႏွစ္သခၤ်ာမူ၊ စတၱာလီသ၊ ျဖစ္လီရ၍၊ နီထတံုျငား၊ ျပည္သူမ်ားကို၊ ေအာက္သား႐ို႕က၊ ႏွိပ္စက္ၾကလွ်က္၊ ေဒါသျပဳကာ၊ အမႈရွာသည္၊ ေနာင္လာမတာမတြယ္တည္း။ ။

(31/5/99) နိတြင္ အၾကမ္းတည္းျဖတ္သုတ္သင္ၿပီးစီးသည္။

အပိုဒ္ (၄၇) မွ ေနာက္ထပ္ ရာဇ၀င္လကၤာအပိုဒ္မ်ားစြာ က်န္ပါသိမ့္သည္။ ဆက္လက္၍ ပံုႏွိပ္ၾကပါကုန္။

အဆင္မေျပေရခါ တခါတရီ အင္းက်ီက ေဘာင္းဖီျဖစ္ရ

အဆင္မေျပေရခါ တခါတရီ အင္းက်ီက ေဘာင္းဖီျဖစ္ရ
--------------------------------------------------------
ထြန္းသာတေယာက္ မိသားစုစားဝတ္နီေရးအဆင္မေျပေရအတြက္ႏွင့္ တရက္ရွာမွ တနပ္စားရေရဘဝ။ ဝတ္ဖို႔ အင္းက်ီတလံုးႏွင့္ ဒေယာတထည္ရာဟိေရဘဝ။ တမိသားလံုးကို ဒိုင္ခံပနာလုပ္ေကၽြးနီရေရထြန္းသာအလုပ္က ေခ်ာင္းကိုဆင္းလို႔ နိတိုင္းမ်ိဳင္ခံေရအလုပ္။ မွ်ိဳင္ခံေရဆိုစြာက ေခ်ာင္မွာစင္ေခ်တခုထိုးပနာ မွ်ိဳင္ပိုက္ (ေခၚ) ရင္းဒြန္းျဖင့္ မ်ိဳင္ေခ်တိကို ရီျပင္းေရနီရာက ခံထားရပါေရ။ ယင္းပိုင္လုပ္လို႔ရေရ မိ်ဳင္ေခ်တိကိုေရာင္းပနာ တထပ္ထမင္း၊ တထပ္ဟင္း စားနီရပါေရ။

တရက္နိမွာ သူငယ္ခ်င္းေက်ာ္စိန္ဆိုေရလူတေယာက္ႏွင့္ မ်ိဳင္ခံဖို႔ေခ်ာင္းကိုဆင္းေရခါ ေခ်ာင္းရီက ကေကာင္းႀကီးေရအတြက္ မ်ိဳင္စင္က်ိဳးပနာ မ်ိဳင္ခံလို႔မရလိုက္ပ်ာ။ ထြန္းသာတေယာက္ စိတ္က်ပ္ပနာ ဇာလုပ္လို႔ ဇာကိုင္ရမွန္းမသိ ျဖစ္လားခယင့္။ ေယခါ မႀကံအပ္မႀကံထိုက္ အႀကံတခု ထြန္းသာစိတ္ကူးထဲမွာေပၚလာပ်ာ။ ေပၚလာအႀကံ တသိန္းတန္။ ေဒေခ်ာင္းကိုျဖတ္ေတလူတိုင္းကို ဓျမတိုက္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ပါ။ တခ်ိဳ႕ရြာမ်ားက ခရီးလားေသာခါ ရီေၾကာင္းအျဖစ္ ယင္းေခ်ာင္းကိုျဖတ္ရသည္ႏွင့္ ယင္းနီရာသည္ အခ်က္ခ်ာက်ေသာ နီရာတခုလည္းျဖစ္သည္။

"အေဝးေက်ာ္စိန္ ထိုမွာဘုတ္တစီးလာနီစြာျမင္မလား၊ ယင္းဘုတ္ကို ဓျမတိုက္ကတ္မည္ေ၀း"

ထြန္းသာကေျပာလိုက္ေတခါ ေက်ာ္စိန္ကလည္း သေဘာတူေရ။ ေက်ာ္စိန္ႏွင့္ထြန္းသာ ဘုတ္လာေရခါ အသင့္အနီအထား ေခ်ာင္းအလယ္မွာ ေလာင္းေခ်တစီးႏွင့္ ေစာင့္နီပ်ာ။ အခ်ိန္ကလည္း မိုးမေသာက္ခင္ ေရာင္ျဖဴလာစျဖစ္လို႔ လူကိုမွန္းလို႔မက်ေရအခ်ိန္္။ ဘုတ္အပါးေခ်ကိုကပ္စြာႏွင့္ လူတေယာက္လိုက္ဖို႔ပံုျပလို႔ ဘုတ္ကိုတားလိုက္ေတ။ ဘုတ္တန္႔စြာႏွင့္ခ်က္ခ်င္း (၂) ေယာက္စလုံး ဘုတ္ထက္ကိုတက္လိုက္ေတ။

“ပါစြာပီး လံုးဝမလႈပ္ကဲ့ သီဖို႔ေဒ”

ေယမွာ ကံဆိုးစြာက ယင္းနယ္မွာၿပိဳင္ဘက္ကင္း နယ္လက်ယ္ႀကီးေမာင္ထြန္းလွ ဘုတ္ထက္မွာပါလာေရ။ ရာဇသံပီးစြာကိုၾကားစြာႏွင့္ ေမာင္ထြန္းလွက

“ေဒနယ္မွာ ေဒပိုင္လည္းမိုက္ေတအေကာင္ ဟိသိမ့္လားေဝ၊ ဒါးပီးေဝ ဒါးပီး၊ အားလံုးကို ခြတ္ပစ္လိုက္မည္”

ဆိုခါ ထြန္းသာႏွင့္ေက်ာ္စိန္ ဘုက္ထက္က ခ်က္ခ်င္းဆင္းၿပီးဖို႔က်ေရ။ ဆင္းၿပီးခါ ထြန္းသာမွာ ဘုတ္ဦးမွာၿငိမ့္လို႔ ဒေယာကၽြတ္က်န္ခေရ။ ရြာသို႔ဝင္ခါ ထြန္းသာခါးမွာဒေယာမပါ။ မိုးကလည္းလင္းလားခပ်ာ။ ဇာပိုင္းလုပ္ဖို႔လဲဂု အင္းက်ီတလံုးႏွင့္ ဒေယာတထည္ဟိစြာမွာ ဒေယာတထည္က်န္ခပ်ာ။ ေယေကျဖစ္သိမ့္လာ အင္းက်ီကို ေဘာင္းဖီလုပ္ပနာ ဝတ္ရလီေရ။

အဆင္မေျပေရဘ၀မွာ တခါတရီ “အင္းက်ီ” က ”ေဘာင္းဖီ” ျဖစ္ရပါေရ။

အသွ်င္ (Ashun)

မိမၼမာယာ ေယာက္်ားေလ့လာ၍ မႏိုင္

မိမၼမာယာ ေယာက္က်ားေလ့လာ၍မႏိုင္
---------------------------------------
ေလ႔လာ၍မရေသာပညာဟူသည္မဟိဟု အမ်ားကလက္ခံယူထား၏။ ေယတာလည္းအမွန္ပင္ ေယာက္က်ားမ်ားေလ႔လာ၍မရေသာပညာမွာ မိမၼာယာက်မ္းပင္ျဖစ္သည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ယင္းပညာသည္ မိမၼရို႕၏ကိုယ္ပိုင္ျဖစ္သည့္အတြက္ သူရို႕တိရာပိုင္ၿပီး ေယာက္က်ားတိအမွန္ပင္ ေလ႔လာ၍မရႏိုင္ပါ။

ဥပမာအားျဖင့္ ပံုျပင္ေခ်တပုဒ္ေျပာျပပါမည္။ ုအယင္ကခါ လူပိ်ဳေခ်တေယာက္ ဒိသာပါေမာကၡဆရာပါးမွာ ပညာသင္ၿပီးလို႔ျပန္ေရခါ ကန္ေဘာင္နား ရီခတ္ဖို႔လာေရ အပ်ိဳမေခ်တေယာက္ႏွင့္တိြပါေရ။

ေယခါ ယင္းအပိ်ဳမေခ်က မီးပါေရ “အေမာင္ အဇာကလာလို႔ အဇာတို႔လားဖို႔ေရာင္”

လူပ်ိဳေခ်က “အကၽြန္ေတာ္ ဒိသာပါေမာကၡဆရာပါးမွာ သံုးႏွစ္သံုးမိုး အသာတမႏၲလို႔ေခၚေရ မိမၼမာယာက်မ္းကိုသင္ၿပီးလို႔ ျပန္လာပါေရ” ေျဖေရ။

ေယခါ မိမၼပ်ိဳေခ်က “အေမာင္ သံုးႏွစ္သံုးမိုး ေလ႔လာခၿပီးယာဆိုေက ေကာင္းေကာင္းမိမၼပညာကိုိ တတ္ကၽြမ္းဖို႔မလားေယ”

လူပိ်ဳေခ်က “ဟုတ္ပါယင့္၊ တတ္သင့္သေလာက္တတ္ေတ”

ေယခါ အပ်ိဳမေခ်က “ ယင္းပိုင္ဆို အကၽြန္ႏွင့္ၿပိဳင္ဖို႔လား”

ေယခါ လူပ်ိဳေခ်ကလည္း သံုးႏွစ္သံုးမိုးသင္ထားေရပညာ၊ ဇာနားထားဖို႔လဲဆိုပ်ာ “ၿပိဳင္ေကၿပိဳင္“ သေဘာတူလိုက္ေတ။

အပိ်ဳမေခ်က မီးေရ “ေမာင္းေမာင္ အယင္ၿပိဳင္ဖို႔လား၊ အကၽြန္အယင္ၿပိဳင္ရဖို႔လား”

လူပိ်ဳေခ်က “နင္အယင္ၿပိဳင္” ေျဖေရ။

ယင္းပိုင္ေျပာၿပီးစြာႏွင့္ အပ်ိဳမေခ်က “စပ်ာေမာင္းေမာင္” ဆိုပ်ာ ရြာကိုလွည့္လို႔ “ကူပါကယ္ပါ” ဇကုန္ေအာ္လိုက္ေတ။ ေယခါ မိမၼေခ်တေယာက္ ဒုကၡေရာက္နီပ်ာအထင္ႏွင့္ ရြာသားတိ ဒုတ္ဆြဲဒါးဆဲြ ထြက္ပါလတ္ကတ္ေတ။ ယင္းကိုျမင္ခါ လူပ်ိဳေခ်က မ်က္စိျပဴးမ်က္ဆံျပဴး ေၾကာက္ႀကီးသံဖက္ ဒူးတုန္နီပ်ာ။

ေယခါ အပိ်ဳမေခ်က ေျပာေရ “အေမာင္ မတတ္ပ်ာမလား၊ အကၽြန္ေျပာစြာကိုရာလုပ္ဖိ” ဆိုပနာ လူပ်ိဳေခ်ကို ကန္ထဲသို႔ ခုန္ဆင္းခိုင္းလိုက္ေတ။ ဘသားႀကီးမွာ မိမၼေခ်ေျပာေရအတိုင္း ကန္ထဲသို႔ ခုန္ဆင္းလိုက္ရေရ။

ရြာသားတိက “ဇာျဖစ္လဲ..ဇာျဖစ္လဲ” မီးေရခါ အပ်ိဳမေခ်က “ဇာျဖစ္ဖို႔လဲ ကန္ထဲမွာ ရီကူးမတက္ ေယာက္က်ားေခ်တေယာက္ျပဳတ္က်လို႔။ တခ်က္ကယ္ကတ္” ေျပာလိုက္ေတ။

ေယခါ ရြာသားတိ လူပ်ိဳေခ်ကို ဆင္းကယ္ကတ္ေတ။ ယင္းနိကပင္ “မိမၼမာယာ မိမၼရာပိုင္၊ ေယာက္က်ားမႏိုင္ေၾကာင္း” လူပ်ိဳေမာင္းေမာင္ ေကာင္းေကာင္းသေဘာေပါက္လားလီပါသည္။

အသွ်င္ (Ashun)

လံုး၀မျဖစ္ႏိုင္

လံုး၀မျဖစ္ႏိုင္
-----------------
အကၽြႏ္ုပ္ရို႕ ရခိုင္ျပည္တခြင္မွာ လြန္လားခေရ (၂၀) ရာစုအေစာပိုင္း ဝန္းက်င္ေလာက္အထိ Technology ပိုင္းဆိုင္ရာႏွင့္ပတ္သက္လို႔ တစြန္းတစေခ်ေတာင္ မသိကတ္ေတလူတိအမ်ားႀကီးပါ။ အမွန္ေျပာရဖို႔ဆိုေက ယင္းအခ်ိန္ေလာက္က မဖြံ႕ၿဖိဳးေရနယ္ၿမီ
ေခ်တခုျဖစ္ေတအတြက္ႏွင့္ ဓာတုေဗဒဆီးတိအားနည္းၿပီးေက ဗိေႏၶာဆီးလို႔ေခၚေရ နယ္ဆီးသမားတိက အရြက္အခက္၊ အျမစ္အဥတိႏွင့္ ေရာစပ္လုပ္ထားေရဆီးတိကို အမွီျပဳကတ္ရပါေရ။ ယင္းဆီးႏွင့္ ယင္းဆီးသမားတိစြာ အကၽြႏ္ုပ္ရို႕အတြက္ တန္ဖိုးျဖတ္မရေလာက္ေအာင္ ေက်းဇူးတရားလည္းမ်ားခပါေရ။

(၂၀) ရာစုေနာက္ပိုင္းမွာ ဓာတုေဗဒဆီးတိဝင္ေရာက္လာေရအတြက္တာႏွင့္ လူအမ်ားစုက ဓာတုေဗဒဖက္ကို အမွီျပဳလာကတ္ပါေရ။ အကၽြန္ရို႕ရြာနားေနာက္တရြာက အဖိုးေခ်သာဘန္းမွာ ထိပ္ဥေကၡာင္းမွာ အနာေပါက္ေတခါ ၿမိဳ႕ကိုလားပ်ာယ္ ဓာတုေဘဒဆီးႏွင့္ကုဖို႔ ဆံုးျဖတ္ကတ္ပါေရ။ ၿမိဳ႕ကိုေရာက္ေတခါ ဆီးရံုမွာဆရာဝန္က အဖိုးေခ်သာဘန္းကို တင္ကနီၿပီး အေၾကာဆီးတလံုး ထိုးပီးလိုက္ပါေရ။ ေယေခါ အဖိုးေခ်သာဘန္း ကေကာင္းမာန္ပါၿပီးေက ခ်က္ခ်င္းထပါေရ။ ထစြာႏွင့္တၿပိဳင္နက္ေျပာစြာက "အေဝး....မင္းရို႕ ကေကာင္းရူးေရကား။ ထိပ္မွာအနာေပါက္စြာကို တင္ကဆီးထိုးလို႔ ဇာပိုင္ေကာင္းဖို႔လဲေဝ။ အနာႏွင့္ဆီး ဝီးလိုက္ေတပင္။ ငါ့ရို႕ရြာက ဆီးသမားေက်ာ္စိန္ အနာကိုတည့္တည့္ကုစြာေတာင္က မေကာင္း။ လံုးဝ...... လံုးဝ.....မျဖစ္ႏိုင္။ လာျပန္ကတ္မည္ေ၀း။ ေဒ အရည္ဆီးသမားတိႏွင့္ ငါဆက္မကုခ်င္ပ်ာယ္" ေျပာျပလို႔မရ ခ်က္ခ်င္းျပန္လာကတ္ရပါေရ။

အသွ်င္ (Ashun)

ရခိုင္႐ိုးရာ ကုန္းၿပိဳင္ေလာင္းၿပိဳင္ပဲြ

ရခိုင္ကုန္းၿပိဳင္ေလာင္းပြဲအေၾကာင္း
..............................................
ၿပိဳင္ေလာင္းဟုေျပာလွ်င္ အကၽြႏ္ုပ္႐ို႕ရခိုင္သားမ်ား ရီကိုၿပီးျမင္ကတ္လိမ့္မည္။ အခု အကြ်န္ရီြးမည့္ၿပိဳင္ေလာင္းအေၾကာင္းသည္ ရီတြင္ၿပိဳင္ျခင္းမဟုတ္၊ ကုန္ထက္တြင္ ထူးထူးဆန္းဆန္း ၿပိဳင္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ အကြ်န္ဘ၀တသက္တြင္ တခါရာ ျမင္ဖူးပါသည္။ အကြ်န္အသက္ (၁၂) အရြယ္ခန္႔တြင္ျဖစ္ပါသည္။ ေပါက္ေတာတြင္ လိုင္ရိုးေတာ္ဓာတ္ေစတီပြဲ က်င့္ပသည္။ ထိုဘုရားပြဲကို ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္းက်င့္ပ၍ စည္လည္းကေကာင္းစည္ပါသည္။

လူေပါင္းေထာင္ေသာင္းမ်ားစြာ ပါ၀င္ဆင္ႏြဲကတ္ပါသည္။ ထိုပြဲတြင္ ရခိုင္ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈအဖံုဖံု၊ အက၊ အားကစပ္၊ ခရမ္းသီးဇာတ္ ယင္းပိုင္အစံုပါသည္။ အကၽြန္ ယင္းၿပိဳင္ေလာင္းအၾကာင္း အသက္ (၁၂) အရြယ္ခန္႔ျဖစ္၍ လံုးစိပတ္စိမမွတ္မိပါ။ ေယေကလည္း မွတ္မိသေလာက္တင္ျပလားပါမည္။

ယင္းကုန္းၿပိဳင္ေလာင္းကို ပံုေဖာ္ရာတြင္ ပုတ္၊ ဖ်ာ (၀ါ) ရိုင္လိပ္မ်ားကို ေလာင္းပံုပိုင္ ဓားႏွင့္ပိုင္းျဖတ္ပံုေဖာ္ရသည္။ အားေကာင္းေမာင္းသန္၊ ဖ်တ္လတ္ေသာ ေလာင္းေလွာ္သားမ်ားက ေဘးတဖတ္တခ်က္တြင္ ထိုေလာင္းပံုေဖာ္ထားေသာ ပုတ္၊ ဖ်ာ (၀ါ) ရိုင္လိပ္မ်ားကို ၀ါး (သို႔မဟုတ္) သစ္သားဒဂံုမ်ားႏွင့္ ပူးခ်ဳိင္ရသည္။ ဒဂံုကြင္မ်ားမွာ တခုႏွင့္တခု အကြာအ၀ီး (၁) ေပ (၇) လက္မေလာက္ အကြာဟိသည္။ ေလာင္းေလွာ္သားမ်ားသည္ ဒဂံုကြင္းမ်ားအလယ္တြင္ ရပ္လွ်က္အနီထားျဖင့္ ကုန္းၿပိဳင္ေလာင္းအား ခိုင္မာေသာႀကိဳးမ်ားျဖင့္ ပက္ခံုးထက္တြင္ ထမ္းတင္ထားရပါသည္။

ေလာင္းတေလာင္းတြင္ဦးေရ (၁၅) ေယာက္မွ (၁၇) ေယာက္ထိပါ၀င္သည္။ အ၀ီးကၾကည့္မည္ဆိုပါ အလြန္လွပခန္႔ျငားေသာ ကုန္းၿပိဳင္ေလာင္းႀကီးကိုျမင္ႏိုင္သည္။ ၿပိဳင္ေလာင္း၏ျပင္ဘက္နံမ်ားကိုလည္း ပန္းခ်ီအလွမ်ားျဖင့္ ပံုေဖာ္ထားပါသည္။ ေလာင္းေလွာင္းသားမ်ားအနီထားမွာ ရီၿပိဳင္ေလာင္းပိုင္ အတူတူျဖစ္သည္။

ေလာင္းေလွာ္သားမ်ားသည္ သူရို႕၏ေလွာ္တက္မ်ားကို အားမာန္အျပည့္ျဖင့္ ကိုင္ထားကတ္ရသည္။ ၿပိဴင္ပြဲ၀င္အသင္းမ်ားသည္ တာမထြက္မွီ တစင္းႏွင့္တစင္းၿပိဳင္တူရပ္လွ်က္ ဒိုင္လူႀကီးအခ်က္ပီး ပုလီသံကို ေစာင့္နီကတ္ရသည္။ ရီၿပိဳင္ေလာင္းႏွင့္ စည္ကမ္းခ်က္မ်ားအတူတူျဖစ္သည္။ ပုလီအခ်က္ပီးသံၾကားလ်ွင္ၾကားခ်င္း ပန္းတိုင္သို႔ အယင္ဆံုးေရာက္ရန္ ေလွာ္တက္မ်ားကိုေလွာ္၍ ၿပိဳင္တူၿပီးကတ္ရပါသည္။ ေအကုန္းၿပိဳင္ေလာင္းပြဲၾကည့္ရသည္မွာ ရယ္ဖို႔ေပ်ာ္ဖို႔ေကာင္းေရပိုင္ အားပါဖို႔လည္း ကေကာင္းေကာင္းပါသည္။ ကုန္းၿပိဳင္ေလာင္းသည္ ရီၿပိဳင္ေလာင္းထက္ အဆတရာခက္ခဲသိမ္မြိမည္ဟု အကၽြန္ထင္သည္။ ကုန္းၿပိဳင္ေလာင္းတြင္ အတိုင္ေဖာက္ ကေကာင္းညီရန္လို္ၿပီး ေလာင္းေလွာ္သားအခ်င္းခ်င္း အဟုန္အတူတူၿပီးရန္ ကေကာင္းအေရးႀကီးပါသည္။ မဟုတ္ပါက တစင္းလံုး ျဂမ္းျဂမ္းၿပိဳ လဲက်မည္ျဖစ္သည္။

ပန္းတိုင္သို႔ စၿပီးရာတြင္ ေလွာ္တက္မ်ားကိုလည္း တပါတည္းေလွာ္ရသျဖင့္ Balanced ျဖစ္ဖို႔ ကေကာင္းခက္ခဲေသာအလုပ္ျဖစ္သည္။ အကၽြန္႔ရိွတြင္ပင္ တခ်ဳိ႕ေသာေလာင္းမ်ား ျဂမ္းျဂမ္းၿပိဳ လဲက်ကတ္ပါသည္။ အကၽြန္သည္ အေခ်ဘာသာဘာ၀အေလွ်ာက္ အူပိန္ေအာင္ရယ္မိပါသည္။ အသင္း တသင္းႏွင့္တသင္းလည္း မနာနာေအာင္ သံက်ပ္ထိုးပါသည္။ ရခိုင္ရိုးရာ ကုန္ၿပိဳင္းေလာင္းၿပိဳင္ပြဲမ်ိဳးသည္ ကမၻာ့မည္သည့္နီရာတြင္လည္း ရွာတိြႏိုင္မည္မဟုတ္ပါ။ ရခိုင္ျပည္တြင္လည္း ေပ်ာက္ကြယ္လားယာဟုထင္ပါသည္။

ယင္းပိုင္ခ်စ္ဖို႔ေကာင္းေသာ၊ သိမ္မြိနက္နဲေသာ ရခိုင္ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈအမီြႏွစ္မ်ားအား ထိမ္းသိမ္းေဖာ္ထုတ္ကတ္ပါရန္ ရခိုင္တမ်ိဳးသားလံုး ႀကိဳးပမ္းကတ္စီခ်င္ပါသည္။

(ရခိုင္ကုန္းၿပိဳင္ေလာင္းပြဲအေၾကာင္းသည္ ေအစာတိုေခ်တပိုဒ္ျဖင့္ မလံုေလာက္ႏိုင္ပါ။ အကၽြန္မွတ္မိသေလာက္တင္ျပျခင္းျဖစ္ပါသည္။ သိေရလူမ်ား ဆက္ရီြးကတ္စီခ်င္ပါသည္။)

ေအးေမာင္( ရင္အံုေတာ္ဓာတ္)

ႏြီအလြမ္း (၀တၳဳတို)

ႏြီအလြမ္း (၀တၳဳတို)
-------------------------
ႏြီရာသီကိုေရာက္လာပ်ာယ္။ အပူသွ်ိန္က အာကာကို အေငြ႕ပ်ံတက္နီသည္။ ေမာင္နီတေယာက္ အိမ္ရွိ သရက္ပင္ေအာက္ ႀကိမ္ကုလားထိုင္မွာ ထိုင္နီသည္။ အာကာမွာ တိမ္မဟိ။ အယင္ကႏြီရက္တိႏွင့္မျခား အလွပလွ။ ေက်ာင္းပိတ္ခ်ိန္ျဖစ္လို႔ ကေလေခ်တိ စြန္တင္နီကတ္သည္။ စြန္အခ်င္းခ်င္းသိမ္းနီကတ္စြာကို ေမာင္နီျမင္ရေရအခါ သူအေခ်က ျဖစ္ခရေရဘ၀ကို ေအာက္မိမိသည္။ ယင္းအခ်ိန္မွာ အိမ္ေနာက္ေဖးအုန္းပင္က ဥၾသတြန္သံကိုလည္း ၾကားနီရသည္။ ေအပိုင္ႏြီရာသီတိ ကန္ကမကန္ ေမာင္နီဘ၀မွာ ေက်ာ္ျဖတ္ဖူးသည္။ အခုအခ်ိန္မွာ ေမာင္နီသည္ စြန္တင္ခေရေမာင္နီမဟုတ္ပ်ာယ္။ အဖိုးသွ်င္ေမာင္နီျဖစ္နီပ်ာယ္။

တခ်ိဳ႕ေသာႏီြရက္မ်ားကဆိုလွ်င္ ေမာင္နီသည္ လူငယ္ဘ၀ကို ပိုင္ဆိုင္ဖူးသည္။ လူငယ္ပီပီ တက္တက္ႄကြႄကြ။ စိတ္ယင္လက္ယင္ဟိသည္။ အပင္တက္၊ ရီကူး၊ သူငယ္ခ်င္းတိႏွင့္ ေပ်ာ္ခသည္။ ေမာင္နီမွာ ေကာ့နီေရမ်က္ေတာင္၊ ေက်ာ့နီေရဆံပင္၊ ခိုင္ေရသြား ဟိခဖူးသည္။ တခါတရီ သူငယ္ခ်င္းတိဆံုလို႔ သရက္သီးငါးပိဆားရည္စားခ်င္ေက ရွိဆံုးက အပင္တက္စြာ ေမာင္နီ။

ယင္းခ်င့္တိကို စိုင္းစားေက ေမာင္နီသည္ အခုအခ်ိန္မွာ ယိုင္တိယိုင္တိုင္လားနီရေရသူ႔ဘ၀ကို သနားမိသည္။ အခုအခ်ိန္မွာ ျဖဴနီေရသူ႔ဆံပင္၊ မႈန္နီေရသူ႔မ်က္စိကို ပြတ္ၾကည့္နီမိသည္။ တခါတရီ ကုိယ့္စြာကိုေတာင္ မယံုခ်င္။ ဟုတ္ပါေရ ေအခ်င့္စြာ ေမာင္နီမွေမာင္နီအစစ္။ အက္ဒီဆန္ကိုအားက်ဖူးေရ ေမာင္နီ၊ ဟိုခ်ီမိန္းကို ေလးစားဖူးေရေမာင္နီ။ ေအပိုင္ ၾသတြန္ေရႏြီရက္တိမွာ ခရီးရွည္လားခဖူးသည္။ ဘုရားလည္းဖူး၊ လိပ္ဥလည္းတူးယင္းေလ။ ျမစ္ကမ္းေယာင္ဘုတ္စီးယင္းပ်ံနီကတ္ေတ ဆိုက္ေဘးရီးယားငွက္တိကိုၾကည့္ပ်ာယ္ လြတ္လပ္မႈကိုခံစားဖူးခသည္။ ငွက္တိပိုင္ အာကာမွာအေတာင္ေပါက္လို႔ ပ်ံပစ္လိုက္ခ်င္သည္။ လက္ဟိဘ၀ႏွင့္ မေရာင့္ရဲႏုိင္ခ။ ေမာင္နီခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈတိ၊ ေဘာင္တိ၊ အကြပ္တိကို ရြံပါလတ္သည္။ ယင္းခ်င့္စြာ ေမာင္နီလူပ်ိဳေပါက္စဘ၀ကေလ။

ေမာင္နီအသက္ႏွစ္ဆယ္ေလာက္မွာ မိသားစုႏွင့္ ကဲြလားခရသည္။ လံုးခ်င္းက်န္မႈရသကုိ ခံစားခရသည္။ ေအခ်င့္ကုိ ေ၀ဒနာတခုလို႔ သူသတ္မွတ္ေတအခ်ိန္ကပင္ အရက္ႏွင့္ဆီးလိပ္ကို စေသာက္တတ္လာသည္။ ေမာင္နီခႏၶာကိုယ္ထဲကသြီးတိေရ သူ႕ကို စကားလံုးမဟိေရ ဘာသာတမ်ိဳးႏွင့္ မိတ္ဆက္လာသည္။ ေမာင္နီမွာ ေျပာစရာစကားမဟိ။ အရက္ႏွင့္ဆီးလိပ္ကို ဖိလို႔ေသာက္ၾကည့္မိသည္။ သာယာေရသံစိုင္ၾကားမွာ လက္ပိုက္ကူးၾကည့္မိသည္။ သူ႐ို႕ကမဟုတ္၊ မဟုတ္ဟုျငင္းသည္။ ယေက သူ႐ို႕ ပဇာကို အလိုဟိပါေရလဲ။ ေမာင္နီျပန္မိန္းေကလည္း မၾကားကြန္ေဆာင္နီကတ္သည္။ ေနာက္ဆံုး ေမာင္နီသေဘာေပါက္လာသည္။ သူ႐ို႕တိ ေတာင္းဆိုနီစြာက ေမာင္နီအတြက္ ဘ၀အေဖာ္။ ယင္းပိုင္ႏွင့္ အသက္ႏွစ္ဆယ့္ငါးမွာ ေမာင္နီမယားရသည္။

ေမာင္နီမယားရေရအခ်ိန္မွာလည္း ေအပိုင္ႏြီခါေလ။ အိမ္ရွိက ရြက္ႄကြီပင္ကိုၾကည့္ယင္း လင္မယားႏွစ္ေယာက္ ရွိျဖစ္ေနာက္ေၾကာင္းေျပာပ်ာယ္ ေပ်ာ္ရသည္။ အိမ္သွ်င္မမ်က္ႏွာကိုၾကည့္ပ်ာယ္ ေတးျခင္းဆိုလို႔ ေပ်ာ္ခသည္။ ယင္းအခ်ိန္မွာ လြတ္လပ္မႈအရသာကို ေျပာင္းျပန္ခံစားလာမိသည္။ အယင္က ဥၾသတြန္စြာကို ဇာႏွင့္လည္းႏႈိင္းမရဆိုေရေမာင္နီ အခု သူ႔မယားအသံက ငွက္ျမည္သံထက္ သာယာနီျပန္သည္။ ေမာင္နီအသက္ႀကီးပါလတ္ပ်ာယ္မနားေယ။

သူ႐ို႕လင္မယားႏွစ္ေယာက္ ပထမဆံုးသားကိုရေရအခါ ဘေဇာင္ေပ်ာ္လဲမသိ။ သူ႔ကုိ ဘာဘာလို႔စေခၚေရအခ်ိန္စြာ ႏြီရာသီေလ။ ယင္းအခ်ိန္မွာ ရာသီေလးလလံုး ဥၾသအသံကို သူနားမစိုက္ခ။ ငွက္ကေတာ့ အိမ္ေနာက္ေဖးအုန္းပင္ထက္မွာ ျမည္ၿမဲျမည္လီဖို႔ရာ။ ေမာင္နီ လူပ်ိဳခရီးထြက္ခါက အိမ္ကိုျပန္မလာခ်င္ခ။ ရက္တိကို သေဘာက္ဖ်ာပိုင္ ျဖန္႕ထားခ်င္ခသည္။ အခု သားမယားႏွင့္ခဲြနီရေက အိမ္ျပန္ဖို႔က်ည္းတြက္နီမိသည္။ ေမာင္နီမွာ ေနာက္ထပ္သားတေယာက္၊ သမီးတေယာက္ရသည္။ သူ႐ို႕တိမႀကီးခင္ လင္မယားႏွစ္ေယာက္ အယင္ကပိုင္ သစ္ရြက္လႈပ္စြာကိုၾကည့္လို႔ ကဗ်ာမဆန္ႏိုင္ပ်ာယ္။ လယ္ျပင္မွာ စြန္တင္ဖို႔လားခေရသားအတြက္ စိတ္ပူရ၊ သားႏွစ္ေယာက္ေနာင္ရီးအတြက္ စိုင္းစားရ၊ ဘ၀ကာလတခုကို ျဖတ္သန္းရျပန္သည္။ ခရီးထြက္လားခေရသားႀကီး အခ်ိန္တန္လို႔ အိမ္ျပန္ေရာက္မလာေက မမပီပီစိတ္ပူတတ္ေတ အိမ္ကမယားကို ေခ်ာ့ရသည္။ အဲေလ သူလည္း ေမာင္နီအေခ်ခါပိုင္ အိမ္ျပန္ဖို႔ကို ႀကိဳးအရွည္ႀကီးမသန္ႏွင့္ လံထားလီဖို႔။ လြတ္လပ္မႈကိုရွာၿပီး သြီးကေတာင္းဆိုခ်က္ကို ျငင္းႏိုင္လီဖို႔မဟုတ္။ ယင္းပိုင္ သိတတ္ေတအခ်ိန္မွာ ေမာင္နီအသက္ သင့္ေအာင္ေခ်ႀကီးနီပ်ာယ္။

သူ႔ဘ၀ကို ခြန္အားႏွင့္ ႐ုန္းခသည္။ ႏုိင္ဖို႔က်ည္း ေမွ်ာ္လင့္ခသည္။ အခုအသက္ ခုနစ္ဆယ္ေက်ာ္ေရအထိ သူ႔ဘ၀မွာ ေအာင္ျမင္မႈတိ ဟိခေရပိုင္၊ မေအာင္စြာတိလည္း တပံု။ ေနာက္မွ ဘ၀ဆိုစြာ ေအခ်င့္ပါကားလို႔ နားလည္လာၿပီး အဟိကိုအဟိအတိုင္း ပကတိကို ပကတိအတိုင္းျမင္လာသည္။ သားသမီးတိလည္း အေတာင္စံုလို႔ လီဟုန္စီးပ်ာယ္ ပ်ံလားခကတ္သည္။ သူ႐ို႕လည္း ေမာင္နီျဖတ္ခေရႏီြရက္တိကုိ အသိုက္အအံုေဆာက္ၿပီး ပ်ံသန္းနီကတ္ပ်ာယ္။ တနိနိတခ်ိန္ခ်ိန္မွာ သူ႐ို႕ဘ၀ကိုသူ႐ို႕ စိုင္းစားလာကတ္လိမ့္မည္။ ယင္းအခ်ိန္မွာ သူ႐ို႕တိ ပဇာလုပ္ကတ္ဖို႔လဲ ေမာင္နီမသိ။

လုပ္စရာမဟိေရ ေအပိုင္၀ါၾကီးတလံုးအတြက္ ႏီြတရက္မကုန္ႏုိင္ပါ။ မွန္သားေရာင္အာကာျပင္မွာ မိုးရိပ္တိကင္းစင္လို႔ ရင္ထဲမွာတမ်ိဳးႀကီး။ အခ်ိန္တန္လို႔ အိမ္ျပန္ကတ္ေတ ငွက္တိလည္း အာကာထဲမွာတ၀ဲ၀ဲ။ ကုလားထိုင္ေဘးက ၀ါးရင္းတုတ္ကိုေကာက္ၿပီး ရပ္ေစာက္ရပ္လိုက္သည္။ အစအဆံုးမဟိေရ သံသရာေဘာ္လံုးထဲမွာ အဆံုးသတ္ေတ တိုက္တလံုးကို ေမာင္နီေဆာက္ရခန္႔သိမ့္။ ။

ေမာင္ေမာင္ (စစ္ေတြ)

ရႊီခိုင္ျပည္အလြမ္း

ရႊီခိုင္ျပည္အလြမ္း
-----------------
ႏြီရာသီ ဂိမၼာန္ရာလည္းေျပာင္းလို႔
တေပါင္းရာေလခ်ိန္ကူး
ရြက္ေဟာင္းညွာႄကြီ
ရြက္သစ္၀ီေက ႏြီရတုမွာ
ပ်ိဳႏုလည္းသာယာ
ေဟမ၀ါမွာ ၀ဲကာရာလည္းက်ီးငွက္
သီးခ်က္ပြင့္ခ်က္ တႀကိဳင္ႀကိဳင္ႏွင့္
ဂႏိုင္ရာစံုစမ္း
နီညိဳညိဳေက ညနီခ်မ္းမွာ ပ်ံသန္းက်ီးငွက္
တေႀကာ္ေႀကာ္ ေခၚႏႈတ္ဆက္လို႔
ဇရြက္ေကေလတမာန္
တညံညံေက ေခၚသံရာလည္းမစဲ
ဒိုးဒိုးေလ ဒုန္ဒုန္ ႏိုးႏိုးႏုန္ေက
ဖိုးေခါင္ရာလည္း က်ဴးေက်ာ္
ေမာင္ရို႕ေပ်ာ္ေက ရႊီခိုင္နန္းကို
လြမ္းမစဲဖြယ္ ပုေယ --။

(ရမ္းၿဗဲကၽြန္းမွာ ဇမ္းကဗ်ာ)

(ပုေယ) ဆိုသည္မွာ အဂၤလိပ္ေခၚအားျဖင့္ (Baby) ဟု အဓိပၸါယ္ရပါသည္။ ရည္းစားကို ခ်စ္၍ေတာ့ေခၚေသာ ေ၀ါဟာရျဖစ္သည္။ အဂၤလိပ္မ်ားလည္း ထိုနည္းလည္းေကာင္းပင္သံုးသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ သျခင္းမ်ားတြင္တြိရသည္။

ေမာင္ျပန္ဖို႔ယာ

ေမာင္ျပန္ဖို႔ယာ
---------------
မိုးလင္းၾကယ္ႀကီး
ေရာင္ျဖဴလာ ထြက္ခါနီး
ၾကက္ႀကီးလည္းတြန္
မိုးေသာက္ယံ
ေမာင္ျပန္ဖို႔ယာ --။

ေမာင္လားေရခါ
ဆံေကသာ ၿဖီကာေလ်ာ့
ကန္ေတာ့လိုက္ပါ --။

ကတိုးတိမ္ စိုးရိမ္ေႏွာင္းလို႔
မေၾကာင္းၾကကဲ့ --။

ၿဂိဳးေခ်ၾကဴ
မပူလီကဲ့ --။

ငွက္ေတာ္ထိုး
မညႇိဳးလီကဲ့ --။

က်ီးကန္အာ
မရွာလီကဲ့ --။

ဥၾသေမာင္
ဖိုးေခါင္တေယာင္ မတလီကဲ့ --။

ခ်စ္ေတဆို ပ်ိဳႏွမကို
မွာခေရေႏွာင္း --။

ႏွစ္ေခ်ာင္းခ်ီ ဗြီေခ်ယွက္
ရက္သေပါ့မွာ
ရႊီမ်က္ေတာင္ အသာမွိတ္
အိပ္ဟိလိုက္ပါ --။

အိမ္ေနာက္ဆို ေမာင္းကာေအာက္က
ေမအိပ္ရာကို ေမွ်ာ္ကာၾကည့္
ျပန္လွည့္လားယာ --။

ႏွစ္ေခ်ာင္းခ်ီ ဗြီလီယွက္
ရက္သေပါ့မွာ
ရႊီမ်က္ေတာင္ အသာမွိတ္
မအိပ္ႏိုင္ပါ --။

မတြိလီရ မျမင္ရလို႔
ကား႐ုပ္ပံု ဆယ္စံုခ်
႐ူပေဒ၀ါ နတ္ထံထံေလ
တူျပန္ခေက
ငယ္ကခ်စ္ေတ ခ်စ္ေမာင္ေမာင္ကို
ႀကိဳက္မ၀ပါ --။

(ရမ္းၿဗဲကၽြန္းမွ ဇမ္းကဗ်ာ)

ေၾကာင္းက်ိဳးျပ ႀကိယာမ်ား (ရခိုင္ေ၀ါဟာရအဘိဓါန္အတြက္)

ေၾကာင္းက်ိဳးျပ ႀကိယာမ်ား (ရခိုင္ေ၀ါဟာရအဘိဓါန္အတြက္)
--------------------------------------------------------------
ရခိုင္ေ၀ါဟာရအဘိဓါန္အတြက္ ေၾကာင္းက်ိဳးျပႀကိယာ စုစုေပါင္း (၇၇) လံုးအား စုေဆာင္းေဖာ္ျပအပ္သည္။

(ခ)

(ခြာ) ေက (ကြာ) ေရ။ (အကာ)
(ခဲြ) ေက (ကဲြ) ေရ။ (အုန္းသီး)
(ေခါက္) ေက (ေကာက္) ေတ။ (သံ)
(ခ်) ေက (က်) ေရ။ (က်င္)
(ခ်ံဳ႕) ေက (က်ံဳ) ေရ။ (အရီ)
(ခ်ိဳး) ေက (က်ိဳး) ေရ။ (သြား)
(ခ်က္) ေက (က်က္) ေတ။ (ထမင္း) ***
(ခ်န္) ေက (က်န္) ေရ။ (ဟင္း)
(ခ်ယ္) ေက (က်ယ္) ေရ။ (ဇကာ)
(ခၽြတ္) ေက (ကၽြတ္) ေတ။ (အေရာင္)
(ခၽြန္) ေက (ခၽြန္း) ေရ။ (ျမွား) (ျမွားကို (ခၽြန္း) ေအာင္ (ခၽြန္) ပစ္လိုက္)
(ျခား) ေက (ၾကား) ေရ။ (၀ါး)
(ၿခီ) ေက (ႀကီ) ေရ။ (အခဲ)
(ႃခြီ) ေက (ႄကြီ) ေရ။ (အသီး)
(ၿခဲ) ေက (ႀကဲ) ေရ။ (အစြယ္) (အစြယ္ကို (ၿခဲ) ျပေက (ႀကဲ) နီယင့္။)
(ျခစ္) ေက (ျပစ္) ေတ။ (မွန္)
(ျခစ္) ေက (ၾကစ္) ေတ။ (အေၾကာင္း)
(ျခင္း) ေက (ၾကင္း) ေရ။ (ငါးေျခာက္)
(ေျခာက္) ေက (ေၾကာက္) ေတ။ (တဆီ)

(ဆ)

(ဆုတ္) ေက (စုတ္) ေတ။ (စာရြက္) ***
(ဆန္႔) ေက (စန္႔) ေရ။ (အၿခီ) ***
(ဆြတ္) ေက (စြတ္) ေတ။ (ရီ) ***

(ဖ)

(ဖိ) ေက (ပိ) ေရ။ (ပိႆာ)
(ဖဲ့) ေက (ပဲ့) ေရ။ (အနား)
(ဖုံး) ေက (ပံုး) ေရ။ (ဣေႃႏၵ)
(ေဖာ့) ေက (ေပါ့) ေရ။ (ကုလားေကာင္)
(ေဖာ္) ေက (ေပၚ) ေရ။ (ေလာင္း)
(ေဖာက္) ေက (ေပါက္) ေတ။ (၀ါးေျပာက္)
(ဖြ) ေက (ပြ) ေရ။ (အညွက္) ***
(ဖြင့္) ေက (ပြင့္) ေရ။ (တန္းခါး)
(ဖြတ္) ေက (ပြတ္) ေတ။ (၀ါးလံုး)
(ဖ်က္) ေက (ပ်က္) ေတ။ (လူ)
(ေဖ်ာင္) ေက (ေပ်ာင္) ေရ။ (ဗူး) ^^^
(ဖ်စ္) ေက (ပ်စ္) ေတ။ (ၾကမ္းပိုး)
(ဖ်ိဳ) ေက (ပ်ိဳ) ေရ။ (သံ)
(ေဖ်ာ့) ေက (ေပ်ာ့) ေရ။ (ဖေယာင္း) (ဖေယာင္း မီးႏွင့္ေဖ်ာ့ ေပ်ာ့နီယင့္။)
(ေဖ်ာ္) ေက (ေပ်ာ္) ေရ။ (သၾကား)
(ေဖ်ာက္) ေက (ေပ်ာက္) ေတ။ (ကိုယ္ေရာင္)
(ေဖ်ာင္း) ေက (ေပ်ာင္း) ေရ။ (က်မန္း)

(ၿဖီ) ေက (ၿပီ) ေရ။ (ႀကိဳး)
(ၿဖဲ) ေက (ၿပဲ) ေရ။ (အနာ)
(ၿဖိဳ) ေက (ၿပိဳ) ေရ။ (ေတာင္)
(ျဖန္႔) ေက (ျပန္႔) ေရ။ (အေတာင္) ***
(ျဖဳတ္) ေက (ျပဳတ္) ေတ။ (ရာထူး)
(ျဖဳန္း) ေက (ျပဳန္း) ေရ။ (အစိုင္)
(ေျဖာင့္) ေက (ေျပာင့္) ေရ။ (ႀကိမ္)
(ျဖည့္) ေက (ျပည့္) ေရ။ (ရီ) (ရီကို (ျဖည့္) ေက (ျပည့္) ေရ။) (မဖြတ္ဘဲျဖဴ မျဖည့္ဘဲျပည့္) (အုန္းသီး)။
(ျဖတ္) ေက (ျပတ္) ေတ။ (ဓါး)

(မ)

( မႊိ ) ေက ( မြိ ) ေရ။ (ဂ်င္)
(မွ်ိဳး) ေက (မ်ိဳး) ေရ။ (၀ါးေဖာင္)
(ျမွင့္) ေက (ျမင့္) ေရ။ (အဆင့္)
(ျမွဳတ္) ေက (ျမဳတ္) ေတ။ (သမၸာန္)
(ေျမွာက္) ေက (ေျမာက္) ေတ။ (လူဗိန္း)

(န)

(ႏွဲ႔) ေက (နဲ႔) ေရ။ (ခါး) *** (ကစြာမွာ ခါးကို (ႏွဲ႔) ထားစြာေခ် (နဲ႔) နီယင့္။)
(ႏႈး) ေက (ႏူး) ေရ။ (ထမင္းေျခာက္) (ထမင္းေျခာက္ကို ရီနန္႔ (ႏႈး) ေက (ႏူး) ေရ။)
( ႏႊာ ) ေက ( ႏြာ ) ေရ။ (အခြံ) (အခြံ (ႏြာ) ေအာင္ ( ႏႊာ ) ပစ္လိုက္။)
(ႏိႈး) ေက (ႏိုး) ေရ။ (အေခ်)
(ႏႈတ္) ေက (ႏုတ္) ေတ။ (အမႊီး) (ငွက္မႊီး (ႏႈတ္) ပစ္လိုက္၊ (ႏုတ္) လီပါတ္စီ။)
(ႏွစ္) ေက (နစ္) ေတ။ (ခဲ)
(ႏွပ္) ေက (နပ္) ေတ။ (ထမင္း)
(ႏွိပ္) ေက (နိပ္) ေတ။ (နံ)
(ႏွိမ့္) ေက (နိမ့္) ေရ။ (ၾကမ္း) ***
( ႏႊီး ) ေက ( ႏြီး ) ေရ။ (ရီအိုး) *** (ရီအိုးကို (ႏြီး) ေအာင္ ( ႏႊီး ) ထား။)
(ေႏွာက္) ေက (ေနာက္) ေတ။ (ေသာက္ရီ) (ေသာက္ရီကို (ေနာက္) ေအာင္ (မေႏွာက္) ကဲ့။)

(ယ)

(ယွင္း) ေက (က်င္း) ေရ။ (အမိႈက္)

(ရ)

(ရႊင့္) ေက (လြင့္) ေရ။ (စပါး) *** (လီထလို႔ စပါး ( ရႊင့္) ေက စပါးဖ်င္းတိ (လြင့္) လားလိမ့္ေမ။)

(လ)

(လွဴး) ေက (လူး) ေရ။ (ေလာင္း)
(လွဲ) ေက (လဲ) ေရ။ (အပင္)
(လႊဲ) ေက (လဲြ) ေရ။ (ယိုင္း)
(လႊတ္) ေက (လြတ္) ေတ။ (ခြီး) ***
(လႊင့္) ေက (ရြင့္) ေရ။ (ရြက္) *** (ရြက္ (လႊင့္) ေက (ရြင့္) ေရ။)
(လွည့္) ေက (လည့္) ေရ။ (အေဂါင္း)
(လွပ္) ေက (လပ္) ေတ။ (ေတာင္း)
(လွန္) ေက (လန္) ေရ။ (ဖ်ာ)
(လွန္႔) ေက (လန္႔) ေရ။ (ငေၾကာက္)
(ေလွာက္) ေက (ေလာက္) ေတ။ (အပို) (ဆန္စေက အပို (ေလွာက္) ထည့္လိုက္။ မဟုတ္ေက (ေလာက္) ဖို႔မဟုတ္။)

(စုစုေပါင္း ရခိုင္ (ေၾကာင္းက်ိဳးျပႀကိယာ) ေ၀ါဟာရစကားလံုး (၇၇) လံုးရထားၿပီးျဖစ္ပါသည္။ ထပ္မံ ေလွာက္ထည့္ျဖည့္စြက္ရန္လည္း ေတာင္းပန္အပ္သည္။)

*** ျပထားသည္မ်ားမွာ ကိုေက်ာ္ၿဖိဳးေ၀ျဖည့္စြက္ခ်က္မ်ားျဖစ္သည္။
^^^ ကိုယ္ေတာ္ Eindaobatha ပုိ႔တင္ထားျခင္းျဖစ္သည္။

ညီညြတ္ေရးသာဘန္း

ညီညြတ္ေရးသာဘန္း
------------------------
အကၽြႏ္ုပ္ရို႕ရြာတြင္ အလြန္သေဘာေကာင္းေသာ ၀ါႀကီးတလံုးဟိသည္။ သူသည္ ဘုရားတရားအလြန္ရိုေသကိုင္းညြတ္သည္။ စိတ္ေကာင္းေစတနာေကာင္းဟိသည္။ ရပ္ေရးရြာေရး၊ သာေရးနာေရးအစစအရာရာ ကူညီတတ္သည္။ ရပ္ရြာစည္ပင္သာယာေရးအတြက္အစဥ္မၿမဲ ဦးထိပ္ရြက္ပန္ထားသူျဖစ္သည္။ ရပ္ရြာအတြင္း လင္မယားရန္ျဖစ္သည္ကအစ သင့္ျမတ္ေအာင္ စိစပ္ေဆာင္ရြက္ပီးသည္။ အေခ်သူငယ္မ်ားရန္ျဖစ္လွ်င္လည္း (အေ၀း အစိတ္ေကေခ်တိ၊ ပုတ္ၾကားေက ႏြားခ်ီး၀င္ေရ။ ႏြားကဲြေက က်ားကိုက္ေတေ၀း၊) စသည္ျဖင့္ ထိေရာက္ေသာစကားပံုမ်ားျဖင့္ ဆိုဆံုးမေလ့ဟိသည္။

သူ႔အိမ္သည္ ပ်ိဳင္စီပ်ိဳင္ေဆာင္အိမ္ႀကီးျဖစ္သည္။ သူ၏မိဘမ်ားမွာ လယ္ပိုင္သွ်င္သူေဌးႀကီးမ်ားျဖစ္သျဖင့္ ၿပိဳင္းသားတိုင္ေနာင္းေနာင္းျဖင့္ အဂၤလိပ္လက္ထက္တတည္းကပင္ ေဆာက္လုပ္ခၿပီး မသီခင္ တဦးတည္းေသာသားႀကီးေမာင္သာဘန္းအား အမြီပီးထားချခင္းျဖစ္သည္။ အိမ္မွာ ႏွစ္ေပါင္း (၁၀၀) ေက်ာ္ၾကာသည့္တိုင္ အခုအထိ ေနာင္းေနာင္းနင္းနင္း မယိုင္မယိမ္းဘဲ ရြာ၏အရွိဖက္တြင္တည္ဟိသည္။ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းႏွင့္ မနီးမ၀ီးျဖစ္သည္။ မင္းကန္ႏွင့္လည္း နီးသည္။ ႏွစ္ထပ္အိမ္ျဖစ္ၿပီး ကားလမ္းမကၾကည့္လွ်င္ ဟိန္းလွ်က္ျမင္ရသည္။ ရြာ၏က်က္သေရေဆာင္အိမ္ႀကီးတေဆာင္ျဖစ္သည္။ ရြာသားမ်ားက သူ၏အိမ္ကိုလက္ညွိဳးထိုးလွ်က္ မိမိရြာကိုဂုဏ္ယူတတ္ၾကသည္။ အျခားရြာသားမ်ားအား ႄကြားစရာဟူ၍ ဤအိမ္ႀကီးတလံုးရာဟိသည္။ ရပ္ေရးရြာေရးအတိုင္ပင္ျပဳေသာအခါ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းကိုပင္ မအားထား၊ ဤအိမ္ႀကီး၌စုရံုးေလ့ဟိသည္။ သို႔ေၾကာင့္ သက္တူရြယ္တူလူႀကီးမ်ားက အဘိုးေမာင္သာဘန္းအား (ညီညြတ္ေရးသာဘန္း) ဟုေခၚသည္။

ဤသို႔ေခၚရသည့္အေၾကာင္းမွာလည္း ရြာတြင္ ေသာက္စားယစ္မူးတတ္ေသာ ႏြားသူခိုးသာဘန္းႏွင့္ ကဲြလဲြစီခ်င္၍ျဖစ္သည္။ (သာဘန္း) ဟုေျပာလွ်င္ (ဇာသာဘန္း) လဲဟု အတြန္႔ရွည္သျဖင့္ (ညီညြတ္ေရးသာဘန္း) ေျပာလိုက္လွ်င္ လူတိုင္းသိသည္။ သူသည္ ရြာသူရြာသားမ်ားစည္းလံုးညီညြတ္ေရးသာလွ်င္မဟုတ္ ရခိုင္တမ်ိဳးသားလံုးစည္းလံုးညီညြတ္ေရးကို လိုလားသူတဦးျဖစ္သည္။ ေလး၀တီညီညြတ္ေရးတရားကိုလည္း စကားထဲအၿမဲထည့္ေျပာေလ့ဟိသည္။ သူ႔အိမ္တြင္ အလြန္ႀကီးမားေသာ ကပ္ဆပ္တလံုးဟိသည္။ သူ႔ကိုယ္ပိုင္ ႏြားမတန္းမ,သံုးေကာင္ကိုေရာင္းလွ်က္ ၀ယ္ထားသည္ကို ရွိမွီေနာက္မွီမ်ားက သိသည္။ အဖိုးသာဘန္းသည္ အသက္အရြယ္ႀကီး၍ ၀ါႀကီးျဖစ္ေသာ္ျငားလည္း ဂ်ီမသုဥ္းသည့္အျပင္ ေခတ္လူငယ္မ်ားႏွင့္ အေပါင္းအသင္းလုပ္ႏိုင္ေသာ အလြန္ေခတ္မွီေသာ ေခတ္မွီ၀ါႀကီးတလံုးျဖစ္သည္။

ျမန္မာျပည္လြတ္လပ္ေရးရေသာအခါ အဘိုးသာဘန္းမွာ အသက္ (၁၅) ႏွစ္ဟိၿပီးျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဂၤလိပ္ပညာေရးကို (၈) တန္းအထိသင္ၾကားဖူး၍ အဖိုးသည္ အဂၤလိပ္စကားကိုလည္း အသင့္အတင့္ေျပာဆိုႏိုင္သည္။ မိဘမ်ားက ခ်မ္းသာသူမ်ားျဖစ္၍ ၿမိဳ႕တက္၍ ေက်ာင္းထားႏိုင္ေသာေၾကာင့္လည္းျဖစ္သည္။ အဖိုးသည္ အဂၤလိပ္ သဒၵါ (Grammar) ကို အလြန္ကၽြမ္းက်င္ပိုင္ႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ပညာေရးကိုလိုက္စားေသာ ရြာလူငယ္မ်ားက အဖိုးထံ၌ တပည့္ခံ နည္းနာခံယူရသည္။ အဖိုးလည္း ပညာေရးႏွင့္ပတ္သက္လာလွ်င္ အလြန္စိတ္ရွည္သည္။ တပည့္သားသမီးမ်ားမသိနားမလည္သည္မ်ားကို စိတ္ရွည္လက္ရွည္ယွင္းျပတတ္သည္။ လူငယ္မ်ားအား ႏြားႏွင့္ရုန္း၍ က်ဳပ္ႏြံထဲတြင္ မနစ္မြမ္းစီခ်င္ေသာ သူ၏ေစတနာအရင္းခံေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

သူ႔၏အိမ္တြင္ ဘို႔အား (၁၂) လံုးဟိေသာ ဘယ္ထရီ (၃) လံုးႏွင့္ လူတရပ္ခန္႔ျမင့္ေသာ (Sound Box) ႏွစ္လံုးဟိသည္။ ေဘထရီတလံုးကုန္လွ်င္ (၂) လံုး အရံအဆင့္သင့္ဟိသည္။ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း တန္းေဆာင္ဘုန္းလျပည့္နိေရာက္၍ ထမင္းေပါင္းခ်က္စားတိုင္း ရြာလူငယ္မ်ားအဖိုးအိမ္၌စုရံုး၍ အဖိုးကပ္ဆပ္ျဖင့္ (Sound Box)အသံကုန္ဖြင့္ေလ့ဟိသည္။ ေခ်ာင္းတဖက္ကမ္း (၃) မိုင္ကြာ၀ီးေသာ ဇီးဇာရြာကပင္လွ်င္ အကၽြႏ္ုပ္ရို႕ဖြင့္ေသာ ေတးျခင္းသံမ်ားကို ညဥ့္လံုးေပါက္ၾကားရသည္ဟုဆိုသည္။ အဖိုးသည္ ရွိေဟာင္းသျခင္းႀကီးမ်ားသာလွ်င္မဟုတ္ အခုေခတ္ေပၚရခိုင္သျခင္းမ်ားကိုလည္း လက္ခံသည္။ အဖိုးအႏွစ္သက္ဆံုးသျခင္းမွာ (၀တီေလးရပ္သားခ်င္း၊ ညီညြတ္ကတ္ေမ) ဆိုသည့္သျခင္းျဖစ္သည္။ ၿပီးလွ်င္ ေျမာက္ဦးသား သိန္းထိုက္ေဇာ္ဆိုေသာ (အေျပာႏွင့္မၿပီးသိမ့္ပါ ရခိုင္) ဆိုသည့္သျခင္းကိုလည္း အလြန္ႏွစ္သက္သည္။ တခါတရီ အဖိုးသည္ ေဆာင္းတြင္း၀ိုင္းမီးလံႈေသာအခါ အသံုးျပဳေသာ ကေသာင္း၀ါးျခမ္းထိုင္ခံုကို သူ၏ပန္းတူရိုးျဖင့္ စည္းေခါက္လွ်က္ ထိုကာလေပၚေတးျခင္းမ်ားကို အကၽြႏ္ုပ္ရို႕လူငယ္မ်ားအား ဆိုျပေလ့ဟိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အကၽြႏ္ုပ္ရို႔လူငယ္မ်ားက အဖိုးအားအလြန္ခ်စ္သည္။

သို႔ေသာ္ အဖိုးကားစိတ္ေကာင္းဟိသေလာက္ ကံမေကာင္းပါ။ အဖိုး၏ခ်စ္လွစြာေသာ အေဘာင္မမသွ်င္မွာ အဖိုးထက္ေစာေစာစီစီး သီဆံုးလားေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အဖိုးမွာ အိမ္ေထာင္က်လည္းေနာက္က်သည္။ အဖိုးက ဘုန္းႀကီးလုပ္ခ်င္သည္။ သို႔ေသာ္ သူ၏မိဘမ်ားက အမြီခံမ်ိဳးဆက္တံုးလားမည္စိုး၍ အဖိုးအသက္ (၅၀) ေရာက္ခါမွ ပန္းေမာ္ရြာက အပ်ိဳႀကီးမသွ်င္ႏွင့္ အိမ္ေထာင္ခ်ပီးသည္ဟုသိရပါသည္။ အဖိုးအိမ္ေထာင္က်ခ်ိန္တြင္ အကၽြႏ္ုပ္ရို႔ မြီးေတာင္မမြီးသိမ့္ပါ။ အိမ္ေထာင္က်ၿပီး (၂) ႏွစ္အၾကာမွ သမီးေခ်တေယာက္ထြန္းကားသည္။ (အထြီးေမ) ဟုေခၚသည္။ အသက္ႀကီးၿပီးမွ အိမ္ေထာင္က်ေသာေၾကာင့္ သမီးဦးကိုဖြားၿပီး ေနာက္ထပ္သားသမီးမရလီပါယာ။ အဖိုးကို တရြာလံုးကခ်စ္ေသာေၾကာင့္ သမီး (အထီြးေမ) ကိုလည္း တရြာလံုးက ၀ိုင္းခ်စ္သည္။

တခ်က္မိက်န္လိုက္သည္မွာ အဖိုးအိမ္တြင္ ဒါးတေခ်ာင္းဟိသည္။ အသြားမွာ လက္ႏွစ္လံုးအရြယ္ဟိ၍ အရွည္မွာ တလံေလာက္ဟိသည္။ အေဆာက္ကို ကၽြဲရိုးျဖင့္ေဆာက္ထားသည္။ အဖိုး၏အိမ္ရွိခန္းတြင္အလွခ်ိတ္ထားသည္။ သို႔ေသာ္ ၄င္ဒါးအား မည္သူတဦးတေယာက္ကိုလည္း အကိုင္မပီး။ သႀကၤန္ေရာက္တိုင္း အဖိုးမွာ တႀကိမ္စီဒါးသြီးသည္။ သို႔ေသာ္ မည္သည့္အရာကိုမွ် ခြတ္ထစ္ျခင္းမျပဳ။ ၄င္းဒါးမွာ ျမန္မာယိမ္းႏဲြ႔ပါးဒါးကဲ့သို႔ေပ်ာ့စိစိမဟုတ္။ အလြန္မာ၍ အလြန္ေျဖာင့္သည္။ သံဆီးသံုးထပ္တင္ထားသျဖင့္ အလြန္ထက္သည္ဟုဆိုသည္။ မယံုသျဖင့္ တခါက ရြာသွ်င္ျပဳပဲြတြင္ ပိႆာ (၁၅၀) က် ၀က္တေကာင္းအားခြတ္ျပရာ တခ်ိန္းတည္းႏွင့္ ႏွစ္ပိုင္းျပတ္လားမွ ရြာသားအားလံုးအံၾသသင့္ရသည္ဟုဆိုသည္။ အဂၤလိပ္အဆုတ္ ဂ်ပန္အတက္ ကုလားရခိုင္အေရးအခင္းျဖစ္ရာတြင္ အသံုးျပဳခသျဖင့္ သမိုင္း၀င္ဒါးအျဖစ္ အဖိုးက တယုတယသိမ္းထားျခင္းျဖစ္သည္။ ဘူးသီးေတာင္ေမာင္ေတာ ရထားလမ္းေဟာင္းသံျဖင့္ျပဳလုပ္ထားျခင္းျဖစ္ၿပီး အဖိုးအသက္ (၁၃) ႏွစ္အရြယ္ ဆံေတာ္ရွင္ဘုရားဖူးအျပန္ ပူဆာသျဖင့္ အမိအဘမ်ားက စစ္ေတြကုန္တန္းပန္းဘဲဆိုင္တခုမွ စ်ီးႀကီးပီး၍ ၀ယ္ယူခသည္ဆို၏။ အကၽြႏ္ုပ္ကား တႀကိမ္တခါကိုင္ဖူးပါ၏။ မခြတ္မျပဳဘဲ တႏွစ္တႀကိမ္သြီးထားသျဖင့္ ဒါးသြားမွာ သွ်င္ျပဳဥေကၡာင္းဆံရိပ္ေသာ သင္းထုန္းဒါးထက္ပင္ထက္၏။

ဇတ္လမ္းကိုဆက္ရသည္ဟိေသာ္ အကၽြႏ္ုပ္ရို႕ရြာတြင္ အပ်ိဳလူပ်ိဳရြာလည္ေသာ ဓေလ့အစဥ္အလာဟိ၏။ သို႔ေသာ္ စည္းမဲ့ကမ္းမဲ့ကားမဟုတ္။ လူပ်ိဳတဦးတေယာက္က အပ်ိဳတေယာက္အားရြာလည္လိုသည္ဟိေသာ္ ပထမဦးစြာ လူပ်ိဳေဂါင္းအားအသိပီးရ၏။ ထိုေနာက္ လူပ်ိဳေဂါင္းက အပ်ိဳေဂါင္းအားႀကိဳတင္အေၾကာင္းၾကား၏။ ထိုညတြင္ အပ်ိဳေဂါင္းက အပ်ိဳအိမ္သို႔ ဆီးကြမ္းစားဟန္ျပဳ၍ အပ်ိဳမအား တိတ္တိတ္ပံုးအသိပီးထား၏။ အပ်ိဳသေဘာတူမွ သမီးရည္းစားျဖစ္ခြင့္ရ၏။ သို႔ေသာ္ ရမ္းၿဗဲအရပ္မွာကဲ့သို႔ ဇမ္းကဗ်ာျဖင့္ အခ်စ္က်ဴးေသာ ကဗ်ာအလကၤာ၊ စာအလကၤာမ်ားမွာ ကြယ္ေပ်ာက္ၿပီးျဖစ္သျဖင့္ ရိုးရိုးစကားျဖင့္ပင္ ခ်စ္ခြင့္ပန္ၾက၏။ သမီးရည္းစားျဖစ္သူမ်ားအဖို႔ က်ဴရိုးတံတြင္ သေကၤတျပဳလွ်က္ လူမမွားစီရန္ အမွတ္အသားျပဳရ၏။ ထိုက်ဴရိုးတံအား သူမ်ားမျမင္ မခိုးရေအာင္ ပုန္း၀ွက္ထားရသည္မွာ လူပ်ိဳမ်ားအဖို႔ အလြန္ဦးေဏွာက္စားေသာအလုပ္ျဖစ္၏။ တခ်ိဳ႕ငေမ်ာက္ငေခ်ာက္မ်ားက သူမ်ားက်ဴရိုးတံခိုး၍ အေခ်ာင္ရြာလည္တတ္သည့္အႏၲရာယ္ကို သမီးရည္းစားခ်စ္ႀကိဳက္နီသူမ်ားအထူးဂရုျပဳရ၏။

ရြာလည္ခ်င္ေသာ လူပ်ိဳမ်ားသည္ ရြာလယ္တြင္ လူပ်ိဳမ်ားတကူးတကေဆာက္လုပ္ထားေသာ ရြာလည္အိမ္၌ စုေ၀းအိပ္ၾကရ၏။ အရာရာကို စူးစမ္းခ်င္ေသာအသက္ဆယ့္သံုး၊ ဆယ့္ေလးႏွစ္အရြယ္ လူပ်ိဳေပါက္စမ်ားအဖို႔ ထိုအိမ္၌ အိပ္ခြင့္ရေရးမွာ လြယ္ကူေသာအလုပ္မဟုတ္။ လူပ်ိဳႀကီး၊ လူပ်ိဳေဂါင္းမ်ားကို အထူးပူေဇာ္ပသရ၏။ လူပ်ိဳေဂါင္း၏ခြင့္ျပဳခ်က္မရဘဲ ထိုရြာလည္အိမ္၌အိပ္ခြင့္မဟိ။ ရြာလည္ေသာအခါတြင္လည္း ရြာလည္လာေသာ အာဂႏၶဳတျခားရြာသားမ်ားအား ဦးစားပီးရ၏။ အနီးပတ္၀န္းက်င္ရြာအင္တန္မ်ားမ်ား၌ ထိုဓေလ့မွာ ကြယ္ေပ်ာက္ၿပီးျဖစ္သျဖင့္ ရြာလည္ရန္ အကၽြႏ္ုပ္ရို႕ရြာသို႔ စုျပံဳေရာက္လာတတ္၏။ အထူးသျဖင့္ ႏြီခါသားတလင္းပဲြခ်ိန္ျဖစ္၏။ ရြာလည္ခြင့္ဟိေသာ အကၽြႏ္ုပ္ရို႕ရြာ၏အားသာခ်က္မွာ လူပ်ိဳမ်ားသည္ တျခားရြာသို႔ထြက္မလားလို။ ရြာ၌ၿမဲ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ အကၽြႏ္ုပ္ရို႕ရြာ၏အိမ္ေခါင္ေပၚဦးေရမွာ အျခားရြာမ်ားထက္ သံုးေလးဆပိုမ်ား၏။ ရြာလည္ခြင့္ဓေလ့ကြယ္ေပ်ာက္ၿပီးျဖစ္ေသာရြာမ်ား၌ လူပ်ိဳလူရြယ္မ်ားမေပ်ာ္ပိုက္သျဖင့္ အခ်ိန္တန္လွ်င္ ၾကက္ေပ်ာက္ငွက္ေပ်ာက္ကုန္၏။ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာစစ္တပ္ထဲသို႔၀င္၍ မိႈင္းသင့္ၿပီးမွ ရြာျပန္ေရာက္လာတတ္၏။ သို႔ေသာ္ အမ်ားစုမွာ ကရင္ျပည္နယ္ရွိတန္းတြင္ လစန္႔ေကာင္သည္မ်ား၏။

မွတ္မိသေဘာက္ အကၽြႏ္ုပ္ပထမဆံုးအႀကိမ္ ရြာလည္အိမ္၌ အိပ္ခြင့္ရသည္မွာ အသက္ (၁၅) ႏွစ္အရြယ္ေရာက္ၿပီးမွျဖစ္သည္။ ထို႔အခြင့္အေရးရဖို႔ လူပ်ိဳ၊ လူပ်ိဳေဂါင္းမ်ားအားကန္ေတာ့လိုက္ရသည္မွာ အိမ္ကၾကက္တုတ္တုတ္ေျပာင္၏။ ထိုရြာလည္အိမ္၌ ပထမအိပ္ခြင့္ရေသာနိသည္ပင္လွ်င္ အကၽြႏ္ုပ္၏အေပ်ာ္ဆံုးရက္ထဲတြင္တရက္အပါအ၀င္ျဖစ္သည္။ မွတ္မိရရဟိသည္မွာ ထိုနိတြင္ အကၽြႏ္ုပ္ထက္အလြန္၀ါႀကီးေသာ အစ္ကိုႀကီး (၆) ေယာက္ႏွင့္အတူျဖစ္သည္။ အကၽြႏ္ုပ္အပါ၀င္ (၇) ေယာက္ျဖစ္သည္။ ထိုအထဲတြင္ အလြန္ရယ္စရာ ဟာသေျပာတတ္ေသာ အစ္ကိုႀကီးသာေအာင္လည္း တေယာက္အပါအ၀င္ျဖစ္သည္။ အစ္ကိုႀကီးသာေအာင္သည္ ထိုအခ်ိန္တြင္ အသက္ (၂၆) ႏွစ္ခန္႔ဟိၿပီးျဖစ္၍ အကၽြႏ္ုပ္ထက္ (၁၀) ႏွစ္ခန္႔အသက္ႀကီးပါသည္။ (ပရမီက်င့္သၾကားမင္း၊ ဒယြားမရထြက္ၿပီးဖို႔က်။ ႏွစ္ကားႏွစ္အဖိုး ကၽြန္ေတာ္မပါစီကဲ့။) ဟာသမ်ားမွာ အစ္ကိုႀကီးသာေအာင္ပါးကရေသာ ရြာလည္၀တၳဳမ်ားျဖစ္ပါသည္။

ဇတ္လမ္းကိုျပန္ဆက္ရေသာ္ ထိုႏွစ္တေပါင္းလတြင္ျဖစ္သည္ အဖိုးသာဘန္း၏သမီးနီမေကာင္းျဖစ္သည္။ ဆရာ၀န္မဟိ၍ ရြာက သားဖြားဆရာမႏွင့္ျပေသာအခါ ဇတ္လမ္းမွာ ႀကိဳးၾကာဥျပႆနာျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းစံုစမ္းေသာအခါ တရားခံမွာ အစ္ကိုသာေအာင္ျဖစ္နီသည္။ အမ်ားမၾကာ တရက္နိမိုးထက္ေစာေစာ ဆြမ္းပို႔ခတက္ေခါက္ၿပီး မၾကာခင္ေလာက္တြင္ အဖိုးသာဘန္း ဒုတ္ေကာက္ေထာက္၍ အကၽြႏ္ုပ္ရို႔စံအိမ္ႀကီးသို႔ ေပါက္ခ်လာသည္။ (အေ၀း သာေအာင္ထထ) ဟု လွမ္းေအာ္ေခၚသည္။ အကၽြႏ္ုပ္ရို႕လည္း အိမ္မႊမ္းစံုထ ထပါလတ္ကတ္သည္။ မိုးထက္ေစာေစာျဖစ္သျဖင့္ အေရးႀကီးအေၾကာင္းကိစၥေပၚသည္ဟုထင္သည္။ စိတ္ထဲမွာ အစ္မ (အထြီးေမ) နီမေကာင္း၍ ဆီးရံုသို႔ပို႔ခ်င္၍လားမသိထင္သည္။ ကိုသာေအာင္က ဦးစြာဆင္းႏွင့္သည္။

လွီကားထစ္တ၀ွက္အေရာက္တြင္ အဖိုးသာဘန္းက ဒုတ္ေကာက္တြင္ ပူးခ်ိဳင္ယူလာေသာ ကုလားႏိုင္ဒါးျဖင့္ အစ္ကိုသာေအာင္၏ခါးေနာက္ကုန္းကို ႏွစ္ပိုင္းပိုင္းခ်လိုက္သည္။ ကံေကာင္းေထာက္မသည္မွာ ဓါးမွာအလြန္ရွည္သျဖင့္ ႏႈတ္ယူခ်ိန္တြင္ နည္းနည္းႀက့ံၾကာနီသျဖင့္ အကၽြႏ္ုပ္ရို႕က ျမင္ၿပီးလွမ္းေအာ္လိုက္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အစ္ကိုသာေအာင္မွာ ေနာက္လွည့္၍ဆင္းနီသျဖင့္ သူအားခြတ္သည္ကိုလံုး၀မျမင္။ အကၽြႏု္ပ္ရို႔လွမ္းေအာ္လိုက္မွ ေၾကာက္ေၾကာက္ျဖင့္လန္ခ်လိုက္ရာ အဖိုးသာဘန္းၿခီေထာက္ေအာက္တြင္ ပက္လက္လန္က်လားသည္။ ခြတ္သည့္ဒါးမွာ ျပတ္သည္ကေၾကာင္း ျပင္းသည္ကတေၾကာင္း လွီးကားထစ္လုပ္ထားေသာ ကန္းပိုင္သားတြင္ လက္ေလးဆစ္ခန္႔နစ္၀င္လားသည္။ ေနာက္ထပ္ခြတ္ရန္ ဒါးကိုႏႈတ္ေသာအခါ ႏႈတ္မရျဖစ္နီဆိုက္ အစ္ကိုသာေအာင္ထြက္ၿပီးလား၍ အသက္ခ်မ္းသာရသည္။ သာေအာင္ကိုမမွီလိုက္ေသာအခါ အဖိုးသာဘန္းမွာ ေဒါသျဖင့္ အိမ္ေနာက္ေဖးတြင္ စိုက္ထားေသာ ႏွပ်ိဳးပင္အားလံုးကို ကုလားႏိုင္ဒါးျဖင့္ပိုင္းျဖတ္လိုက္ၿပီးမွ အိမ္ျပန္လားသည္။

သာေအာင္ဆိုသူမွာလည္း အလြန္ အရႊန္ျဖစ္သည္။ အဖိုးျဖတ္ပစ္ေသာႏွပ်ိဳးပိုင္းမ်ားကိုယူလွ်က္ မုန္႔တီေရာင္းေသာ အရီးေအာင္ႄကြျဖဴကို တကူးတကမုန္းဟင္းခါးခ်က္ခိုင္းသည္။ အကၽြႏ္ုပ္ရို႔လည္း အစ္ကိုသာေအာင္အားဓမၼေခၚေကၽြးသျဖင့္ စိတ္မပါဘဲလိုက္စားလိုက္ရပါသည္။ ႏွပ်ိဳးပင္မွာ လတ္လတ္ဆန္းဆန္းျဖစ္၍လားမသိ အလြန္စားေကာင္းပါသည္။

ထိုသတင္းကိုၾကားသျဖင့္ ရြာကဆရာေတာ္ႀကီးဥဴးေကာ၀ိဒ ကိုယ္တိုင္ႄကြ၍ ထိုကုလားႏိုင္ဒါးအား အဘိုးသာဘန္းဘားက အလႈခံလားသည္။ “ကိုယ့္အလွည့္က် ကုလားႏိုင္ဒါးႏွင့္ဆံုးမ။ မသင့္ေတာ္ပါတကာႀကီး၊ တရားႏွင့္ေျဖပါ” ဟု ဆံုးမသည္။ အဖိုး “ညီညြတ္ေရးသာပန္း” က မွားပါသည္ဟု ၀န္ခံသည္။ ၿပီးလွ်င္ ရွက္ရွက္ျဖင့္ သံုးလလခန္႔ အိမ္တြင္းအိမ္ျပင္လံုး၀မထြက္။ သမီးအထြီးေမမွာ ၀မ္းတလံုးႏွင့္ အဖ “ညီညြတ္ေရးသာဘန္း” အိမ္တြင္းပုန္းနီဆိုက္ အိမ္မႈကိစၥ၊ စီးပြားေရးအ၀၀ကို ဦးစီးရသည္။ သံုးလလြန္ၿပီးမွ အဖိုး “ညီညြတ္ေရးသာပန္း” ဥပုသ္ကထြက္သည္။၊ ဥပုသ္မွာ ရက္ရွည္ဥပုသ္ျဖစ္သျဖင့္ ရြာသားတခ်ိဳ႕က “သီရိသုဓမၼရာဇာမင္းႀကီး မဟာမုနိမွာ ဥပုသ္ေစာင့္ေရမနားေယ” ဟု မၾကားတၾကားေျပာသည္။ အဖိုးမွာ အသက္အရြယ္ႀကီးရင့္ၿပီးျဖစ္သည္ကတေၾကာင္း၊ စိတ္ဓါတ္က်သည္ကတေၾကာင္း စေသာအေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ ယခင္ ကန္းက်င္ပင္ကဲ့သို႔မတ္ေစာက္ေသာ သူ႕ခႏၶာကိုယ္ႀကီးမွာ ဥပုသ္အထြက္ သင္းခြီခ်ပ္ျဖစ္လားသည္။ ရြာဘုန္းႀကီးေက်ာင္းသို႔လည္း အယင္ပိုင္ေယွာင္မလားလုိက္ပ်ာ။ “ႏြားကဲြက်ားဆဲြ၊ ေလး၀တီညီညြတ္ေရး” တရားကိုလည္း ေယာင္လို႔ေတာင္မဟလီယာ။ စကားတိုက္ဆိုင္ေသာေၾကာင့္ ငယ္ေပါင္း၀ါႀကီးမ, မအိုဇာအား “ကုလားႏိုင္ဒါးကို ႏွၿမႇိဳးေရ” ဟု ေျပာသည္ဟူ၏။ ၄င္းကုလားႏိုင္ဒါးမွာ သမိုင္း၀င္ဒါးတေခ်ာင္းျဖစ္သျဖင့္ သူခိုးမခိုးရေအာင္ ဆရာေတာ္ႀကီးက မိမိကုတင္ေအာက္၌ သိမ္းထား၏။ ယခုအခါ အစ္ကိုသာေအာင္ႏွင့္ အစ္မအထီြးေမလည္းအိမ္ေထာင္က်လွ်က္ သားတဦးႏွင့္ သမီးတဦးထြန္းကားလွ်က္ဟိသည္။ အဖိုး “ညီညြတ္ေရးသာပန္း” ႏွင့္ ဆရာေတာ္ႀကီး “ဥဴးေကာ၀ိဒ” မွာ ကြယ္လြန္လားၿပီးျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ “ကိုယ့္အလွည့္က် ကုလားႏိုင္ဒါးႏွင့္ဆံုးမ။” ဆိုသည့္စကားပံုမွာ အကၽြႏ္ုပ္ရို႔ရြာ၌ အဖိုး “ညီညြတ္ေရးသာဘန္း” ကိုအေၾကာင္းျပဳၿပီး ေျပာစမွတ္တင္က်န္ရစ္ခသည္။

(သာလွဦး)

အခ်င္းခ်င္းရာ

အခ်င္းခ်င္းရာ
---------------------
ရုိးမၿမီကို စြန္႔ခြာၿပီးေက
အမ်ိဳးသားရီး ထြန္းေျပာင္ညီးဖို႔
ရကၡစိတ္ဓာတ္ ရင့္သန္လွ်က္
စူးေျငာင့္ခလုတ္ ၾက့ံၾက့ံခံလို႔
ေတာေရာက္ေတာင္ေရာက္
မေၾကာက္မလန္႔ ခ်ီတက္ကတ္မည္
အခ်င္းခ်င္းရာေ၀ --၊၊

ထီးက်ိဳးစည္ေပါက္
ထီးနန္းေပ်ာက္ကာ
အဖရကၡ လူမူဘ၀
ခၽြတ္ၿခံဳက်ပ်ာ
ဖက္ခြက္ ျမန္မာ
နယ္ခ်ဲ႕လက္ေအာက္
က်ေရာက္သည္မွာ
ရာစု (၂) စု ေက်ာ္ခလီပ်ာ
အခ်င္းခ်င္းရာေ၀ --၊၊

ခက္ခဲၾကမ္းတမ္း ခရီးလမ္းကို
ေလွ်က္ခ်င္သူမွာ ဟိမည္မဟုတ္
ေယေကလည္းေသာ့
ဘ၀ပီးတူ ကံက်ိဳးတူ၍..
၀ဋ္ႀကီး၀ဋ္ငယ္ အသြယ္သြယ္ႏွင့္
အမ်ိဳးဂုဏ္ေရာင္ ထြန္းလင္းေျပာင္ဖို႔
ေနာင္ဘ၀မဟုတ္ ေဒဘ၀မွာ
ဆံုးခန္းတိုင္ေအာင္ ရကၡမာန္ႏွင့္
လက္တြဲကတ္မည္
အခ်င္းခ်င္းရာေ၀ --။

သန္းစိုး (စစ္ေတြ)

သႀကၤန္လ ရခိုင္ၿပိဳင္ေလာင္းပဲြ

သႀကၤန္လ ရခိုင္ၿပိဳင္ေလာင္းပဲြ
--------------------------------
ရခိုင္ျပည္တြင္ သႀကၤန္လ၌ ရီေလာင္းပြဲကိုလည္းေကာင္း၊ က်င္ပြဲ (ေခၚ) လက္ပန္းလံုးပြဲကိုလည္းေကာင္း၊ လွီၿပိဳင္ပဲြ (ေခၚ) ၿပိဳင္ေလာင္းၿပိဳင္ပြဲကိုလည္းေကာင္း ရာသီပြဲမ်ားအျဖစ္က်င္းပေလ့ဟိသည္။ ဤေဆာင္းပါး၌ ၿပိဳင္ေလာင္းပြဲသဘင္ ဆင္ယင္က်င္းပပံုကို တင္ျပလိုပါသည္။

ၿပိဳင္ေလာင္းပြဲကို သႀကၤန္လတြင္က်င္းပေႀကာင္း စာဆိုဥကၠာပ်ံ ရႊန္းလိုက္ရတု၌

"ရကၡမွန္ဖူး၊ ေျမာက္ဦးရႊီျပည္သာ၌
မ်ားစြာသည္ ရႊီလီွေပါင္း
သိဂၤနဒီ နန္းေတာင္ဆီဝယ္
ရႊီလွီမင္းဆိပ္ေခ်ာင္း၌
တေသာင္းေသာင္းေပ်ာ္စဥ္တြင္
တူစံုရွုၾကည့္ခ်င္သည္ သႀကၤန္အခါတည္းေလ"

ဟု ရြီးဖြဲ႕ထားသည္ကိုတြိရသည္သာမက တန္းခိုးဆရာထြန္းႀကီးကလည္း -

"လွီပြဲသဘင္၊ ရီထဲတြင္၌ ၊ ေပ်ာ္ရႊင္ျမဴးထူး၊ မင္းလြင္က်ဴးလွ်က္၊ တန္ခူးခါမွီ၊ လရာသီဝယ္၊ ေလာကီဘာသာ၊ ဓမၼတာျဖင္႔၊ နာဝါခ်င္းယွဥ္၊ ေလာင္းခ်င္းၿပိဳင္လွ်က္၊ ငါႏိုင္သူယႈံး၊ တျပံဳးျပံဳးႏွင့္၊ ဖက္ႏႈန္းလွီေလွာ္၊ ရီအေပၚ၌၊ ရႊင္ကာေပ်ာ္မြိ၊ လုပ္ႀကံမိေအာင္၊ လွီဖြဲ႕သံခ်ိဳ၊ ဆိုသူတျဖာ၊ ေလွာ္သူတဝ၊ ကသူအေပါင္း၊ တေသာင္းေသာင္းႏွင့္၊ ေမာင္းတဟီးဟီး၊ ခတ္တီးမညံ၊ ေအာင္လံဝီဝီ၊ ၿပိဳင္လွီၿပိဳင္ေလာင္း၊ ရီေခ်ာင္းမလပ္၊ ပရိသတ္မ်ား၊ ပြဲၾကည့္သားရို႕"

ဟူ၍ စပ္ဆိုထားခသည္။ ၿပိဳင္ေလာင္းၿပိဳင္ပြဲကို သႀကၤန္ (သို႔မဟုတ္) သႀကၤန္လြန္၍ ကဆုန္ေညာင္ရီမသြန္းမီွကာလအတြင္း က်င္းပရျခင္း၏အေႀကာင္းမွာ လူထုပြဲလမ္းသဘင္အားျဖင့္ လူထုအားလပ္ခ်ိန္ကို ရြီးခ်ယ္ရျခင္းျဖစ္သည္။ လူထုဆိုသည္မွာလည္း ေတာင္သူလယ္သမားမ်ားသာလွ်င္ျဖစ္သျဖင့္ လယ္သမားအဖို႔ တလင္းပြဲစပါးေရာင္းၿပီးခ်ိန္ အားလပ္ခ်ိန္ျဖစ္သည္။ ဤၿပိဳင္ေလာင္းၿပိဳင္ပြဲသည္ ဆင္းရဲသားမ်ား၏ပြဲလမ္းသဘင္ျဖစ္ၿပီး အမ်ားစုေပါင္း၍ အားႀကိဳးမာန္တက္လုပ္ေဆာင္ရသည့္ အားကစပ္ေပ်ာ္ပြဲရႊင္ပြဲတရပ္လည္းျဖစ္သည္။ စုေပါင္းညီညာ၊ ေအာင္ေၾကာင္းျဖာဆိုသည့္ေဆာင္ပုဒ္အတိုင္း ညီညြတ္ေရးကိုရွိရွုေသာ ပြဲလမ္းသဘင္ျဖစ္ေပသည္။

ၿပိဳင္ေလာင္းလ်ာ

ၿပိဳင္ေလာင္းၿပိဳင္ပြဲ ကိုက်င္းပႏိုင္ရန္အတြက္ "ၿပိဳင္လီွ၊ ၿပိဳင္ေလာင္း" ေခၚသည့္ ၿပိဳင္ပြဲဝင္မည့္ ေလာင္းေကာင္းရဟိေရးမွာ ပထမအေရးအႀကီးဆံုးျဖစ္သကဲ့သို႔ ေလာင္းေကာင္းရေရးကို ရွိရွု၍ သစ္ပင္ခြတ္လွဲရန္ တရပ္လံုးတရြာလံုး အားပီးပါဝင္ေလ့ဟိသည္။ သန္သန္မာဟိေသာ ေယာက္်ားမ်ားကဦးေဆာင္ၿပီး ေတာသံုးေတာင္ ကုန္ေအာင္လားကာ သစ္ေကာင္းရွာရသည္။ သစ္ရွွာမထြက္မွီကပင္ ဓေလ႔အတိုင္း ေဗဒင္ဆရာႏွင့္ ရြာေက်ာင္းဆရာေတာ္ရို႕ ၾသဝါဒကိုိခံယူၿပီး ရက္ေကာင္းနိသာရီြးခ်ယ္၍ သစ္ခြတ္ရသည္။

လိုက္ပါရသည့္သူမ်ားအထဲတြင္ ကိုယ္အဂၤါခ်ိဳ႕တဲ့ေသာ၊ မသန္စြမ္းသူမ်ား မပါဝင္ရ။ အမ်ားအားျဖင့္ ဆယ့္ေျခာက္လံဟိသည့္ ၿပိဳင္ေလာင္းမ်ားကို ၿပိဳင္ပြဲ၌ အသံုးခ်ေလ့ဟိသျဖင္႔ အဆမတန္ အသက္ႀကီးသည့္သစ္ပင္မ်ားကို တြိေအာင္ရွာရသည္။ သစ္အေၾကာင္း ေကာင္းစြာနားလည္သည့္ဆရာမ်ားႏွင့္တိုင္ပင္ၿပီး အနာအဆာမပါေသာ သစ္ကိုခြတ္ယူရသည္။ သစ္ပင္ခြတ္ကတည္းက သစ္ပင္လဲပံုကို နိမိတ္ေကာင္းယူေလ့ဟိသည္။ သစ္ပင္သည္ သစ္ငုတ္ႏွင့္ အနီးကပ္ဆံုးလဲလွ်င္ ေလာင္းေလွာ္၍လားမည့္ ေလာင္းမျဖစ္ဟုယူဆသည္။ သစ္ငုတ္ႏွင့္ ဝီးရာသို႔က်သည့္သစ္ကိုမွ ပိုၿပီးႏွစ္သက္သည္။ တခ်ိဳ႕ရြာမ်ားမွ ၿပိဳင္ေလာင္းမ်ားမွာဆိုလွ်င္ ေတာင္တလံုး၊ ႏွစ္လံုးကိုပင္ ေက်ာ္၍လွဲသည္ဟု အဆိုဟိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၿပိဳင္ေလာင္းရွာထြက္ကတည္းက -

"သံုးေတာင္ေက်ာ္လို႔ လဲလတ္ေတ
ထူးကဲလွေရ ထိုနိမိတ္ေၾကာင့္
ေမာင္ရို႕ၿပိဳင္ေလာင္း ေလွာ္ေရခါ
လွ်င္ျမန္ရာမွာအတုမဟိ
နီလရထားပံုပမာ
ယုဇနာတာ လြန္ေျမာက္ေအာင္
တမဟုတ္ခ်င္း ေရာက္ႏိုင္ေရ
အမွန္ေျပာမည္ ျမင္းသိေႏၶာ
တိမ္ညြန္႔စားႏွင့္ႏိႈင္းစရာ
သံုးလူ႔ဆရာ ေလာင္းသိဒၶတ္က
ေလွးေတာ္တင္လို႔ ပစ္လႊတ္ရာ
ျမႇားတံပမာ အဟုန္ျပင္း
ဂဠဳန္မင္းလည္း မတုႏိုင္
ၿပိဳင္ဖို႔လာေရ လွီေတာ္သားရို႕
ဝီးကေယွာင္ယွားပါကတ္လီ
ဇာမထီ ဇာနီၿပိဳင္ေလာင္း"

ဟူ၍ မိမိ႐ို႕ၿပိဳင္ေလာင္းသည္ သစ္ခြတ္ကတည္းက ေတာင္သံုးလံုးေက်ာ္၍လဲသည့္ သစ္ေလာင္းလ်ာကို ျပဳလုပ္ထားေသာေလာင္းျဖစ္သျဖင့္ နီလရထားကဲ့သို႔ လွ်င္ျမန္လွသည္ဟု ၿပိဳင္ေလာင္းဂုဏ္ပုဒ္ကိုေဖာ္က်ဴးၿပီး တဘက္သားမခံခ်င္ေအာင္ သံက်ပ္ႀကီးထိုးထားျခင္းျဖစ္သည္။

ၿပိဳင္ေလာင္းပံုသ႑ာန္

ရခိုင္ျပည္တြင္ ရီလမ္းခရီးမ်ားလွသျဖင့္ ေလာင္းလွီကိုအသံုမ်ားသကဲ့သို႔ ရွိရခိုင္ဘုရင္မ်ားလက္ထက္က လွီအမ်ိဳးမ်ိဳးဟိခသည္။ ဘားမဲ့၊ သကၠဒါန္၊ ဂၽြတ္၊ ကရဝိတ္၊ ရိေတာ္စပ္တင္၊ ေလွာ္ကား ၊ လြန္းၾကင္၊ ျပာႆဒ္၊ ေဖာင္လွီ၊ ရႊီေလာင္း၊ ရႊီမီးေက်ာင္း၊ ရႊီၾကက္၊ ရႊီက်ီ၊ ရႊီစာမရီ စသည္ျဖင့္ျဖစ္သည္။

ယခုအမ်ားသံုးေလာင္းလွီ႐ို႕မွာ "ထြင္းေလာင္း၊ စပ္ေလာင္း" ဟူ၍ႏွစ္မ်ိဳးဟိသည္။ ယင္း႐ို႕ကိုို အသံုးခ်သည့္အတိုင္း ၿပိဳင္ေလာင္း၊ စီေလာင္း၊ ေလာင္းႀကီးလွီႀကီးဟူ၍ အမ်ိဳးမ်ိဳးေခၚသည္။ ၿပိဳင္ေလာင္းမွာ ထြင္းေလာင္းမ်ိဳးျဖစ္သည္။ ၿပိဳင္ေလာင္းမွာ (၆) လံမွ (၁၆) လံထိ အရွည္ဟိသည္။ ဦး၊ ပဲ႔၊ ရီစားဟူ၍ အစိတ္အပိုင္းမ်ားကို စနစ္က်ေအာင္၊ အခ်ိဳးက်ေအာင္ လုပ္ရသည္။ ေလာင္းထြင္းၿပီးေသာအခါ မီးပြတ္တိုက္၊ ဆီေခ်ာတိုက္၊ မိုဟင္းေခါင္းႏွင့္တိုက္ အစဟိသည့္ တန္းဆာဆင္ျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ရသည္။ (၁၆) လံရွည္ ၿပိဳင္ေလာင္းမွာ ဦးႏွင့္ပဲ့ကို တလံေလာက္စီ အရွည္ထားရသည္။ ဦးက သၿပီအိုးအျပင္ နဂါးရုပ္၊ ကိႏၷရာရုပ္၊ နယားရုပ္၊ ဟသၤာရုပ္၊ ပန္းကႏုတ္မ်ားကို ထုဆစ္တပ္ဆင္ထားသည္။ ဆီးျခယ္သပၸါယ္ထားသည္မွာ ၾကည့္၍အလြန္လွသည္။ ပဲ့ဆိုလွ်င္ "ျမာဒင္" ေခၚ တက္မခံုကို က်ီး၊ က်ား၊ ငွက္ရုပ္၊ ၾကာပန္းရုပ္မ်ားျဖင့္ မြမ္းမံထားသည္။ တက္မဆိုလွ်င္ "ျမာတံရွည္" ဟုေခၚေသာ တက္မကို အသံုးျပဳသည္။ ေလာင္းဝမ္းမွာဆိုလွ်င္ ေလာင္းေလွာ္သားမ်ားထိုင္ရန္ "ဒဂံု" တပ္ၿပီး "ပင္္းကန္'' မ်ားကို (၂) လံေလာက္တြင္ (၃) ခုေလာက္ တပ္ဆင္ထားရသည္။ ေလာင္းကို လူအမ်ားက ထမ္းခ်ထမ္းတင္ျပဳလုပ္ရသည္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားေက်ာ္မတက္ရန္ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ထားသည္။

ေလာင္းေလွာ္သားမ်ား

ဆယ့္သွ်စ္ေယာက္စီးရသည့္ (၆) လံ ၿပိဳင္းေလာင္းမွာဆိုလွ်င္ ေနာက္ဆံုးက တက္မကိုတဦး၊ တက္မကိုင္ရွိက ပဲ့ေထာင္ႏွစ္ဦး၊ ရွိတြင္ ဦးစီဦးေပါက္ေခၚသည့္ ပန္းဆြဲတဦး၊ ဦးစီးေနာက္က "လိုင္ဆစ္ေတာင္ဖ်ံ" ေခၚသည့္ ဦးေထာင္စီးႏွစ္ဦး၊ က်န္ဆယ့္ႏွစ္ဦးမွာ တပင္းကန္ႏွစ္ေယာက္တတြဲစီ အေလွာ္သမား (၆) ဆိုင္းထိုင္ရသည္။ (၁၆) လံ ၿပိဳင္ေလာင္မွာဆိုလွ်င္ လူေလးဆယ္ေယာက္ တက္စီးရသည္။ ေလာင္းေလွွာ္သားမ်ားမွာ အဝတ္ဆင္တူ၊ ေဂါင္းေပါင္းစြန္ေထာင္၊ ရင္စည္း၊ စလြယ္သိုင္း၊ ရင္သိုင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ဝတ္ဆင္ရသည္။ ေလာင္းေလွာ္သူမ်ားသည္ ဦးစီးတက္ခ်သည္ကိုၾကည့္၍ တက္ညီေအာင္လိုက္ေလွာ္ရသည္။ ဦးစီးလုပ္သူက တက္ေလွာ္သည္ကို ႀကီးၾကပ္ရသကဲ့သို႔ ပဲ့ကိုင္ကလည္း ေလာင္းတည့္တည့္လာားေအာင္ တာဝန္ယူရသည္။

ဦးစီးလုပ္သူမွာ အလြန္ေတာ္ဖို႔လိုသည္။ ကိုယ့္ေလာင္းအလားအလာကိုၾကည့္ၿပီး တက္ခ်ရသည္။ ျပဳိင္ေလာင္းတာအထြက္ တက္ကိုရီျမႇဳပ္ၿပီး အရွည္ဆြဲေလွာ္ခတ္ကာ ပန္းအဝင္ တက္ကို သြက္သြက္ယင္ယင္ေလွာ္ရသည္။ တနည္းဆိုလွ်င္ ၿပိဳင္ေလာင္းယင္ဖို႔အင္အားမွာ ဦးစီး၏လႈပ္လွ်ားမႈအေပၚ၌ တည္သည္။ ၿပိဳင္ေလာင္းအသွ်ိန္ယူ၍ တာထြက္လာသည့္အခါ မတိမ္းမေစာင္းရန္ အေရႀကီးသည္။ တာအထြက္တြင္ ေလာင္းဦးစီးလုပ္သူက ေစာင္းလိုက္မည္ဆိုလွ်င္ ျပန္၍တည့္ေအာင္လုပ္ရသျဖင့္ အခ်ိန္ၾကာတတ္ၿပီး ေနာက္က်က်န္ရစ္မည္ကို စိုးရိမ္ရသည္။

ၿပိဳင္ေလာင္းေလွာ္၍ အင္တန္အသွ်ိန္ရလာသည့္အခါ အၿပီးျမန္၍မွန္လာသည့္အခါ တက္မကိုင္လုပ္သူက တက္မကို ရီထဲနစ္ရုံေလာက္ရာ ခ်ထားေလ့ဟိသည္။ ေတာ္သည့္ကၽြမ္းသည့္ တက္မကိုင္မ်ားဆိုလွ်င္ တက္မကိုရီေပၚေဖာ္၍ ယူလာတတ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္

"ကိုးစိပ္ကိုးလံ၊ ကိုးပင္းကန္
က်င္သန္တိရာ တက္ပ်ာစီးလို႔
မဟာေလာင္းႀကီးထြက္လို႔လာ
ဇမၺဴဒီပါ လက္ယာကၽြန္းမွာ
ထြန္းေရနီလ ပံုပမာ
သတင္းေၾကညာ နာမည္ႀကီး
ၿပိဳင္ေလာင္းဦးစီး "ဆရာေအာင္"
သူကရိွေဆာင္ လမ္းညႊန္ျပလို႔
ၿပိဳင္ေလာင္းဝမ္းမ ပင္းကန္မွာ
ရိွေနာက္ဘယ္ညာ နီရာစိေအာင္
လူစိတက္စိ ထိုင္ၿပီးသကာ
ဦးစီးဆရာ ခ်ေရတက္ႏွင့္
မပ်က္မကြက္ ညီညီညာ
ရီပန္းဖြားေအာင္ တက္ကိုစြဲလို႔
တဟုန္တည္းႏွင့္ ထြက္လီခါ
ၿပိဳင္ေလာင္းပဲ့မွာ "ဆရာထြန္း"က
ရပ္ေစာက္ထလို႔ ရိွကိုေမွ်ာ္
သူ႔လက္စြဲေတာ္ ထိုတက္မကို
ျမာဒင္ထက္က ေနာင္းေနာင္းကိုင္
မယိမ္းမယိုင္ လွီမေစာင္းေအာင္
ေျဖာင့္ေျဖာင့္တန္းတန္း ကိုင္လို႔လာ
ဇာသူတခါ ၿပိဳင္ဝ႔ံဖို႔လဲ
အပဲြပဲြ ႏႊဲလို႔လာ ယံႈးေရဆိုစြာ သူရို႕မသိ”

ဟူ၍ "က်င္သန္" ေခၚလူသန္မ်ားစီးေသာ မဟာေလာင္းႀကီးမွာ နာမည္ႀကီးသည့္ ဆရာေအာင္က ေလာင္းဦးစီး၊ ပဲ့ကိုင္မွာ နာမည္ေက်ာ္ဆရာထြန္းျဖစ္သည့္အေၾကာင္း၊ လူစိတက္စိေလွာ္လာသည့္ဤမဟာေလာင္းႀကီးကို ဇာသူၿပိဳင္ဝံ့ပါမည္နည္းဟု သံက်ပ္ထိုးထားျခင္းျဖစ္သည္။

ေလာင္းၿပိဳင္ပြဲ က်င္းပပံု

ၿပိဳင္ေလာင္းပြဲကို ရပ္ရြာအခ်င္းခ်င္း (သို႔မဟုတ္) ၿမိဳ႕နယ္ခရိုင္အလိုက္ က်င္းပေလ့ဟိသည္။ ရာသီပြဲအျဖစ္သာမက ဘုရားပြဲ၊ မင္းပြဲစိုးပြဲမ်ားႏွင့္တြဲဖက္၍လည္း က်င္းပသည္။ ၿပိဳင္ပြဲဝင္မည္ဆိုလ်ွင္ မၿပိဳင္ခင္ကပင္ ရြာသွ်င္မ၊ ေခ်ာင္းသွ်င္မမ်ားကုိ ေလာင္းဦးခိုက္ၿပီး အတီးအမႈတ္၊ အဆိုအကမ်ားျဖင့္ ပ,သပူေဇာ္ေလ့ဟိသည္။ ေလာင္းၿပိဳင္ပြဲကို ေခ်ာင္းမ်ား၌ က်င္းပေလ့ဟိၿပီး ဖ်ားရီကမ္းနဖူးျပည့္နီေသာ လဆန္းစ၊ လဆုတ္စအခါမ်ား၌ က်င္းပသည္။

ေလာင္းၿပိဳင္ပြဲကို ျဖားတလတ္ေထာက္တက္ေသာ မိုးထက္သား (၁၀) ခ်က္တီး၊ (၁၁) ခ်က္တီးေလာက္ကအစျပဳၿပီး ျဖားက်ခ်ိန္ ညဇာ (၃-၄) ခ်က္တီးခန္႔ေလာက္တြင္ အဆံုးသတ္သည္။ ပြဲကို (၃) ရက္အထိ က်င္းပသည္။ ႏိုင္သူအား ေနာက္ဆံုးနိမွာ ေရႊေလာင္းႏွင့္ ေအာင္္ဆုေအာင္လံကို ခ်ီးျမွင့္သည္။ ရပ္ရြာလူႀကီးမ်ားကို ဒိုင္လူႀကီးမ်ားအျဖစ္ ရြီးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ေလ့ဟိသည္။ အျငင္းမပြားရေအာင္ အရပ္ရပ္ကၿပိဳင္လာသည့္ ေလာင္းဦးစီးမ်ားစုေပါင္းေဆြးေႏြးၿပီး စီစဥ္ရသည္။ ဆံုးျဖတ္ရသည္။

ၿပိဳင္ေလာင္းၿပိဳင္ပြဲအတြက္ တာအထြက္အစကကပင္ အဆံုးပန္းဖူးတိုင္အကြာအဝီးကိုိ သတ္မွတ္ထားရသည္။ ၿပိဳင္သည့္အခါ ရိုးရာဓေလ့အတိုင္းဆိုလွ်င္ တာအညီထြက္ႏိုင္ရန္ သံတံုးကို စင္ျမင့္က ႀကိဳးႏွင့္ဆြဲၿပီး ရီကိုခ်၍ အခ်က္ပီးရသည္။ ယခုအခါ ေခတ္အေလွ်ာက္ ေသနတ္ပစ္ေဖာက္သည္။ ပန္းဖူးအဝင္မွာလည္း အႏိုင္အယွဳံးကို စက္ျဖတ္ပန္းဆြဲနည္းျဖင္႔ ဆံုးျဖတ္ေလ့ဟိသည္။

စက္ျဖတ္နည္းမွာ ေလာင္းဦးကဓားကိုစိုက္ထားလွ်က္ ပန္းဖူးက တားထားသည့္ႀကိဳးကို အလိုအေလ်ာက္ျဖတ္လားသည္ႏွင့္တၿပိဳင္နက္ ပန္းဖူးမွာညြတ္က်လာပါသည္။ ပန္းဆြဲမွာ ဝါးလံုးကိုေဖာက္ၿပီး ႀကိမ္ႏြယ္တခုခုထိုးသြင္းထားသည္။ ယင္းကို ဦးစီးပန္းဆြဲအစ ေလာင္းသမားရို႕အထိ ဆြဲယူရပါသည္။ ဤသို႔ ပန္းဖူးကိုစီစဥ္ထားၿပီး အႏိုင္အယွံဳးဆံုးျဖတ္သည္။

ၿပိဳင္ေလာင္းသံက်ပ္ႀကီး
-------------------------------
ၿပိဳင္ေလာင္းနိမွာ ေခ်ာင္းကမ္းပါးတဘက္တခ်က္တြင္ ရပ္ရြာအလိုက္ မ႑ပ္မ်ားထိုးၿပီး ဧည့္ခံေကၽြးမြီးသည္။ ကမ္းေထာင္းအျပည့္ ပရိသတ္ စည္ကားလွသည္။ မိမိ႐ို႕ရပ္ရြာ၌ ရိွသမွ်ေလာင္းလွီမ်ားႏွင့္ ေခ်ာင္းရိုးတေလွ်ာက္ ျပည္႔က်ပ္နီေအာင္ ပြဲၾကည့္ပရိသတ္ မ်ားျပားလွသည္။ တခ်ိဳ႕မွာ နပ်ိဳးပင္မ်ားကိုေဖာင္လုပ္၍ ၾကည့္တတ္သည္။

ေလာင္းၿပိဳင္ပြဲမစမီွ ကိုယ့္ရြာကိုယ့္ေလာင္းဂုဏ္ပုဒ္ကိုေဖာ္ထုတ္၍ သံက်ပ္ႀကီးမ်ား ထိုးေလ့ဟိသည္။ အိုးစည္ဗံုေမာင္းတီးမႈတ္ၿပီး သံက်ပ္ႀကီးမ်ားထိုးသည္မွာ အလြန္သာယာနာေပ်ာ္ဖြယ္ေကာင္းသည္။ သံက်ပ္ႀကီးမ်ားကို "ၿပိဳင္ေလာင္း သံက်ပ္ႀကီးမ်ား" ဟု ေခၚတြင္လာလတ္သည္။ ၿပိဳင္ေလာင္းပဲြမ်ားမွာ သံက်ပ္ႀကီးမ်ားေပၚေပါက္လာသည့္ ေအာက္ၿခီရီေသာက္ျမစ္မ်ားျဖစ္သည္ဟု ယူဆရသည္။

ၿပိဳင္ေလာင္းမၿပိဳင္မီွ "လွီစိုင္း" လည္းျပဳသည္။ ျမင္းစိုင္းသည့္သေဘာ ကမ္းေထာင္းတေလွ်ာက္ သံက်ပ္ႀကီးမ်ားထိုးကာ အသာအညင္ လူးလာေခါက္ျပန္ ကခုန္တီးမႈတ္ ေလွာ္ခတ္လားကတ္သည္မွာ ေပ်ာ္စရာပကတိျဖစ္သည္။ နားေထာင္၍ စိတ္ႄကြစီသည္။ ေလာင္းသမားအခ်င္းခ်င္း မိမိဂုဏ္ပုဒ္ေဖာ္၍ သံက်ပ္ထိုးသည္မ်ားကို အနည္းငယ္ေဖာ္ျပၿပီးျဖစ္သည္။ သံက်ပ္ကို ၿပိဳင္ေလာင္းသမားအခ်င္းခ်င္း ထိုးသည္သာမဟုတ္၊ ပြဲၾကည့္ပရိသတ္ကိုပါ ေစာင္းခ်ိတ္ထိုးေလ့ဟိသည္။

''ေဂါင္းေပါင္းထီထီး ဘႀကီးေလ
က်န္းခန္႔သာ မာပါယင့္လား
မိတၱာဟိလို႔ မီးစြာရာ
စိတ္ဆိုးမာန္ပါ မဟိပါကဲ႔။

ႏွခြမ္းဗက္လန္ ကန္ေတာ္ႀကီးႏွင့္
ၿပိဳင္ေလာင္းၾကည့္ဖို႔ လာလတ္ေတ
ေမာင္ရို႕ေလွာ္မည္ အားမငယ္ကဲ့။

ၿပိဳင္ေလာင္းေလွာ္လို႔ လက္ေမာင္းနာ
တခ်က္ဖ်စ္ပါ အိုမမရို႕။

မကၠလာကို ေဂါင္းမွာေဆာင္း
ကမ္းေထာင္းထက္က အရီးေလ
သမက္ေလာင္းေခ် ႏုိင္္စီေၾကာင္းကို
ဆုမြန္ေတာင္းဖို႔ ေကာင္းပါေရ။

ကညာပ်ိဳေခ် အုိမမရို႕
ကမ္းေထာင္းထက္က လူးက်မည္
ေစတနာႏွင့္ ေျပာခပါယင့္။ ” စသည္ျဖင့္ျဖစ္သည္။

လက္လံအလိုက္ ယွဥ္ၿပိဳင္ေရးအစီအစဥ္မ်ားကို လူႀကီးမ်ားက စီစဥ္ပီးရသည္။ အႏိုင္ရသည့္ ၿပိဳင္ေလာင္းမ်ားကို ေနာက္ဆံုးနိ၌ ေရႊေမာင္းေငြေမာင္းမ်ားႏွင့္ ေအာင္ဆုေအာင္လံ ခ်ီးျမွင့္သည္။ ေနာက္ဆံုး ဆုရသည့္ၿပိဳင္ေလာင္းဦးစီးက ေရႊေမာင္းကိုဆြဲ၍ လွီေတာ္သားမ်ားက ေအာင္လံကိုင္ၿပီး ေခ်ာင္းရိုးတေလွ်ာက္စံုဆန္စိုင္းလွ်က္ ကခုန္တီးမႈတ္သီဆိုကာ ပရိသတ္အားႏႈတ္ဆက္ေလ့ဟိသည္။

လူထုပြဲလမ္းသဘင္ လယ္သမားလုပ္သားမ်ား၏ ပြဲလမ္းသဘင္၊ စုေပါင္းညီညြတ္လုပ္ေဆာင္မွ ေအာင္သည့္ ပြဲလမ္းသဘင္ျဖစ္သည္။ ရခိုင္ၿပိဳင္ေလာင္းၿပိဳင္ပြဲကို ရိုးရာမပ်က္ အစဥ္အၿမဲက်င္းပႏိုင္စီရန္ ေတာင့္တေမွ်ာ္လင့္ကာျဖင့္ နိဂံုးခ်ဳပ္လိုက္ပါသည္။

(အစံေမာင္)

ရခိုင္စာလံုးေပါင္းတည္ၿငိမ္ေရး

ရခိုင္စာလံုးေပါင္းတည္ၿငိမ္ေရး၊ (ျဖစ္သင့္) (မျဖစ္သင့္) (ေျပာင္းသင့္) (မေျပာင္းသင့္) ရခိုင္စကားလံုးမ်ား
-----------------------------------------------------------------------------------------

အကၽြႏု္ပ္ရို ့ရခိုင္လူမ်ဳိးတြင္ ရခိုင္ဘာသာစကားသီးျခားဟိ၏။ စာပီတြင္ ေခတ္အေလွ်ာက္ အမ်ဳိးမ်ဳိးေျပာင္းလဲမႈ အနည္းႏွင့္အမ်ား ဟိႏိုင္ေသာ္လည္း၊ ရခိုင္ဘာသာစကားမွာ ေအနိထိ အခိုင္အမာဟိသိမ့္၏။ မိမိ၏ဘာသာစကားကို ထိန္းသိမ္းရေကာင္းမွန္းမသိဘဲ ဘာသာစကားစည္းေဖာက္နီကတ္ေသာ ရခိုင္တခ်ဳိ႕ဟိစီကာမူ ကိုယ့္ရခိုင္ဘာသာစကားမပ်က္ရေအာင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေယွာက္နီေသာ ရခိုင္အမ်ားအျပားလည္းဟိ၏။ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေယွာက္ရာတြင္ နည္းလမ္း (ႏွစ္မ်ဳိးႏွစ္စား) ဟိ၏။ (ေျပာဆိုမႈ) နည္းလမ္းႏွင့္ (ရီြးသားမႈ) နည္းလမ္းျဖစ္၏။

စာရီြးသားမႈအေလ့အလာမဟိသူမ်ားအဖို ့ ေျပာဆိုမႈနည္းလမ္းကို သံုးႏုိင္၏။ စကားေျပာဆိုရာတြင္ မိမိရို႕ရခိုင္လူမ်ဳိးအခ်င္းခ်င္းေျပာဆိုရာ၌ ကိုယ့္ရခိုင္စကားကိုရာ ေျပာဆိုသံုးႏွဳန္းျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္း၊ မိသားစုအတြင္း သားသမီး ျမီးျမစ္မ်ား မိမိရို႕အိမ္အသီးသီးတြင္ ကိုယ့္ရခိုင္ဘာသာစကားကိုရာ ေျပာဆိုသံုးႏွဳန္းစီျပီး မ်ဳိးရိုးစိုင္ဆက္ လက္ဆင့္ကမ္းျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္း ထိန္းသိမ္းအပ္ေပ၏။

အဂၤလိပ္ႏွင့္တိြလွ်င္ အဂၤလိပ္စကား၊ ျမန္မာႏွင့္တိြလွ်င္ ျမန္မာစကားေျပာသည္မွာ အေရးမဟုတ္ေသာ္လည္း မိမိရို႕ရခိုင္အခ်င္းခ်င္းတိြလွ်င္ ရခိုင္စကားကိုရာ ေျပာဆိုရန္ကား အေရးဟုတ္လွေခ်၏။ ယင္းေၾကာင့္ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာျပည္ေရာက္ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားအဖို႔ ေဆာင္ပုဒ္တစ္ခုပင္ ျဖစ္လာနီေခ်ျပီ။ ယင္းေဆာင္ပုဒ္ကား " ရခိုင္လူမ်ဳိးအခ်င္းခ်င္း ရခိုင္စကားေျပာျခင္းျဖင့္ ဂုဏ္ယူပါ " ဟူ၍ျဖစ္၏။

ဤေျပာဆိုမႈနည္းလမ္းျဖင့္ ထိန္းသိမ္းသည့္အျပင္ ရခိုင္အမ်ဳိးသားစာရီြးဆရာမ်ားက မိမိရို႕ ရခိုင္ဘာသာစကား မေပ်ာက္ကြယ္ေရးအတြက္ ေဒနိ ရခိုင္စကားေျပာကိုအျခီခံသည့္ ရခိုင္စာပီသစ္ကိုရီြးသားယင္း ထိန္းသိမ္းနီကတ္၏။ ရီြးသားမႈနည္းလမ္းျဖင့္ ထိန္းသိမ္းနီကတ္ျခင္းျဖစ္၏။ ရခိုင္ဘာသာစကားႏွင့္ ရခိုင္စာပီအတြက္ အေရးပါလွ၏။
သို႔ရာတြင္ ယင္းသို ့ရခိုင္စကားေျပာကိုအၿခီျပဳၿပီး ရခိုင္စာပီသစ္ကိုရီြးသားရာ၌ စာလံုးေပါင္းမ်ားမတည္ၿငိမ္၊ မညီညြတ္ျဖစ္နီသည္ကေတာ့ အမ်ားအျပားျဖစ္ေပၚလွ်က္ဟိ၏။ တေယာက္တည္းရီြးေသာေဆာင္းပါးတပုဒ္ႏွင့့္ပင္ စာလံုးေပါင္းမ်ား ရွိေနာက္ကြဲလြဲနီသိမ့္၏။ မမွားသင့္ေသာစာလံုးေပါင္းမ်ားပင္ မွားယြင္းနီ၏။ အယ္ဒီတာမ်ားအဖို ့အယ္ဒီတာပီသစြာ တာဝန္ယူတည္းျဖတ္ရန္ လိုအပ္နီေပ၏။ (အမုန္းမခံလို၊ ပဋိပကၡမပြားလို) ၍ အမွန္အကန္မတည္းျဖတ္လွ်င္ အယ္ဒီတာမဟုတ္ေတာ့ေခ်။ မဂၢဇင္းအယ္ဒီတာစာရင္းတြင္ပါဝင္ျပီး (ငါအယ္ဒီတာ) ဟု နာမည္ခံေကာင္းရံုမွ်ျဖစ္ျပီး၊ ရခိုင္စာလံုးေပါင္းႏွင့္ ရခိုင္စာပီတည္ျငိမ္တိုးတက္ေရးကို ျဖစ္ေပၚစီႏိုင္မည္မဟုတ္ေပ။

ေလာေလာဆယ္ ရခိုင္စာပီသစ္ပဏာမကာလတြင္ စာလံုးေပါင္းမတည္မျငိမ္ျဖစ္နီသိမ့္သည္မွာ သဘာဝေတာ့က်၏။ သို႔ေသာ္ ဤပဏာမကာလသည္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကန္႔ၾကာနီသင့္သည္ေတာ့မဟုတ္။ ဤပဏာမကာလ၌ အခ်င္းခ်င္းလံုးထြီးပတ္လည္လိုက္နီရန္လည္း မသင့္။ ဤပဏာမကာလကို ေက်ာ္လြန္ၿပီး မတည္ၿငိမ္မႈကို တည္ၿငိမ္မႈျဖင့္ အစားထိုးႏိုင္ရေပမည္။ အမွန္စင္စစ္ စာလံုးေပါင္းသတ္ပံုတည္ၿငိမ္ညီညြတ္လာၾကၿပီးမွ ရခိုင္စာပီ ခန္႔ျငားလာေပမည္။
သို႔ျဖစ္ရာ ရခိုင္္စာလံုးေပါင္းတည္ျငိမ္ျပီး၊ ရခိုင္စာပီတိုးတက္ေရးအတြက္ ရခိုင္စာရီြးဆရာမ်ားႏွင့္ အယ္ဒီတာမ်ားသည္ တက္ညီလက္ညီေလွာ္ခတ္လားသင့္၏။ ရခိုင္စာလံုးေပါင္းတည္ျငိမ္ေရး၊ ရခိုင္စာပီတိုးတက္ခန္႔ျငားလာစီေရးအတြက္ ပုဂၢဳိလ္ေရးမဖက္ဘဲ ရိုးသားေသာေစတနာျဖင့္ အကၽြႏု္ပ္ ဤသို႔ အၾကံျပဳလိုပါ၏။ တယူသန္မာနမထားဘဲ ေတြးဆ၊ လက္ခံက်င့္သံုးႏိုင္ရန္လည္း ေမွ်ာ္လင့္ပါ၏။


၁။ တည္ၿငိမ္ၿပီးသား စာလံုးေပါင္းႏွင့္ အမ်ားလက္ခံၿပီးသား စာလံုးေပါင္းကို ယင္းအတိုင္းပင္ စာလံုးေပါင္းပါ။

ဥပမာ -
ငါကား ( ငါဂါး ) မျဖစ္သင့္။
သူက ( သူဂ ) မျဖစ္သင့္။
သူ႔ကို (သူ႔ဂို) မျဖစ္သင့္။
လာကတ္ ( လာဂတ္၊ လာကပ္ ) မျဖစ္သင့္။
ကဗ်ာ ( ကပ်ာ ) မျဖစ္သင့္။
ျမင္လာေရ ( ျမင္လွာေရ ) မျဖစ္သင့္။
ငါ့မွာ ( ငါ့မာ ) မျဖစ္သင့္။

မွတ္ခ်က္။ ။ (မွာ) သည္ တည္ၿငိမ္ၿပီးသားျဖစ္၏။

သိေရလတ္ ( သိေရလပ္၊ သိေရလွပ္၊ သိေရဟတ္ ) မျဖစ္သင့္။

နန္႔ ( နင့္၊ နာင့္၊ န) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ စာလံုးေပါင္းသတ္ပံုတည္ၿငိမ္ေရးအတြက္ (နန္႔) သည္ အသင့္ေတာ္ဆံုးဟု ယူဆရသည္။ (ႏွင့္) ကို စာႀကီးပီႀကီးႏွင့္ စကားျပင္အရြီးအသားတြင္သံုး၍ (နန္႔) ကို စကားေျပာအရြီးအသားတြင္ သံုးသင့္သည္။ (နာင့္) မွာ (ႏွင့္) ႏွင့္အသံထြက္အတူတူျဖစ္၍ (နာင့္) အစား (ႏွင့္) ဆိုလွ်င္ ၿပီးျပည့္စံုသည္ဟူယူဆရသည္။ အဆိုးရြားဆံုးမွာ (ႏွင့္၊ နန္႔) အစား ျမန္မာ (နဲ႔) ကို သံုးစဲြမႈမ်ားျပားလာျခင္းျဖစ္သည္။ ရခိုင္မွာ အျငင္းပြားစရာျဖစ္၍ မတည္ၿငိမ္သည္ကို တည္ၿငိမ္လာေအာင္ ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈမျပဳလုပ္ဘဲ (ျမန္မာကို စံထားသံုးမည္) ဟူေသာအယူအဆမွာ ေတာင္ေက်ာ္အေတြးအေခၚျဖစ္သည္။ ပိုဆိုးသည္တခုမွာ အေခ်သူငယ္မ်ားအတြက္ ရခိုင္သင္ပုန္ႀကီးဖတ္စာျပဳစုနီေသာ ရခိုင္ပညာသွ်င္တဦးက (န) ကို စံထားသံုးလာသည္ကိုတြိရသည္။ ဥပမာ။ ။ ေမာင္လွ န ေမာင္ျဖဴ။ ခြီးေခ် န ေၾကာင္ေခ်။ က်ားေခ် န ႏြားေခ်။ အေခ်သူငယ္မ်ား စကားမပီကလာ ပီကလာေျပာနီသည္ႏွင့္တူသည္။။ (န) ကို မူရင္း၌မပါ။ သို႔ေသာ္ အဓိပၸါယ္ကဲြလဲြမႈမဟိ၍ ျဖည့္စြက္ထည့္သြင္းထားျခင္းျဖစ္သည္။ မူရင္းစာရြီးသူ ဤေဆာင္းပါးအားရြီးသားခ်ိန္၌ ထိုေက်ာင္းသံုးစာအုပ္မျပဳစုရသိမ့္ဟု ယူဆရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေဆာင္းပါးထဲ၌ ထည့္သြင္းမေဖာ္ျပျခင္းျဖစ္လိမ့္မည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

လာလတ္နန္း ( လာလတ္နမ္း၊) မျဖစ္သင့္။

(လာလတ္နန္း ၊ လာလတ္ေႏွာင္း)
***ဤနီရာတြင္ (လာလတ္ေႏွာင္း) သံုးလွ်င္လည္း ျပႆာနာမဟိဟု ယူဆရသည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ တခ်ိဳ႕အရပ္တြင္ (ေႏွာင္း) အသံုးဟိေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ (မျဖစ္သင့္) ဟု တိုက္ရိုက္မဆိုသင့္။ မူရင္းတြင္ လာလတ္နန္း ( လာလတ္နမ္း ၊ လာလတ္ေႏွာင္း) မျဖစ္သင့္ဟုဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ေအခ်င့္ ( ဧယွင့္၊ ဧသွ်င့္ ) မျဖစ္သင့္။

(ေဒခ်င့္၊ ေဒဟင့္ )
***ဤနီရာတြင္ (ေဒခ်င့္၊ ေဒဟင့္) ႏွစ္ခုစလံုးသံုးလွ်င္သင့္ေတာ္သည္ဟု ယူဆရသည္။ တခ်ိဳ႕အရပ္တြင္ (ဟင့္) ဟု သံုးေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ မူရင္းတြင္ (ေဒဟင့္) မျဖစ္သင့္ဟုဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ရီႊေလာင္ပြန္း ( ေသၽြေလာင္ပြန္း ) မျဖစ္သင့္။
ရႊီ ( သတ္ပံုမွန္ ) ကို အသံမွန္ထြက္ရန္သာ ႀကိဳးစားသင့္၏။
ငါ့စြာ ( ငါ့ေစာ္ ) မျဖစ္သင့္။

စားပ်ာယ္ ( စားဗ်လ္၊ စားဗ်ယ္ ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ (စားပ်ာယ္) ရာျဖစ္သင့္သည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ (ပ) သည္ ပင္ရင္းသံျဖစ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ (ပ) ပင္ရင္းသံမွ (ဗ) သံေျပာင္းထြက္ႏိုင္သည္။ (က၊ စ၊ တ၊ ပ) သံတိုသျပတ္အသတ္ေနာက္ကပါလာေသာ (ႀကိယာေနာက္ဆက္တဲြ) အားလံုးသည္ (ပ်ာ၊ ပ်ာယ္) ဟူ၍ ပင္ရင္းသံ အသံထြက္သည္။ (င၊ ည၊ န၊ မ၊ ယ) သံရွည္သံပြားအသတ္ေနာက္မွပါလာေသာ (ႀကိယာ) မ်ား၊ (အ၊ အိ၊ အု၊ ေအ၊ အဲ၊ ေအာ၊ အံ၊ အို) သရမ်ားႏွင့္ ယင္း၏ဆင့္ပြားမ်ားေနာက္က ပါလာေသာ (ႀကိယာေနာက္ဆက္တဲြ) အားလံုးသည္ (ဗ်ာ) သို႔မဟုတ္ (ဗ်ာယ္) ဟူ၍ အသံထြက္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ႏွစ္နီရာ ႏွစ္သံထြက္သျဖင့္ မည္သည့္စကားလံုးကို စံထားသင့္သည္ဆိုေသာ္ ပင္ရင္းသံျဖစ္ေသာ (ပ) အကၡရာကိုရာ စံထားရမည္ျဖစ္သည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ (ေသာက္ဗ်ာ၊ အိပ္ဗ်ာ) ဟု ရြီးလွ်င္ (ေသာက္ပ်ာ၊ အိပ္ပ်ာ) ဟု အသံေျပာင္းလဲမဖတ္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ မူရင္းတြင္ စားဗ်ယ္ ( စားဗ်လ္၊ စားပ်ယ္ ) မျဖစ္သင့္ဟု ဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)


အိပ္ပနာ ( အိပ္ဗနာ၊ အိပ္ပဏာ ) မျဖစ္သင့္။
ငါ၏ ( ငါအဲ့၊ ငါယဲ့၊ ငါအယ့္ ) မျဖစ္သင့္။

၂။ ရခိုင္စကားကို အမွန္အကန္ကိုယ္စားျပဳၿပီး စာလံုးေပါင္းပါ။

ဥပမာ -

စာရီြးေရ ( စာရီးေရ ) မျဖစ္သင့္။ (စာရီးေရ) လို ့မေျပာပါ။
ရီြတြက္၊ ရီြေရ ( ရီတြက္၊ ရီေရ ) မျဖစ္သင့္။ ဤသို ့မေျပာပါ။

မသီးသိမ့္ ( မသီးသီး၊ မသီးသိ ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ (သိမ့္) ၀ိဘတ္ႏွင့္ (သိ) ႀကိယာကို ခဲြျခားထားသင့္သည္။ မူရင္းတြင္ မသီးသိ ( မသီးသီး၊ မသီးသိမ့္) မျဖစ္သင့္ဟု ဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ျမင္လာေရ ( ျမင္လွာေရ ) မျဖစ္သင့္။ (ျမင္လွာေရ) လို ့မေျပာပါ။
ၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္ ( က်ပ္က်ပ္မတ္မတ္ ) မျဖစ္သင့္။

၃။ ရခိုင္စကားကို အမွန္အကန္ကိုယ္စားျပဳႏိုင္ေအာင္ တခ်ဳိ႕စာလံုးေပါင္းမ်ားကို သင့္ေတာ္သလိုေျပာင္းလဲပါ။

ဥပမာ -
က်ည္ေတာက္ ( က်ဳိင္ေတာက္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
က်ည္ေပြ ့ ( က်မိြ ) (ေျပာင္းသင့္ )
က်ဥ္းေျမာင္း ( က်ဳိင္းေျမာင္း ) ( ေျပာင္းသင့္ )
ကၽြမ္းစိုက္ ( ဂၽြမ္းစိုက္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
ေခါင္းခဲေရ ( ေဂါင္းခဲေရ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
ေခါင္းေဆာင္ ( ေဂါင္းေဆာင္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
အဘ ( အဖ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
အဘိုး ( အဖိုး ) ( ေျပာင္းသင့္ )
ရင္ဘတ္ ( ရင္ဖတ္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
စနီေထာင့္( စနီေဒါင့္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
တုတ္( ဒုတ္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
အာရွ ( အာသွ် ) ( ေျပာင္းသင့္ )
ရွစ္ေသာင္း ( သွ်စ္ေသာင္း ) ( ေျပာင္းသင့္ )
ေမာင္ရွင္ ( ေမာင္သွ်င္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
အရွင္ဘုရား ( အသွ်င္ဘုရား ) ( ေျပာင္းသင့္ )
ေမာင္ရွင္ ( ေမာင္သွ်င္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
ေက်းဇူးရွင္ ( ေက်းဇူးသွ်င္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
ဆံုးရွံဳး၊ ရွင္းလင္း ( ဆံုးယွံဳး၊ ယွင္းလင္း ) ( ေျပာင္းသင့္ )
သန္ ့ရွင္း၊ ေရွာင္ၾကဥ္ ( သန္ ့ယွင္း၊ ေယွာင္ၾကည္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
ရွမ္းျပည္ ( သွ်မ္းျပည္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )

မီးရွိန္ ( မီးသွ်ိန္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
***ဤနီရာတြင္ (မီးသွ်ိန္) က ပိုသင့္ေတာ္သည္ဟု ယူဆသည္။ မူရင္းတြင္ (မီးယွိန္) ျဖစ္သည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

လွဳပ္ရွား ( လွဳပ္လွ်ား ) (ေျပာင္းသင့္)
***ဤနီရာတြင္ (လွဳပ္လွ်ား) က ပိုသင့္ေတာ္သည္ဟု ယူဆရသည္။ မူရင္းတြင္ (လွဳပ္ရွား) ျဖစ္သည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)


သို ့ေသာ္ (ထင္ရွား) တြင္ (ရွား) မွာ ရခိုင္သံသီးျခားဟိ၍ ေျပာင္းရန္မလိုပါ။

ရွဴရွိဳက္ ( လွ်ဴလွ်ိဳက္ ) ( ေျပာင္းသင့္ )
***ဤနီရာတြင္ (လွ်ဴလွ်ိဳက္) က ပိုသင့္ေတာ္သည္ဟု ယူဆသည္။ မူရင္းတြင္ ( ယွဴယွိဳက္ ) ျဖစ္သည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)


သို ့ေသာ္ (ၾကည့္ရွဳ) ဆိုရာတြင္ (ရွဳ) မွာ ရခိုင္သံသီးျခားဟိ၍ ေျပာင္းရန္မလိုပါ။


၄။ ရခိုင္စကားကို ကိုယ္စားျပဳသင့္သည္ဆိုေသာ္လည္း စကားသံအစြန္းေရာက္မႈကို ေယွာင္ၾကည္ပါ။

သူက ( သူဂ ) မျဖစ္သင့္။
သိေက ( သိေဂ ) မျဖစ္သင့္။

မလာက့ဲ ( မလာေဂ့ ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ (မလာကဲ့၊ မလာကဲ့) ႏွစ္ခုစလံုးသံုးလွ်င္ျဖစ္သည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

လာကတ္ ( လာဂတ္ ) မျဖစ္သင့္။
လားလီကတ္ဖိ ( လလိဂတ္ဖိ ) မျဖစ္သင့္။
စားျပန္ေရ၊ က်ဳိင္ျပတ္ ( စားျဗန္ေရ၊ က်ဳိင္ျဗတ္ ) မျဖစ္သင့္။
ေကာင္းေကာင္း ( ကေကာင္း ) မျဖစ္သင့္။
ေနာင္းေနာင္း ( နေနာင္း ) မျဖစ္သင့္။
သင့္သင့္တင့္တင့္ ( သသင့္တတင့္ ) မျဖစ္သင့္။
ျပံဳးျပံဳးေခ် ( ပျပံဳးေခ် ) မျဖစ္သင့္။
တက္လားခေရ ( တက္လခေရ ) မျဖစ္သင့္။
လုပ္ပစ္လိုက္ေတ ( လုပ္ပလိုက္ေတ ) မျဖစ္သင့္။
ေယေက၊ ေယဇူးနန္ ့ ( ယေက၊ ယဇူးနန္ ့ ) မျဖစ္သင့္။
ယင္းခ်င့္၊ ယင္းပိုင္ ( ယခ်င့္၊ ယပိုင္ ) မျဖစ္သင့္။
ငါ့ပါးကို ( ငါ့ဗားကို၊ ငါ့ဘားကို၊ ငါ့ဘက္ကို ) မျဖစ္သင့္။
အေဂါင့္ ( အဂင့္ ) မျဖစ္သင့္။
ေခတ္သစ္ ( ခိုက္သစ္ ) မျဖစ္သင့္။

ေတတၱာ ( တစ္တာ၊ သိုက္တာ ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ (ေတတၱာ) ဟုသံုးလွ်င္ ပိုသင့္ေတာ္မည္ဟု ယူဆရသည္။ မူရင္းတြင္ (ေသတၱာ) ျဖစ္သည္။ ရခိုင္က (ေတတၱာ) ဟုေျပာ၍ ျမန္မာက (ေသတၱာ) ဟု သံုးေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ခါးေတာင္းက်ဳိက္ ( ခေဒါင္းက်ိတ္ ) မျဖစ္သင့္။
ခါးႀကိဳး ( ခႀကိဳး ) မျဖစ္သင့္။
ခါးေစာင္း ( ခေဇာင္း ) မျဖစ္သင့္။
နီရာ၊ နားရြက္ ( နရာ၊ နရြက္ ) မျဖစ္သင့္။
ႏွာေခါင္း၊ နားေတာင္း ( နေခါင္း၊ နေတာင္း ) မျဖစ္သင့္။
ငါရို ့၊ အတူတူ ( ငရို ့၊ အတူဒူ ) မျဖစ္သင့္။
စိေက၊ ပါးစ ( စေက၊ ပစ၊ ပါးစပ္ ) မျဖစ္သင့္။
ကစပ္ (ကဇပ္) (မျဖစ္သင့္)။
စားခီ၊ ဇီးယို ( စစီ၊ ဇယို ) မျဖစ္သင့္။
ပုစြန္၊ ပုဝါ ( ပဇြန္၊ ပဝါ ) မျဖစ္သင့္။

(ဇာတီ၊ စာတီ)
***ဤနီရာတြင္ (ဇာတီ၊ စာတီ) ႏွစ္မ်ိဳးလံုးလွ်င္ျဖစ္သည္ဟု ယူဆရသည္။ မူရင္းတြင္ စာတီ (ဇာတီ) မျဖစ္သင့္ဟူ၍ျဖစ္သည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

အားရပါးရ ( အားရဗရ ) မျဖစ္သင့္။
မင္းကိုေတာ့ခါ ( မင္းကိုေဒါ့ခါ ) မျဖစ္သင့္။
ဇာႏွစ္ႏွစ္လဲ ( ဇာႏွႏွစ္လဲ ) မျဖစ္သင့္။
ဇာမဟုတ္စြာ ( ဇာမေဟာက္စြာ ) မျဖစ္သင့္။
ဖားျပဳတ္ ( ဖျပဳတ္ ) မျဖစ္သင့္။
ေျပာင္းျပန္ ( ေျဗာင္းျဗန္ ) မျဖစ္သင့္။
မသိကာ ( မသိဂါ ) မျဖစ္သင့္။
စြဲစြဲၿမဲၿမဲ ( စဇြဲမၿမဲ ) မျဖစ္သင့္။

၅။ နာသိကသံ၌ သတ္ပံုမွန္ၾကပါ။

စနီနိ ( စနိန္နိန္ ့ ) မျဖစ္သင့္။
ရီြးနီေရ ( ရီြးနိန္ေရ ) မျဖစ္သင့္။
နီရာ ( နိန္ရာ ) မျဖစ္သင့္။
နိဒါန္း ( နိန္ ့ဒါန္း ) မျဖစ္သင့္။
ညီညြတ္ ( ညိန္ညြတ္ ) မျဖစ္သင့္။
ေအာက္မိေရ ( ေအာက္မိမ့္ေရ ) မျဖစ္သင့္။
အနီအထား ( အနိန္အထား ) မျဖစ္သင့္။
မီးျမန္း ( မိန္းျမန္း ) မျဖစ္သင့္။
အမိ၊ အမွီ ( အမိန္ ့၊ အမွိန္ ) မျဖစ္သင့္။

ေခတ္မွီ (ေခတ္မီ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ အပိုေလွာက္ထည့္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

မီြးရာပါ၊ ၿမီျပင္ ( မြိန္းရာပါ၊ ၿမိန္ျပင္ ) မျဖစ္သင့္။

မလာသိမ့္ ( မလာသိန္ ့၊ မလာသိ ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ (မလာသိမ့္) ဟုသံုးလွ်င္ ပိုသင့္ေတာ္မည္ဟု ယူဆရသည္။ (သိမ့္) ၀ိဘတ္ကို (သိ) ႀကိယာႏွင့္ ခဲြျခားထားသင့္သည္ဟု ယူဆသည္။ မူရင္းတြင္ မလာသိ ( မလာသိန္႔၊ မလာသိမ့္ ) မျဖစ္သင့္ဟု ဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ၾကက္သီးထ ( ၾကက္သိန္းထ ) မျဖစ္သင့္။
ဟိေရ၊ လက္ဟိ ( ဟိန္ ့ေရ၊ လက္ဟိန္ ့ ) မျဖစ္သင့္။
ၿငိေရ ( ၿငိန္ ့ေရ ) မျဖစ္သင့္။
ညီးေရ ( ညိန္းေရ ) မျဖစ္သင့္။

၆။ အစြန္းေရာက္သတ္ပံုကို ေယွာင္ပါ။

ငါရို ့ ( ၿငိဳ ့ ) မျဖစ္သင့္။
ေအခ်င့္ ( ဧယွင့္၊ ဧသွ်င့္ ) မျဖစ္သင့္။
အားလံုး ( အားႏံုး၊ အားႏူး ) မျဖစ္သင့္။

( ေဟာေရ ၊ ေဝွါေရ )
***ဤနီရာတြင္ (ေဟာေရ၊ ေ၀ွါေရ) ႏွစ္ခုစလံုးသံုးလွ်င္လည္း သင့္ေတာ္သည္ဟုယူဆရသည္။ မူရင္းတြင္ ေဟာေရ ( ေဝွါေရ ) မျဖစ္သင့္ဟုဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ေရွာက္သီး ( ေျပာက္သီး ) မျဖစ္သင့္။ ( ရခိုင္မွာ ' ရွ ' သံပီၿပီးသားျဖစ္၏။ )
ရွင္သန္ ( ၾဟင္သန္ ) မျဖစ္သင့္။ ( ရခိုင္မွာ ' ရွ ' သံပီၿပီးသားျဖစ္၏။ )
ထင္ရွား ( ထင္ၾဟား ) မျဖစ္သင့္။ ( ရခိုင္မွာ ' ရွ ' သံပီၿပီးသားျဖစ္၏။ )
ၾကည့္ရွဳ ( ေၾက့ရွဳ၊ ၾကည့္ၾဟဳ ) မျဖစ္သင့္။ ( ရခိုင္မွာ ' ရွ ' သံပီၿပီးသားျဖစ္၏။ )
ရွားၿဂိဳ ( ၾဟားၿဂိဳ ) မျဖစ္သင့္။ ( ရခိုင္မွာ ' ရွ ' သံပီၿပီးသားျဖစ္၏။ )
ရွားစီး ( ၾဟားစီး ) မျဖစ္သင့္။ ( ရခိုင္မွာ ' ရွ ' သံပီၿပီးသားျဖစ္၏။ )

(သိေရမလား ၊ သိေရမနား )
***ဤနီရာတြင္ (ႏွစ္ခုစလံုး) သံုးလွ်င္ သင့္ေတာ္မည္ဟု ယူဆရသည္။ တခ်ိဳ႕အရပ္တြင္ (မနား) ဟု သံုးေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ မူရင္းတြင္ သိေရမလား ( သိေရမနား ) မျဖစ္သင့္ဟုဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ျဖစ္ထြန္း၊ ျဖစ္သည္ ( ၿဗိဳက္ထြန္း၊ ၿဖိဳက္သည္ ) မျဖစ္သင့္။
စစ္ေတြ ( စိုက္တြယ္ ) မျဖစ္သင့္။

ခ်စ္ေတ ( ခ်ိဳက္ေတ ) မျဖစ္သင့္။
*** (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္) အဓိပၸါယ္ကြဲလဲြစရာမဟိ၍ အပိုေလွာက္ထည့္ထားျခင္းျဖစ္သည္။

ကိုင္တြယ္၊ လူငယ္ ( ကိုင္ေတြ၊ လူေင ) မျဖစ္သင့္။
ဆက္သြယ္၊ သြယ္တန္း ( ဆက္ေသြ၊ ေသြတန္း ) မျဖစ္သင့္။
တည္ဟိ၊ အၾကပ္အတည္း ( ေတဟိ၊ အၾကပ္အေတး ) မျဖစ္သင့္။
အဖြဲ ့အစည္း၊ အစည္းအေဝး ( အဖြဲ ့အေစး၊ အေစးအေဝး ) မျဖစ္သင့္။
ပစၥည္း၊ အရည္အျခင္း ( ပေစၥး၊ အေရအျခင္း၊ အရည္အခ်င္း ) မျဖစ္သင့္။
လူတန္းစား၊ က်န္းမာပါစီ ( လူတန္းဇား၊ က်န္းမာပါဇီ ) မျဖစ္သင့္။
တိုင္ပင္၊ မသိဘဲ ( တိုင္ဗင္၊ မသိဗဲ ) မျဖစ္သင့္။
ဘူးသီး၊ ေက်ာက္လွီကား ( ဘသီး၊ ေက်ာက္လွဂါး ) မျဖစ္သင့္။
လာျပန္ေရ၊ လယ္ျပင္ ( လာျဗန္ေရ၊ လယ္ျဗင္ ) မျဖစ္သင့္။

၇။ ေလာင္းရိပ္မိသတ္ပံုကို ေရွာင္ပါ။

ကိုင္ ( ကဲ ) မျဖစ္သင့္။
ေအး ( အဲ ) မျဖစ္သင့္။

(အခု ၊ အဂု)
***ဤနီရာတြင္ (အခု) ဟုသံုးလွ်င္လည္းရသည္ဟု ယူဆရသည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ (ခု) သည္ ဒုတိယပင္ရင္းသံျဖစ္သျဖင့္ (ဂု) ဟု ဆင့္ပြားသံေျပာင္းႏိုင္သည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

အင္း ( အိင္၊ အိင္း ) မျဖစ္သင့္။
လံုးရီြ ( လံုးရီ ) မျဖစ္သင့္။
ငါလည္းဝမ္းနည္း ( ငါလဲဝမ္းနဲ ) မျဖစ္သင့္။
ဇာလိုခ်င္လဲ ( ဇာလိုခ်င္လည္း ) မျဖစ္သင့္။
တည္ထြင္၊ ႀကိတ္မွန္ရြက္ ( တီထြင္၊ က်ိတ္မွန္ရြက္ ) မျဖစ္သင့္။

အယင္က ( အရင္က ) မျဖစ္သင့္။

(နက္ဖန္ ၊ နက္ျဖန္)
***ဤနီရာတြင္ (နက္ဖန္) ရာ ပိုသင့္ေတာ္မည္ဟု ယူဆရသည္။ (နက္ဖန္) ဟု ရခိုင္မ်ားက ေျပာ၍ (မနက္ျဖန္) ဟု ျမန္မာမ်ားက ေျပာေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ မူရင္းတြင္ နက္ျဖန္ (နက္ဖန္) မျဖစ္သင့္ဟုဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ၾကပ္ခိုး၊ ေၾကာရိုး ( က်ပ္ခိုး၊ ေက်ာရိုး ) မျဖစ္သင့္။

ၾကက္သေရ၊ မ်က္ႏွာၾကက္ ( က်က္သေရ၊ မ်က္ႏွာက်က္ ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ (ၾကက္သေရ) လား (က်က္သေရ) လား သုေတသနျပဳလုပ္ရန္လိုအပ္သည္။ ရွိေဟာင္းပီေစာင္တခုတြင္ (က်က္သေရ) ဟုတြိရသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ေျခာင္းဆိုး၊ လိုင္ေျခာင္း ( ေခ်ာင္းဆိုး၊ လည္ေခ်ာင္း ) မျဖစ္သင့္။
အိမ္ေမွ်ာင္၊ အင္တန္ ( အိမ္ေျမွာင္၊ အင္မတန္ ) မျဖစ္သင့္။
ဟိေရ၊ အရွိဖက္ ( ယွိေရ၊ အယွိဖက္ ) မျဖစ္သင့္။
အပ်င္းခို ( အပယင္းခို ) မျဖစ္သင့္။
အရည္အျခင္း ( အရည္အခ်င္း ) မျဖစ္သင့္။
ရုပ္ထု ( ရုပ္တု ) မျဖစ္သင့္။
သူ ့ခမာ ( သူ ့ခမ်ာ ) မျဖစ္သင့္။
သက္ဆိုးရွည္ ( သက္ဇိုးရွည္ ) မျဖစ္သင့္။

(လားယူခီ ၊ လားယူၿခီ)
***ဤနီရာတြင္ (လားယူခီ) သာလွ်င္ ပိုသင့္ေတာ္မည္ဟု ယူဆရသည္။ မူရင္းတြင္ လားယူၿခီ၊ (လားယူခီ) မျဖစ္သင့္ဟုဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ခြဲပီးပါေမ ( ခြဲပီးပါ့မယ္ ) မျဖစ္သင့္။

၈။ တရားသီအယူအဆကို ေယွာင္ပါ။

အေျဖ၊ ေသခ်ာ၊ ေရရာ ( အၿဖီ၊ သီခ်ာ၊ ရီရာ ) မျဖစ္သင့္။

ရိုေသ၊ ေျပျပစ္ ( ရုိသီ၊ ၿပီျပစ္ ) မျဖစ္သင့္။
*** ဤနီရာတြင္ (႐ို႐ိုသီသီ) သံုးလွ်င္လည္းရသည္ဟု ယူဆရသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ေတြးေတာ၊ ေကြ႕ေကာက္ ( တီြးေတာ၊ ကိြေကာက္ ) မျဖစ္သင့္။
ေဇာေခၽြး (ေဇာခၽြီး) မျဖစ္သင့္။

ျပည္ပန္းညိဳ ( ၿပီပန္းညိဳ) မျဖစ္သင့္။
*** တခ်ိဳ႕အရပ္တြင္ (ပီပန္းညိဳ) ဟုေျပာသည္ကို တြိရသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

အေရးႀကီးေရ ( အရီးႀကီးေရ ) မျဖစ္သင့္။

အေထြေထြ ( အထီြထီြ ) မျဖစ္သင့္။

ေဖြးေဖြးျဖဴ ( ဖီြးဖီြးျဖဴ )
***ဤနီရာတြင္ (ဖြီးဖြီးျဖဴ) ဟုသံုးလွ်င္လည္းရသည္ဟု ယူဆရသည္။ ပဇာေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ ရခိုင္စကားတြင္ (ဆံပင္၊ မုဆိတ္ ဖြီးဖြီးျဖဴလားပ်ာ) ဟု အသံုးဟိေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ေအနိ၊ ေပ်ာ္မိြ၊ တိြၾကံဳ ( ဧနိ ့၊ ေပ်ာ္မိြ ့၊ တိြ ့ၾကံဳ ) မျဖစ္သင့္။
ရေသ့၊ ျခေသၤ့ ( ရသိ၊ ျခသၤ ိ ) မျဖစ္သင့္။
ဗရဗေရ ( ဗရဗရီ ) မျဖစ္သင့္။

၉။ ေခတ္ေနာက္ျပန္ဆြဲသတ္ပံုကို ေယွာင္ပါ။

ဆရာ ( ၾဆာ ) မျဖစ္သင့္။
လားကတ္ေတ၊ လတ္တေလာ ( လားကေတၱ၊ လတၱေလာ ) မျဖစ္သင့္။
ငါ့ပါးက ( ငါ့ဗကၠ ) မျဖစ္သင့္။
ဆံုးမ ( ဆုမၼ ) မျဖစ္သင့္။
ဦးဝါယမ ( ဥဴးဝါယမ ) မျဖစ္သင့္။
ရခိုင္ၿမီ၌ ( ရခိုင္ၿမီႏွိဳက္ ) မျဖစ္သင့္။

မိမၼ (မိမ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ (မိမ) ထက္ ( မိမၼ) က ပိုသင့္ေတာ္သည္ဟု ယူဆသည္။ မူရင္းတြင္ မိမ (မိမၼ) မျဖစ္သင့္ဟူ၍ျဖစ္သည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

၁၀။ မမွားသင့္ေသာသတ္ပံုကို မမွားပါစီႏွင့္။

ကတိပီး ( ဂတိပီး ) မျဖစ္သင့္။
သာကီဝင္ ( သာဂီဝင္ ) မျဖစ္သင့္။
ကႏၲာရ ( ဂႏၲာရ ) မျဖစ္သင့္။
ကန္ေဘာင္ ( ကံေဘာင္ ) မျဖစ္သင့္။
က်ပ္တည္း ( က်တ္တည္း ) မျဖစ္သင့္။
ကမ္းေထာင့္ ( ကမ္းေထာင္း ) မျဖစ္သင့္။
က်င္းပ ( က်င့္ပ ) မျဖစ္သင့္။
လွ်ဳိ ့ဝွက္ ( ခ်ဳိ ့ဝွက္ ) မျဖစ္သင့္။
ေလွ်ာ့ေပါ့ ( ေခ်ာ့ေပါ့ ) မျဖစ္သင့္။
နာမည္ ( နာေမ ) မျဖစ္သင့္။
ဘယ္ၿခီဘယ္လက္ ( ေဘၿခီေဘလက္ ) မျဖစ္သင့္။
ဟေရ ( ဟွေရ ) မျဖစ္သင့္။
အနာထပိဏ္ ( အနာထာပိဏ္ ) မျဖစ္သင့္။
ဥပုသ္ ( ဥပုဒ္ ) မျဖစ္သင့္။
ငုပ္လွ်ဳိး ( ငုတ္လွ်ဳိး ) မျဖစ္သင့္။
စ်ီးသည္ ( စ်ီးသယ္ ) မျဖစ္သင့္။
ပိုက္သည္ရပ္ ( ပိုက္သယ္ရပ္ ) မျဖစ္သင့္။
ဗ်ည္း ( ဗ်ဥ္း ) မျဖစ္သင့္။
ေျမာက္ဦး ( ေျမာက္ဥ ) မျဖစ္သင့္။

(ျမင္သရိြ ၊ ျမင္သရိ )
***ဤနီရာတြင္ အနည္းငယ္သုေတသနလုပ္သင့္သည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ (လုပ္သရိ၊ ကိုင္သရိ) စသည္ျဖင့္ စကားေျပာေသာအခါ သံုးေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ (ရြိ) ဆိုသည္မွာ ဥပမာ၊ ။ ျမန္မာ (လုပ္သေရြ႕၊ ကိုင္သေရြ႕) မွ (ေရြ႕) ကို တိုက္ရိုက္ဘာသာျပန္သည္ဟု ယူဆရသည္။

ေယဘုယ် ( ေယဘူယ ) မျဖစ္သင့္။
လွိဳင္းဂယက္ ( လိွဳင္းကယက္ ) မျဖစ္သင့္။
လိုဏ္ဂူ ( လွိဳင္ဂူ ) မျဖစ္သင့္။
ေဝးပစ္ ( ဝဲပစ္ ) မျဖစ္သင့္။
သေဘာ ( သေဗာ ) မျဖစ္သင့္။
သေဘၤာ ( သင္းေဘာ ) မျဖစ္သင့္။

သၾကၤန္ ( သင္းၾကန္ ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ Font စာလံုးအခက္အခဲေၾကာင့္ (သင္းၾကန္၊ အင္းက်ီ၊ အၤဂါ၊ ဒၤဂါး) စသျဖင့္ရြီးလွ်င္လည္း လက္ခံသင့္သည္ဟု ယူဆသည္။

သန္မာ ( သံမာ ) မျဖစ္သင့္။
သည္းခံ (သဲခံ ) မျဖစ္သင့္။

(အသဲ၊ အသည္း)
***ဤနီရာတြင္ (အသဲ) က ပိုသင့္ေတာ္သည္ဟု ယူဆရသည္။ (အသည္း) ဟု ျမန္မာက ေျပာင္းသံုးသျဖင့္ ရခိုင္ကလည္း (အသည္း) ဟု လိုက္ေျပာင္းစရာမလိုဟု ယူဆရသည္။ မူရင္းတြင္ အသည္း (အသဲ) မျဖစ္သင့္ဟု ဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ေလာင္းျမွပ္ေတ ( ေလာင္းျမဳတ္ေတ ) မျဖစ္သင့္။
ဦးေသွ်ာင္ ( ဥေသွ်ာင္ ) မျဖစ္သင့္။

၁၁။ အခက္ထက္ အလြယ္ကို ရႏိုင္သမွ် ဦးစားပီးပါ။

ကေလေခ် ( ကေလေသွ် ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ (ကုေလေခ်၊ ကုလိေမၼေခ်) ဟုသံုးလွ်င္လည္းရသည္ဟု ယူဆရသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ေမာင္ေခ် ( ေမာင္ေသွ် ) မျဖစ္သင့္။
အခင္ေခ် ( အခင္ေသွ် ) မျဖစ္သင့္။
အေခ် ( အေသွ် ) မျဖစ္သင့္။
ယင္းခ်င့္ ( ယင္းသွ်င့္ ) မျဖစ္သင့္။
ေခ်ာင္ေရ ( ေသွ်ာင္ေရ ) မျဖစ္သင့္။

ခ်ခ်ားသီး ( သွ်သွ်ားသီး၊ သွ်စ္သွ်ားသီး ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ (ခ်ခ်ားသီး၊ သွ်သွ်ားသီး) ျပႆနာမဟိဟု ယူဆရသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ပန္းခ်ားပြင့္ ( ပန္းသွ်ားပြင့္ ) မျဖစ္သင့္။
***ဤနီရာတြင္ (ပန္းခ်ားပြင့္၊ ပန္းသွ်ားပြင့္၊ ပန္းသွ်ရွားပြင့္၊ ပန္းခ်ရွားပြင့္) ျပႆနာမဟိဟု ယူဆရသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

သွ်ေရ (ခ်ေရ၊ ခေရ) မျဖစ္သင့္။
(အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္) အပိုေလွာက္ထည့္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ မူရင္း၌မပါ။ (ခ်ေရ) ဟု သံုးလွ်င္ မေကာင္းေသာ အဓိပၸါယ္တလဲြယူႏိုင္သည္။ စာလကၤတြင္ ထိုကဲ့သို႔ (ဒြိဟ) ျဖစ္စီေသာအသံုးကို (ေဒါသသင့္) ဟုဆိုသည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေဒါသသင့္စီေသာစကားလံုးမ်ားကို ေယွာင္ၾကည္သင့္သည္။

တိုးခ်ိတိုးခ်ဳိ ( တိုးသွ်ိတိုးသွ်ဳိ ) မျဖစ္သင့္။
ငပိခ်ာ ( ငပိသွ်ာ ) မျဖစ္သင့္။
မယားခ်ာ ( မယားသွ်ာ) မျဖစ္သင့္။

၁၂။ အဆန္းထြင္မႈ မလြန္ကဲပါစီႏွင့္။

ဂ်င္လိပ္ ( ဇင္လိပ္ ) မျဖစ္သင့္။
ငါ၏ ( ငါအဲ့၊ ငါအယ့္၊ ငါဧဲ့ ) မျဖစ္သင့္။
ထင္ရွား ( ထင္သွ်ား ) မျဖစ္သင့္။

(လာဖို႔မလား ၊ လာဖို႔မနား )
***ဤနီရာတြင္ (လာဖို႔မလား၊ လာဖို႔မနား) ႏွစ္ခုစလံုးသံုး၍ရသည္ဟု ယူဆရသည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ တခ်ိဳ႕အရပ္တြင္ (လုပ္ဖို႔မနား၊ စားဖို႔မနား) ဟုေျပာဆိုေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ မူရင္းတြင္ လာဖို႔မလား ( လာဖို႔မနား ) မျဖစ္သင့္ဟု ဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ထိုနိက ( ေဟြနိက ) မျဖစ္သင့္။
သိေရလတ္ ( သိေရဟတ္၊ သိေရလွပ္ ) မျဖစ္သင့္။
တခါေလာက္ ( တစ္ခါေလွာက္ ) မျဖစ္သင့္။

တခါတရီ၊ တဟုန္တည္း၊ တရံေရာအခါ၊ တဒဂၤ တခဏ (တစ္ခါတစ္ရီ၊ တစ္ဟုန္တည္း၊ တစ္ရံေရာအခါ၊ တစ္ဒဂၤ တစ္ခဏ) မျဖစ္သင့္။

မွတ္ခ်က္။ ။ အပိုေလွာက္ထည့္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ မူရင္း၌မပါ။ (တစ္ခါတစ္ရီ၊ တစ္ဟုန္တည္း၊ တစ္ရံေရာအခါ၊ တစ္ဒဂၤ၊ တစ္ခဏ) ဆိုလွ်င္ ဖတ္ရမေကာင္း၊ ထင့္သည္။ စာရိုက္ရေသာအခါတြင္လည္း အပိုရိုက္ထည့္ရသျဖင့္မသင့္ေတာ္။ ျမန္မာက (တစ္ခါတစ္ရီ၊ တစ္ဟုန္တည္း၊ တစ္ရံေရာအခါ၊ တစ္ဒဂၤ တစ္ခဏ) ဟုေျပာင္းသျဖင့္ ရခိုင္ကလည္း (တစ္ခါတစ္ရီ၊ တစ္ဟုန္တည္း၊ တစ္ရံေရာအခါ၊ တစ္ဒဂၤ တစ္ခဏ) ေျပာင္းလွ်င္ မသင့္ေတာ္ဟု ယူဆရသည္။ ေနာက္လိုက္အစဲြဟု သတ္မွတ္ႏိုင္သည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

ႏွစ္သက္ ( ႏွိပ္သက္ ) မျဖစ္သင့္။
ျပည့္မွရာ ( ျပည့္မာ့ရာ ) မျဖစ္သင့္။
နပ်ဳိးဖက္ ( နတ္ပ်ဳိးဖက္ ) မျဖစ္သင့္။

( ေဒခ်င့္ ၊ ေဒဟင့္ )
***ဤနီရာတြင္ ( ေဒခ်င့္၊ ေအဟင့္) ႏွစ္ခုစလံုးလက္ခံႏိုင္သည္ဟု ယူဆရသည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ တခ်ိဳ႕အရပ္တြင္ (ဟင့္) ဟု သံုးေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ မူရင္းတြင္ ေဒခ်င့္ (ေဒဟင့္) မျဖစ္သင့္ဟုဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

(တန္ခါး ၊ တံခါး)
***ဤနီရာတြင္ (တန္းခါး) သာလွ်င္ ပိုသင့္ေတာ္သည္ဟု ယူဆရသည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ (တန္းခါး) ဟု ရခိုင္ကေျပာ၍ (တံခါး) ဟု ျမန္မာက ေျပာေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ တံခါး (တန္ခါး) မျဖစ္သင့္ဟု ဆိုသည္။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)

(တင္းခြန္၊ တံခြန္)
***ဤနီရာတြင္ (တင္းခြန္၊ တံခြန္) ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးသံုးႏိုင္သည္ဟုယူဆရသည္။ ပဇာေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ရခိုင္စကားတြင္ (တင္းခြန္) ဟုသံုးေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အပိုေလွာက္ထည့္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ မူရင္း၌မပါ။ (အယ္ဒီတာမွတ္ခ်က္)


ယွဥ္ၿပိဳင္ ( ယွိဥ္ၿပိဳင္ ) မျဖစ္သင့္။
မအ,ေအာင္ ( မအာ့ေအာင္ ) မျဖစ္သင့္။
မိမ ( မမာ့ ) မျဖစ္သင့္။
ဝီးေရ ( ဝီြးေရ ) မျဖစ္သင့္။

၁၃။ ပါဠိကို ပါဠိသေဘာမပ်က္ပါစီႏွင့္။

ပညာ ( ပိုင္ညာ ) မျဖစ္သင့္။
အဓမၼ ( အားဓမ ) မျဖစ္သင့္။

( စိုင္းစား၊ အစိုင္အလာ၊ ယိုင္ေက်း၊ ခ်ဳိင္ေပါင္၊ ႀကိဳးခ်ဳိင္ေရ ) မွာေတာ့ ပါဠိႏွင့္မဆိုင္၍ သံမွန္ျဖစ္ေအာင္ ဤသို႔ပင္ ေျပာင္းရီြးသင့္ပါသည္။

(သႏၲာေမာင္ေမာင္)

ဤစာကို ေအာင္တံခြန္ဝံသရကၡိတ မဂၢဇင္းအတြဲ ( ၁ )၊ အမွတ္ ( ၃ )၊ ၂၀၀၈၊ ဇႏၷဝါရီလထုတ္မွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။ ရခိုင့္စာပီ တိုးတက္ထြန္းကားပါစီ။